2.47 Ayodhyakanda - Saptachatvarimsha Sargah

ॐ

2.47 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಪ್ರಭಾತಾಯಾಂ ತು ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ಪೌರಾಸ್ತೇ ರಾಘವಂ ವಿನಾ ।

ಶೋಕೋಪಹತನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾ ಬಭೂವುರ್ಹತಚೇತಸಃ ॥ 1 ॥

ಶೋಕಜಾಶ್ರುಪರಿದ್ಯೂನಾ ವೀಕ್ಷಮಾಣಾಸ್ತತಸ್ತತಃ ।

ಆಲೋಕಮಪಿ ರಾಮಸ್ಯ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ದುಃಖಿತಾಃ ॥ 2 ॥

ತೇ ವಿಷಾದಾರ್ತವದನಾ ರಹಿತಾಸ್ತೇನ ಧೀಮತಾ ।

ಕೃಪಣಾಃ ಕರುಣಾ ವಾಚೋ ವದನ್ತಿ ಸ್ಮ ಮನಸ್ವಿನಃ ॥ 3 ॥

ಧಿಗಸ್ತು ಖಲು ನಿದ್ರಾಂ ತಾಂ ಯಯಾಽಪಹೃತಚೇತಸಃ ।

ನಾದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಹೇ ರಾಮಂ ಪೃಥೂರಸ್ಕಂ ಮಹಾಭುಜಮ್ ॥ 4 ॥

ಕಥಂ ನಾಮ ಮಹಾಬಾಹು ಸ್ಸ ತಥಾವಿತಥಕ್ರಿಯಃ ।

ಭಕ್ತಂ ಜನಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸಂ ರಾಘವೋ ಗತಃ ॥ 5 ॥

ಯೋ ನಃ ಸದಾ ಪಾಲಯತಿ ಪಿತಾ ಪುತ್ರಾನಿವೌರಸಾನ್ ।

ಕಥಂ ರಘೂಣಾಂ ಸ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನೋ ವಿಪಿನಂ ಗತಃ ॥ 6 ॥

ಇಹೈವ ನಿಧನಂ ಯಾಮೋ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಮೇವ ವಾ ।

ರಾಮೇಣ ರಹಿತಾನಾಂ ಹಿ ಕಿಮರ್ಥಂ ಜೀವಿತಂ ಹಿ ನಃ ॥ 7 ॥

ಸನ್ತಿ ಶುಷ್ಕಾಣಿ ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಪ್ರಭೂತಾನಿ ಮಹಾನ್ತಿ ಚ ।

ತೈಃ ಪ್ರಜ್ವಾಲ್ಯ ಚಿತಾಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರವಿಶಾಮೋಽಥ ಪಾವಕಮ್ ॥ 8 ॥

ಕಿಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮೋ ಮಹಾಬಾಹುರನಸೂಯಃ ಪ್ರಿಯಂವದಃ ।

ನೀತ ಸ್ಸ ರಾಘವೋಽಸ್ಮಾಭಿರಿತಿ ವಕ್ತುಂ ಕಥಂ ಕ್ಷಮಮ್ ॥ 9 ॥

ಸಾ ನೂನಂ ನಗರೀ ದೀನಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಸ್ಮಾನ್ ರಾಘವಂ ವಿನಾ ।

ಭವಿಷ್ಯತಿ ನಿರಾನನ್ದಾ ಸಸ್ತ್ರೀಬಾಲವಯೋಧಿಕಾ ॥ 10 ॥

ನಿರ್ಯಾತಾಸ್ತೇನ ವೀರೇಣ ಸಹ ನಿತ್ಯಂ ಜಿತಾತ್ಮನಾ ।

ವಿಹೀನಾಸ್ತೇನ ಚ ಪುನಃ ಕಥಂ ಪಶ್ಯಾಮ ತಾಂ ಪುರೀಮ್ ॥ 11 ॥

ಇತೀವ ಬಹುಧಾ ವಾಚೋ ಬಾಹುಮುದ್ಯಮ್ಯ ತೇ ಜನಾಃ ।

ವಿಲಪನ್ತಿ ಸ್ಮ ದುಃಖಾರ್ತಾ ವಿವತ್ಸಾ ಇವ ಧೇನವಃ ॥ 12 ॥

ತತೋ ಮಾರ್ಗಾನುಸಾರೇಣ ಗತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕ್ಷಣಂ ಪುನಃ ।

ಮಾರ್ಗನಾಶಾದ್ವಿಷಾದೇನ ಮಹತಾ ಸಮಭಿಪ್ಲುತಾಃ ॥ 13 ॥

ರಥಸ್ಯ ಮಾರ್ಗನಾಶೇನ ನ್ಯವರ್ತನ್ತ ಮನಸ್ವಿನಃ ।

ಕಿಮಿದಂ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮೋ ದೈವೇನೋಪಹತಾ ಇತಿ ॥ 14 ॥

