1.73 Balakanda - Trisaptatitama Sargah

ॐ

1.73 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದಿವಸೇ ರಾಜಾ ಚಕ್ರೇ ಗೋದಾನಮುತ್ತಮಮ್ ।

ತಸ್ಮಿಂ ಸ್ತು ದಿವಸೇ ಶೂರೋ ಯುಧಾಜಿತ್ಸಮುಪೇಯಿವಾನ್ ॥ 1 ॥

ಪುತ್ರಃ ಕೇಕಯರಾಜಸ್ಯ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭರತಮಾತುಲಃ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಕುಶಲಂ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥

ಕೇಕಯಾಧಿಪತೀ ರಾಜಾ ಸ್ನೇಹಾತ್ ಕುಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಯೇಷಾಂ ಕುಶಲಕಾಮೋಽಸಿ ತೇಷಾಂ ಸಮ್ಪ್ರತ್ಯನಾಮಯಮ್ ॥ 3 ॥

ಸ್ವಸ್ರೀಯಂ ಮಮ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ತದರ್ಥಮುಪಯಾತೋಽಹಮಯೋಧ್ಯಾಂ ರಘುನನ್ದನ ॥ 4 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾ ತ್ವಹಮಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ವಿವಾಹಾರ್ಥಂ ತವಾತ್ಮಜಾನ್ ।

ಮಿಥಿಲಾಮುಪಯಾತಾಂಸ್ತು ತ್ವಯಾ ಸಹ ಮಹೀಪತೇ ॥ 5 ॥

ತ್ವರಯಾಭ್ಯುಪಯಾತೋಽಹಂ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮ ಸ್ಸ್ವಸುಸ್ಸುತಮ್ ।

ಅಥ ರಾಜಾ ದಶರಥಃ ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 6 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮಸತ್ಕಾರೈಃ ಪೂಜಾರ್ಹಂ ಸಮಪೂಜಯತ್ ।

ತತಸ್ತಾಮುಷಿತೋ ರಾತ್ರಿಂ ಸಹ ಪುತ್ರೈರ್ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 7 ॥

ಪ್ರಭಾತೇ ಪುನರುತ್ಥಾಯ ಕೃತ್ವಾ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕರ್ಮವಿತ್ ।

ಋಷೀಂಸ್ತದಾ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಯಜ್ಞವಾಟಮುಪಾಗಮತ್ ॥ 8 ॥

ಯುಕ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ವಿಜಯೇ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತೈಃ ।

ಭ್ರಾತೃಭಿಸ್ಸಹಿತೋ ರಾಮಃ ಕೃತಕೌತುಕಮಙ್ಗಲಃ ॥ 9 ॥

ವಸಿಷ್ಠಂ ಪುರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಮಹರ್ಷೀನಪರಾನಪಿ ।

ಪಿತು ಸ್ಸಮೀಪಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ತಸ್ಥೌ ಭ್ರಾತೃಭಿರಾವೃತಃ ॥ 10 ॥

ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನೇತ್ಯ ವೈದೇಹಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।

ರಾಜಾ ದಶರಥೋ ರಾಜನ್ ಕೃತಕೌತುಕಮಙ್ಗಲೈಃ ॥ 11 ॥

ಪುತ್ರೈರ್ನರವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾತಾರಮಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷತೇ ।

ದಾತೃಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತೃಭ್ಯಾಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಾಃ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ಹಿ ॥ 12 ॥

ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಸ್ವ ಕೃತ್ವಾ ವೈವಾಹ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಪರಮೋದಾರೋ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 13 ॥

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾ ವಾಕ್ಯಂ ಪರಮಧರ್ಮವಿತ್ ।

ಕಸ್ಸ್ಥಿತಃ ಪ್ರತಿಹಾರೋ ಮೇ ಕಸ್ಯಾಜ್ಞಾ ಸಮ್ಪ್ರತೀಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 14 ॥

