2.118 Ayodhyakanda - Ashtadashadhikashatatama Sargah

ॐ

2.118 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸಾತ್ವೇವಮುಕ್ತಾ ವೈದೇಹೀ ಅನಸೂಯಾಽನಸೂಯಯಾ ।

ಪ್ರತಿಪೂಜ್ಯ ವಚೋ ಮನ್ದಂ ಪ್ರವಕ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 1 ॥

ನೈತದಾಶ್ಚರ್ಯಮಾರ್ಯಾಯಾ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಮಭಿಭಾಷಸೇ ।

ವಿದಿತನ್ತು ಮಮಾಪ್ಯೇತದ್ಯಥಾ ನಾರ್ಯಾಃ ಪತಿರ್ಗುರುಃ ॥ 2 ॥

ಯದ್ಯಪ್ಯೇಷ ಭವೇದ್ಭರ್ತಾ ಮಮಾಽರ್ಯೇ ವೃತ್ತವರ್ಜಿತಃ ।

ಅದ್ವೈಧಮುಪಚರ್ತವ್ಯಸ್ತಥಾಪ್ಯೇಷ ಮಯಾ ಭವೇತ್ ॥ 3 ॥

ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ಗುಣಶ್ಲಾಘ್ಯ ಸ್ಸಾನುಕ್ರೋಶೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಸ್ಥಿರಾನುರಾಗೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮಾತೃವತ್ಪಿತೃವತ್ಪ್ರಿಯಃ ॥ 4 ॥

ಯಾಂ ವೃತ್ತಿಂ ವರ್ತತೇ ರಾಮಃ ಕೌಸಲ್ಯಾಯಾಂ ಮಹಾಬಲಃ ।

ತಾಮೇವ ನೃಪನಾರೀಣಾಮನ್ಯಾಸಾಮಪಿ ವರ್ತತೇ ॥ 5 ॥

ಸಕೃದ್ದೃಷ್ಟಾಸ್ವಪಿ ಸ್ತ್ರಿಷು ನೃಪೇಣ ನೃಪವತ್ಸಲಃ ।

ಮಾತೃವದ್ವರ್ತತೇ ವೀರೋ ಮಾನಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಧರ್ಮವಿತ್ ॥ 6 ॥

ಆಗಚ್ಛನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಜನಂ ವನಮೇವಂ ಭಯಾವಹಮ್ ।

ಸಮಾಹಿತಂ ಮೇ ಶ್ವಶ್ರ್ವಾ ಚ ಹೃದಯೇ ತದ್ಧೃತಂ ಮಹತ್ ॥ 7 ॥

ಪಾಣಿಪ್ರದಾನಕಾಲೇ ಚ ಯತ್ಪುರಾತ್ವಗ್ನಿ ಸನ್ನಿಧೌ ।

ಅನುಶಿಷ್ಟಾ ಜನನ್ಯಾಽಸ್ಮಿ ವಾಕ್ಯಂ ತದಪಿ ಮೇ ಧೃತಮ್ ॥ 8 ॥

ನವೀಕೃತಂ ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ವಾಕ್ಯೈಸ್ತೇ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ ।

ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಣಾನ್ನಾರ್ಯಾಸ್ತಪೋ ನಾನ್ಯದ್ವಿಧೀಯತೇ ॥ 9 ॥

ಸಾವಿತ್ರೀ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗೇ ಮಹೀಯತೇ ।

ತಥಾವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಯಾತಾ ತ್ವಂ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಯಾ ದಿವಮ್ ॥ 10 ॥

ವರಿಷ್ಠಾ ಸರ್ವನಾರೀಣಾಮೇಷಾ ಚ ದಿವಿ ದೇವತಾ ।

ರೋಹಿಣೀ ನ ವಿನಾಚನ್ದ್ರಂ ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ 11 ॥

ಏವಂವಿಧಾಶ್ಚ ಪ್ರವರಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಭರ್ತೃದೃಢವ್ರತಾಃ ।

ದೇವಲೋಕೇ ಮಹೀಯನ್ತೇ ಪುಣ್ಯೇನ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ ॥ 12 ॥

ತತೋಽನಸೂಯಾ ಸಂಹೃಷ್ಟಾ ಶ್ರುತ್ವೋಕ್ತಂ ಸೀತಯಾ ವಚಃ ।

ಶಿರಸ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಚೋವಾಚ ಮೈಥಿಲೀಂ ಹರ್ಷಯನ್ತ್ಯುತ ॥ 13 ॥

