1.33 Balakanda - Trayastrimsha Sargah

ॐ

1.33 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕುಶನಾಭಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ।

ಶಿರೋಭಿಶ್ಚರಣೌ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಕನ್ಯಾಶತಮಭಾಷತ ॥ 1 ॥

ವಾಯುಸ್ಸರ್ವಾತ್ಮಕೋ ರಾಜನ್ ಪ್ರಧರ್ಷಯಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ।

ಅಶುಭಂ ಮಾರ್ಗಮಾಸ್ಥಾಯ ನ ಧರ್ಮಂ ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷತೇ ॥ 2 ॥

ಪಿತೃಮತ್ಯಸ್ಸ್ಮ ಭದ್ರಂ ತೇ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದೇ ನ ವಯಂ ಸ್ಥಿತಾಃ ।

ಪಿತರಂ ನೋ ವೃಣೀಷ್ವ ತ್ವಂ ಯದಿ ನೋ ದಾಸ್ಯತೇ ತವ ॥ 3 ॥

ತೇನ ಪಾಪಾನುಬನ್ಧೇನ ವಚನಂ ನ ಪ್ರತೀಚ್ಛತಾ ।

ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ತ್ಯಸ್ಸರ್ವಾಸ್ಸ್ಮ ವಾಯುನಾ ನಿಹತಾ ಭೃಶಮ್ ॥ 4 ॥

ತಾಸಾಂ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ ।

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕನ್ಯಾಶತಮನುತ್ತಮಮ್ ॥ 5 ॥

ಕ್ಷಾನ್ತಂ ಕ್ಷಮಾವತಾಂ ಪುತ್ರ್ಯಃ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸುಮಹತ್ಕೃತಮ್ ।

ಐಕಮತ್ಯಮುಪಾಗಮ್ಯ ಕುಲಂ ಚಾವೇಕ್ಷಿತಂ ಮಮ ॥ 6 ॥

ಅಲಙ್ಕಾರೋ ಹಿ ನಾರೀಣಾಂ ಕ್ಷಮಾ ತು ಪುರುಷಸ್ಯ ವಾ ।

ದುಷ್ಕರಂ ತಚ್ಚ ಯತ್ ಕ್ಷಾನ್ತಂ ತ್ರಿದಶೇಷು ವಿಶೇಷತಃ ॥ 7 ॥

ಯಾದೃಶೀ ವಃ ಕ್ಷಮಾ ಪುತ್ರ್ಯಸ್ಸರ್ವಾಸಾಮವಿಶೇಷತಃ ।

ಕ್ಷಮಾ ದಾನಂ ಕ್ಷಮಾ ಯಜ್ಞಃ ಕ್ಷಮಾ ಸತ್ಯಂ ಹಿ ಪುತ್ರಿಕಾಃ ॥ 8 ॥

ಕ್ಷಮಾ ಯಶಃ ಕ್ಷಮಾ ಧರ್ಮಃ ಕ್ಷಮಯಾ ನಿಷ್ಠಿತಂ ಜಗತ್ ।

ವಿಸೃಜ್ಯ ಕನ್ಯಾಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಜಾ ತ್ರಿದಶವಿಕ್ರಮಃ ॥ 9 ॥

ಮನ್ತ್ರಜ್ಞೋ ಮನ್ತ್ರಯಾಮಾಸ ಪ್ರದಾನಂ ಸಹ ಮನ್ತ್ರಿಭಿಃ ।

ದೇಶಕಾಲೌ ಪ್ರದಾನಸ್ಯ ಸದೃಶೇ ಪ್ರತಿಪಾದನಮ್ ॥ 10 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಚೂಲೀ ನಾಮ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಊರ್ಧ್ವರೇತಾಶ್ಶುಭಾಚಾರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ತಪ ಉಪಾಗಮತ್ ॥ 11 ॥

ತಪ್ಯನ್ತಂ ತಮೃಷಿಂ ತತ್ರ ಗನ್ಧರ್ವೀ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ ।

ಸೋಮದಾ ನಾಮ ಭದ್ರಂ ತೇ ಊರ್ಮಿಲಾ ತನಯಾ ತದಾ ॥ 12 ॥

ಸಾ ಚ ತಂ ಪ್ರಣತಾ ಭೂತ್ವಾ ಶುಶ್ರೂಷಣಪರಾಯಣಾ ।

ಉವಾಸ ಕಾಲೇ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಾ ತಸ್ಯಾಸ್ತುಷ್ಟೋಽಭವದ್ಗುರುಃ ॥ 13 ॥