ಸ್ವಗೃಹೇ ಕೋ ವಿಚಾರೋಽಸ್ತಿ ಯಥಾ ರಾಜ್ಯಮಿದಂ ತವ ।

ಕೃತಕೌತುಕಸರ್ವಸ್ವಾ ವೇದಿಮೂಲಮುಪಾಗತಾಃ ॥ 15 ॥

ಮಮ ಕನ್ಯಾ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ದೀಪ್ತಾ ವಹ್ನೇರಿವಾರ್ಚಿಷಃ ।

ಸಜ್ಜೋಽಹಂ ತ್ವತ್ಪ್ರತೀಕ್ಷೋಽಸ್ಮಿ ವೇದ್ಯಾಮಸ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ ॥ 16 ॥

ಅವಿಘ್ನಂ ಕುರುತಾಂ ರಾಜಾ ಕಿಮರ್ಥಮವಲಮ್ಬತೇ ।

ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಜನಕೇನೋಕ್ತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಶರಥಸ್ತದಾ ।

ಪ್ರವೇಶಯಾಮಾಸ ಸುತಾನ್ ಸರ್ವಾನೃಷಿಗಣಾನಪಿ ॥ 17 ॥

ತತೋ ರಾಜಾ ವಿದೇಹಾನಾಂ ವಸಿಷ್ಠಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 18 ॥

ಕಾರಯಸ್ವ ಋಷೇ ಸರ್ವಮೃಷಿಭಿಃ ಸಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಲೋಕರಾಮಸ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಂ ವೈವಾಹಿಕೀಂ ವಿಭೋ ॥ 19 ॥

ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತು ಜನಕಂ ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನೃಷಿಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಶತಾನನ್ದಂ ಚ ಧಾರ್ಮಿಕಮ್ ॥ 20 ॥

ಪ್ರಪಾಮಧ್ಯೇ ತು ವಿಧಿವತ್ವೇದಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಅಲಞ್ಚಕಾರ ತಾಂ ವೇದಿಂ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪೈ ಸ್ಸಮನ್ತತಃ ॥ 21 ॥

ಸುವರ್ಣಪಾಲಿಕಾಭಿಶ್ಚ ಛಿದ್ರಕುಮ್ಭೈಶ್ಚ ಸಾಙ್ಕುರೈಃ ।

ಅಙ್ಕುರಾಢ್ಯೈಶ್ಶರಾವೈಶ್ಚ ಧೂಪಪಾತ್ರೈ ಸ್ಸಧೂಪಕೈಃ ॥ 22 ॥

ಶಙ್ಖಪಾತ್ರೈ ಸ್ಸ್ರುವೈ ಸ್ಸ್ರುಗ್ಭಿಃ ಪಾತ್ರೈರರ್ಘ್ಯಾಭಿಪೂರಿತೈಃ ।

ಲಾಜಪೂರ್ಣೈಶ್ಚ ಪಾತ್ರೀಭಿರಕ್ಷತೈರಭಿಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ॥ 23 ॥

ದರ್ಭೈಸ್ಸಮೈಸ್ಸಮಾಸ್ತೀರ್ಯ ವಿಧಿವನ್ಮನ್ತ್ರಪೂರ್ವಕಮ್ ।

ಅಗ್ನಿಮಾದಾಯ ವೇದ್ಯಾಂ ತು ವಿಧಿಮನ್ತ್ರಪುರಸ್ಕೃತಮ್ ॥ 24 ॥

ಜುಹಾವಾಗ್ನೌ ಮಹಾತೇಜಾ ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಗವಾನೃಷಿಃ ।

ತತಸ್ಸೀತಾಂ ಸಮಾನೀಯ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾಮ್ ॥ 25 ॥

ಸಮಕ್ಷಮಗ್ನೇ ಸ್ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ರಾಘವಾಭಿಮುಖೇ ತದಾ ।

ಅಬ್ರವೀಜ್ಜನಕೋ ರಾಜಾ ಕೌಸಲ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಮ್ ॥ 26 ॥

