1.62 Balakanda - Dvishashtitama Sargah

ॐ

1.62 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಶುನಶ್ಶೇಫಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ಮಹಾಯಶಾಃ ।

ವ್ಯಶ್ರಾಮ್ಯತ್ ಪುಷ್ಕರೇ ರಾಜಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ರಘುನನ್ದನ ॥ 1 ॥

ತಸ್ಯ ವಿಶ್ರಮಮಾಣಸ್ಯ ಶುನಶ್ಶೇಫೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ।

ಪುಷ್ಕರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಗಮ್ಯ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ದದರ್ಶ ಹ ॥ 2 ॥

ತಪ್ಯನ್ತಮೃಷಿಭಿಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಮಾತುಲಂ ಪರಮಾತುರಃ ।

ವಿವರ್ಣವದನೋ ದೀನಸ್ತೃಷ್ಣಯಾ ಚ ಶ್ರಮೇಣ ಚ ॥ 3 ॥

ಪಪಾತಾಙ್ಕೇ ಮುನೇರಾಶು ವಾಕ್ಯಂ ಚೇದಮುವಾಚ ಹ ।

ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ಮಾತಾ ನ ಪಿತಾ ಜ್ಞಾತಯೋ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಕುತಃ ॥ 4 ॥

ತ್ರಾತುಮರ್ಹಸಿ ಮಾಂ ಸೌಮ್ಯ ಧರ್ಮೇಣ ಮುನಿಪುಙ್ಗವ ।

ತ್ರಾತಾ ತ್ವಂ ಹಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತ್ವಂ ಹಿ ಭಾವನಃ ॥ 5 ॥

ರಾಜಾ ಚ ಕೃತಕಾರ್ಯಸ್ಸ್ಯಾದಹಂ ದೀರ್ಘಾಯುರವ್ಯಯಃ ।

ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಮುಪಾಶ್ನೀಯಾಂ ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾಹ್ಯನುತ್ತಮಮ್ ॥ 6 ॥

ತ್ವಂ ಮೇ ನಾಥೋ ಹ್ಯನಾಥಸ್ಯ ಭವ ಭವ್ಯೇನ ಚೇತಸಾ ।

ಪಿತೇವ ಪುತ್ರಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮಂ ಸ್ತ್ರಾತುಮರ್ಹಸಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ ॥ 7 ॥

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಸಾನ್ತ್ವಯಿತ್ವಾ ಬಹುವಿಧಂ ಪುತ್ರಾನಿದಮುವಾಚ ಹ ॥ 8 ॥

ಯತ್ಕೃತೇ ಪಿತರಃ ಪುತ್ರಾನ್ ಜನಯನ್ತಿ ಶುಭಾರ್ಥಿನಃ ।

ಪರಲೋಕಹಿತಾರ್ಥಾಯ ತಸ್ಯ ಕಾಲೋಽಯಮಾಗತಃ ॥ 9 ॥

ಅಯಂ ಮುನಿಸುತೋ ಬಾಲೋ ಮತ್ತಶ್ಶರಣಮಿಚ್ಛತಿ ।

ಅಸ್ಯ ಜೀವಿತಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಿಯಂ ಕುರುತ ಪುತ್ರಕಾಃ ॥ 10 ॥

ಸರ್ವೇ ಸುಕೃತಕರ್ಮಾಣಸ್ಸರ್ವೇ ಧರ್ಮಪರಾಯಣಾಃ ।

ಪಶುಭೂತಾ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ತೃಪ್ತಿಮಗ್ನೇಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತ ॥ 11 ॥

ನಾಥವಾಂಶ್ಚ ಶುನಶ್ಶೇಫೋ ಯಜ್ಞಶ್ಚಾವಿಘ್ನಿತೋ ಭವೇತ್ ।

ದೇವತಾಸ್ತರ್ಪಿತಾಶ್ಚಸ್ಯುರ್ಮಮ ಚಾಪಿ ಕೃತಂ ವಚಃ ॥ 12 ॥

ಮುನೇಸ್ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಧುಚ್ಛನ್ದಾದಯ ಸ್ಸುತಾಃ ।

ಸಾಭಿಮಾನಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಲೀಲಮಿದಮಬ್ರುವನ್ ॥ 13 ॥

ಕಥಮಾತ್ಮಸುತಾನ್ ಹಿತ್ವಾ ತ್ರಾಯಸೇಽನ್ಯಸುತಂ ವಿಭೋ ।

ಅಕಾರ್ಯಮಿವ ಪಶ್ಯಾಮ ಶ್ಶ್ವಮಾಂಸ ಇವ ಭೋಜನೇ ॥ 14 ॥

ತೇಷಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತನಯನೋ ವ್ಯಾಹರ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 15 ॥

