2.81 Ayodhyakanda - Ekashititama Sargah

ॐ

2.81 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕಾಶೀತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಾಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತೋ ನಾನ್ದೀಮುಖೀಂ ರಾತ್ರಿಂ ಭರತಂ ಸೂತಮಾಗಧಾಃ ।

ತುಷ್ಟುವುರ್ವಾಗ್ವಿಶೇಷಜ್ಞಾಸ್ಸ್ತವೈರ್ಮಙ್ಗಲಸಂಹಿತೈಃ ॥ 1 ॥

ಸುವರ್ಣಕೋಣಾಭಿಹತಃ ಪ್ರಾಣದದ್ಯಾಮದುನ್ದುಭಿಃ ।

ದಧ್ಮುಶ್ಶಙ್ಖಾಂಶ್ಚ ಶತಶೋ ನಾದಾಂಶ್ಚೋಚ್ಚಾವಚಸ್ವರಾನ್ ॥ 2 ॥

ಸ ತೂರ್ಯಘೋಷ ಸ್ಸುಮಹಾನ್ದಿವಮಾಪೂರಯನ್ನಿವ ।

ಭರತಂ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಂ ಭೂಯಶ್ಶೋಕೈರರನ್ಧ್ರಯತ್ ॥ 3 ॥

ತತಃ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ಭರತಸ್ತಂ ಘೋಷಂ ಸನ್ನಿವರ್ತ್ಯ ಚ ।

ನಾಹಂ ರಾಜೇತಿ ಚಾಪ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥

ಪಶ್ಯ ಶತ್ರುಘ್ನ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಲೋಕಸ್ಯಾಪಕೃತಂ ಮಹತ್ ।

ವಿಸೃಜ್ಯ ಮಯಿ ದುಃಖಾನಿ ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ಗತಃ ॥ 5 ॥

ತಸ್ಯೈಷಾ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಧರ್ಮಮೂಲಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಪರಿಭ್ರಮತಿ ರಾಜ್ಯ ಶ್ರೀರ್ನೌರಿವಾಕರ್ಣಿಕಾ ಜಲೇ ॥ 6 ॥

ಯೋ ಹಿ ನ ಸ್ಸುಮಹಾನ್ನಾಥಸ್ಸೋಽಪಿ ಪ್ರವ್ರಾಜಿತೋ ವನಮ್ ।

ಅನಯಾ ಧರ್ಮಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮಾತ್ರಾ ಮೇ ರಾಘವಸ್ಸ್ವಯಮ್ ॥ 7 ॥

ಇತ್ಯೇವಂ ಭರತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ವಿಲಪನ್ತಂ ವಿಚೇತನಮ್ ।

ಕೃಪಣಂ ರುರುದುಸ್ಸರ್ವಾಸ್ಸಸ್ವರಂ ಯೋಷಿತ ಸ್ತದಾ ॥ 8 ॥

ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ವಿಲಪತಿ ವಸಿಷ್ಠೋ ರಾಜಧರ್ಮವಿತ್ ।

ಸಭಾಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುನಾಥಸ್ಯ ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ 9 ॥

ಶಾತಕುಮ್ಭಮಯೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಮಣಿರತ್ನಸಮಾಕುಲಾಮ್ ।

ಸುಧರ್ಮಾಮಿವ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಗಣಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ॥ 10 ॥

ಸ ಕಾಞ್ಚನಮಯಂ ಪೀಠಂ ಸುಖಾಸ್ತರಣಸಂವೃತಮ್ ।

ಅಧ್ಯಾಸ್ತ ಸರ್ವವೇದಜ್ಞೋ ದೂತಾನನುಶಶಾಸ ಚ ॥ 11 ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ವೈಶ್ಯನಮಾತ್ಯಾನ್ಗಣವಲ್ಲಭಾನ್ ।

ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾನಯತಾಽವ್ಯಗ್ರಾಃ ಕೃತ್ಯಮಾತ್ಯಯಿಕಂ ಹಿ ನಃ ॥ 12 ॥

ಸರಾಜಭೃತ್ಯಂ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಭರತಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।