ಸ ಚ ತಾಂ ಕಾಲಯೋಗೇನ ಪ್ರೋವಾಚ ರಘುನನ್ದನ ।

ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ತವ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 14 ॥

ಪರಿತುಷ್ಟಂ ಮುನಿಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಗನ್ಧರ್ವೀ ಮಧುರಸ್ವರಾ ।

ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತಾ ವಾಕ್ಯಜ್ಞಾ ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಮ್ ॥ 15 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಸಮುದಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ ಮಹಾತಪಾಃ ।

ಬ್ರಾಹ್ಮೇಣ ತಪಸಾ ಯುಕ್ತಂ ಪುತ್ರಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ॥ 16 ॥

ಅಪತಿಶ್ಚಾಸ್ಮಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಭಾರ್ಯಾ ಚಾಸ್ಮಿ ನ ಕಸ್ಯಚಿತ್ ।

ಬ್ರಾಹ್ಮೇಣೋಪಗತಾಯಾಶ್ಚ ದಾತುಮರ್ಹಸಿ ಮೇ ಸುತಮ್ ॥ 17 ॥

ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿರ್ದದೌ ಪುತ್ರಮನುತ್ತಮಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಮಾನಸಂ ಚೂಲಿನಸ್ಸುತಮ್ ॥ 18 ॥

ಸ ರಾಜಾ ಸೌಮದೇಯಸ್ತು ಪುರೀಮಧ್ಯವಸತ್ತದಾ ।

ಕಾಮ್ಪಿಲ್ಯಾಂ ಪರಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ದೇವರಾಜೋ ಯಥಾ ದಿವಮ್ ॥ 19 ॥

ಸ ಬುದ್ಧಿಂ ಕೃತವಾನ್ ರಾಜಾ ಕುಶನಾಭಸ್ಸುಧಾರ್ಮಿಕಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಾಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ದಾತುಂ ಕನ್ಯಾಶತಂ ತದಾ ॥ 20 ॥

ತಮಾಹೂಯ ಮಹಾತೇಜಾ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಂ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ದದೌ ಕನ್ಯಾಶತಂ ರಾಜಾ ಸುಪ್ರೀತೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ॥ 21 ॥

ಯಥಾಕ್ರಮಂ ತತಃ ಪಾಣೀನ್ ಜಗ್ರಾಹ ರಘುನನ್ದನ ।

ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ಮಹೀಪಾಲಸ್ತಾಸಾಂ ದೇವಪತಿರ್ಯಥಾ ॥ 22 ॥

ಸ್ಪೃಷ್ಟಮಾತ್ರೇ ತತಃ ಪಾಣೌ ವಿಕುಬ್ಜಾ ವಿಗತಜ್ವರಾಃ ।

ಯುಕ್ತಾಃ ಪರಮಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಬಭುಃ ಕನ್ಯಾಶತಂ ತದಾ ॥ 23 ॥

ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾಯುನಾ ಮುಕ್ತಾಃ ಕುಶನಾಭೋ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ಬಭೂವ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ಹರ್ಷಂ ಲೇಭೇ ಪುನಃಪುನಃ ॥ 24 ॥

ಕೃತೋದ್ವಾಹಂ ತು ರಾಜಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಂ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ಸದಾರಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯಗಣಂ ತದಾ ॥ 25 ॥

ಸೋಮದಾಽಪಿ ಸುಸಂಹೃಷ್ಟಾ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಸದೃಶೀಂ ಕ್ರಿಯಾಮ್ ।

ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಚ ಗನ್ಧರ್ವೀ ಸ್ನುಷಾಸ್ತಾಃ ಪ್ರತ್ಯನನ್ದತ ॥ 26 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha trayastriṃśassargaḥ |

tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |

śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||

vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |

aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||

pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |

pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||

tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |

evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |

pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||

kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |

aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||

alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |

duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||

yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |

kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||

kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |

visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||

mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |

deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||

etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |

ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||

tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |

somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||

sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |

uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||

sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |

parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||

parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |

uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||

lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |

brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||

apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |

brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||

tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |

brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||

sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |

kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||

sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |

brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||

tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |

dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||

yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |

brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||

spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |

yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||

sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |

babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||

kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |

sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||

somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |

yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||