2.6 Ayodhyakanda - Shashtha Sargah

ॐ

2.6 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಷಷ್ಠ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಷ್ಠಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಗತೇ ಪುರೋಹಿತೇ ರಾಮಃ ಸ್ನಾತೋ ನಿಯತಮಾನಸಃ ।

ಸಹ ಪತ್ನ್ಯಾ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾ ನಾರಾಯಣಮುಪಾಗಮತ್ ॥ 1 ॥

ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಶಿರಸಾ ಪಾತ್ರೀಂ ಹವಿಷೋ ವಿಧಿವತ್ತದಾ ।

ಮಹತೇ ದೈವತಾಯಾಜ್ಯಂ ಜುಹಾವ ಜ್ವಲಿತೇಽನಲೇ ॥ 2 ॥

ಶೇಷಂ ಚ ಹವಿಷಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಶ್ಯಾಶಾಸ್ಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಧ್ಯಾಯನ್ನಾರಾಯಣಂ ದೇವಂ ಸ್ವಾಸ್ತೀರ್ಣೇ ಕುಶಸಂಸ್ತರೇ ॥ 3 ॥

ವಾಗ್ಯತ ಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಭೂತ್ವಾ ನಿಯತಮಾನಸಃ ।

ಶ್ರೀಮತ್ಯಾಯತನೇ ವಿಷ್ಣೋ ಶ್ಶಿಶ್ಯೇ ನರವರಾತ್ಮಜಃ ॥ 4 ॥

ಏಕಯಾಮಾವಶಿಷ್ಟಾಯಾಂ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿವಿಬುದ್ಧ್ಯ ಸಃ ।

ಅಲಙ್ಕಾರವಿಧಿಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ವೇಶ್ಮನಃ ॥ 5 ॥

ತತ್ರ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ಸುಖಾ ವಾಚ ಸ್ಸೂತಮಾಗಧವನ್ದಿನಾಮ್ ।

ಪೂರ್ವಾಂ ಸಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀನೋ ಜಜಾಪ ಯತಮಾನಸಃ ॥ 6 ॥

ತುಷ್ಟಾವ ಪ್ರಣತಶ್ಚೈವ ಶಿರಸಾ ಮಧುಸೂದನಮ್ ।

ವಿಮಲಕ್ಷೌಮಸಂವೀತೋ ವಾಚಯಾಮಾಸ ಸ ದ್ವಿಜಾನ್ ॥ 7 ॥

ತೇಷಾಂ ಪುಣ್ಯಾಹಘೋಷೋಽಥ ಗಮ್ಭೀರಮಧುರಸ್ತದಾ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಪೂರಯಾಮಾಸ ತೂರ್ಯಘೋಷಾನುನಾದಿತಃ ॥ 8 ॥

ಕೃತೋಪವಾಸಂ ತು ತದಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಹ ರಾಘವಮ್ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾನಿಲಯಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಃ ಪ್ರಮುದಿತೋ ಜನಃ ॥ 9 ॥

ತತಃ ಪೌರಜನಸ್ಸರ್ವಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನಮ್ ।

ಪ್ರಭಾತಾಂ ರಜನೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಕ್ರೇ ಶೋಭಯಿತುಂ ಪುರೀಮ್ ॥ 10 ॥

ಸಿತಾಭ್ರಶಿಖರಾಭೇಷು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ ।

ಚತುಷ್ಪಥೇಷು ರಥ್ಯಾಸು ಚೈತ್ಯೇಷ್ವಟ್ಟಾಲಕೇಷು ಚ ॥ 11 ॥

ನಾನಾಪಣ್ಯಸಮೃದ್ಧೇಷು ವಣಿಜಾಮಾಪಣೇಷು ಚ ।

ಕುಟುಮ್ಬಿನಾಂ ಸಮೃದ್ಧೇಷು ಶ್ರೀಮತ್ಸು ಭವನೇಷು ಚ ॥ 12 ॥

ಸಭಾಸು ಚೈವ ಸರ್ವಾಸು ವೃಕ್ಷೇಷ್ವಾಲಕ್ಷಿತೇಷು ಚ ।

ಧ್ವಜಾ ಸ್ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಾಶ್ಚಿತ್ರಾಃ ಪತಾಕಾಶ್ಚಾಭವಂಸ್ತದಾ ॥ 13 ॥

ನಟನರ್ತಕಸಙ್ಘಾನಾಂ ಗಾಯಕಾನಾಂ ಚ ಗಾಯತಾಮ್ ।

ಮನಃ ಕರ್ಣಸುಖಾ ವಾಚ ಶ್ಶುಶೃವುಶ್ಚ ತತಸ್ತತಃ ॥ 14 ॥

ರಾಮಾಭಿಷೇಕಯುಕ್ತಾಶ್ಚ ಕಥಾಶ್ಚಕ್ರುರ್ಮಿಥೋ ಜನಾಃ ।

ರಾಮಾಭಿಷೇಕೇ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚತ್ವರೇಷು ಗೃಹೇಷು ಚ ॥ 15 ॥

