1.43 Balakanda - Trichatvarimsha Sargah

ॐ

1.43 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ದೇವದೇವೇ ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಸೋಽಙ್ಗುಷ್ಠಾಗ್ರನಿಪೀಡಿತಾಮ್ ।

ಕೃತ್ವಾ ವಸುಮತೀಂ ರಾಮ ಸಂವತ್ಸರಮುಪಾಸತ ॥ 1 ॥

ಅಥ ಸಂವತ್ಸರೇ ಪೂರ್ಣೇ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ ।

ಉಮಾಪತಿಃ ಪಶುಪತೀ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥

ಪ್ರೀತಸ್ತೇಽಹಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತವ ಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಶಿರಸಾ ಧಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಶೈಲರಾಜಸುತಾಮಹಮ್ ॥ 3 ॥

ತತೋ ಹೈಮವತೀ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಸರ್ವಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಾ ।

ತದಾ ಸಾತಿಮಹದ್ರೂಪಂ ಕೃತ್ವಾ ವೇಗಂ ಚ ದುಸ್ಸಹಮ್ ॥ 4 ॥

ಆಕಾಶಾದಪತದ್ರಾಮ ಶಿವೇ ಶಿವಶಿರಸ್ಯುತ ।

ಅಚಿನ್ತಯಚ್ಚ ಸಾ ದೇವೀ ಗಙ್ಗಾ ಪರಮದುರ್ಧರಾ ॥ 5 ॥

ವಿಶಾಮ್ಯಹಂ ಹಿ ಪಾತಾಲಂ ಸ್ರೋತಸಾ ಗೃಹ್ಯ ಶಙ್ಕರಮ್ ।

ತಸ್ಯಾವಲೇಪನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತು ಭಗವಾನ್ ಹರಃ ॥ 6 ॥

ತಿರೋಭಾವಯಿತುಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಚಕ್ರೇ ತ್ರಿನಯನಸ್ತದಾ ।

ಸಾ ತಸ್ಮಿನ್ ಪತಿತಾ ಪುಣ್ಯಾ ಪುಣ್ಯೇ ರುದ್ರಸ್ಯ ಮೂರ್ಧನಿ ॥ 7 ॥

ಹಿಮವತ್ಪ್ರತಿಮೇ ರಾಮ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಗಹ್ವರೇ ।

ಸಾ ಕಥಞ್ಚಿನ್ಮಹೀಂ ಗನ್ತುಂ ನಾಶಕ್ನೋದ್ಯತ್ನಮಾಸ್ಥಿತಾ ॥ 8 ॥

ನೈವ ನಿರ್ಗಮನಂ ಲೇಭೇ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಮೋಹಿತಾ ।

ತತ್ರೈವಾಬಮ್ಭ್ರಮದ್ದೇವೀ ಸಂವತ್ಸರಗಣಾನ್ ಬಹೂನ್ ॥ 9 ॥

ತಾಮಪಶ್ಯನ್ಪುನಸ್ತತ್ರ ತಪಃ ಪರಮಮಾಸ್ಥಿತಃ ।

ಅನೇನ ತೋಷಿತಶ್ಚಾಭೂದತ್ಯರ್ಥಂ ರಘುನನ್ದನ ॥ 10 ॥

ವಿಸಸರ್ಜ ತತೋ ಗಙ್ಗಾಂ ಹರೋ ಬಿನ್ದುಸರಃ ಪ್ರತಿ ।

ತಸ್ಯಾಂ ವಿಸೃಜ್ಯಮಾನಾಯಾಂ ಸಪ್ತಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ॥ 11 ॥

ಹ್ಲಾದಿನೀ ಪಾವನೀ ಚೈವ ನಲಿನೀ ಚ ತಥಾಽಪರಾ ।

ತಿಸ್ರಃ ಪ್ರಾಚೀಂ ದಿಶಂ ಜಗ್ಮುಃ ಗಙ್ಗಾಶ್ಶಿವಜಲಾಶ್ಶುಭಾಃ ॥ 12 ॥

ಸುಚಕ್ಷುಶ್ಚೈವ ಸೀತಾ ಚ ಸಿನ್ಧುಶ್ಚೈವ ಮಹಾನದೀ ।

ತಿಸ್ರಸ್ತ್ವೇತಾ ದಿಶಂ ಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರತೀಚೀಂ ತು ಶುಭೋದಕಾಃ ॥ 13 ॥