ನಿಯಮೈರ್ವಿವಿಧೈರಾಪ್ತಂ ತಪೋ ಹಿ ಮಹದಸ್ತಿ ಮೇ ।

ತತ್ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ಬಲಂ ಸೀತೇ ಛನ್ದಯೇ ತ್ವಾಂ ಶುಚಿವ್ರತೇ ॥ 14 ॥

ಉಪಪನ್ನಂ ಮನೋಜ್ಞಂ ಚ ವಚನಂ ತವ ಮೈಥಿಲಿ ।

ಪ್ರೀತಾ ಚಾಸ್ಮ್ಯುಚಿತಂ ಕಿಂ ತೇ ಕರವಾಣಿ ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ ॥ 15 ॥

ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ ವಚನಂ ಶ್ರೂತ್ವಾ ವಿಸ್ಮಿತಾ ಮನ್ದವಿಸ್ಮಯಾ ।

ಕೃತಮಿತ್ಯಬ್ರವೀತ್ ಸೀತಾ ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ॥ 16 ॥

ಸಾ ತ್ವೇವಮುಕ್ತಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ತಯಾ ಪ್ರೀತತರಾಽಭವತ್ ।

ಸಫಲಂ ಚ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ತೇ ಹನ್ತ ಸೀತೇ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ॥ 17 ॥

ಇದಂ ದಿವ್ಯಂ ವರಂ ಮಾಲ್ಯಂ ವಸ್ತ್ರಮಾಭರಣಾನಿ ಚ ।

ಅಙ್ಗರಾಗಂ ಚ ವೈದೇಹಿ ಮಹಾರ್ಹಂ ಚಾನುಲೇಪನಮ್ ॥ 18 ॥

ಮಯಾ ದತ್ತಮಿದಂ ಸೀತೇ ತವ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಶೋಭಯೇತ್ ।

ಅನುರೂಪಮಸಙ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 19 ॥

ಅಙ್ಗರಾಗೇಣ ದಿವ್ಯೇನ ಲಿಪ್ತಾಙ್ಗೀ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ।

ಶೋಭಯಿಷ್ಯಸಿ ಭರ್ತಾರಂ ಯಥಾ ಶ್ರೀರ್ವಿಷ್ಣುಮವ್ಯಯಮ್ ॥ 20 ॥

ಸಾ ವಸ್ತ್ರಮಙ್ಗರಾಗಂ ಚ ಭೂಷಣಾನಿ ಸ್ರಜಸ್ತಥಾ ।

ಮೈಥಿಲೀ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ಪ್ರೀತಿದಾನಮನುತ್ತಮಮ್ ॥ 21 ॥

ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಚ ತತ್ಸೀತಾ ಪ್ರೀತಿದಾನಂ ಯಶಸ್ವಿನೀ ।

ಶ್ಲಿಷ್ಟಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾ ತತ್ರ ಸಮುಪಾಸ್ತ ತಪೋಧನಾಮ್ ॥ 22 ॥

ತಥಾ ಸೀತಾಮುಪಾಸೀನಾಮನಸೂಯಾ ದೃಢವ್ರತಾ ।

ವಚನಂ ಪ್ರಷ್ಟುಮಾರೇಭೇ ಕಾಞ್ಚಿತ್ಪ್ರಿಯಕಥಾಮನು ॥ 23 ॥

ಸ್ವಯಂ ವರೇ ಕಿಲ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತ್ವಮನೇನ ಯಶಸ್ವಿನಾ ।

ರಾಘವೇಣೇತಿ ಮೇ ಸಿತೇ ಕಥಾ ಶ್ರುತಿಮುಪಾಗತಾ ॥ 24 ॥

ತಾಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವಿಸ್ತರೇಣ ಚ ಮೈಥಿಲಿ ।

ಯಥಾಽನುಭೂತಂ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 25 ॥

ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ಸೀತಾ ತಾಂ ತತೋ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್ ।

ಶ್ರೂಯತಾಮಿತಿ ಚೋಕ್ತ್ವಾ ವೈ ಕಥಯಾಮಾಸ ತಾಂ ಕಥಾಮ್ ॥ 26 ॥

ಮಿಥಿಲಾಧಿಪತಿರ್ವೀರೋ ಜನಕೋ ನಾಮ ಧರ್ಮವಿತ್ ।

ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮೇ ಹ್ಯಭಿರತೋ ನ್ಯಾಯತಶ್ಶಾಸ್ತಿ ಮೇದಿನೀಮ್ ॥ 27 ॥

