1.55 Balakanda - Panchapanchasha Sargah

ॐ

1.55 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಸ್ತಾನಾಕುಲಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಸ್ತ್ರಮೋಹಿತಾನ್ ।

ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚೋದಯಾಮಾಸ ಕಾಮಧುಕ್ ಸೃಜ ಯೋಗತಃ ॥ 1 ॥

ತಸ್ಯಾಹುಮ್ಭಾರವಾಜ್ಜಾತಾಃ ಕಾಮ್ಭೋಜಾ ರವಿಸನ್ನಿಭಾಃ ।

ಊಧಸಸ್ತ್ವಥ ಸಞ್ಜಾತಾಃ ಪಪ್ಲವಾಶ್ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ ॥ 2 ॥

ಯೋನಿದೇಶಾಚ್ಚ ಯವನಾಶ್ಶಕೃದ್ದೇಶಾಚ್ಛಕಾ ಸ್ತಥಾ ।

ರೋಮಕೂಪೇಷು ಚ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾ ಹಾರೀತಾಸ್ಸಕಿರಾತಕಾಃ ॥ 3 ॥

ತೈಸ್ತೈರ್ನಿಷೂದಿತಂ ಸರ್ವಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ।

ಸಪದಾತಿಗಜಂ ಸಾಶ್ವಂ ಸರಥಂ ರಘುನನ್ದನ ॥ 4 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಷೂದಿತಂ ಸೈನ್ಯಂ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಾನಾಂ ಚ ಶತಂ ನಾನಾವಿಧಾಯುಧಮ್ ॥ 5 ॥

ಅಭ್ಯಧಾವತ್ಸುಸಙ್ಕೃದ್ಧಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಜಪತಾಂ ವರಮ್ ।

ಹುಙ್ಕಾರೇಣೈವ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ದದಾಹ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿಃ ॥ 6 ॥

ತೇ ಸಾಶ್ವರಥಪಾದಾತಾ ವಸಿಷ್ಠೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ಮುಹೂರ್ತೇನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಾ ಸ್ತದಾ ॥ 7 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿನಾಶಿತಾನ್ ಪುತ್ರಾನ್ ಬಲಂ ಚ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ ।

ಸವ್ರೀಡಶ್ಚಿನ್ತಯಾಽವಿಷ್ಟೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಭವತ್ತದಾ ॥ 8 ॥

ಸಮುದ್ರ ಇವ ನಿರ್ವೇಗೋ ಭಗ್ನದಂಷ್ಟ್ರ ಇವೋರಗಃ ।

ಉಪರಕ್ತ ಇವಾದಿತ್ಯಸ್ಸದ್ಯೋ ನಿಷ್ಪ್ರಭತಾಂ ಗತಃ ॥ 9 ॥

ಹತಪುತ್ರಬಲೋ ದೀನೋ ಲೂನಪಕ್ಷ ಇವ ದ್ವಿಜಃ ।

ಹತದರ್ಪೋ ಹತೋತ್ಸಾಹೋ ನಿರ್ವೇದಂ ಸಮಪದ್ಯತ ॥ 10 ॥

ಸ ಪುತ್ರಮೇಕಂ ರಾಜ್ಯಾಯ ಪಾಲಯೇತಿ ನಿಯುಜ್ಯ ಚ ।

ಪೃಥಿವೀಂ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮೇಣ ವನಮೇವಾನ್ವಪದ್ಯತ ॥ 11 ॥

ಸ ಗತ್ವಾ ಹಿಮವತ್ಪಾರ್ಶ್ವಂ ಕಿನ್ನರೋರಗಸೇವಿತಮ್ ।

ಮಹಾದೇವಪ್ರಸಾದಾರ್ಥಂ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಮಹಾತಪಾಃ ॥ 12 ॥

ಕೇನಚಿತ್ತ್ವಥ ಕಾಲೇನ ದೇವೇಶೋ ವೃಷಭಧ್ವಜಃ ।

ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ವರದೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 13 ॥

ಕಿಮರ್ಥಂ ತಪ್ಯಸೇ ರಾಜನ್ ಬ್ರೂಹಿ ಯತ್ತೇ ವಿವಕ್ಷಿತಮ್ ।

ವರದೋಽಸ್ಮಿ ವರೋ ಯಸ್ತೇ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಸ್ಸೋಽಭಿಧೀಯತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ದೇವೇನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾದೇವಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 15 ॥