ಸಪ್ತಮೀ ಚಾನ್ವಗಾತ್ತಾಸಾಂ ಭಗೀರಥಮಥೋ ನೃಪಮ್ ।

ಭಗೀರಥೋಽಪಿ ರಾಜರ್ಷಿರ್ದಿವ್ಯಂ ಸ್ಯನ್ದನಮಾಸ್ಥಿತಃ ॥ 14 ॥

ಪ್ರಾಯಾದಗ್ರೇ ಮಹಾತೇಜಾ ಗಙ್ಗಾ ತಂ ಚಾಪ್ಯನುವ್ರಜತ್ ।

ಗಗನಾಚ್ಛಙ್ಕರಶಿರಸ್ತತೋ ಧರಣಿಮಾಶ್ರಿತಾ ॥ 15 ॥

ವ್ಯಸರ್ಪತ ಜಲಂ ತತ್ರ ತೀವ್ರಶಬ್ದಪುರಸ್ಕೃತಮ್ ।

ಮತ್ಸ್ಯಕಚ್ಛಪಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ಶಿಂಶುಮಾರಗಣೈಸ್ತದಾ ॥ 16 ॥

ಪತದ್ಭಿಃ ಪತಿತೈಶ್ಚಾನ್ಯೈರ್ವ್ಯರೋಚತ ವಸುನ್ಧರಾ ।

ತತೋ ದೇವರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧಗಣಾಸ್ತದಾ ॥ 17 ॥

ವ್ಯಲೋಕಯನ್ತ ತೇ ತತ್ರ ಗಗನಾದ್ಗಾಂ ಗತಾಂ ತಥಾ ।

ವಿಮಾನೈರ್ನಗರಾಕಾರೈರ್ಹಯೈರ್ಗಜವರೈಸ್ತದಾ ॥ 18 ॥

ಪಾರಿಪ್ಲವಗತೈಶ್ಚಾಪಿ ದೇವತಾಸ್ತತ್ರ ವಿಷ್ಠಿತಾಃ ।

ತದದ್ಭುತತಮಂ ಲೋಕೇ ಗಙ್ಗಾಪತನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 19 ॥

ದಿದೃಕ್ಷವೋ ದೇವಗಣಾಃ ಸಮೀಯುರಮಿತೌಜಸಃ ।

ಸಮ್ಪತದ್ಭಿಸ್ಸುರಗಣೈಸ್ತೇಷಾಂ ಚಾಭರಣೌಜಸಾ ॥ 20 ॥

ಶತಾದಿತ್ಯಮಿವಾಭಾತಿ ಗಗನಂ ಗತತೋಯದಮ್ ।

ಶಿಂಶುಮಾರೋರಗಗಣೈರ್ಮೀನೈರಪಿ ಚ ಚಞ್ಚಲೈಃ ॥ 21 ॥

ವಿದ್ಯುದ್ಭಿರಿವ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಮಾಕಾಶಮಭವತ್ತದಾ ।

ಪಾಣ್ಡರೈಸ್ಸಲಿಲೋತ್ಪೀಡೈಃ ಕೀರ್ಯಮಾಣೈಸ್ಸಹಸ್ರಧಾ ॥ 22 ॥

ಶಾರದಾಭ್ರೈರಿವಾಕೀರ್ಣಂ ಗಗನಂ ಹಂಸಸಮ್ಪ್ಲವೈಃ ।

ಕ್ವಚಿದ್ದ್ರುತತರಂ ಯಾತಿ ಕುಟಿಲಂ ಕ್ವಚಿದಾಯತಮ್ ॥ 23 ॥

ವಿನತಂ ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೂತಂ ಕ್ವಚಿದ್ಯಾತಿ ಶನೈಶ್ಶನೈಃ ।