ಬಾಲಾ ಅಪಿ ಕ್ರೀಡಮಾನಾ ಗೃಹದ್ವಾರೇಷು ಸಙ್ಘಶಃ ।

ರಾಮಾಭಿಷವಸಂಯುಕ್ತಾಶ್ಚಕ್ರುರೇವಂ ಮಿಥಃ ಕಥಾಃ ॥ 16 ॥

ಕೃತಪುಷ್ಪೋಪಹಾರಶ್ಚ ಧೂಪಗನ್ಧಾಧಿವಾಸಿತಃ ।

ರಾಜಮಾರ್ಗಃ ಕೃತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಪೌರೈ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನೇ ॥ 17 ॥

ಪ್ರಕಾಶಕರಣಾರ್ಥಂ ಚ ನಿಶಾಗಮನಶಙ್ಕಯಾ ।

ದೀಪವೃಕ್ಷಾಂ ಸ್ತಥಾ ಚಕ್ರುರನು ರಥ್ಯಾಸು ಸರ್ವಶಃ ॥ 18 ॥

ಅಲಙ್ಕಾರಂ ಪುರಸ್ಯೈವಂ ಕೃತ್ವಾ ತತ್ಪುರವಾಸಿನಃ ।

ಆಕಾಙ್ಕ್ಷಮಾಣಾ ರಾಮಸ್ಯ ಯೌವರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಚನಮ್ ॥ 19 ॥

ಸಮೇತ್ಯ ಸಙ್ಘಶಸ್ಸರ್ವೇ ಚತ್ವರೇಷು ಸಭಾಸು ಚ ।

ಕಥಯನ್ತೋ ಮಿಥಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಶಶಂಸುರ್ಜನಾಧಿಪಮ್ ॥ 20 ॥

ಅಹೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ರಾಜಾಽಯಮಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದನಃ ।

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ವೃದ್ಧಮಾತ್ಮಾನಂ ರಾಮಂ ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷೇಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 21 ॥

ಸರ್ವೇಪ್ಯನುಗೃಹೀತಾ ಸ್ಮೋ ಯನ್ನೋ ರಾಮೋ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ಚಿರಾಯ ಭವಿತಾ ಗೋಪ್ತಾ ದೃಷ್ಟಲೋಕಪರಾವರಃ ॥ 22 ॥

ಅನುದ್ಧತಮನಾಃ ವಿದ್ವಾನ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲಃ ।

ಯಥಾ ಚ ಭ್ರಾತೃಷು ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತಥಾಽಸ್ಮಾಸ್ವಪಿ ರಾಘವಃ ॥ 23 ॥

ಚಿರಂ ಜೀವತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ದಶರಥೋಽನಘಃ ।

ಯತ್ಪ್ರಸಾದೋನಭಿಷಿಕ್ತಂ ತು ರಾಮಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹೇ ವಯಮ್ ॥ 24 ॥

ಏವಂವಿಧಂ ಕಥಯತಾಂ ಪೌರಾಣಾಂ ಶುಶ್ರುವು ಸ್ತದಾ ।

ದಿಗ್ಭ್ಯೋಪಿ ಶ್ರುತವೃತ್ತಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಜಾನಪದಾ ಜನಾಃ ॥ 25 ॥

ತೇ ತು ದಿಗ್ಭ್ಯಃ ಪುರೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ ರಾಮಾಭಿಷೇಚನಮ್ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಪೂರಯಾಮಾಸುಃ ಪುರೀಂ ಜಾನಪದಾ ಜನಾಃ ॥ 26 ॥

ಜನೌಘೈಸ್ತೈರ್ವಿಸರ್ಪದ್ಭಿಃ ಶುಶ್ರುವೇ ತತ್ರ ನಿಸ್ವನಃ ।

ಪರ್ವಸೂದೀರ್ಣವೇಗಸ್ಯ ಸಾಗರಸ್ಯೇವ ನಿಸ್ವನಃ ॥ 27 ॥

ತತಸ್ತದಿನ್ದ್ರಕ್ಷಯಸನ್ನಿಭಂ ಪುರಂ ದಿದೃಕ್ಷುಭಿರ್ಜಾನಪದೈರುಪಾಗತೈಃ ।

ಸಮನ್ತತ ಸ್ಸಸ್ವನಮಾಕುಲಂ ಬಭೌ ಸಮುದ್ರಯಾದೋಭಿರಿವಾರ್ಣವೋದಕಮ್ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಠಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