ಯದಿ ತುಷ್ಟೋ ಮಹಾದೇವ ಧನುರ್ವೇದೋ ಮಮಾನಘ ।

ಸಾಙ್ಗೋಪಾಙ್ಗೋಪನಿಷದಸ್ಸರಹಸ್ಯಃ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್ ॥ 16 ॥

ಯಾನಿ ದೇವೇಷು ಚಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ದಾನವೇಷು ಮಹರ್ಷಿಷು ।

ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷರಕ್ಷಸ್ಸು ಪ್ರತಿಭಾನ್ತು ಮಮಾನಘ ॥ 17 ॥

ತವ ಪ್ರಸಾದಾದ್ಭವತು ದೇವದೇವಮಮೇಪ್ಸಿತಮ್ ।

ಏವಮಸ್ತ್ವಿತಿ ದೇವೇಶೋ ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತ್ವಾ ಗತಸ್ತದಾ ॥ 18 ॥

ಪ್ರಾಪ್ಯ ಚಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ರಾಜರ್ಷಿರ್ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ।

ದರ್ಪೇಣ ಮಹತಾ ಯುಕ್ತೋ ದರ್ಪಪೂರ್ಣೋಽಭವತ್ತದಾ ॥ 19 ॥

ವಿವರ್ಧಮಾನೋ ವೀರ್ಯೇಣ ಸಮುದ್ರ ಇವ ಪರ್ವಣಿ ।

ಹತಮೇವ ತದಾ ಮೇನೇ ವಸಿಷ್ಠಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್ ॥ 20 ॥

ತತೋ ಗತ್ವಾಽಽಶ್ರಮಪದಂ ಮುಮೋಚಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ ।

ಯೈಸ್ತತ್ತಪೋವನಂ ಸರ್ವಂ ನಿರ್ದಗ್ಧಂ ಚಾಸ್ತ್ರತೇಜಸಾ ॥ 21 ॥

ಉದೀರ್ಯಮಾಣಮಸ್ತ್ರಂ ತದ್ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಪ್ರದ್ರುತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಮುನಯಶ್ಶತಶೋ ದಿಶಃ ॥ 22 ॥

ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಚ ಯೇ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ ।

ವಿದ್ರವನ್ತಿ ಭಯಾದ್ಭೀತಾ ನಾನಾದಿಗ್ಭ್ಯಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 23 ॥

ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯಾಶ್ರಮಪದಂ ಶೂನ್ಯಮಾಸೀನ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ನಿಶ್ಶಬ್ದಮಾಸೀದಿರಿಣಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 24 ॥

ವದತೋ ವೈ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಾ ಭೈರಿತಿ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ।

ನಾಶಯಾಮ್ಯದ್ಯ ಗಾಧೇಯಂ ನೀಹಾರಮಿವ ಭಾಸ್ಕರಃ ॥ 25 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾ ವಸಿಷ್ಠೋ ಜಪತಾಂ ವರಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತದಾ ವಾಕ್ಯಂ ಸರೋಷಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 26 ॥

ಆಶ್ರಮಂ ಚಿರಸಮ್ವೃದ್ಧಂ ಯದ್ವಿನಾಶಿತವಾನಸಿ ।

ದುರಾಚಾರೋಽಸಿ ತನ್ಮೂಢ ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ನ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋ ದಣ್ಡಮುದ್ಯಮ್ಯ ಸತ್ವರಃ ।

ವಿಧೂಮಮಿವ ಕಾಲಾಗ್ನಿಂ ಯಮದಣ್ಡಮಿವಾಪರಮ್ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha pañcapañcāśassargaḥ |

tatastānākulān dṛṣṭvā viśvāmitrāstramohitān |

vasiṣṭhaścodayāmāsa kāmadhuk sṛja yogataḥ || 1 ||

tasyāhumbhāravājjātāḥ kāmbhojā ravisannibhāḥ |

ūdhasastvatha sañjātāḥ paplavāśśastrapāṇayaḥ || 2 ||

yonideśācca yavanāśśakṛddeśācchakā stathā |

romakūpeṣu ca mlecchā hārītāssakirātakāḥ || 3 ||

taistairniṣūditaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya tatkṣaṇāt |