ಸಲಿಲೇನೈವ ಸಲಿಲಂ ಕ್ವಚಿದಭ್ಯಾಹತಂ ಪುನಃ ॥ 24 ॥

ಮುಹುರೂರ್ಧ್ವಮುಖಂ ಗತ್ವಾ ಪಪಾತ ವಸುಧಾತಲಮ್ ।

ತಚ್ಛಙ್ಕರಶಿರೋಭ್ರಷ್ಟಂ ಭ್ರಷ್ಟಂ ಭೂಮಿತಲೇ ಪುನಃ ॥ 25 ॥

ವ್ಯರೋಚತ ತದಾ ತೋಯಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಗತಕಲ್ಮಷಮ್ ।

ತತ್ರ ದೇವರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಾ ವಸುಧಾತಲವಾಸಿನಃ ॥ 26 ॥

ಭವಾಙ್ಗಪತಿತಂ ತೋಯಂ ಪವಿತ್ರಮಿತಿ ಪಸ್ಪೃಶುಃ ।

ಶಾಪಾತ್ಪ್ರಪತಿತಾ ಯೇ ಚ ಗಗನಾದ್ವಸುಧಾತಲಮ್ ॥ 27 ॥

ಕೃತ್ವಾ ತತ್ರಾಭಿಷೇಕಂ ತೇ ಬಭೂವುರ್ಗತಕಲ್ಮಷಾಃ ।

ಧೂತಪಾಪಾಃ ಪುನಸ್ತೇನ ತೋಯೇನಾಥ ಸುಭಾಸ್ವತಾ ॥ 28 ॥

ಪುನರಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ಸ್ವಾನ್ ಲೋಕಾನ್ ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇ ।

ಮುಮುದೇ ಮುದಿತೋ ಲೋಕಸ್ತೇನ ತೋಯೇನ ಭಾಸ್ವತಾ ॥ 29 ॥

ಕೃತಾಭಿಷೇಕೋ ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಬಭೂವ ವಿಗತಕ್ಲಮಃ ।

ಭಗೀರಥೋಽಪಿ ರಾಜಾರ್ಷಿರ್ದಿವ್ಯಂ ಸ್ಯನ್ದನಮಾಸ್ಥಿತಃ ।

ಪ್ರಾಯಾದಗ್ರೇ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಂ ಗಙ್ಗಾ ಪೃಷ್ಠತೋಽನ್ವಗಾತ್ ॥ 30 ॥

ದೇವಾಸ್ಸರ್ಷಿಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ದೈತ್ಯದಾನವರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 31 ॥

ಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಪ್ರವರಾಸ್ಸಕಿನ್ನರಮಹೋರಗಾಃ ।

ಸರ್ವಾಶ್ಚಾಪ್ಸರಸೋ ರಾಮ ಭಗೀರಥರಥಾನುಗಾಮ್ ॥ 32 ॥

ಗಙ್ಗಾಮನ್ವಗಮನ್ ಪ್ರೀತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಜಲಚರಾಶ್ಚ ಯೇ ।

ಯತೋ ಭಗೀರಥೋ ರಾಜಾ ತತೋ ಗಙ್ಗಾಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 33 ॥

ಜಗಾಮ ಸರಿತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶಿನೀ ।

ತತೋ ಹಿ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಜಹ್ನೋರದ್ಭುತಕರ್ಮಣಃ ॥ 34 ॥

ಗಙ್ಗಾ ಸಮ್ಪ್ಲಾವಯಾಮಾಸ ಯಜ್ಞವಾಟಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ತಸ್ಯಾವಲೇಪನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಯಜ್ವಾ ತು ರಾಘವ ॥ 35 ॥

ಅಪಿಬಚ್ಚ ಜಲಂ ಸರ್ವಂ ಗಙ್ಗಾಯಾಃ ಪರಮಾದ್ಭುತಮ್ ।

ತತೋ ದೇವಾಸ್ಸಗನ್ಧರ್ವಾ ಋಷಯಶ್ಚ ಸುವಿಸ್ಮಿತಾಃ ॥ 36 ॥

ಪೂಜಯನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಜಹ್ನುಂ ಪುರುಷಸತ್ತಮಮ್ ।

ಗಙ್ಗಾಂ ಚಾಪಿ ನಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ದುಹಿತೃತ್ವೇ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 37 ॥

