2.84 Ayodhyakanda - Chaturashititama Sargah

ॐ

2.84 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಚತುರಶೀತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತೋ ನಿವಿಷ್ಟಾಂ ಧ್ವಜಿನೀಂ ಗಙ್ಗಾಮನ್ವಾಶ್ರಿತಾಂ ನದೀಮ್ ।

ನಿಷಾದರಾಜೋ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಜ್ಞಾತೀನ್ಸನ್ತ್ವರಿತೋಽಽಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಮಹತೀಯಮಿತಸ್ಸೇನಾ ಸಾಗರಾಭಾ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ।

ನಾಸ್ಯಾನ್ತಮಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ ಮನಸಾಪಿ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ॥ 2 ॥

ಯಥಾ ತು ಖಲು ದುರ್ಬುದ್ಧಿರ್ಭರತ ಸ್ಸ್ವಯಮಾಗತಃ ।

ಸ ಏಷ ಹಿ ಮಹಾಕಾಯಃ ಕೋವಿದಾರಧ್ವಜೋ ರಥೇ ॥ 3 ॥

ಬನ್ಧಯಿಷ್ಯತಿ ವಾ ದಾಶಾನಥವಾಽಸ್ಮಾನ್ವಧಿಷ್ಯತಿ ।

ಅಥ ದಾಶರಥಿಂ ರಾಮಂ ಪಿತ್ರಾ ರಾಜ್ಯಾದ್ವಿವಾಸಿತಮ್ ॥ 4 ॥

ಸಮ್ಪನ್ನಾಂ ಶ್ರಿಯಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಸ್ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಞ ಸ್ಸುದುರ್ಲಭಾಮ್ ।

ಭರತಃ ಕೈಕಯೀಪುತ್ರೋ ಹನ್ತುಂ ಸಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 5 ॥

ಭರ್ತಾಚೈವ ಸಖಾಚೈವ ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿರ್ಮಮ ।

ತಸ್ಯಾರ್ಥಕಾಮಾಸ್ಸನ್ನದ್ಧಾ ಗಙ್ಗಾಽನೂಪೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠತ ॥ 6 ॥

ತಿಷ್ಠನ್ತು ಸರ್ವೇ ದಾಶಾಶ್ಚ ಗಙ್ಗಾಮನ್ವಾಶ್ರಿತಾ ನದೀಮ್ ।

ಬಲಯುಕ್ತಾ ನದೀರಕ್ಷಾ ಮಾಂಸಮೂಲಫಲಾಶನಾಃ ॥ 7 ॥

ನಾವಾಂ ಶತಾನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಕೈವರ್ತಾನಾಂ ಶತಂ ಶತಮ್ ।

ಸನ್ನದ್ಧಾನಾಂ ತಥಾ ಯೂನಾಂ ತಿಷ್ಠನ್ತ್ವಿತ್ಯಭ್ಯಚೋದಯತ್ ॥ 8 ॥

ಯದಾಽಽದುಷ್ಟಸ್ತು ಭರತೋ ರಾಮಸ್ಯೇಹ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಸೇಯಂ ಸ್ವಸ್ತಿಮತೀ ಸೇನಾ ಗಙ್ಗಾಮದ್ಯ ತರಿಷ್ಯತಿ ॥ 9 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವೋಪಾಯನಂ ಗೃಹ್ಯ ಮತ್ಸ್ಯಮಾಂಸಮಧೂನಿ ಚ ।

ಅಭಿಚಕ್ರಾಮ ಭರತಂ ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿರ್ಗುಹಃ ॥ 10 ॥

ತಮಾಯಾನ್ತಂ ತು ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸೂತಪುತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।

ಭರತಾಯಾಽಚಚಕ್ಷೇಽಥ ವಿನಯಜ್ಞೋ ವಿನೀತವತ್ ॥ 11 ॥

ಏಷ ಜ್ಞಾತಿಸಹಸ್ರೇಣ ಸ್ಥಪತಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।

ಕುಶಲೋ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ವೃದ್ಧೋ ಭ್ರಾತುಶ್ಚ ತೇ ಸಖಾ ॥ 12 ॥

ತಸ್ಮಾತ್ಪಶ್ಯತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ತ್ವಾಂ ನಿಷಾದಾಧಿಪೋ ಗುಹಃ ।

ಅಸಂಶಯಂ ವಿಜಾನೀತೇ ಯತ್ರ ತೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 13 ॥

ಏತತ್ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಮನ್ತ್ರಾದ್ಭರತ ಶ್ಶುಭಮ್ ।

ಉವಾಚ ವಚನಂ ಶೀಘ್ರಂ ಗುಹಃ ಪಶ್ಯತು ಮಾಮಿತಿ ॥ 14 ॥

ಲಬ್ಧ್ವಾಽಭ್ಯನುಜ್ಞಾಂ ಸಂಹೃಷ್ಟೋ ಜ್ಞಾತಿಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।

