2.68 Ayodhyakanda - Ashtashashtitama Sargah

ॐ

2.68 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತೇಷಾಂ ಹಿ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಸಿಷ್ಠಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ ।

ಮಿತ್ರಾಮಾತ್ಯಗಣಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಸ್ತಾನಿದಂ ವಚಃ ॥ 1 ॥

ಯದಸೌ ಮಾತುಲಕುಲೇ ದತ್ತರಾಜ್ಯಂ ಪರಂ ಸುಖೀ ।

ಭರತೋ ವಸತಿ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಶತ್ರುಘ್ನೇನ ಸಮನ್ವಿತಃ ॥ 2 ॥

ತಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಜವನಾ ದೂತಾ ಗಚ್ಛನ್ತು ತ್ವರಿತೈರ್ಹಯೈಃ ।

ಆನೇತುಂ ಭ್ರಾತರೌ ವೀರೌ ಕಿಂ ಸಮೀಕ್ಷಾಮಹೇ ವಯಮ್ ॥ 3 ॥

ಗಚ್ಛನ್ತ್ವಿತಿ ತತ ಸ್ಸರ್ವೇ ವಸಿಷ್ಠಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರುವನ್ ।

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರೂತ್ವಾ ವಸಿಷ್ಠೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥

ಏಹಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ವಿಜಯ ಜಯನ್ತಾಶೋಕ ನನ್ದನ ।

ಶ್ರೂಯತಾಮಿತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸರ್ವಾನೇವ ಬ್ರವೀಮಿ ವಃ ॥ 5 ॥

ಪುರಂ ರಾಜಗೃಹಂ ಗತ್ವಾ ಶೀಘ್ರಂ ಶೀಘ್ರಜವೈ ರ್ಹಯೈಃ ।

ತ್ಯಕ್ತಶೋಕೈರಿದಂ ವಾಚ್ಯ ಶ್ಶಾಸನಾದ್ಭರತೋ ಮಮ ॥ 6 ॥

ಪುರೋಹಿತ ಸ್ತ್ವಾಂ ಕುಶಲಂ ಪ್ರಾಹ ಸರ್ವೇ ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ ।

ತ್ವರಮಾಣಶ್ಚ ನಿರ್ಯಾಹಿ ಕೃತ್ಯಮಾತ್ಯಯಿಕಂ ತ್ವಯಾ ॥ 7 ॥

ಮಾ ಚಾಸ್ಮೈ ಪ್ರೋಷಿತಂ ರಾಮಂ ಮಾ ಚಾಸ್ಮೈ ಪಿತರಂ ಮೃತಮ್ ।

ಭವನ್ತ ಶ್ಶಂಸಿಷುರ್ಗತ್ವಾ ರಾಘವಾಣಾಮಿಮಂ ಕ್ಷಯಮ್ ॥ 8 ॥

ಕೌಶೇಯಾನಿ ಚ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಭೂಷಣಾನಿ ವರಾಣಿ ಚ ।

ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾದಯ ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ಭರತಸ್ಯ ಚ ಗಚ್ಛತ ॥ 9 ॥

ದತ್ತಪಥ್ಯಶನಾ ದೂತಾ ಜಗ್ಮುಸ್ಸ್ವಂ ಸ್ವಂ ನಿವೇಶನಮ್ ।

ಕೇಕಯಾಂ ಸ್ತೇ ಗಮಿಷ್ಯನ್ತೋ ಹಯಾನಾರುಹ್ಯ ಸಮ್ಮತಾನ್ ॥ 10 ॥

ತತಃ ಪ್ರಾಸ್ಥಾನಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಕಾರ್ಯಶೇಷಮನನ್ತರಮ್ ।

ವಸಿಷ್ಠೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಾ ದೂತಾ ಸ್ಸನ್ತ್ವರಿತಾ ಯಯುಃ ॥ 11 ॥

