2.5 Ayodhyakanda - Panchama Sargah

ॐ

2.5 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸನ್ದಿಶ್ಯ ರಾಮಂ ನೃಪತಿ ಶ್ಶ್ವೋಭಾವಿನ್ಯಭಿಷೇಚನೇ ।

ಪುರೋಹಿತಂ ಸಮಾಹೂಯ ವಶಿಷ್ಠಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಗಚ್ಛೋಪವಾಸಂ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಕಾರಯಾದ್ಯ ತಪೋಧನ ।

ಶ್ರೀಯಶೋರಾಜ್ಯಲಾಭಾಯ ವಧ್ವಾ ಸಹ ಯತವ್ರತಮ್ ॥ 2 ॥

ತಥೇತಿ ಚ ಸ ರಾಜಾನಮುಕ್ತ್ವಾ ವೇದವಿದಾಂ ವರಃ ।

ಸ್ವಯಂ ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನ್ಯಯೌ ರಾಮನಿವೇಶನಮ್ ॥ 3 ॥

ಉಪವಾಸಯಿತುಂ ರಾಮಂ ಮನ್ತ್ರವನ್ಮನ್ತ್ರಕೋವಿದಃ ।

ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ರಥವರಂ ಯುಕ್ತಮಾಸ್ಥಾಯ ಸುದೃಢವ್ರತಃ ॥ 4 ॥

ಸ ರಾಮಭವನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪಾಣ್ಡುರಾಭ್ರಘನಪ್ರಭಮ್ ।

ತಿಸ್ರಃ ಕಕ್ಷ್ಯಾ ರಥೇನೈವ ವಿವೇಶಮುನಿಸತ್ತಮಃ ॥ 5 ॥

ತಮಾಗತಮೃಷಿಂ ರಾಮಸ್ತ್ವರನ್ನಿವ ಸಸಮ್ಭ್ರಮಃ ।

ಮಾನಯಿಷ್ಯನ್ಸಮಾನಾರ್ಹಂ ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ ನಿವೇಶನಾತ್ ॥ 6 ॥

ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ತ್ವರಮಾಣಶ್ಚ ರಥಾಭ್ಯಾಶಂ ಮನೀಷಿಣಃ ।

ತತೋಽವತಾರಯಾಮಾಸ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ರಥಾತ್ಸ್ವಯಮ್ ॥ 7 ॥

ಸ ಚೈನಂ ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮ್ಭಾಷ್ಯಾಭಿಪ್ರಸಾದ್ಯ ಚ ।

ಪ್ರಿಯಾರ್ಹಂ ಹರ್ಷಯನ್ರಾಮಮಿತ್ಯುವಾಚ ಪುರೋಹಿತಃ ॥ 8 ॥

ಪ್ರಸನ್ನಸ್ತೇ ಪಿತಾ ರಾಮ ಯೌವರಾಜ್ಯಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ।

ಉಪವಾಸಂ ಭವಾನದ್ಯ ಕರೋತು ಸಹ ಸೀತಯಾ ॥ 9 ॥

ಪ್ರಾತಸ್ತ್ವಾಮಭಿಷೇಕ್ತಾ ಹಿ ಯೌವರಾಜ್ಯೇ ನರಾಧಿಪಃ ।

ಪಿತಾ ದಶರಥಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಯಯಾತಿಂ ನಹುಷೋ ಯಥಾ ॥ 10 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ತದಾ ರಾಮಮುಪವಾಸಂ ಯತವ್ರತಮ್ ।

ಮನ್ತ್ರವತ್ಕಾರಯಾಮಾಸ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸಹಿತಂ ಮುನಿಃ ॥ 11 ॥

ತತೋ ಯಥಾವದ್ರಾಮೇಣ ಸ ರಾಜ್ಞೋ ಗುರುರರ್ಚಿತಃ ।

ಅಭ್ಯನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಯಯೌ ರಾಮನಿವೇಶನಾತ್ ॥ 12 ॥

ಸುಹೃದ್ಭಿಸ್ತತ್ರ ರಾಮೋಽಪಿ ಸಹಾಸೀನಃ ಪ್ರಿಯಂವದೈಃ ।

ಸಭಾಜಿತೋ ವಿವೇಶಾಽಥ ತಾನನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಸರ್ವಶಃ ॥ 13 ॥

ಹೃಷ್ಟನಾರೀನರಯುತಂ ರಾಮವೇಶ್ಮ ತದಾ ಬಭೌ ।

ಯಥಾ ಮತ್ತದ್ವಿಜಗಣಂ ಪ್ರಫುಲ್ಲನಲಿನಂ ಸರಃ ॥ 14 ॥

ಸ ರಾಜಭವನಪ್ರಖ್ಯಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ರಾಮನಿವೇಶಾನಾತ್ ।