gate purohite rāmaḥ snāto niyatamānasaḥ |

saha patnyā viśālākṣyā nārāyaṇamupāgamat || 1 ||

pragṛhya śirasā pātrīṃ haviṣo vidhivattadā |

mahate daivatāyājyaṃ juhāva jvalite'nale || 2 ||

śeṣaṃ ca haviṣastasya prāśyāśāsyātmanaḥ priyam |

dhyāyannārāyaṇaṃ devaṃ svāstīrṇe kuśasaṃstare || 3 ||

vāgyata ssaha vaidehyā bhūtvā niyatamānasaḥ |

śrīmatyāyatane viṣṇo śśiśye naravarātmajaḥ || 4 ||

ekayāmāvaśiṣṭāyāṃ rātryāṃ prativibuddhya saḥ |

alaṅkāravidhiṃ kṛtsnaṃ kārayāmāsa veśmanaḥ || 5 ||

tatra śrṛṇvansukhā vāca ssūtamāgadhavandinām |

pūrvāṃ sadhyāmupāsīno jajāpa yatamānasaḥ || 6 ||

tuṣṭāva praṇataścaiva śirasā madhusūdanam |

vimalakṣaumasaṃvīto vācayāmāsa sa dvijān || 7 ||

teṣāṃ puṇyāhaghoṣo'tha gambhīramadhurastadā |

ayodhyāṃ pūrayāmāsa tūryaghoṣānunāditaḥ || 8 ||

kṛtopavāsaṃ tu tadā vaidehyā saha rāghavam |

ayodhyānilayaśśrutvā sarvaḥ pramudito janaḥ || 9 ||

tataḥ paurajanassarvaśśrutvā rāmābhiṣecanam |

prabhātāṃ rajanīṃ dṛṣṭvā cakre śobhayituṃ purīm || 10 ||

sitābhraśikharābheṣu devatāyataneṣu ca |

catuṣpatheṣu rathyāsu caityeṣvaṭṭālakeṣu ca || 11 ||

nānāpaṇyasamṛddheṣu vaṇijāmāpaṇeṣu ca |

kuṭumbināṃ samṛddheṣu śrīmatsu bhavaneṣu ca || 12 ||

sabhāsu caiva sarvāsu vṛkṣeṣvālakṣiteṣu ca |

dhvajā ssamucchritāścitrāḥ patākāścābhavaṃstadā || 13 ||

naṭanartakasaṅghānāṃ gāyakānāṃ ca gāyatām |

manaḥ karṇasukhā vāca śśuśṛvuśca tatastataḥ || 14 ||

rāmābhiṣekayuktāśca kathāścakrurmitho janāḥ |

rāmābhiṣeke samprāpte catvareṣu gṛheṣu ca || 15 ||

bālā api krīḍamānā gṛhadvāreṣu saṅghaśaḥ |

rāmābhiṣavasaṃyuktāścakrurevaṃ mithaḥ kathāḥ || 16 ||

kṛtapuṣpopahāraśca dhūpagandhādhivāsitaḥ |

rājamārgaḥ kṛtaḥ śrīmānpaurai rāmābhiṣecane || 17 ||

prakāśakaraṇārthaṃ ca niśāgamanaśaṅkayā |

dīpavṛkṣāṃ stathā cakruranu rathyāsu sarvaśaḥ || 18 ||

alaṅkāraṃ purasyaivaṃ kṛtvā tatpuravāsinaḥ |

ākāṅkṣamāṇā rāmasya yauvarājyābhiṣecanam || 19 ||

sametya saṅghaśassarve catvareṣu sabhāsu ca |

kathayanto mithastatra praśaśaṃsurjanādhipam || 20 ||

aho mahātmā rājā'yamikṣvākukulanandanaḥ |

jñātvā yo vṛddhamātmānaṃ rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 21 ||

sarvepyanugṛhītā smo yanno rāmo mahīpatiḥ |

cirāya bhavitā goptā dṛṣṭalokaparāvaraḥ || 22 ||

anuddhatamanāḥ vidvāndharmātmā bhrātṛvatsalaḥ |

yathā ca bhrātṛṣu snigdhastathā'smāsvapi rāghavaḥ || 23 ||

ciraṃ jīvatu dharmātmā rājā daśaratho'naghaḥ |

yatprasādonabhiṣiktaṃ tu rāmaṃ drakṣyāmahe vayam || 24 ||

evaṃvidhaṃ kathayatāṃ paurāṇāṃ śuśruvu stadā |

digbhyopi śrutavṛttāntāḥ prāptā jānapadā janāḥ || 25 ||

te tu digbhyaḥ purīṃ prāptā draṣṭuṃ rāmābhiṣecanam |

rāmasya pūrayāmāsuḥ purīṃ jānapadā janāḥ || 26 ||

janaughaistairvisarpadbhiḥ śuśruve tatra nisvanaḥ |

parvasūdīrṇavegasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 27 ||

tatastadindrakṣayasannibhaṃ puraṃ didṛkṣubhirjānapadairupāgataiḥ |

samantata ssasvanamākulaṃ babhau samudrayādobhirivārṇavodakam || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||