2.119 Ayodhyakanda - Ekonavimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

2.119 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅನಸೂಯಾ ತು ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಾಂ ಮಹತೀಂ ಕಥಾಮ್ ।

ಪರ್ಯಷ್ವಜತ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಶಿರಸ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 1 ॥

ವ್ಯಕ್ತಾಕ್ಷರಪದಂ ಚಿತ್ರಂ ಭಾಷಿತಂ ಮಧುರಂ ತ್ವಯಾ ।

ಯಥಾ ಸ್ವಯಂವರಂ ವೃತ್ತಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಹಿ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ ॥ 2 ॥

ರಮೇಽಹಂ ಕಥಯಾ ತೇ ತು ದೃಢಂ ಮಧುರಭಾಷಿಣಿ ।

ರವಿರಸ್ತಙ್ಗತಶ್ಶ್ರೀಮಾನುಪೋಹ್ಯ ರಜನೀಂ ಶಿವಾಮ್ ॥ 3 ॥

ದಿವಸಂ ಪ್ರತಿಕೀರ್ಣಾನಾಮಾಹಾರಾರ್ಥಂ ಪತತ್ರಿಣಾಮ್ ।

ಸನ್ಧ್ಯಾಕಾಲೇ ನಿಲೀನಾನಾಂ ನಿದ್ರಾರ್ಥಂ ಶ್ರೂಯತೇ ಧ್ವನಿಃ ॥ 4 ॥

ಏತೇ ಚಾಪ್ಯಭಿಷೇಕಾರ್ದ್ರಾ ಮುನಯಃ ಕಲಶೋದ್ಯತಾಃ ।

ಸಹಿತಾ ಉಪವರ್ತನ್ತೇ ಸಲಿಲಾಪ್ಲುತವಲ್ಕಲಾಃ ॥ 5 ॥

ಋಷೀಣಾಮಗ್ನಿಹೋತ್ರೇಷು ಹುತೇಷು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ।

ಕಪೋತಾಙ್ಗಾರುಣೋ ಧೂಮೋ ದೃಶ್ಯತೇ ಪವನೋದ್ಧತಃ ॥ 6 ॥

ಅಲ್ಪಪರ್ಣಾ ಹಿ ತರವೋ ಘನೀಭೂತಾಸ್ಸಮನ್ತತಃ ।

ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟೇನ್ದ್ರಿಯೇ ದೇಶೇಽಸ್ಮಿನ್ನ ಪ್ರಕಾಶನ್ತಿ ವೈ ದಿಶಃ ॥ 7 ॥

ರಜನೀಚರಸತ್ತ್ವಾನಿ ಪ್ರಚರನ್ತಿ ಸಮನ್ತತಃ ।

ತಪೋವನಮೃಗಾ ಹ್ಯೇತೇ ವೇದಿತೀರ್ಥೇಷು ಶೇರತೇ ॥ 8 ॥

ಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಾನಿಶಾ ಸೀತೇ ನಕ್ಷತ್ರಸಮಲಙ್ಕೃತಾ ।

ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಪ್ರಾವರಣಶ್ಚನ್ದ್ರೋ ದೃಶ್ಯತೇಽಭ್ಯುದಿತೋಽಮ್ಬರೇ ॥ 9 ॥

ಗಮ್ಯತಾಮನುಜಾನಾಮಿ ರಾಮಸ್ಯಾನುಚರೀ ಭವ ।

ಕಥಾಯನ್ತ್ಯಾ ಹಿ ಮಧುರಂ ತ್ವಯಾಽಹಂ ಪರಿತೋಷಿತಾ ॥ 10 ॥

ಅಲಙ್ಕುರು ಚ ತಾವತ್ತ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಮಮ ಮೈಥಿಲಿ ।