ಇಯಂ ಸೀತಾ ಮಮ ಸುತಾ ಸಹಧರ್ಮಚರೀ ತವ ।

ಪ್ರತೀಚ್ಛ ಚೈನಾಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ಪಾಣಿಂ ಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಪಾಣಿನಾ ॥ 27 ॥

ಪತಿವ್ರತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಛಾಯೇವಾನುಗತಾ ಸದಾ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಕ್ಷಿಪದ್ರಾಜಾ ಮನ್ತ್ರಪೂತಂ ಜಲಂ ತದಾ ॥ 28 ॥

ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ದೇವಾನಾ ಮೃಷೀಣಾಂ ವದತಾಂ ತದಾ ।

ದೇವದುನ್ದುಭಿರ್ನಿರ್ಘೋಷಃ ಪುಷ್ಪವರ್ಷೋ ಮಹಾನಭೂತ್ ॥ 29 ॥

ಏವಂ ದತ್ತ್ವಾ ತದಾ ಸೀತಾಂ ಮನ್ತ್ರೋದಕಪುರಸ್ಕೃತಾಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀಜ್ಜನಕೋ ರಾಜಾ ಹರ್ಷೇಣಾಭಿಪರಿಪ್ಲುತಃ ॥ 30 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗಚ್ಛ ಭದ್ರಂ ತೇ ಊರ್ಮಿಲಾಮುದ್ಯತಾಂ ಮಯಾ ।

ಪ್ರತೀಚ್ಛ ಪಾಣಿಂ ಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಮಾಭೂತ್ಕಾಲಸ್ಯ ಪರ್ಯಯಃ ॥ 31 ॥

ತಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಜನಕೋ ಭರತಂ ಚಾಭ್ಯಭಾಷತ ।

ಗೃಹಾಣ ಪಾಣಿಂ ಮಾಣ್ಡವ್ಯಾಃ ಪಾಣಿನಾ ರಘುನನ್ದನ ॥ 32 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಚಾಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಅಬ್ರವೀಜ್ಜನಕೇಶ್ವರಃ ।

ಶ್ರುತಕೀರ್ತ್ಯಾ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪಾಣಿಂ ಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಪಾಣಿನಾ ॥ 33 ॥

ಸರ್ವೇ ಭವನ್ತಸ್ಸೌಮ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಸುಚರಿತವ್ರತಾಃ ।

ಪತ್ನೀಭಿಸ್ಸನ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಾ ಮಾಭೂತ್ಕಾಲಸ್ಯ ಪರ್ಯಯಃ ॥ 34 ॥

ಜನಕಸ್ಯ ವಚ ಶ್ಶೃತ್ವಾ ಪಾಣೀನ್ ಪಾಣಿಭಿರಾಸ್ಪೃಶನ್ ।

ಚತ್ವಾರಸ್ತೇ ಚತಸೃಣಾಂ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮತೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 35 ॥

ಅಗ್ನಿಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತ್ಯ ವೇದಿಂ ರಾಜಾನಮೇವ ಚ ।

ಋಷೀಂಶ್ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ಸಭಾರ್ಯಾ ರಘುಸತ್ತಮಾಃ ॥ 36 ॥

ಯಥೋಕ್ತೇನ ತದಾ ಚಕ್ರುರ್ವಿವಾಹಂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ।

ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೈಶ್ಚ ಗೃಹೀತೇಷು ಲಲಿತೇಷು ಚ ಪಾಣಿಷು ॥ 37 ॥

ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿರ್ಮಹತ್ಯಾಸೀದನ್ತರಿಕ್ಷಾತ್ಸುಭಾಸ್ವರಾ ।