ತಸ್ಯ ಲಾಙ್ಗಲಹಸ್ತನ್ಯ ಕರ್ಷತಃ ಕ್ಷೇತ್ರಮಣ್ಡಲಮ್ ।

ಅಹಂ ಕಿಲೋತ್ಥಿತಾ ಭಿತ್ವಾ ಜಗತೀಂ ನೃಪತೇಸ್ಸುತಾ ॥ 28 ॥

ಸ ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನರಪತಿರ್ಮುಷ್ಟಿವಿಕ್ಷೇಪತತ್ಪರಃ ।

ಪಾಂಸುಕುಣ್ಠಿತಸರ್ವಾಙ್ಗೀಂ ಜನಕೋ ವಿಸ್ಮಿತೋಽಭವತ್ ॥ 29 ॥

ಅನಪತ್ಯೇನ ಚ ಸ್ನೇಹಾದಙ್ಕಮಾರೋಪ್ಯ ಚ ಸ್ವಯಮ್ ।

ಮಮೇಯಂ ತನಯೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ನೇಹೋ ಮಯಿ ನಿಪಾತಿತಃ ॥ 30 ॥

ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಚ ವಾಗುಕ್ತಾಽಪ್ರತಿಮಾಽಮಾನುಷೀ ಕಿಲ ।

ಏವಮೇತನ್ನರಪತೇ ಧರ್ಮೇಣ ತನಯಾ ತವ ॥ 31 ॥

ತತಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪಿತಾ ಮೇ ಮಿಥಿಲಾಧಿಪಃ ।

ಅವಾಪ್ತೋ ವಿಪುಲಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಮಾಮವಾಪ್ಯ ನರಾಧಿಪಃ ॥ 32 ॥

ದತ್ತಾ ಚಾಸ್ಮೀಷ್ಟವದ್ದೇವ್ಯೈ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಯೈ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾ ।

ತಯಾ ಸಮ್ಭಾವಿತಾ ಚಾಸ್ಮಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಯಾ ಮಾತೃಸೌಹೃದಾತ್ ॥ 33 ॥

ಪತಿಸಂಯೋಗಸುಲಭಂ ವಯೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಮೇ ಪಿತಾ ।

ಚಿನ್ತಾಮಭ್ಯಗಮದ್ಧೀನೋ ವಿತ್ತನಾಶಾದಿವಾಧನಃ ॥ 34 ॥

ಸದೃಶಾಚ್ಚಾಪಕೃಷ್ಟಾಚ್ಚ ಲೋಕೇ ಕನ್ಯಾಪಿತಾ ಜನಾತ್ ।

ಪ್ರಧರ್ಷಣಾಮವಾಪ್ನೋತಿ ಶಕ್ರೇಣಾಪಿ ಸಮೋ ಭುವಿ ॥ 35 ॥

ತಾಂ ಧರ್ಷಣಾಮದೂರಸ್ಥಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಾತ್ಮನಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।

ಚಿನ್ತಾರ್ಣವಗತಃ ಪಾರಂ ನಾಸಸಾದಾಪ್ಲವೋ ಯಥಾ ॥ 36 ॥

ಅಯೋನಿಜಾಂ ಹಿ ಮಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನಾಧ್ಯಗಚ್ಛದ್ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ।

ಸದೃಶಂ ಚಾನುರೂಪಂ ಚ ಮಹೀಪಾಲಃ ಪತಿಂ ಮಮ ॥ 37 ॥

ತಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿರಿಯಂ ಜಾತಾ ಚಿನ್ತಯಾನಸ್ಯ ಸನ್ತತಮ್ ।

ಸ್ವಯಂವರಂ ತನೂಜಾಯಾಃ ಕರಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಧೀಮತಃ ॥ 38 ॥

ಮಹಾಯಜ್ಞೇ ತದಾ ತಸ್ಯ ವರುಣೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ದತ್ತಂ ಧನುರ್ವರಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ತೂಣೀ ಚಾಕ್ಷಯಸಾಯಕೌ ॥ 39 ॥

ಅಸಞ್ಚಾಲ್ಯಂ ಮನುಷ್ಯೈಶ್ಚ ಯತ್ನೇನಾಪಿ ಚ ಗೌರವಾತ್ ।

ತನ್ನ ಶಕ್ತಾ ನಮಯಿತುಂ ಸ್ವಪ್ನೇಷ್ವಪಿ ನರಾಧಿಪಾಃ ॥ 40 ॥

ತದ್ಧನುಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮೇ ಪಿತ್ರಾ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಸತ್ಯವಾದಿನಾ ।