ಪ್ರೀತಿಂ ಜನಯ ಮೇ ವತ್ಸೇ ದಿವ್ಯಾಲಙ್ಕಾರಶೋಭಿತಾ ॥ 11 ॥

ಸಾ ತಥಾ ಸಮಲಙ್ಕೃತ್ಯ ಸೀತಾ ಸುರಸುತೋಪಮಾ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ತಸ್ಯೈ ರಾಮಂ ತ್ವಭಿಮುಖೀ ಯಯೌ ॥ 12 ॥

ತಥಾ ತು ಭೂಷಿತಾಂ ಸೀತಾಂ ದದರ್ಶ ವದತಾಂ ವರಃ ।

ರಾಘವಃ ಪ್ರೀತಿದಾನೇನ ತಪಸ್ವಿನ್ಯಾ ಜಹರ್ಷ ಚ ॥ 13 ॥

ನ್ಯವೇದಯತ್ತತಸ್ಸರ್ವಂ ಸೀತಾ ರಾಮಾಯ ಮೈಥಿಲೀ ।

ಪ್ರೀತಿದಾನಂ ತಪಸ್ವಿನ್ಯಾ ವಸನಾಭರಣಸ್ರಜಮ್ ॥ 14 ॥

ಪ್ರಹೃಷ್ಟಸ್ತ್ವಭವದ್ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ ।

ಮೈಥಿಲ್ಯಾಸ್ಸತ್ಕ್ರಿಯಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾನುಷೇಷು ಸುದುರ್ಲಭಾಮ್ ॥ 15 ॥

ತತಸ್ತಾಂ ಶರ್ವರೀಂ ಪ್ರೀತಃ ಪುಣ್ಯಾಂ ಶಶಿನಿಭಾನನಃ ।

ಅರ್ಚಿತಸ್ತಾಪಸೈ ಸ್ಸಿದ್ಧೈರುವಾಸ ರಘುನನ್ದನಃ ॥ 16 ॥

ತಸ್ಯಾಂ ರಾತ್ರ್ಯಾಂ ವ್ಯತೀತಾಯಾಮಭಿಷಿಚ್ಯ ಹುತಾಗ್ನಿಕಾನ್ ।

ಆಪೃಚ್ಛೇತಾಂ ನರವ್ಯಾಘ್ರೌ ತಾಪಸಾನ್ವನಗೋಚರಾನ್ ॥ 17 ॥

ತಾವೂಚುಸ್ತೇ ವನಚರಾಸ್ತಾಪಸಾ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಃ ।

ವನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸಞ್ಚಾರಂ ರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಮಭಿಪ್ಲುತಮ್ ॥ 18 ॥

ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಪುರುಷಾದಾನಿ ನಾನಾರೂಪಾಣಿ ರಾಘವ ।

ವಸನ್ತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಮಹಾರಣ್ಯೇ ವ್ಯಾಲಾಶ್ಚ ರುಧಿರಾಶನಾಃ ॥ 19 ॥

ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ವಾ ಪ್ರಮತ್ತಂ ವಾ ತಾಪಸಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ।

ಅದನ್ತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಮಹಾರಣ್ಯೇ ತಾನ್ನಿವಾರಯ ರಾಘವ ॥ 20 ॥

ಏಷ ಪನ್ಥಾ ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ಫಲಾನ್ಯಾಹರತಾಂ ವನೇ ।

ಅನೇನ ತು ವನಂ ದುರ್ಗಂ ಗನ್ತುಂ ರಾಘವ ತೇ ಕ್ಷಮಮ್ ॥ 21 ॥

ಇತೀವ ತೈಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಭಿಸ್ತಪಸ್ವಿಭಿರ್ದ್ವಿಜೈಃ ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಃ ಪರನ್ತಪಃ ।