ನಿರ್ಗತ್ಯ ದದೃಶೇ ಮಾರ್ಗಂ ವಸಿಷ್ಠೋ ಜನಸಂವೃತಮ್ ॥ 15 ॥

ಬೃನ್ದಬೃನ್ದೈರಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ರಾಜಮಾರ್ಗಾಸ್ಸಮನ್ತತಃ ।

ಬಭೂವುರಭಿಸಮ್ಬಾಧಾಃ ಕುತೂಹಲಜನೈರ್ವೃತಾಃ ॥ 16 ॥

ಜನಬೃನ್ದೋರ್ಮಿಸಙ್ಘರ್ಷಹರ್ಷಸ್ವನವತಸ್ತದಾ ।

ಬಭೂವ ರಾಜಮಾರ್ಗಸ್ಯ ಸಾಗರಸ್ಯೇವ ನಿಸ್ವನಃ ॥ 17 ॥

ಸಿಕ್ತಸಮ್ಮೃಷ್ಟರಥ್ಯಾ ಹಿ ತದಹರ್ವನಮಾಲಿನೀ ।

ಆಸೀದಯೋಧ್ಯಾನಗರೀ ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಗೃಹಧ್ವಜಾ ॥ 18 ॥

ತದಾ ಹ್ಯಯೋಧ್ಯಾನಿಲಯಃ ಸಸ್ತ್ರೀಬಾಲಾಬಲೋ ಜನಃ ।

ರಾಮಾಭಿಷೇಕಮಾಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ನಾಕಾಙ್ಕ್ಷದುದಯಂ ರವೇಃ ॥ 19 ॥

ಪ್ರಜಾಲಙ್ಕಾರಭೂತಂ ಚ ಜನಸ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಮ್ ।

ಉತ್ಸುಕೋಽಭೂಜ್ಜನೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ತಮಯೋಧ್ಯಾಮಹೋತ್ಸವಮ್ ॥ 20 ॥

ಏವಂ ತಜ್ಜನಸಮ್ಬಾಧಂ ರಾಜಮಾರ್ಗಂ ಪುರೋಹಿತಃ ।

ವ್ಯೂಹನ್ನಿವ ಜನೌಘಂ ತಂ ಶನೈ ರಾಜಕುಲಂ ಯಯೌ ॥ 21 ॥

ಸಿತಾಭ್ರಶಿಖರಪ್ರಖ್ಯಂ ಪ್ರಾಸಾದಮಧಿರುಹ್ಯ ಸಃ ।

ಸಮೀಯಾಯ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ಶಕ್ರೇಣೇವ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ॥ 22 ॥

ತಮಾಗತಮಭಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಹಿತ್ವಾ ರಾಜಾಸನಂ ನೃಪಃ ।

ಪಪ್ರಚ್ಛ ಸ ಚ ತಸ್ಮೈ ತತ್ಕೃತಮಿತ್ಯಭ್ಯವೇದಯತ್ ॥ 23 ॥

ಚೈವ ತದಾ ತುಲ್ಯಂ ಸಹಾಸೀನಾಸ್ಸಭಾಸದಃ ।

ಆಸನೇಭ್ಯಸ್ಸಮುತ್ತಸ್ಥುಃ ಪೂಜಯನ್ತಃ ಪುರೋಹಿತಮ್ ॥ 24 ॥

ಗುರುಣಾ ತ್ವಭ್ಯನುಜ್ಞಾತೋ ಮನುಜೌಘಂ ವಿಸೃಜ್ಯ ತಮ್ ।

ವಿವೇಶಾನ್ತಃ ಪುರಂ ರಾಜಾ ಸಿಂಹೋ ಗಿರಿಗುಹಾಮಿವ ॥ 25 ॥

ತದಗ್ಯ್ರವೇಷಪ್ರಮದಾಜನಾಕುಲಂ ಮಹೇನ್ದ್ರವೇಶ್ಮಪ್ರತಿಮಂ ನಿವೇಶನಮ್ ।

ವಿದೀಪಯಂಶ್ಚಾರು ವಿವೇಶ ಪಾರ್ಥಿವ ಶ್ಶಶೀವ ತಾರಾಗಣಸಙ್ಕುಲಂ ನಭಃ ॥ 26 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha pañcamassargaḥ |