ಸಮವಾಯೇ ನರೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಪೂರ್ವಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಾನ್ ॥ 41 ॥

ಇದಂ ಚ ಧನುರುದ್ಯಮ್ಯ ಸಜ್ಯಂ ಯಃ ಕುರುತೇ ನರಃ ।

ತಸ್ಯ ಮೇ ದುಹಿತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 42 ॥

ತಚ್ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನುಶ್ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಗೌರವಾದ್ಗಿರಿಸನ್ನಿಭಮ್ ।

ಅಭಿವಾದ್ಯ ನೃಪಾ ಜಗ್ಮುರಶಕ್ತಾಸ್ತಸ್ಯ ತೋಲನೇ ॥ 43 ॥

ಸುದೀರ್ಘಸ್ಯ ತು ಕಾಲಸ್ಯ ರಾಘವೋಽಯಂ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೇಣ ಸಹಿತೋ ಯಜ್ಞಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮಾಗತಃ ॥ 44 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ರಾಮ ಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮಮ ಪಿತ್ರಾ ಸುಪೂಜಿತಃ ॥ 45 ॥

ಪ್ರೋವಾಚ ಪಿತರಂ ತತ್ರ ಭ್ರಾತರೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಸುತೌ ದಶರಥಸ್ಯೇಮೌ ಧನುರ್ದರ್ಶಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣೌ ।

ಧನುರ್ದರ್ಶಯ ರಾಮಾಯ ರಾಜಪುತ್ರಾಯ ದೈವಿಕಮ್ ॥ 46 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತೇನ ವಿಪ್ರೇಣ ತದ್ಧನುಸ್ಸಮುಪಾನಯತ್ ॥ 47 ॥

ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣ ತದಾಽನಮ್ಯ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಜ್ಯಾಂ ಸಮಾರೋಪ್ಯ ಝಡಿತಿ ಪೂರಯಾಮಾಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 48 ॥

ತೇನ ಪೂರಯತಾ ವೇಗಾನ್ಮಧ್ಯೇ ಭಗ್ನಂ ದ್ವಿಧಾ ಧನುಃ ।

ತಸ್ಯ ಶಬ್ದೋ ಭವದ್ಭೀಮಃ ಪತಿತಸ್ಯಾಶನೇರಿವ ॥ 49 ॥

ತತೋಽಹಂ ತತ್ರ ರಾಮಾಯ ಪಿತ್ರಾ ಸತ್ಯಾಭಿಸನ್ಧಿನಾ ।

ನಿಶ್ಚಿತಾ ದಾತುಮುದ್ಯಮ್ಯ ಜಲಭಾಜನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 50 ॥

ದೀಯಮಾನಾಂ ನ ತು ತದಾ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ರಾಘವಃ ।

ಅವಿಜ್ಞಾಯ ಪಿತುಶ್ಛನ್ದಮಯೋಧ್ಯಾಽಧಿಪತೇಃ ಪ್ರಭೋಃ ॥ 51 ॥

ತತ ಶ್ಶ್ವಶುರಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ವೃದ್ಧಂ ದಶರಥಂ ನೃಪಮ್ ।

ಮಮ ಪಿತ್ರಾ ತ್ವಹಂ ದತ್ತಾ ರಾಮಾಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನೇ ॥ 52 ॥

ಮಮ ಚೈವಾನುಜಾ ಸಾಧ್ವೀ ಊರ್ಮಿಲಾ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾ ।

ಭಾರ್ಯಾರ್ಥೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯಾಪಿ ದತ್ತಾ ಪಿತ್ರಾ ಮಮ ಸ್ವಯಮ್ ॥ 53 ॥

ಏವಂ ದತ್ತಾಽಸ್ಮಿ ರಾಮಾಯ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ಸ್ವಯಂವರೇ ।