ವನಂ ಸಭಾರ್ಯಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ರಾಘವಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಸೂರ್ಯ ಇವಾಭ್ರಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

anasūyā tu dharmajñā śrutvā tāṃ mahatīṃ kathām |

paryaṣvajata bāhubhyāṃ śirasyāghrāya maithilīm || 1 ||

vyaktākṣarapadaṃ citraṃ bhāṣitaṃ madhuraṃ tvayā |

yathā svayaṃvaraṃ vṛttaṃ tatsarvaṃ hi śrutaṃ mayā || 2 ||

rame'haṃ kathayā te tu dṛḍhaṃ madhurabhāṣiṇi |

ravirastaṅgataśśrīmānupohya rajanīṃ śivām || 3 ||

divasaṃ pratikīrṇānāmāhārārthaṃ patatriṇām |

sandhyākāle nilīnānāṃ nidrārthaṃ śrūyate dhvaniḥ || 4 ||

ete cāpyabhiṣekārdrā munayaḥ kalaśodyatāḥ |

sahitā upavartante salilāplutavalkalāḥ || 5 ||

ṛṣīṇāmagnihotreṣu huteṣu vidhipūrvakam |

kapotāṅgāruṇo dhūmo dṛśyate pavanoddhataḥ || 6 ||

alpaparṇā hi taravo ghanībhūtāssamantataḥ |

viprakṛṣṭendriye deśe'sminna prakāśanti vai diśaḥ || 7 ||

rajanīcarasattvāni pracaranti samantataḥ |

tapovanamṛgā hyete veditīrtheṣu śerate || 8 ||

sampravṛttāniśā sīte nakṣatrasamalaṅkṛtā |

jyotsnāprāvaraṇaścandro dṛśyate'bhyudito'mbare || 9 ||

gamyatāmanujānāmi rāmasyānucarī bhava |

kathāyantyā hi madhuraṃ tvayā'haṃ paritoṣitā || 10 ||

alaṅkuru ca tāvattvaṃ pratyakṣaṃ mama maithili |

prītiṃ janaya me vatse divyālaṅkāraśobhitā || 11 ||

sā tathā samalaṅkṛtya sītā surasutopamā |

praṇamya śirasā tasyai rāmaṃ tvabhimukhī yayau || 12 ||

tathā tu bhūṣitāṃ sītāṃ dadarśa vadatāṃ varaḥ |

rāghavaḥ prītidānena tapasvinyā jaharṣa ca || 13 ||

nyavedayattatassarvaṃ sītā rāmāya maithilī |

prītidānaṃ tapasvinyā vasanābharaṇasrajam || 14 ||

prahṛṣṭastvabhavadrāmo lakṣmaṇaśca mahārathaḥ |

maithilyāssatkriyāṃ dṛṣṭvā mānuṣeṣu sudurlabhām || 15 ||

tatastāṃ śarvarīṃ prītaḥ puṇyāṃ śaśinibhānanaḥ |

arcitastāpasai ssiddhairuvāsa raghunandanaḥ || 16 ||

tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāmabhiṣicya hutāgnikān |

āpṛcchetāṃ naravyāghrau tāpasānvanagocarān || 17 ||

tāvūcuste vanacarāstāpasā dharmacāriṇaḥ |

vanasya tasya sañcāraṃ rākṣasaissamabhiplutam || 18 ||

rakṣāṃsi puruṣādāni nānārūpāṇi rāghava |

vasantyasminmahāraṇye vyālāśca rudhirāśanāḥ || 19 ||

ucchiṣṭaṃ vā pramattaṃ vā tāpasaṃ dharmacāriṇam |

adantyasminmahāraṇye tānnivāraya rāghava || 20 ||

eṣa panthā maharṣīṇāṃ phalānyāharatāṃ vane |

anena tu vanaṃ durgaṃ gantuṃ rāghava te kṣamam || 21 ||

itīva taiḥ prāñjalibhistapasvibhirdvijaiḥ kṛtasvastyayanaḥ parantapaḥ |

vanaṃ sabhāryaḥ praviveśa rāghavassalakṣmaṇassūrya ivābhramaṇḍalam || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||