sandiśya rāmaṃ nṛpati śśvobhāvinyabhiṣecane |

purohitaṃ samāhūya vaśiṣṭhamidamabravīt || 1 ||

gacchopavāsaṃ kākutsthaṃ kārayādya tapodhana |

śrīyaśorājyalābhāya vadhvā saha yatavratam || 2 ||

tatheti ca sa rājānamuktvā vedavidāṃ varaḥ |

svayaṃ vasiṣṭho bhagavānyayau rāmaniveśanam || 3 ||

upavāsayituṃ rāmaṃ mantravanmantrakovidaḥ |

brāhmaṃ rathavaraṃ yuktamāsthāya sudṛḍhavrataḥ || 4 ||

sa rāmabhavanaṃ prāpya pāṇḍurābhraghanaprabham |

tisraḥ kakṣyā rathenaiva viveśamunisattamaḥ || 5 ||

tamāgatamṛṣiṃ rāmastvaranniva sasambhramaḥ |

mānayiṣyansamānārhaṃ niścakrāma niveśanāt || 6 ||

abhyetya tvaramāṇaśca rathābhyāśaṃ manīṣiṇaḥ |

tato'vatārayāmāsa parigṛhya rathātsvayam || 7 ||

sa cainaṃ praśritaṃ dṛṣṭvā sambhāṣyābhiprasādya ca |

priyārhaṃ harṣayanrāmamityuvāca purohitaḥ || 8 ||

prasannaste pitā rāma yauvarājyamavāpsyasi |

upavāsaṃ bhavānadya karotu saha sītayā || 9 ||

prātastvāmabhiṣektā hi yauvarājye narādhipaḥ |

pitā daśarathaḥ prītyā yayātiṃ nahuṣo yathā || 10 ||

ityuktvā sa tadā rāmamupavāsaṃ yatavratam |

mantravatkārayāmāsa vaidehyā sahitaṃ muniḥ || 11 ||

tato yathāvadrāmeṇa sa rājño gururarcitaḥ |

abhyanujñāpya kākutsthaṃ yayau rāmaniveśanāt || 12 ||

suhṛdbhistatra rāmo'pi sahāsīnaḥ priyaṃvadaiḥ |

sabhājito viveśā'tha tānanujñāpya sarvaśaḥ || 13 ||

hṛṣṭanārīnarayutaṃ rāmaveśma tadā babhau |

yathā mattadvijagaṇaṃ praphullanalinaṃ saraḥ || 14 ||

sa rājabhavanaprakhyāttasmādrāmaniveśānāt |

nirgatya dadṛśe mārgaṃ vasiṣṭho janasaṃvṛtam || 15 ||

bṛndabṛndairayodhyāyāṃ rājamārgāssamantataḥ |

babhūvurabhisambādhāḥ kutūhalajanairvṛtāḥ || 16 ||

janabṛndormisaṅgharṣaharṣasvanavatastadā |

babhūva rājamārgasya sāgarasyeva nisvanaḥ || 17 ||

siktasammṛṣṭarathyā hi tadaharvanamālinī |

āsīdayodhyānagarī samucchritagṛhadhvajā || 18 ||

tadā hyayodhyānilayaḥ sastrībālābalo janaḥ |

rāmābhiṣekamākāṅkṣannākāṅkṣadudayaṃ raveḥ || 19 ||

prajālaṅkārabhūtaṃ ca janasyānandavardhanam |

utsuko'bhūjjano draṣṭuṃ tamayodhyāmahotsavam || 20 ||

evaṃ tajjanasambādhaṃ rājamārgaṃ purohitaḥ |

vyūhanniva janaughaṃ taṃ śanai rājakulaṃ yayau || 21 ||

sitābhraśikharaprakhyaṃ prāsādamadhiruhya saḥ |

samīyāya narendreṇa śakreṇeva bṛhaspatiḥ || 22 ||

tamāgatamabhiprekṣya hitvā rājāsanaṃ nṛpaḥ |

papraccha sa ca tasmai tatkṛtamityabhyavedayat || 23 ||

caiva tadā tulyaṃ sahāsīnāssabhāsadaḥ |

āsanebhyassamuttasthuḥ pūjayantaḥ purohitam || 24 ||

guruṇā tvabhyanujñāto manujaughaṃ visṛjya tam |

viveśāntaḥ puraṃ rājā siṃho giriguhāmiva || 25 ||

tadagyraveṣapramadājanākulaṃ mahendraveśmapratimaṃ niveśanam |

vidīpayaṃścāru viveśa pārthiva śśaśīva tārāgaṇasaṅkulaṃ nabhaḥ || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe pañcamassargaḥ ||