ನ್ಯನ್ತೇನಾಪರತಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಲಮ್ಬಸ್ಯೋತ್ತರಂ ಪ್ರತಿ ।

ನಿಷೇವಮಾಣಾ ಸ್ತೇ ಜಗ್ಮುರ್ನದೀಂ ಮಧ್ಯೇನ ಮಾಲಿನೀಮ್ ॥ 12 ॥

ತೇ ಹಸ್ತಿನಾಪುರೇ ಗಙ್ಗಾಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಙ್ಮುಖಾ ಯಯುಃ ।

ಪಾಞ್ಚಾಲದೇಶಮಾಸಾದ್ಯ ಮಧ್ಯೇನ ಕುರುಜಾಙ್ಗಲಮ್ ॥ 13 ॥

ಸರಾಂಸಿ ಚ ಸುಪೂರ್ಣಾನಿ ನದೀಶ್ಚ ವಿಮಲೋದಕಾಃ ।

ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾ ಸ್ತೇ ಜಗ್ಮುರ್ದೂತಾಃ ಕಾರ್ಯವಶಾದ್ದ್ರುತಮ್ ॥ 14 ॥

ತೇ ಪ್ರಸನ್ನೋದಕಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ನಾನಾವಿಹಗಸೇವಿತಾಮ್ ।

ಉಪಾತಿಜಗ್ಮುರ್ವೇಗೇನ ಶರದಣ್ಡಾಂ ಜನಾಕುಲಾಮ್ ॥ 15 ॥

ನಿಕೂಲವೃಕ್ಷಮಾಸಾದ್ಯ ದಿವ್ಯಂ ಸತ್ಯೋಪಯಾಚನಮ್ ।

ಅಭಿಗಮ್ಯಾಭಿವಾದ್ಯಂ ತಂ ಕುಲಿಙ್ಗಾಂ ಪ್ರಾವಿಶನ್ಪುರೀಮ್ ॥ 16 ॥

ಆಭಿಕಾಲಂ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತೇ ಬೋಧಿಭವನಾಚ್ಚ್ಯುತಾಮ್ ।

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ತೇರುರಿಕ್ಷುಮತೀಂ ನದೀಮ್ ॥ 17 ॥

ಅವೇಕ್ಷ್ಯಾಞ್ಜಲಿಪಾನಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ವೇದಪಾರಗಾನ್ ।

ಯಯುರ್ಮಧ್ಯೇನ ಬಾಹ್ಲೀಕಾನ್ ಸುದಾಮಾನಂ ಚ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 18 ॥

ವಿಷ್ಣೋಃ ಪದಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಾ ವಿಪಾಶಾಞ್ಚಾಪಿ ಶಾಲ್ಮಲೀಮ್ ।

ನದೀರ್ವಾಪೀ ಸ್ತಟಾಕಾನಿ ಪಲ್ವಲಾನಿ ಸರಾಂಸಿ ಚ ॥ 19 ॥

ಪಶ್ಯನ್ತೋ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಸಿಂಹಾವ್ಯಾಘ್ರಮೃಗ ದ್ವಿಪಾನ್ ।

ಯಯುಃ ಪಥಾಽತಿಮಹತಾ ಶಾಸನಂ ಭರ್ತುರೀಪ್ಸವಃ ॥ 20 ॥

ತೇ ಶ್ರಾನ್ತವಾಹನಾ ದೂತಾ ವಿಕೃಷ್ಣೇನ ಪಥಾ ತತಃ ।

ಗಿರಿವ್ರಜಂ ಪುರವರಂ ಶೀಘ್ರಮಾಸೇದುರಞ್ಜಸಾ ॥ 21 ॥

ಭರ್ತುಃ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಕುಲರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಭರ್ತುಶ್ಚ ವಂಶಸ್ಯ ಪರಿಗ್ರಹಾರ್ಥಮ್ ।