ತತಸ್ತುಷ್ಟೋ ಮಹಾತೇಜಾಶ್ಶ್ರೋತ್ರಾಭ್ಯಾಮಸೃಜತ್ ಪುನಃ ॥ 38 ॥

ತಸ್ಮಾಜ್ಜಹ್ನುಸುತಾ ಗಙ್ಗಾ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಜಾಹ್ನವೀತಿಚ ।

ಜಗಾಮ ಚ ಪುನರ್ಗಙ್ಗಾ ಭಗೀರಥರಥಾನುಗಾ ।

ಸಾಗರಂ ಚಾಪಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸಾ ಸರಿತ್ಪ್ರವರಾ ತದಾ ॥ 39 ॥

ರಸಾತಲಮುಪಾಗಚ್ಛತ್ಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ।

ಭಗೀರಥೋಽಪಿ ರಾಜರ್ಷಿಃ ಗಙ್ಗಾಮಾದಾಯ ಯತ್ನತಃ ।

ಪಿತಾಮಹಾನ್ ಭಸ್ಮಕೃತಾನಪಶ್ಯದ್ದೀನಚೇತನಃ ॥ 40 ॥

ಅಥ ತದ್ಭಸ್ಮನಾಂ ರಾಶಿಂ ಗಙ್ಗಾಸಲಿಲಮುತ್ತಮಮ್ ।

ಪ್ಲಾವಯದ್ಧೂತಪಾಪ್ಮಾನಸ್ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ರಘೂತ್ತಮ ॥ 41 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha tricatvāriṃśassargaḥ |