ಅನುರಕ್ತಾಽಸ್ಮಿ ಧರ್ಮೇಣ ಪತಿಂ ವೀರ್ಯವತಾಂ ವರಮ್ ॥ 54 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾದಶಾಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |

sātvevamuktā vaidehī anasūyā'nasūyayā |

pratipūjya vaco mandaṃ pravaktumupacakrame || 1 ||

naitadāścaryamāryāyā yanmāṃ tvamabhibhāṣase |

viditantu mamāpyetadyathā nāryāḥ patirguruḥ || 2 ||

yadyapyeṣa bhavedbhartā mamā'rye vṛttavarjitaḥ |

advaidhamupacartavyastathāpyeṣa mayā bhavet || 3 ||

kiṃ punaryo guṇaślāghya ssānukrośo jitendriyaḥ |

sthirānurāgo dharmātmā mātṛvatpitṛvatpriyaḥ || 4 ||

yāṃ vṛttiṃ vartate rāmaḥ kausalyāyāṃ mahābalaḥ |

tāmeva nṛpanārīṇāmanyāsāmapi vartate || 5 ||

sakṛddṛṣṭāsvapi striṣu nṛpeṇa nṛpavatsalaḥ |

mātṛvadvartate vīro mānamutsṛjya dharmavit || 6 ||

āgacchantyāśca vijanaṃ vanamevaṃ bhayāvaham |

samāhitaṃ me śvaśrvā ca hṛdaye taddhṛtaṃ mahat || 7 ||

pāṇipradānakāle ca yatpurātvagni sannidhau |

anuśiṣṭā jananyā'smi vākyaṃ tadapi me dhṛtam || 8 ||

navīkṛtaṃ tu tatsarvaṃ vākyaiste dharmacāriṇi |

patiśuśrūṣaṇānnāryāstapo nānyadvidhīyate || 9 ||

sāvitrī patiśuśrūṣāṃ kṛtvā svarge mahīyate |

tathāvṛttiśca yātā tvaṃ patiśuśrūṣayā divam || 10 ||

variṣṭhā sarvanārīṇāmeṣā ca divi devatā |

rohiṇī na vinācandraṃ muhūrtamapi dṛśyate || 11 ||

evaṃvidhāśca pravarāḥ striyo bhartṛdṛḍhavratāḥ |

devaloke mahīyante puṇyena svena karmaṇā || 12 ||

tato'nasūyā saṃhṛṣṭā śrutvoktaṃ sītayā vacaḥ |

śirasyāghrāya covāca maithilīṃ harṣayantyuta || 13 ||

niyamairvividhairāptaṃ tapo hi mahadasti me |

tatsaṃśritya balaṃ sīte chandaye tvāṃ śucivrate || 14 ||

upapannaṃ manojñaṃ ca vacanaṃ tava maithili |

prītā cāsmyucitaṃ kiṃ te karavāṇi bravīhi me || 15 ||

tasyāstad vacanaṃ śrūtvā vismitā mandavismayā |

kṛtamityabravīt sītā tapobalasamanvitām || 16 ||

sā tvevamuktā dharmajñā tayā prītatarā'bhavat |

saphalaṃ ca praharṣaṃ te hanta sīte karomyaham || 17 ||

idaṃ divyaṃ varaṃ mālyaṃ vastramābharaṇāni ca |

aṅgarāgaṃ ca vaidehi mahārhaṃ cānulepanam || 18 ||

mayā dattamidaṃ sīte tava gātrāṇi śobhayet |

anurūpamasaṅkliṣṭaṃ nityameva bhaviṣyati || 19 ||

aṅgarāgeṇa divyena liptāṅgī janakātmaje |

śobhayiṣyasi bhartāraṃ yathā śrīrviṣṇumavyayam || 20 ||

sā vastramaṅgarāgaṃ ca bhūṣaṇāni srajastathā |

maithilī pratijagrāha prītidānamanuttamam || 21 ||

pratigṛhya ca tatsītā prītidānaṃ yaśasvinī |

śliṣṭāñjalipuṭā tatra samupāsta tapodhanām || 22 ||

tathā sītāmupāsīnāmanasūyā dṛḍhavratā |

vacanaṃ praṣṭumārebhe kāñcitpriyakathāmanu || 23 ||

svayaṃ vare kila prāptā tvamanena yaśasvinā |

rāghaveṇeti me site kathā śrutimupāgatā || 24 ||

tāṃ kathāṃ śrotumicchāmi vistareṇa ca maithili |

yathā'nubhūtaṃ kārtsnyena tanme tvaṃ vaktumarhasi || 25 ||

evamuktā tu sā sītā tāṃ tato dharmacāriṇīm |

śrūyatāmiti coktvā vai kathayāmāsa tāṃ kathām || 26 ||

mithilādhipatirvīro janako nāma dharmavit |

kṣatradharme hyabhirato nyāyataśśāsti medinīm || 27 ||

tasya lāṅgalahastanya karṣataḥ kṣetramaṇḍalam |

ahaṃ kilotthitā bhitvā jagatīṃ nṛpatessutā || 28 ||

sa māṃ dṛṣṭvā narapatirmuṣṭivikṣepatatparaḥ |

pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janako vismito'bhavat || 29 ||