ಅಹೇಡಮಾನಾ ಸ್ತ್ವರಯಾ ಸ್ಮ ದೂತಾ ರಾತ್ರ್ಯಾನ್ತು ತೇ ತತ್ಪುರಮೇವ ಯಾತಾಃ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |

teṣāṃ hi vacanaṃ śrutvā vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha |

mitrāmātyagaṇānsarvānbrāhmaṇāṃstānidaṃ vacaḥ || 1 ||

yadasau mātulakule dattarājyaṃ paraṃ sukhī |

bharato vasati bhrātrā śatrughnena samanvitaḥ || 2 ||

tacchīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritairhayaiḥ |

ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 3 ||

gacchantviti tata ssarve vasiṣṭhaṃ vākyamabruvan |

teṣāṃ tadvacanaṃ śrūtvā vasiṣṭho vākyamabravīt || 4 ||

ehi siddhārtha vijaya jayantāśoka nandana |

śrūyatāmiti kartavyaṃ sarvāneva bravīmi vaḥ || 5 ||

puraṃ rājagṛhaṃ gatvā śīghraṃ śīghrajavai rhayaiḥ |

tyaktaśokairidaṃ vācya śśāsanādbharato mama || 6 ||

purohita stvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |

tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 7 ||

mā cāsmai proṣitaṃ rāmaṃ mā cāsmai pitaraṃ mṛtam |

bhavanta śśaṃsiṣurgatvā rāghavāṇāmimaṃ kṣayam || 8 ||

kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca |

kṣipramādaya rājñaśca bharatasya ca gacchata || 9 ||

dattapathyaśanā dūtā jagmussvaṃ svaṃ niveśanam |

kekayāṃ ste gamiṣyanto hayānāruhya sammatān || 10 ||

tataḥ prāsthānikaṃ kṛtvā kāryaśeṣamanantaram |

vasiṣṭhenābhyanujñātā dūtā ssantvaritā yayuḥ || 11 ||

nyantenāparatālasya pralambasyottaraṃ prati |

niṣevamāṇā ste jagmurnadīṃ madhyena mālinīm || 12 ||

te hastināpure gaṅgāṃ tīrtvā pratyaṅmukhā yayuḥ |

pāñcāladeśamāsādya madhyena kurujāṅgalam || 13 ||

sarāṃsi ca supūrṇāni nadīśca vimalodakāḥ |

nirīkṣamāṇā ste jagmurdūtāḥ kāryavaśāddrutam || 14 ||

te prasannodakāṃ divyāṃ nānāvihagasevitām |

upātijagmurvegena śaradaṇḍāṃ janākulām || 15 ||

nikūlavṛkṣamāsādya divyaṃ satyopayācanam |

abhigamyābhivādyaṃ taṃ kuliṅgāṃ prāviśanpurīm || 16 ||

ābhikālaṃ tataḥ prāpya te bodhibhavanāccyutām |

pitṛpaitāmahīṃ puṇyāṃ terurikṣumatīṃ nadīm || 17 ||

avekṣyāñjalipānāṃśca brāhmaṇānvedapāragān |

yayurmadhyena bāhlīkān sudāmānaṃ ca parvatam || 18 ||

viṣṇoḥ padaṃ prekṣamāṇā vipāśāñcāpi śālmalīm |

nadīrvāpī staṭākāni palvalāni sarāṃsi ca || 19 ||

paśyanto vividhāṃścāpi siṃhāvyāghramṛga dvipān |

yayuḥ pathā'timahatā śāsanaṃ bharturīpsavaḥ || 20 ||

te śrāntavāhanā dūtā vikṛṣṇena pathā tataḥ |

girivrajaṃ puravaraṃ śīghramāsedurañjasā || 21 ||

bhartuḥ priyārthaṃ kularakṣaṇārthaṃ bhartuśca vaṃśasya parigrahārtham |

aheḍamānā stvarayā sma dūtā rātryāntu te tatpurameva yātāḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||