devadeve gate tasmin so'ṅguṣṭhāgranipīḍitām |

kṛtvā vasumatīṃ rāma saṃvatsaramupāsata || 1 ||

atha saṃvatsare pūrṇe sarvalokanamaskṛtaḥ |

umāpatiḥ paśupatī rājānamidamabravīt || 2 ||

prītaste'haṃ naraśreṣṭha kariṣyāmi tava priyam |

śirasā dhārayiṣyāmi śailarājasutāmaham || 3 ||

tato haimavatī jyeṣṭhā sarvalokanamaskṛtā |

tadā sātimahadrūpaṃ kṛtvā vegaṃ ca dussaham || 4 ||

ākāśādapatadrāma śive śivaśirasyuta |

acintayacca sā devī gaṅgā paramadurdharā || 5 ||

viśāmyahaṃ hi pātālaṃ srotasā gṛhya śaṅkaram |

tasyāvalepanaṃ jñātvā kruddhastu bhagavān haraḥ || 6 ||

tirobhāvayituṃ buddhiṃ cakre trinayanastadā |

sā tasmin patitā puṇyā puṇye rudrasya mūrdhani || 7 ||

himavatpratime rāma jaṭāmaṇḍalagahvare |

sā kathañcinmahīṃ gantuṃ nāśaknodyatnamāsthitā || 8 ||

naiva nirgamanaṃ lebhe jaṭāmaṇḍalamohitā |

tatraivābambhramaddevī saṃvatsaragaṇān bahūn || 9 ||

tāmapaśyanpunastatra tapaḥ paramamāsthitaḥ |

anena toṣitaścābhūdatyarthaṃ raghunandana || 10 ||

visasarja tato gaṅgāṃ haro bindusaraḥ prati |

tasyāṃ visṛjyamānāyāṃ saptasrotāṃsi jajñire || 11 ||

hlādinī pāvanī caiva nalinī ca tathā'parā |

tisraḥ prācīṃ diśaṃ jagmuḥ gaṅgāśśivajalāśśubhāḥ || 12 ||

sucakṣuścaiva sītā ca sindhuścaiva mahānadī |

tisrastvetā diśaṃ jagmuḥ pratīcīṃ tu śubhodakāḥ || 13 ||

saptamī cānvagāttāsāṃ bhagīrathamatho nṛpam |

bhagīratho'pi rājarṣirdivyaṃ syandanamāsthitaḥ || 14 ||

prāyādagre mahātejā gaṅgā taṃ cāpyanuvrajat |

gaganācchaṅkaraśirastato dharaṇimāśritā || 15 ||

vyasarpata jalaṃ tatra tīvraśabdapuraskṛtam |

matsyakacchapasaṅghaiśca śiṃśumāragaṇaistadā || 16 ||

patadbhiḥ patitaiścānyairvyarocata vasundharā |

tato devarṣigandharvā yakṣasiddhagaṇāstadā || 17 ||

vyalokayanta te tatra gaganādgāṃ gatāṃ tathā |

vimānairnagarākārairhayairgajavaraistadā || 18 ||

pāriplavagataiścāpi devatāstatra viṣṭhitāḥ |

tadadbhutatamaṃ loke gaṅgāpatanamuttamam || 19 ||

didṛkṣavo devagaṇāḥ samīyuramitaujasaḥ |

sampatadbhissuragaṇaisteṣāṃ cābharaṇaujasā || 20 ||

śatādityamivābhāti gaganaṃ gatatoyadam |

śiṃśumāroragagaṇairmīnairapi ca cañcalaiḥ || 21 ||

vidyudbhiriva vikṣiptamākāśamabhavattadā |

pāṇḍaraissalilotpīḍaiḥ kīryamāṇaissahasradhā || 22 ||

śāradābhrairivākīrṇaṃ gaganaṃ haṃsasamplavaiḥ |

kvaciddrutataraṃ yāti kuṭilaṃ kvacidāyatam || 23 ||

vinataṃ kvaciduddhūtaṃ kvacidyāti śanaiśśanaiḥ |

salilenaiva salilaṃ kvacidabhyāhataṃ punaḥ || 24 ||

muhurūrdhvamukhaṃ gatvā papāta vasudhātalam |

tacchaṅkaraśirobhraṣṭaṃ bhraṣṭaṃ bhūmitale punaḥ || 25 ||

vyarocata tadā toyaṃ nirmalaṃ gatakalmaṣam |

tatra devarṣigandharvā vasudhātalavāsinaḥ || 26 ||

bhavāṅgapatitaṃ toyaṃ pavitramiti paspṛśuḥ |

śāpātprapatitā ye ca gaganādvasudhātalam || 27 ||

kṛtvā tatrābhiṣekaṃ te babhūvurgatakalmaṣāḥ |

dhūtapāpāḥ punastena toyenātha subhāsvatā || 28 ||

punarākāśamāviśya svān lokān pratipedire |

mumude mudito lokastena toyena bhāsvatā || 29 ||

kṛtābhiṣeko gaṅgāyāṃ babhūva vigataklamaḥ |

bhagīratho'pi rājārṣirdivyaṃ syandanamāsthitaḥ |

prāyādagre mahātejāstaṃ gaṅgā pṛṣṭhato'nvagāt || 30 ||

devāssarṣigaṇāḥ sarve daityadānavarākṣasāḥ || 31 ||

gandharvayakṣapravarāssakinnaramahoragāḥ |

sarvāścāpsaraso rāma bhagīratharathānugām || 32 ||

gaṅgāmanvagaman prītāssarve jalacarāśca ye |

yato bhagīratho rājā tato gaṅgāyaśasvinī || 33 ||

jagāma saritāṃ śreṣṭhā sarvapāpapraṇāśinī |

tato hi yajamānasya jahnoradbhutakarmaṇaḥ || 34 ||

gaṅgā samplāvayāmāsa yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ |

tasyāvalepanaṃ jñātvā kruddho yajvā tu rāghava || 35 ||

apibacca jalaṃ sarvaṃ gaṅgāyāḥ paramādbhutam |

tato devāssagandharvā ṛṣayaśca suvismitāḥ || 36 ||

pūjayanti mahātmānaṃ jahnuṃ puruṣasattamam |

gaṅgāṃ cāpi nayanti sma duhitṛtve mahātmanaḥ || 37 ||

tatastuṣṭo mahātejāśśrotrābhyāmasṛjat punaḥ || 38 ||

tasmājjahnusutā gaṅgā procyate jāhnavītica |

jagāma ca punargaṅgā bhagīratharathānugā |

sāgaraṃ cāpi samprāptā sā saritpravarā tadā || 39 ||

rasātalamupāgacchatsiddhyarthaṃ tasya karmaṇaḥ |

bhagīratho'pi rājarṣiḥ gaṅgāmādāya yatnataḥ |

pitāmahān bhasmakṛtānapaśyaddīnacetanaḥ || 40 ||

atha tadbhasmanāṃ rāśiṃ gaṅgāsalilamuttamam |

plāvayaddhūtapāpmānassvargaṃ prāptā raghūttama || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||