ಆಗಮ್ಯ ಭರತಂ ಪ್ರಹ್ವೋ ಗುಹೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 15 ॥

ನಿಷ್ಕುಟಶ್ಚೈವ ದೇಶೋಽಯಂ ವಞ್ಚಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ತೇ ವಯಮ್ ।

ನಿವೇದಯಾಮಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಸ್ವಕೇ ದಾಸಕುಲೇ ವಸ ॥ 16 ॥

ಅಸ್ತಿ ಮೂಲಂ ಫಲಞ್ಚೈವ ನಿಷಾದೈಸ್ಸಮುಪಾಹೃತಮ್ ।

ಆರ್ದ್ರಂ ಚ ಮಾಂಸಂ ಶುಷ್ಕಂ ಚ ವನ್ಯಂ ಚೋಚ್ಚಾವಚಂ ಮಹತ್ ॥ 17 ॥

ಆಶಂಸೇ ಸ್ವಾಶಿತಾ ಸೇನಾ ವತ್ಸ್ಯತೀಮಾಂ ವಿಭಾವರೀಮ್ ।

ಅರ್ಚಿತೋ ವಿವಿಧೈಃ ಕಾಮೈ ಶ್ಶ್ವ ಸ್ಸಸೈನ್ಯೋ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ॥ 18 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha caturaśītitamassargaḥ |

tato niviṣṭāṃ dhvajinīṃ gaṅgāmanvāśritāṃ nadīm |

niṣādarājo dṛṣṭvaiva jñātīnsantvarito''bravīt || 1 ||

mahatīyamitassenā sāgarābhā pradṛśyate |

nāsyāntamadhigacchāmi manasāpi vicintayan || 2 ||

yathā tu khalu durbuddhirbharata ssvayamāgataḥ |

sa eṣa hi mahākāyaḥ kovidāradhvajo rathe || 3 ||

bandhayiṣyati vā dāśānathavā'smānvadhiṣyati |

atha dāśarathiṃ rāmaṃ pitrā rājyādvivāsitam || 4 ||

sampannāṃ śriyamanvicchanstasya rājña ssudurlabhām |

bharataḥ kaikayīputro hantuṃ samadhigacchati || 5 ||

bhartācaiva sakhācaiva rāmo dāśarathirmama |

tasyārthakāmāssannaddhā gaṅgā'nūpe pratiṣṭhata || 6 ||

tiṣṭhantu sarve dāśāśca gaṅgāmanvāśritā nadīm |

balayuktā nadīrakṣā māṃsamūlaphalāśanāḥ || 7 ||

nāvāṃ śatānāṃ pañcānāṃ kaivartānāṃ śataṃ śatam |

sannaddhānāṃ tathā yūnāṃ tiṣṭhantvityabhyacodayat || 8 ||

yadā''duṣṭastu bharato rāmasyeha bhaviṣyati |

seyaṃ svastimatī senā gaṅgāmadya tariṣyati || 9 ||

ityuktvopāyanaṃ gṛhya matsyamāṃsamadhūni ca |

abhicakrāma bharataṃ niṣādādhipatirguhaḥ || 10 ||

tamāyāntaṃ tu samprekṣya sūtaputraḥ pratāpavān |

bharatāyā'cacakṣe'tha vinayajño vinītavat || 11 ||

eṣa jñātisahasreṇa sthapatiḥ parivāritaḥ |

kuśalo daṇḍakāraṇye vṛddho bhrātuśca te sakhā || 12 ||

tasmātpaśyatu kākutstha tvāṃ niṣādādhipo guhaḥ |

asaṃśayaṃ vijānīte yatra tau rāmalakṣmaṇau || 13 ||

etattu vacanaṃ śrutvā sumantrādbharata śśubham |

uvāca vacanaṃ śīghraṃ guhaḥ paśyatu māmiti || 14 ||

labdhvā'bhyanujñāṃ saṃhṛṣṭo jñātibhiḥ parivāritaḥ |

āgamya bharataṃ prahvo guho vacanamabravīt || 15 ||

niṣkuṭaścaiva deśo'yaṃ vañcitāścāpi te vayam |

nivedayāmaste sarve svake dāsakule vasa || 16 ||

asti mūlaṃ phalañcaiva niṣādaissamupāhṛtam |

ārdraṃ ca māṃsaṃ śuṣkaṃ ca vanyaṃ coccāvacaṃ mahat || 17 ||

āśaṃse svāśitā senā vatsyatīmāṃ vibhāvarīm |

arcito vividhaiḥ kāmai śśva ssasainyo gamiṣyasi || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||