ಯುಧಾಜಿತಂ ಸುಮನ್ತ್ರಂ ಚ ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಹಿತಾ ಜನಾಃ ॥ 13 ॥

ತತೋ ಹಲಹಲಾಶಬ್ದಸ್ಸುಮಹಾನ್ಸಮಪದ್ಯತ ।

ರಥೈರಶ್ವೈರ್ಗಜೈಶ್ಚಾಪಿ ಜನಾನಾಮುಪಗಚ್ಛತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ತತೋ ಭರತಮಾಯಾನ್ತಂ ಶತಕ್ರತುಮಿವಾಮರಾಃ ।

ಪ್ರತ್ಯನನ್ದನ್ಪ್ರಕೃತಯೋ ಯಥಾ ದಶರಥಂ ತಥಾ ॥ 15 ॥

ಹ್ರದ ಇವ ತಿಮಿನಾಗಸಂವೃತಃ ಸ್ತಿಮಿತಜಲೋ ಮಣಿಶಙ್ಖಶರ್ಕರಃ ।

ದಶರಥಸುತಶೋಭಿತಾ ಸಭಾ ಸದಶರಥೇವ ಬಭೌ ಯಥಾ ಪುರಾ ॥ 16 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಾಶೀತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekāśītitamassargaḥ |

tato nāndīmukhīṃ rātriṃ bharataṃ sūtamāgadhāḥ |

tuṣṭuvurvāgviśeṣajñāsstavairmaṅgalasaṃhitaiḥ || 1 ||

suvarṇakoṇābhihataḥ prāṇadadyāmadundubhiḥ |

dadhmuśśaṅkhāṃśca śataśo nādāṃścoccāvacasvarān || 2 ||

sa tūryaghoṣa ssumahāndivamāpūrayanniva |

bharataṃ śokasantaptaṃ bhūyaśśokairarandhrayat || 3 ||

tataḥ prabuddho bharatastaṃ ghoṣaṃ sannivartya ca |

nāhaṃ rājeti cāpyuktvā śatrughnamidamabravīt || 4 ||

paśya śatrughna kaikeyyā lokasyāpakṛtaṃ mahat |

visṛjya mayi duḥkhāni rājā daśaratho gataḥ || 5 ||

tasyaiṣā dharmarājasya dharmamūlā mahātmanaḥ |

paribhramati rājya śrīrnaurivākarṇikā jale || 6 ||

yo hi na ssumahānnāthasso'pi pravrājito vanam |

anayā dharmamutsṛjya mātrā me rāghavassvayam || 7 ||

ityevaṃ bharataṃ prekṣya vilapantaṃ vicetanam |

kṛpaṇaṃ rurudussarvāssasvaraṃ yoṣita stadā || 8 ||

tathā tasminvilapati vasiṣṭho rājadharmavit |

sabhāmikṣvākunāthasya praviveśa mahāyaśāḥ || 9 ||

śātakumbhamayīṃ ramyāṃ maṇiratnasamākulām |

sudharmāmiva dharmātmā sagaṇaḥ pratyapadyata || 10 ||

sa kāñcanamayaṃ pīṭhaṃ sukhāstaraṇasaṃvṛtam |

adhyāsta sarvavedajño dūtānanuśaśāsa ca || 11 ||

brāhmaṇān kṣatriyānvaiśyanamātyāngaṇavallabhān |

kṣipramānayatā'vyagrāḥ kṛtyamātyayikaṃ hi naḥ || 12 ||

sarājabhṛtyaṃ śatrughnaṃ bharataṃ ca yaśasvinam |

yudhājitaṃ sumantraṃ ca ye ca tatra hitā janāḥ || 13 ||

tato halahalāśabdassumahānsamapadyata |

rathairaśvairgajaiścāpi janānāmupagacchatām || 14 ||

tato bharatamāyāntaṃ śatakratumivāmarāḥ |

pratyanandanprakṛtayo yathā daśarathaṃ tathā || 15 ||

hrada iva timināgasaṃvṛtaḥ stimitajalo maṇiśaṅkhaśarkaraḥ |

daśarathasutaśobhitā sabhā sadaśaratheva babhau yathā purā || 16 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekāśītitamassargaḥ ||