Uddhavagita - Shashtho'dhyayah

ॐ

ಉದ್ಧವಗೀತಾ - ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Gita Kannada

ಅಥ ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।

ಶ್ರೀಶುಕಃ ಉವಾಚ ।

ಅಥ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಆತ್ಮಜೈಃ ದೇವೈಃ ಪ್ರಜೇಶೈಃ ಆವೃತಃ ಅಭ್ಯಗಾತ್ ।

ಭವಃ ಚ ಭೂತಭವ್ಯೀಶಃ ಯಯೌ ಭೂತಗಣೈಃ ವೃತಃ ॥ 1॥

ಇನ್ದ್ರಃ ಮರುದ್ಭಿಃ ಭಗವಾನ್ ಆದಿತ್ಯಾಃ ವಸವಃ ಅಶ್ವಿನೌ ।

ಋಭವಃ ಅಙ್ಗಿರಸಃ ರುದ್ರಾಃ ವಿಶ್ವೇ ಸಾಧ್ಯಾಃ ಚ ದೇವತಾಃ ॥ 2॥

ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಃ ನಾಗಾಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಗುಹ್ಯಕಾಃ ।

ಋಷಯಃ ಪಿತರಃ ಚ ಏವ ಸವಿದ್ಯಾಧರಕಿನ್ನರಾಃ ॥ 3॥

ದ್ವಾರಕಾಂ ಉಪಸಞ್ಜಗ್ಮುಃ ಸರ್ವೇ ಕೃಷ್ಣಾದಿದೃಕ್ಷವಃ ।

ವಪುಷಾ ಯೇನ ಭಗವಾನ್ ನರಲೋಕಮನೋರಮಃ ।

ಯಶಃ ವಿತೇನೇ ಲೋಕೇಷು ಸರ್ವಲೋಕಮಲಾಪಹಮ್ ॥ 4॥

ತಸ್ಯಾಂ ವಿಭ್ರಾಜಮಾನಾಯಾಂ ಸಮೃದ್ಧಾಯಾಂ ಮಹರ್ಧಿಭಿಃ ।

ವ್ಯಚಕ್ಷತ ಅವಿತೃಪ್ತಾಕ್ಷಾಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಅದ್ಭುತದರ್ಶನಮ್ ॥

5॥

ಸ್ವರ್ಗೌದ್ಯಾನೌಅಪಗೈಃ ಮಾಲ್ಯೈಃ ಛಾದಯನ್ತಃ ಯದು ಉತ್ತಮಮ್ ।

ಗೀರ್ಭಿಃ ಚಿತ್ರಪದಾರ್ಥಾಭಿಃ ತುಷ್ಟುವುಃ ಜಗತ್ ಈಶ್ವರಮ್ ॥6॥

ದೇವಾಃ ಊಚುಃ ।

ನತಾಃ ಸ್ಮ ತೇ ನಾಥ ಪದಾರವಿನ್ದಂ

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಮನೋವಚೋಭಿಃ ।

ಯತ್ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ ಅನ್ತರ್ಹೃದಿ ಭಾವಯುಕ್ತೈಃ

ಮುಮುಕ್ಷುಭಿಃ ಕರ್ಮಮಯ ಊರುಪಾಶಾತ್ ॥ 7॥

ತ್ವಂ ಮಾಯಯಾ ತ್ರಿಗುಣಯಾ ಆತ್ಮನಿ ದುರ್ವಿಭಾವ್ಯಂ

ವ್ಯಕ್ತಂ ಸೃಜಸಿ ಅವಸಿ ಲುಮ್ಪಸಿ ತತ್ ಗುಣಸ್ಥಃ ।

ನ ಏತೈಃ ಭವಾನ್ ಅಜಿತ ಕರ್ಮಭಿಃ ಅಜ್ಯತೇ ವೈ

ಯತ್ ಸ್ವೇ ಸುಖೇ ಅವ್ಯವಹಿತೇ ಅಭಿರತಃ ಅನವದ್ಯಃ ॥ 8॥

ಶುದ್ಧಿಃ ನೃಣಾಂ ನ ತು ತಥಾ ಈಡ್ಯ ದುರಾಶಯಾನಾಂ

ವಿದ್ಯಾಶ್ರುತಾಧ್ಯಯನದಾನತಪಕ್ರಿಯಾಭಿಃ ।

ಸತ್ತ್ವಾತ್ಮನಾಂ ಋಷಭ ತೇ ಯಶಸಿ ಪ್ರವೃದ್ಧ

ಸತ್ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಶ್ರವಣಸಮ್ಭೃತಯಾ ಯಥಾ ಸ್ಯಾತ್ ॥ 9॥

ಸ್ಯಾತ್ ನಃ ತವ ಅಙ್ಘ್ರಿಃ ಅಶುಭಾಶಯಧೂಮಕೇತುಃ

ಕ್ಷೇಮಾಯ ಯಃ ಮುನಿಭಿಃ ಆರ್ದ್ರಹೃದೌಹ್ಯಮಾನಃ ।

ಯಃ ಸಾತ್ವತೈಃ ಸಮವಿಭೂತಯಃ ಆತ್ಮವದ್ಭಿಃ

ವ್ಯೂಹೇ ಅರ್ಚಿತಃ ಸವನಶಃ ಸ್ವಃ ಅತಿಕ್ರಮಾಯ ॥ 10॥

ಯಃ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ ಪ್ರಯತಪಾಣಿಭಿಃ ಅಧ್ವರಾಗ್ನೌ

ತ್ರಯ್ಯಾ ನಿರುಕ್ತವಿಧಿನಾ ಈಶ ಹವಿಃ ಗೃಹೀತ್ವಾ ।

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗಃ ಉತ ಯೋಗಿಭಿಃ ಆತ್ಮಮಾಯಾಂ

ಜಿಜ್ಞಾಸುಭಿಃ ಪರಮಭಾಗವತೈಃ ಪರೀಷ್ಟಃ ॥ 11॥

ಪರ್ಯುಷ್ಟಯಾ ತವ ವಿಭೋ ವನಮಾಲಯಾ ಇಯಂ

ಸಂಸ್ಪರ್ಧಿನೀ ಭಗವತೀ ಪ್ರತಿಪತ್ನಿವತ್ ಶ್ರೀಃ ।

ಯಃ ಸುಪ್ರಣೀತಂ ಅಮುಯಾರ್ಹಣಂ ಆದತ್ ಅನ್ನಃ

ಭೂಯಾತ್ ಸದಾ ಅಙ್ಘ್ರಿಃ ಅಶುಭಾಶಯಧೂಮಕೇತುಃ ॥ 12॥

ಕೇತುಃ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಯುತಃ ತ್ರಿಪತ್ ಪತಾಕಃ

ಯಃ ತೇ ಭಯಾಭಯಕರಃ ಅಸುರದೇವಚಮ್ವೋಃ ।

ಸ್ವರ್ಗಾಯ ಸಾಧುಷು ಖಲು ಏಷು ಇತರಾಯ ಭೂಮನ್

ಪಾದಃ ಪುನಾತು ಭಗವನ್ ಭಜತಾಂ ಅಧಂ ನಃ ॥ 13॥

ನಸ್ಯೋತಗಾವಃ ಇವ ಯಸ್ಯ ವಶೇ ಭವನ್ತಿ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಅನುಭೃತಃ ಮಿಥುರರ್ದ್ಯಮಾನಾಃ ।

ಕಾಲಸ್ಯ ತೇ ಪ್ರಕೃತಿಪೂರುಷಯೋಃ ಪರಸ್ಯ

ಶಂ ನಃ ತನೋತು ಚರಣಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಸ್ಯ ॥ 14॥

ಅಸ್ಯ ಅಸಿ ಹೇತುಃ ಉದಯಸ್ಥಿತಿಸಂಯಮಾನಾಂ

ಅವ್ಯಕ್ತಜೀವಮಹತಾಂ ಅಪಿ ಕಾಲಂ ಆಹುಃ ।

ಸಃ ಅಯಂ ತ್ರಿಣಾಭಿಃ ಅಖಿಲ ಅಪಚಯೇ ಪ್ರವೃತ್ತಃ

ಕಾಲಃ ಗಭೀರರಯಃ ಉತ್ತಮಪೂರುಷಃ ತ್ವಮ್ ॥ 15॥

ತ್ವತ್ತಃ ಪುಮಾನ್ ಸಮಧಿಗಮ್ಯ ಯಯಾ ಸ್ವವೀರ್ಯ

ಧತ್ತೇ ಮಹಾನ್ತಂ ಇವ ಗರ್ಭಂ ಅಮೋಘವೀರ್ಯಃ ।

ಸಃ ಅಯಂ ತಯಾ ಅನುಗತಃ ಆತ್ಮನಃ ಆಣ್ಡಕೋಶಂ

ಹೈಮಂ ಸಸರ್ಜ ಬಹಿಃ ಆವರಣೈಃ ಉಪೇತಮ್ ॥ 16॥

ತತ್ತಸ್ಥುಷಃ ಚ ಜಗತಃ ಚ ಭವಾನ್ ಅಧೀಶಃ

ಯತ್ ಮಾಯಯಾ ಉತ್ಥಗುಣವಿಕ್ರಿಯಯಾ ಉಪನೀತಾನ್ ।

ಅರ್ಥಾನ್ ಜುಷನ್ ಅಪಿ ಹೃಷೀಕಪತೇ ನ ಲಿಪ್ತಃ

ಯೇ ಅನ್ಯೇ ಸ್ವತಃ ಪರಿಹೃತಾತ್ ಅಪಿ ಬಿಭ್ಯತಿ ಸ್ಮ ॥ 17॥

ಸ್ಮಾಯಾ ಅವಲೋಕಲವದರ್ಶಿತಭಾವಹಾರಿ

ಭ್ರೂಮಣ್ಡಲಪ್ರಹಿತಸೌರತಮನ್ತ್ರಶೌಣ್ಡೈಃ ।

ಪತ್ನ್ಯಃ ತು ಷೋಡಶಸಹಸ್ರಂ ಅನಙ್ಗಬಾಣೈಃ

ಯಸ್ಯ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ವಿಮಥಿತುಂ ಕರಣೈಃ ವಿಭ್ವ್ಯಃ ॥ 18॥

ವಿಭ್ವ್ಯಃ ತವ ಅಮೃತಕಥಾ ಉದವಹಾಃ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಃ

ಪಾದೌ ಅನೇಜಸರಿತಃ ಶಮಲಾನಿ ಹನ್ತುಮ್ ।

ಆನುಶ್ರವಂ ಶ್ರುತಿಭಿಃ ಅಙ್ಘ್ರಿಜಂ ಅಙ್ಗಸಙ್ಗೈಃ

ತೀರ್ಥದ್ವಯಂ ಶುಚಿಷದಸ್ತಃ ಉಪಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ॥ 19॥

ಬಾದರಾಯಣಿಃ ಉವಾಚ ।

ಇತಿ ಅಭಿಷ್ಟೂಯ ವಿಬುಧೈಃ ಸೇಶಃ ಶತಧೃತಿಃ ಹರಿಮ್ ।

ಅಭ್ಯಭಾಷತ ಗೋವಿನ್ದಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಅಮ್ಬರಂ ಆಶ್ರಿತಃ ॥ 20॥

ಬ್ರಹ್ಮ ಉವಾಚ ।

ಭೂಮೇಃ ಭಾರ ಅವತಾರಾಯ ಪುರಾ ವಿಜ್ಞಾಪಿತಃ ಪ್ರಭೋ ।

ತ್ವಂ ಅಸ್ಮಾಭಿಃ ಅಶೇಷಾತ್ಮನ್ ತತ್ ತಥಾ ಏವ ಉಪಪಾದಿತಮ್ ॥ 21॥

ಧರ್ಮಃ ಚ ಸ್ಥಾಪಿತಃ ಸತ್ಸು ಸತ್ಯಸನ್ಧೇಷು ವೈ ತ್ವಯಾ ।

ಕೀರ್ತಿಃ ಚ ದಿಕ್ಷು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತಾ ಸರ್ವಲೋಕಮಲಾಪಹಾ ॥ 22॥

ಅವತೀರ್ಯ ಯದೋಃ ವಂಶೇ ಬಿಭ್ರತ್ ರೂಪಂ ಅನುತ್ತಮಮ್ ।

ಕರ್ಮಾಣಿ ಉದ್ದಾಮವೃತ್ತಾನಿ ಹಿತಾಯ ಜಗತಃ ಅಕೃಥಾಃ ॥ 23॥

ಯಾನಿ ತೇ ಚರಿತಾನಿ ಈಶ ಮನುಷ್ಯಾಃ ಸಾಧವಃ ಕಲೌ ।

ಶ‍ಋಣ್ವನ್ತಃ ಕೀರ್ತಯನ್ತಃ ಚ ತರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಅಞ್ಜಸಾ ತಮಃ ॥ 24॥

ಯದುವಂಶೇ ಅವತೀರ್ಣಸ್ಯ ಭವತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ।

ಶರತ್ ಶತಂ ವ್ಯತೀಯಾಯ ಪಞ್ಚವಿಂಶ ಅಧಿಕಂ ಪ್ರಭೋಃ ॥ 25॥

ನ ಅಧುನಾ ತೇ ಅಖಿಲ ಆಧಾರ ದೇವಕಾರ್ಯ ಅವಶೇಷಿತಮ್ ।

ಕುಲಂ ಚ ವಿಪ್ರಶಾಪೇನ ನಷ್ಟಪ್ರಾಯಂ ಅಭೂತ್ ಇದಮ್ ॥ 26॥

ತತಃ ಸ್ವಧಾಮ ಪರಮಂ ವಿಶಸ್ವ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ ।

ಸಲೋಕಾನ್ ಲೋಕಪಾಲಾನ್ ನಃ ಪಾಹಿ ವೈಕುಣ್ಠಕಿಙ್ಕರಾನ್ ॥ 27॥

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ ।

ಅವಧಾರಿತಂ ಏತತ್ ಮೇ ಯದಾತ್ಥ ವಿಬುಧೇಶ್ವರ ।

ಕೃತಂ ವಃ ಕಾರ್ಯಂ ಅಖಿಲಂ ಭೂಮೇಃ ಭಾರಃ ಅವತಾರಿತಃ ॥ 28॥

ತತ್ ಇದಂ ಯಾದವಕುಲಂ ವೀರ್ಯಶೌರ್ಯಶ್ರಿಯೋದ್ಧತಮ್ ।

ಲೋಕಂ ಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ರುದ್ಧಂ ಮೇ ವೇಲಯಾ ಇವ ಮಹಾರ್ಣವಃ ॥ 29॥

ಯದಿ ಅಸಂಹೃತ್ಯ ದೃಪ್ತಾನಾಂ ಯದುನಾಂ ವಿಪುಲಂ ಕುಲಮ್ ।

ಗನ್ತಾಸ್ಮಿ ಅನೇನ ಲೋಕಃ ಅಯಂ ಉದ್ವೇಲೇನ ವಿನಙ್ಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 30॥

ಇದಾನೀಂ ನಾಶಃ ಆರಬ್ಧಃ ಕುಲಸ್ಯ ದ್ವಿಜಶಾಪತಃ ।

ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಭವನಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ನ ಏತತ್ ಅನ್ತೇ ತವ ಆನಘ ॥ 31॥

ಶ್ರೀ ಶುಕಃ ಉವಾಚ ।

ಇತಿ ಉಕ್ತಃ ಲೋಕನಾಥೇನ ಸ್ವಯಮ್ಭೂಃ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ತಮ್ ।

ಸಹ ದೇವಗಣೈಃ ದೇವಃ ಸ್ವಧಾಮ ಸಮಪದ್ಯತ ॥ 32॥

ಅಥ ತಸ್ಯಾಂ ಮಹೋತ್ಪಾತಾನ್ ದ್ವಾರವತ್ಯಾಂ ಸಮುತ್ಥಿತಾನ್ ।

ವಿಲೋಕ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಆಹ ಯದುವೃದ್ಧಾನ್ ಸಮಾಗತಾನ್ ॥ 33॥

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಉವಾಚ ।

ಏತೇ ವೈ ಸುಮಹೋತ್ಪಾತಾಃ ವ್ಯುತ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಇಹ ಸರ್ವತಃ ।