ದಿವ್ಯದುನ್ದುಭಿನಿರ್ಘೋಷೈರ್ಗೀತವಾದಿತ್ರನಿಸ್ವನೈಃ ॥ 38 ॥

ನನೃತುಶ್ಚಾಪ್ಸರಸ್ಸಙ್ಘಾ ಗನ್ಧರ್ವಾಶ್ಚ ಜಗುಃ ಕಲಮ್ ।

ವಿವಾಹೇ ರಘುಮುಖ್ಯಾನಾಂ ತದದ್ಭುತಮದೃಶ್ಯತ ॥ 39 ॥

ಈದೃಶೇ ವರ್ತಮಾನೇ ತು ತೂರ್ಯೋದ್ಘುಷ್ಟನಿನಾದಿತೇ ।

ತ್ರಿರಗ್ನಿಂ ತೇ ಪರಿಕ್ರಮ್ಯ ಊಹುರ್ಭಾರ್ಯಾಂ ಮಹೌಜಸಃ ॥ 40 ॥

ಅಥೋಪಕಾರ್ಯಾಂ ಜಗ್ಮುಸ್ತೇ ಸಭಾರ್ಯಾ ರಘುನನ್ದನಾಃ ।

ರಾಜಾಽಪ್ಯನುಯಯೌ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಸರ್ಷಿಸಙ್ಘ ಸ್ಸಬಾನ್ಧವಃ ॥ 41 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha trisaptatitamassargaḥ |

yasmiṃstu divase rājā cakre godānamuttamam |

tasmiṃ stu divase śūro yudhājitsamupeyivān || 1 ||

putraḥ kekayarājasya sākṣādbharatamātulaḥ |

dṛṣṭvā pṛṣṭvā ca kuśalaṃ rājānamidamabravīt || 2 ||

kekayādhipatī rājā snehāt kuśalamabravīt |

yeṣāṃ kuśalakāmo'si teṣāṃ sampratyanāmayam || 3 ||

svasrīyaṃ mama rājendra draṣṭukāmo mahīpatiḥ |

tadarthamupayāto'hamayodhyāṃ raghunandana || 4 ||

śrutvā tvahamayodhyāyāṃ vivāhārthaṃ tavātmajān |

mithilāmupayātāṃstu tvayā saha mahīpate || 5 ||

tvarayābhyupayāto'haṃ draṣṭukāma ssvasussutam |

atha rājā daśarathaḥ priyātithimupasthitam || 6 ||

dṛṣṭvā paramasatkāraiḥ pūjārhaṃ samapūjayat |

tatastāmuṣito rātriṃ saha putrairmahātmabhiḥ || 7 ||

prabhāte punarutthāya kṛtvā karmāṇi karmavit |

ṛṣīṃstadā puraskṛtya yajñavāṭamupāgamat || 8 ||

yukte muhūrte vijaye sarvābharaṇabhūṣitaiḥ |

bhrātṛbhissahito rāmaḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ || 9 ||

vasiṣṭhaṃ purataḥ kṛtvā maharṣīnaparānapi |

pitu ssamīpamāśritya tasthau bhrātṛbhirāvṛtaḥ || 10 ||

vasiṣṭho bhagavānetya vaidehamidamabravīt |

rājā daśaratho rājan kṛtakautukamaṅgalaiḥ || 11 ||

putrairnaravara śreṣṭha dātāramabhikāṅkṣate |

dātṛpratigrahītṛbhyāṃ sarvārthāḥ prabhavanti hi || 12 ||

svadharmaṃ pratipadyasva kṛtvā vaivāhyamuttamam |

ityuktaḥ paramodāro vasiṣṭhena mahātmanā || 13 ||

pratyuvāca mahātejā vākyaṃ paramadharmavit |

kassthitaḥ pratihāro me kasyājñā sampratīkṣyate || 14 ||

svagṛhe ko vicāro'sti yathā rājyamidaṃ tava |

kṛtakautukasarvasvā vedimūlamupāgatāḥ || 15 ||

mama kanyā muniśreṣṭha dīptā vahnerivārciṣaḥ |

sajjo'haṃ tvatpratīkṣo'smi vedyāmasyāṃ pratiṣṭhitaḥ || 16 ||

avighnaṃ kurutāṃ rājā kimarthamavalambate |

tadvākyaṃ janakenoktaṃ śrutvā daśarathastadā |

praveśayāmāsa sutān sarvānṛṣigaṇānapi || 17 ||

tato rājā videhānāṃ vasiṣṭhamidamabravīt || 18 ||

kārayasva ṛṣe sarvamṛṣibhiḥ saha dhārmika |

rāmasya lokarāmasya kriyāṃ vaivāhikīṃ vibho || 19 ||

tathetyuktvā tu janakaṃ vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |

viśvāmitraṃ puraskṛtya śatānandaṃ ca dhārmikam || 20 ||

prapāmadhye tu vidhivatvediṃ kṛtvā mahātapāḥ |

alañcakāra tāṃ vediṃ gandhapuṣpai ssamantataḥ || 21 ||

suvarṇapālikābhiśca chidrakumbhaiśca sāṅkuraiḥ |

aṅkurāḍhyaiśśarāvaiśca dhūpapātrai ssadhūpakaiḥ || 22 ||

śaṅkhapātrai ssruvai ssrugbhiḥ pātrairarghyābhipūritaiḥ |

lājapūrṇaiśca pātrībhirakṣatairabhisaṃskṛtaiḥ || 23 ||

darbhaissamaissamāstīrya vidhivanmantrapūrvakam |

agnimādāya vedyāṃ tu vidhimantrapuraskṛtam || 24 ||

juhāvāgnau mahātejā vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ |

tatassītāṃ samānīya sarvābharaṇabhūṣitām || 25 ||

samakṣamagne ssaṃsthāpya rāghavābhimukhe tadā |

abravījjanako rājā kausalyānandavardhanam || 26 ||

iyaṃ sītā mama sutā sahadharmacarī tava |

pratīccha caināṃ bhadraṃ te pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 27 ||

pativratā mahābhāgā chāyevānugatā sadā |

ityuktvā prākṣipadrājā mantrapūtaṃ jalaṃ tadā || 28 ||

sādhu sādhviti devānā mṛṣīṇāṃ vadatāṃ tadā |

devadundubhirnirghoṣaḥ puṣpavarṣo mahānabhūt || 29 ||

evaṃ dattvā tadā sītāṃ mantrodakapuraskṛtām |

abravījjanako rājā harṣeṇābhipariplutaḥ || 30 ||

lakṣmaṇāgaccha bhadraṃ te ūrmilāmudyatāṃ mayā |

pratīccha pāṇiṃ gṛhṇīṣva mābhūtkālasya paryayaḥ || 31 ||

tamevamuktvā janako bharataṃ cābhyabhāṣata |

gṛhāṇa pāṇiṃ māṇḍavyāḥ pāṇinā raghunandana || 32 ||

śatrughnaṃ cāpi dharmātmā abravījjanakeśvaraḥ |

śrutakīrtyā mahābāho pāṇiṃ gṛhṇīṣva pāṇinā || 33 ||

sarve bhavantassaumyāśca sarve sucaritavratāḥ |

patnībhissantu kākutsthā mābhūtkālasya paryayaḥ || 34 ||

janakasya vaca śśṛtvā pāṇīn pāṇibhirāspṛśan |

catvāraste catasṛṇāṃ vasiṣṭhasya mate sthitāḥ || 35 ||

agniṃ pradakṣiṇīkṛtya vediṃ rājānameva ca |

ṛṣīṃścaiva mahātmānassabhāryā raghusattamāḥ || 36 ||

yathoktena tadā cakrurvivāhaṃ vidhipūrvakam |

kākutsthaiśca gṛhīteṣu laliteṣu ca pāṇiṣu || 37 ||

puṣpavṛṣṭirmahatyāsīdantarikṣātsubhāsvarā |

divyadundubhinirghoṣairgītavāditranisvanaiḥ || 38 ||

nanṛtuścāpsarassaṅghā gandharvāśca jaguḥ kalam |

vivāhe raghumukhyānāṃ tadadbhutamadṛśyata || 39 ||

īdṛśe vartamāne tu tūryodghuṣṭaninādite |

triragniṃ te parikramya ūhurbhāryāṃ mahaujasaḥ || 40 ||

athopakāryāṃ jagmuste sabhāryā raghunandanāḥ |

rājā'pyanuyayau paśyantsarṣisaṅgha ssabāndhavaḥ || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trisaptatitamassargaḥ ||