anapatyena ca snehādaṅkamāropya ca svayam |

mameyaṃ tanayetyuktvā sneho mayi nipātitaḥ || 30 ||

antarikṣe ca vāguktā'pratimā'mānuṣī kila |

evametannarapate dharmeṇa tanayā tava || 31 ||

tataḥ prahṛṣṭo dharmātmā pitā me mithilādhipaḥ |

avāpto vipulāṃ buddhiṃ māmavāpya narādhipaḥ || 32 ||

dattā cāsmīṣṭavaddevyai jyeṣṭhāyai puṇyakarmaṇā |

tayā sambhāvitā cāsmi snigdhayā mātṛsauhṛdāt || 33 ||

patisaṃyogasulabhaṃ vayo dṛṣṭvā tu me pitā |

cintāmabhyagamaddhīno vittanāśādivādhanaḥ || 34 ||

sadṛśāccāpakṛṣṭācca loke kanyāpitā janāt |

pradharṣaṇāmavāpnoti śakreṇāpi samo bhuvi || 35 ||

tāṃ dharṣaṇāmadūrasthāṃ dṛṣṭvā cātmani pārthivaḥ |

cintārṇavagataḥ pāraṃ nāsasādāplavo yathā || 36 ||

ayonijāṃ hi māṃ jñātvā nādhyagacchadvicintayan |

sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca mahīpālaḥ patiṃ mama || 37 ||

tasya buddhiriyaṃ jātā cintayānasya santatam |

svayaṃvaraṃ tanūjāyāḥ kariṣyāmīti dhīmataḥ || 38 ||

mahāyajñe tadā tasya varuṇena mahātmanā |

dattaṃ dhanurvaraṃ prītyā tūṇī cākṣayasāyakau || 39 ||

asañcālyaṃ manuṣyaiśca yatnenāpi ca gauravāt |

tanna śaktā namayituṃ svapneṣvapi narādhipāḥ || 40 ||

taddhanuḥ prāpya me pitrā vyāhṛtaṃ satyavādinā |

samavāye narendrāṇāṃ pūrvamāmantrya pārthivān || 41 ||

idaṃ ca dhanurudyamya sajyaṃ yaḥ kurute naraḥ |

tasya me duhitā bhāryā bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 42 ||

tacca dṛṣṭvā dhanuśśreṣṭhaṃ gauravādgirisannibham |

abhivādya nṛpā jagmuraśaktāstasya tolane || 43 ||

sudīrghasya tu kālasya rāghavo'yaṃ mahādyutiḥ |

viśvāmitreṇa sahito yajñaṃ draṣṭuṃ samāgataḥ || 44 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā rāma ssatyaparākramaḥ |

viśvāmitrastu dharmātmā mama pitrā supūjitaḥ || 45 ||

provāca pitaraṃ tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

sutau daśarathasyemau dhanurdarśakāṅkṣiṇau |

dhanurdarśaya rāmāya rājaputrāya daivikam || 46 ||

ityuktastena vipreṇa taddhanussamupānayat || 47 ||

nimeṣāntaramātreṇa tadā'namya mahābalaḥ |

jyāṃ samāropya jhaḍiti pūrayāmāsa vīryavān || 48 ||

tena pūrayatā vegānmadhye bhagnaṃ dvidhā dhanuḥ |

tasya śabdo bhavadbhīmaḥ patitasyāśaneriva || 49 ||

tato'haṃ tatra rāmāya pitrā satyābhisandhinā |

niścitā dātumudyamya jalabhājanamuttamam || 50 ||

dīyamānāṃ na tu tadā pratijagrāha rāghavaḥ |

avijñāya pituśchandamayodhyā'dhipateḥ prabhoḥ || 51 ||

tata śśvaśuramāmantrya vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam |

mama pitrā tvahaṃ dattā rāmāya viditātmane || 52 ||

mama caivānujā sādhvī ūrmilā priyadarśanā |

bhāryārthe lakṣmaṇasyāpi dattā pitrā mama svayam || 53 ||

evaṃ dattā'smi rāmāya tadā tasminsvayaṃvare |

anuraktā'smi dharmeṇa patiṃ vīryavatāṃ varam || 54 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||