ನಿಸ್ಸಾಧ್ವಸಮಿದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಧರ್ಮಾದಪಿ ವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ।

ಅತಿಕ್ರಮ್ಯ ತು ಮದ್ವಾಕ್ಯಂ ದಾರುಣಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ॥ 16 ॥

ಶ್ವಮಾಂಸಭೋಜಿನಸ್ಸರ್ವೇ ವಾಸಿಷ್ಠಾ ಇವ ಜಾತಿಷು ।

ಪೂರ್ಣಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಂ ತು ಪೃಥಿವ್ಯಾಮನುವತ್ಸ್ಯಥ ॥ 17 ॥

ಕೃತ್ವಾ ಶಾಪಸಮಾಯುಕ್ತಾನ್ ಪುತ್ರಾನ್ ಮುನಿವರಸ್ತಥಾ ।

ಶುನಶ್ಶೇಫಮುವಾಚಾರ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ರಕ್ಷಾಂ ನಿರಾಮಯಮ್ ॥ 18 ॥

ಪವಿತ್ರಪಾಶೈರಾಸಕ್ತೋ ರಕ್ತಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಃ ।

ವೈಷ್ಣವಂ ಯೂಪಮಾಸಾದ್ಯ ವಾಗ್ಭಿರಗ್ನಿಮುದಾಹರ ॥ 19 ॥

ಇಮೇ ತು ಗಾಥೇ ದ್ವೇ ದಿವ್ಯೇ ಗಾಯೇಥಾ ಮುನಿಪುತ್ರಕ ।

ಅಮ್ಬರೀಷಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇಽಸ್ಮಿಂಸ್ತತ ಸ್ಸಿದ್ಧಿಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ॥ 20 ॥

ಶುನಶ್ಶೇಫೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತೇ ದ್ವೇ ಗಾಥೇ ಸುಸಮಾಹಿತಃ ।

ತ್ವರಯಾ ರಾಜಸಿಂಹಂ ತಮಮ್ಬರೀಷಮುವಾಚ ಹ ॥ 21 ॥

ರಾಜಸಿಂಹ ಮಹಾಸತ್ತ್ವ ಶೀಘ್ರಂ ಗಚ್ಛಾವಹೇ ಸದಃ ।

ನಿರ್ವರ್ತಯಸ್ವ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದೀಕ್ಷಾಂ ಚ ಸಮುಪಾವಿಶ ॥ 22 ॥

ತದ್ವಾಕ್ಯಮೃಷಿಪುತ್ರಸ್ಯ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹರ್ಷಸಮುತ್ಸುಕಃ ।

ಜಗಾಮ ನೃಪತಿ ಶ್ಶೀಘ್ರಂ ಯಜ್ಞವಾಟಮತನ್ದ್ರಿತಃ ॥ 23 ॥

ಸದಸ್ಯಾನುಮತೇ ರಾಜಾ ಪವಿತ್ರಕೃತಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ಪಶುಂ ರಕ್ತಾಮ್ಬರಂ ಕೃತ್ವಾ ಯೂಪೇ ತಂ ಸಮಬನ್ಧಯತ್ ॥ 24 ॥

ಸಬದ್ಧೋ ವಾಗ್ಭಿರಗ್ಯ್ರಾಭಿರಭಿತುಷ್ಟಾವ ವೈ ಸುರೌ ।

ಇನ್ದ್ರಮಿನ್ದ್ರಾನುಜಂ ಚೈವ ಯಥಾವನ್ಮುನಿಪುತ್ರಕಃ ॥ 25 ॥

ತತಃ ಪ್ರೀತ ಸ್ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋ ರಹಸ್ಯಸ್ತುತಿತರ್ಪಿತಃ ।

ದೀರ್ಘಮಾಯುಸ್ತದಾ ಪ್ರಾದಾಚ್ಛುನಶ್ಶೇಫಾಯ ರಾಘವ ॥ 26 ॥

ಸ ಚ ರಾಜಾ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಚ ಸಮಾಪ್ತವಾನ್ ।

ಫಲಂ ಬಹುಗುಣಂ ರಾಮ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಪ್ರಸಾದಜಮ್ ॥ 27 ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಽಪಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭೂಯಸ್ತೇಪೇ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಪುಷ್ಕರೇಷು ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ದಶವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |

śunaśśephaṃ naraśreṣṭha gṛhītvā tu mahāyaśāḥ |

vyaśrāmyat puṣkare rājā madhyāhne raghunandana || 1 ||

tasya viśramamāṇasya śunaśśepho mahāyaśāḥ |

puṣkarakṣetramāgamya viśvāmitraṃ dadarśa ha || 2 ||

tapyantamṛṣibhissārdhaṃ mātulaṃ paramāturaḥ |

vivarṇavadano dīnastṛṣṇayā ca śrameṇa ca || 3 ||

papātāṅke munerāśu vākyaṃ cedamuvāca ha |

na me'sti mātā na pitā jñātayo bāndhavāḥ kutaḥ || 4 ||

trātumarhasi māṃ saumya dharmeṇa munipuṅgava |

trātā tvaṃ hi muniśreṣṭha sarveṣāṃ tvaṃ hi bhāvanaḥ || 5 ||

rājā ca kṛtakāryassyādahaṃ dīrghāyuravyayaḥ |

svargalokamupāśnīyāṃ tapastaptvāhyanuttamam || 6 ||

tvaṃ me nātho hyanāthasya bhava bhavyena cetasā |

piteva putraṃ dharmātmaṃ strātumarhasi kilbiṣāt || 7 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitro mahātapāḥ |

sāntvayitvā bahuvidhaṃ putrānidamuvāca ha || 8 ||

yatkṛte pitaraḥ putrān janayanti śubhārthinaḥ |

paralokahitārthāya tasya kālo'yamāgataḥ || 9 ||

ayaṃ munisuto bālo mattaśśaraṇamicchati |

asya jīvitamātreṇa priyaṃ kuruta putrakāḥ || 10 ||

sarve sukṛtakarmāṇassarve dharmaparāyaṇāḥ |

paśubhūtā narendrasya tṛptimagneḥ prayacchata || 11 ||

nāthavāṃśca śunaśśepho yajñaścāvighnito bhavet |

devatāstarpitāścasyurmama cāpi kṛtaṃ vacaḥ || 12 ||

munestu vacanaṃ śrutvā madhucchandādaya ssutāḥ |

sābhimānaṃ naraśreṣṭha salīlamidamabruvan || 13 ||

kathamātmasutān hitvā trāyase'nyasutaṃ vibho |

akāryamiva paśyāma śśvamāṃsa iva bhojane || 14 ||

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ munipuṅgavaḥ |

krodhasaṃraktanayano vyāhartumupacakrame || 15 ||

nissādhvasamidaṃ proktaṃ dharmādapi vigarhitam |

atikramya tu madvākyaṃ dāruṇaṃ romaharṣaṇam || 16 ||

śvamāṃsabhojinassarve vāsiṣṭhā iva jātiṣu |

pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu pṛthivyāmanuvatsyatha || 17 ||

kṛtvā śāpasamāyuktān putrān munivarastathā |

śunaśśephamuvācārtaṃ kṛtvā rakṣāṃ nirāmayam || 18 ||

pavitrapāśairāsakto raktamālyānulepanaḥ |

vaiṣṇavaṃ yūpamāsādya vāgbhiragnimudāhara || 19 ||

ime tu gāthe dve divye gāyethā muniputraka |

ambarīṣasya yajñe'smiṃstata ssiddhimavāpsyasi || 20 ||

śunaśśepho gṛhītvā te dve gāthe susamāhitaḥ |

tvarayā rājasiṃhaṃ tamambarīṣamuvāca ha || 21 ||

rājasiṃha mahāsattva śīghraṃ gacchāvahe sadaḥ |

nirvartayasva rājendra dīkṣāṃ ca samupāviśa || 22 ||

tadvākyamṛṣiputrasya śrutvā harṣasamutsukaḥ |

jagāma nṛpati śśīghraṃ yajñavāṭamatandritaḥ || 23 ||

sadasyānumate rājā pavitrakṛtalakṣaṇam |

paśuṃ raktāmbaraṃ kṛtvā yūpe taṃ samabandhayat || 24 ||

sabaddho vāgbhiragyrābhirabhituṣṭāva vai surau |

indramindrānujaṃ caiva yathāvanmuniputrakaḥ || 25 ||

tataḥ prīta ssahasrākṣo rahasyastutitarpitaḥ |

dīrghamāyustadā prādācchunaśśephāya rāghava || 26 ||

sa ca rājā naraśreṣṭha yajñasya ca samāptavān |

phalaṃ bahuguṇaṃ rāma sahasrākṣaprasādajam || 27 ||

viśvāmitro 'pi dharmātmā bhūyastepe mahātapāḥ |

puṣkareṣu naraśreṣṭha daśavarṣaśatāni ca || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||