sapadātigajaṃ sāśvaṃ sarathaṃ raghunandana || 4 ||

dṛṣṭvā niṣūditaṃ sainyaṃ vasiṣṭhena mahātmanā |

viśvāmitrasutānāṃ ca śataṃ nānāvidhāyudham || 5 ||

abhyadhāvatsusaṅkṛddhaṃ vasiṣṭhaṃ japatāṃ varam |

huṅkāreṇaiva tān sarvān dadāha bhagavān ṛṣiḥ || 6 ||

te sāśvarathapādātā vasiṣṭhena mahātmanā |

bhasmīkṛtā muhūrtena viśvāmitrasutā stadā || 7 ||

dṛṣṭvā vināśitān putrān balaṃ ca sumahāyaśāḥ |

savrīḍaścintayā'viṣṭo viśvāmitro'bhavattadā || 8 ||

samudra iva nirvego bhagnadaṃṣṭra ivoragaḥ |

uparakta ivādityassadyo niṣprabhatāṃ gataḥ || 9 ||

hataputrabalo dīno lūnapakṣa iva dvijaḥ |

hatadarpo hatotsāho nirvedaṃ samapadyata || 10 ||

sa putramekaṃ rājyāya pālayeti niyujya ca |

pṛthivīṃ kṣatradharmeṇa vanamevānvapadyata || 11 ||

sa gatvā himavatpārśvaṃ kinnaroragasevitam |

mahādevaprasādārthaṃ tapastepe mahātapāḥ || 12 ||

kenacittvatha kālena deveśo vṛṣabhadhvajaḥ |

darśayāmāsa varado viśvāmitraṃ mahābalam || 13 ||

kimarthaṃ tapyase rājan brūhi yatte vivakṣitam |

varado'smi varo yaste kāṅkṣitasso'bhidhīyatām || 14 ||

evamuktastu devena viśvāmitro mahātapāḥ |

praṇipatya mahādevamidaṃ vacanamabravīt || 15 ||

yadi tuṣṭo mahādeva dhanurvedo mamānagha |

sāṅgopāṅgopaniṣadassarahasyaḥ pradīyatām || 16 ||

yāni deveṣu cāstrāṇi dānaveṣu maharṣiṣu |

gandharvayakṣarakṣassu pratibhāntu mamānagha || 17 ||

tava prasādādbhavatu devadevamamepsitam |

evamastviti deveśo vākyamuktvā gatastadā || 18 ||

prāpya cāstrāṇi rājarṣirviśvāmitro mahābalaḥ |

darpeṇa mahatā yukto darpapūrṇo'bhavattadā || 19 ||

vivardhamāno vīryeṇa samudra iva parvaṇi |

hatameva tadā mene vasiṣṭhamṛṣisattamam || 20 ||

tato gatvā''śramapadaṃ mumocāstrāṇi pārthivaḥ |

yaistattapovanaṃ sarvaṃ nirdagdhaṃ cāstratejasā || 21 ||

udīryamāṇamastraṃ tadviśvāmitrasya dhīmataḥ |

dṛṣṭvā vipradrutāssarve munayaśśataśo diśaḥ || 22 ||

vasiṣṭhasya ca ye śiṣyāstathaiva mṛgapakṣiṇaḥ |

vidravanti bhayādbhītā nānādigbhyassahasraśaḥ || 23 ||

vasiṣṭhasyāśramapadaṃ śūnyamāsīnmahātmanaḥ |

muhūrtamiva niśśabdamāsīdiriṇasannibham || 24 ||

vadato vai vasiṣṭhasya mā bhairiti muhurmuhuḥ |

nāśayāmyadya gādheyaṃ nīhāramiva bhāskaraḥ || 25 ||

evamuktvā mahātejā vasiṣṭho japatāṃ varaḥ |

viśvāmitraṃ tadā vākyaṃ saroṣamidamabravīt || 26 ||

āśramaṃ cirasamvṛddhaṃ yadvināśitavānasi |

durācāro'si tanmūḍha tasmāttvaṃ na bhaviṣyasi || 27 ||

ityuktvā paramakruddho daṇḍamudyamya satvaraḥ |

vidhūmamiva kālāgniṃ yamadaṇḍamivāparam || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||