ತತೋ ಯಥಾಗತೇನೈವ ಮಾರ್ಗೇಣ ಕ್ಲಾನ್ತಚೇತಸಃ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾಮಾಗಮನ್ಸರ್ವೇ ಪುರೀಂ ವ್ಯಥಿತಸಜ್ಜನಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಆಲೋಕ್ಯ ನಗರೀಂ ತಾಂ ಚ ಕ್ಷಯವ್ಯಾಕುಲಮಾನಸಾಃ ।

ಆವರ್ತಯನ್ತ ತೇಽಶ್ರೂಣಿ ನಯನೈಃ ಶೋಕಪೀಡಿತೈಃ ॥ 16 ॥

ಏಷಾ ರಾಮೇಣ ನಗರೀ ರಹಿತಾ ನಾತಿಶೋಭತೇ ।

ಆಪಗಾ ಗರುಡೇನೇವ ಹ್ರದಾದುದ್ಧೃತಪನ್ನಗಾ ॥ 17 ॥

ಚನ್ದ್ರಹೀನಮಿವಾಕಾಶಂ ತೋಯಹೀನಮಿವಾರ್ಣವಮ್ ।

ಅಪಶ್ಯನ್ನಿಹತಾನನ್ದಂ ನಗರಂ ತೇ ವಿಚೇತಸಃ ॥ 18 ॥

ತೇ ತಾನಿ ವೇಶ್ಮಾನಿ ಮಹಾಧನಾನಿ ದುಃಖೇನ ದುಃಖೋಪಹತಾ ವಿಶನ್ತಃ ।

ನೈವ ಪ್ರಜಜ್ಞುಃ ಸ್ವಜನಂ ಜನಂ ವಾ ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾಃ ಪ್ರವಿನಷ್ಟಹರ್ಷಾಃ ॥ 19 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha saptacatvāriṃśassargaḥ |

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ paurāste rāghavaṃ vinā |

śokopahataniśceṣṭā babhūvurhatacetasaḥ || 1 ||

śokajāśruparidyūnā vīkṣamāṇāstatastataḥ |

ālokamapi rāmasya na paśyanti sma duḥkhitāḥ || 2 ||

te viṣādārtavadanā rahitāstena dhīmatā |

kṛpaṇāḥ karuṇā vāco vadanti sma manasvinaḥ || 3 ||

dhigastu khalu nidrāṃ tāṃ yayā'pahṛtacetasaḥ |

nādya paśyāmahe rāmaṃ pṛthūraskaṃ mahābhujam || 4 ||

kathaṃ nāma mahābāhu ssa tathāvitathakriyaḥ |

bhaktaṃ janaṃ parityajya pravāsaṃ rāghavo gataḥ || 5 ||

yo naḥ sadā pālayati pitā putrānivaurasān |

kathaṃ raghūṇāṃ sa śreṣṭhastyaktvā no vipinaṃ gataḥ || 6 ||

ihaiva nidhanaṃ yāmo mahāprasthānameva vā |

rāmeṇa rahitānāṃ hi kimarthaṃ jīvitaṃ hi naḥ || 7 ||

santi śuṣkāṇi kāṣṭhāni prabhūtāni mahānti ca |

taiḥ prajvālya citāṃ sarve praviśāmo'tha pāvakam || 8 ||

kiṃ vakṣyāmo mahābāhuranasūyaḥ priyaṃvadaḥ |

nīta ssa rāghavo'smābhiriti vaktuṃ kathaṃ kṣamam || 9 ||

sā nūnaṃ nagarī dīnā dṛṣṭvā'smān rāghavaṃ vinā |

bhaviṣyati nirānandā sastrībālavayodhikā || 10 ||

niryātāstena vīreṇa saha nityaṃ jitātmanā |

vihīnāstena ca punaḥ kathaṃ paśyāma tāṃ purīm || 11 ||

itīva bahudhā vāco bāhumudyamya te janāḥ |

vilapanti sma duḥkhārtā vivatsā iva dhenavaḥ || 12 ||

tato mārgānusāreṇa gatvā kiñcit kṣaṇaṃ punaḥ |

mārganāśādviṣādena mahatā samabhiplutāḥ || 13 ||

rathasya mārganāśena nyavartanta manasvinaḥ |

kimidaṃ kiṃ kariṣyāmo daivenopahatā iti || 14 ||

tato yathāgatenaiva mārgeṇa klāntacetasaḥ |

ayodhyāmāgamansarve purīṃ vyathitasajjanām || 15 ||

ālokya nagarīṃ tāṃ ca kṣayavyākulamānasāḥ |

āvartayanta te'śrūṇi nayanaiḥ śokapīḍitaiḥ || 16 ||

eṣā rāmeṇa nagarī rahitā nātiśobhate |

āpagā garuḍeneva hradāduddhṛtapannagā || 17 ||

candrahīnamivākāśaṃ toyahīnamivārṇavam |

apaśyannihatānandaṃ nagaraṃ te vicetasaḥ || 18 ||

te tāni veśmāni mahādhanāni duḥkhena duḥkhopahatā viśantaḥ |

naiva prajajñuḥ svajanaṃ janaṃ vā nirīkṣamāṇāḥ pravinaṣṭaharṣāḥ || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||