ಶಾಪಃ ಚ ನಃ ಕುಲಸ್ಯ ಆಸೀತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ ದುರತ್ಯಯಃ ॥ 34॥

ನ ವಸ್ತವ್ಯಂ ಇಹ ಅಸ್ಮಾಭಿಃ ಜಿಜೀವಿಷುಭಿಃ ಆರ್ಯಕಾಃ ।

ಪ್ರಭಾಸಂ ಸುಮಹತ್ ಪುಣ್ಯಂ ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ಅದ್ಯ ಏವ ಮಾ ಚಿರಮ್ ॥ 35॥

ಯತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ದಕ್ಷಶಾಪಾತ್ ಗೃಹೀತಃ ಯಕ್ಷ್ಮಣೌಡುರಾಟ್ ।

ವಿಮುಕ್ತಃ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ ಸದ್ಯಃ ಭೇಜೇ ಭೂಯಃ ಕಲೋದಯಮ್ ॥ 36॥

ವಯಂ ಚ ತಸ್ಮಿನ್ ಆಪ್ಲುತ್ಯ ತರ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪಿತೄನ್ಸುರಾನ್ ।

ಭೋಜಯಿತ್ವಾ ಉಶಿಜಃ ವಿಪ್ರಾನ್ ನಾನಾಗುಣವತಾ ಅನ್ಧಸಾ ॥ 37॥

ತೇಷು ದಾನಾನಿ ಪಾತ್ರೇಷು ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಉಪ್ತ್ವಾ ಮಹಾನ್ತಿ ವೈ ।

ವೃಜಿನಾನಿ ತರಿಷ್ಯಾಮಃ ದಾನೈಃ ನೌಭಿಃ ಇವ ಅರ್ಣವಮ್ ॥ 38॥

ಶ್ರೀ ಶುಕಃ ಉವಾಚ ।

ಏವಂ ಭಗವತಾ ಆದಿಷ್ಟಾಃ ಯಾದವಾಃ ಕುಲನನ್ದನ ।

ಗನ್ತುಂ ಕೃತಧಿಯಃ ತೀರ್ಥಂ ಸ್ಯನ್ದನಾನ್ ಸಮಯೂಯುಜನ್ ॥ 39॥

ತತ್ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಉದ್ಧವಃ ರಾಜನ್ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಉದಿತಮ್ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಅರಿಷ್ಟಾನಿ ಘೋರಾಣಿ ನಿತ್ಯಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಅನುವ್ರತಃ ॥ 40॥

ವಿವಿಕ್ತಃ ಉಪಸಙ್ಗಮ್ಯ ಜಗತಾಂ ಈಶ್ವರೇಶ್ವರಮ್ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಪಾದೌ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ತಂ ಅಭಾಷತ ॥ 41॥

ಉದ್ಧವಃ ಉವಾಚ ।

ದೇವದೇವೇಶ ಯೋಗೇಶ ಪುಣ್ಯಶ್ರವಣಕೀರ್ತನ ।

ಸಂಹೃತ್ಯ ಏತತ್ ಕುಲಂ ನೂನಂ ಲೋಕಂ ಸನ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯತೇ ಭವಾನ್ ।

ವಿಪ್ರಶಾಪಂ ಸಮರ್ಥಃ ಅಪಿ ಪ್ರತ್ಯಹನ್ ನ ಯದಿ ಈಶ್ವರಃ ॥ 42॥

ನ ಅಹಂ ತವ ಅಙ್ಘ್ರಿಕಮಲಂ ಕ್ಷಣಾರ್ಧಂ ಅಪಿ ಕೇಶವ ।

ತ್ಯಕ್ತುಂ ಸಮುತ್ಸಹೇ ನಾಥ ಸ್ವಧಾಮ ನಯ ಮಾಂ ಅಪಿ ॥ 43॥

ತವ ವಿಕ್ರೀಡಿತಂ ಕೃಷ್ಣ ನೃಣಾಂ ಪರಮಮಙ್ಗಲಮ್ ।

ಕರ್ಣಪೀಯೂಷಂ ಆಸ್ವಾದ್ಯ ತ್ಯಜತಿ ಅನ್ಯಸ್ಪೃಹಾಂ ಜನಃ ॥ 44॥

ಶಯ್ಯಾಸನಾಟನಸ್ಥಾನಸ್ನಾನಕ್ರೀಡಾಶನಾದಿಷು ।

ಕಥಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಿಯಂ ಆತ್ಮಾನಂ ವಯಂ ಭಕ್ತಾಃ ತ್ಯಜೇಮಹಿ ॥ 45॥

ತ್ವಯಾ ಉಪಭುಕ್ತಸ್ರಕ್ಗನ್ಧವಾಸಃ ಅಲಙ್ಕಾರಚರ್ಚಿತಾಃ ।

ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಭೋಜಿನಃ ದಾಸಾಃ ತವ ಮಾಯಾಂ ಜಯೇಮಹಿ ॥ 46॥

ವಾತಾಶನಾಃ ಯಃ ಋಷಯಃ ಶ್ರಮಣಾ ಊರ್ಧ್ವಮನ್ಥಿನಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾಖ್ಯಂ ಧಾಮ ತೇ ಯಾನ್ತಿ ಶಾನ್ತಾಃ ಸನ್ನ್ಯಾಸಿನಃ ಅಮಲಾಃ ॥

47॥

ವಯಂ ತು ಇಹ ಮಹಾಯೋಗಿನ್ ಭ್ರಮನ್ತಃ ಕರ್ಮವರ್ತ್ಮಸು ।

ತ್ವತ್ ವಾರ್ತಯಾ ತರಿಷ್ಯಾಮಃ ತಾವಕೈಃ ದುಸ್ತರಂ ತಮಃ ॥ 48॥

ಸ್ಮರನ್ತಃ ಕೀರ್ತಯನ್ತಃ ತೇ ಕೃತಾನಿ ಗದಿತಾನಿ ಚ ।

ಗತಿಉತ್ಸ್ಮಿತೀಕ್ಷಣಕ್ಷ್ವೇಲಿ ಯತ್ ನೃಲೋಕವಿಡಮ್ಬನಮ್ ॥ 49॥

ಶ್ರೀ ಶುಕಃ ಉವಾಚ ।

ಏವಂ ವಿಜ್ಞಾಪಿತಃ ರಾಜನ್ ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಸುತಃ ।

ಏಕಾನ್ತಿನಂ ಪ್ರಿಯಂ ಭೃತ್ಯಂ ಉದ್ಧವಂ ಸಮಭಾಷತ ॥ 50॥

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ

ಸಂಹಿತಾಯಾಮೇಕಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ದೇವಸ್ತುತ್ಯುದ್ಧ್ವವಿಜ್ಞಾಪನಂ ನಾಮ

ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

atha ṣaṣṭho'dhyāyaḥ |

śrīśukaḥ uvāca |

atha brahmā ātmajaiḥ devaiḥ prajeśaiḥ āvṛtaḥ abhyagāt |

bhavaḥ ca bhūtabhavyīśaḥ yayau bhūtagaṇaiḥ vṛtaḥ || 1||

indraḥ marudbhiḥ bhagavān ādityāḥ vasavaḥ aśvinau |

ṛbhavaḥ aṅgirasaḥ rudrāḥ viśve sādhyāḥ ca devatāḥ || 2||

gandharvāpsarasaḥ nāgāḥ siddhacāraṇaguhyakāḥ |

ṛṣayaḥ pitaraḥ ca eva savidyādharakinnarāḥ || 3||

dvārakāṃ upasañjagmuḥ sarve kṛṣṇādidṛkṣavaḥ |

vapuṣā yena bhagavān naralokamanoramaḥ |

yaśaḥ vitene lokeṣu sarvalokamalāpaham || 4||

tasyāṃ vibhrājamānāyāṃ samṛddhāyāṃ mahardhibhiḥ |

vyacakṣata avitṛptākṣāḥ kṛṣṇaṃ adbhutadarśanam ||

5||

svargaudyānauapagaiḥ mālyaiḥ chādayantaḥ yadu uttamam |

gīrbhiḥ citrapadārthābhiḥ tuṣṭuvuḥ jagat īśvaram ||6||

devāḥ ūcuḥ |

natāḥ sma te nātha padāravindaṃ

buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |

yat cintyate antarhṛdi bhāvayuktaiḥ

mumukṣubhiḥ karmamaya ūrupāśāt || 7||

tvaṃ māyayā triguṇayā ātmani durvibhāvyaṃ

vyaktaṃ sṛjasi avasi lumpasi tat guṇasthaḥ |

na etaiḥ bhavān ajita karmabhiḥ ajyate vai

yat sve sukhe avyavahite abhirataḥ anavadyaḥ || 8||

śuddhiḥ nṛṇāṃ na tu tathā īḍya durāśayānāṃ

vidyāśrutādhyayanadānatapakriyābhiḥ |

sattvātmanāṃ ṛṣabha te yaśasi pravṛddha

sat śraddhayā śravaṇasambhṛtayā yathā syāt || 9||

syāt naḥ tava aṅghriḥ aśubhāśayadhūmaketuḥ

kṣemāya yaḥ munibhiḥ ārdrahṛdauhyamānaḥ |

yaḥ sātvataiḥ samavibhūtayaḥ ātmavadbhiḥ

vyūhe arcitaḥ savanaśaḥ svaḥ atikramāya || 10||

yaḥ cintyate prayatapāṇibhiḥ adhvarāgnau

trayyā niruktavidhinā īśa haviḥ gṛhītvā |

adhyātmayogaḥ uta yogibhiḥ ātmamāyāṃ

jijñāsubhiḥ paramabhāgavataiḥ parīṣṭaḥ || 11||

paryuṣṭayā tava vibho vanamālayā iyaṃ

saṃspardhinī bhagavatī pratipatnivat śrīḥ |

yaḥ supraṇītaṃ amuyārhaṇaṃ ādat annaḥ

bhūyāt sadā aṅghriḥ aśubhāśayadhūmaketuḥ || 12||

ketuḥ trivikramayutaḥ tripat patākaḥ

yaḥ te bhayābhayakaraḥ asuradevacamvoḥ |

svargāya sādhuṣu khalu eṣu itarāya bhūman

pādaḥ punātu bhagavan bhajatāṃ adhaṃ naḥ || 13||

nasyotagāvaḥ iva yasya vaśe bhavanti

brahmādayaḥ anubhṛtaḥ mithurardyamānāḥ |

kālasya te prakṛtipūruṣayoḥ parasya

śaṃ naḥ tanotu caraṇaḥ puruṣottamasya || 14||

asya asi hetuḥ udayasthitisaṃyamānāṃ

avyaktajīvamahatāṃ api kālaṃ āhuḥ |

saḥ ayaṃ triṇābhiḥ akhila apacaye pravṛttaḥ

kālaḥ gabhīrarayaḥ uttamapūruṣaḥ tvam || 15||

tvattaḥ pumān samadhigamya yayā svavīrya

dhatte mahāntaṃ iva garbhaṃ amoghavīryaḥ |

saḥ ayaṃ tayā anugataḥ ātmanaḥ āṇḍakośaṃ

haimaṃ sasarja bahiḥ āvaraṇaiḥ upetam || 16||

tattasthuṣaḥ ca jagataḥ ca bhavān adhīśaḥ

yat māyayā utthaguṇavikriyayā upanītān |

arthān juṣan api hṛṣīkapate na liptaḥ

ye anye svataḥ parihṛtāt api bibhyati sma || 17||

smāyā avalokalavadarśitabhāvahāri

bhrūmaṇḍalaprahitasauratamantraśauṇḍaiḥ |

patnyaḥ tu ṣoḍaśasahasraṃ anaṅgabāṇaiḥ

yasya indriyaṃ vimathituṃ karaṇaiḥ vibhvyaḥ || 18||

vibhvyaḥ tava amṛtakathā udavahāḥ trilokyāḥ

pādau anejasaritaḥ śamalāni hantum |

ānuśravaṃ śrutibhiḥ aṅghrijaṃ aṅgasaṅgaiḥ

tīrthadvayaṃ śuciṣadastaḥ upaspṛśanti || 19||

bādarāyaṇiḥ uvāca |

iti abhiṣṭūya vibudhaiḥ seśaḥ śatadhṛtiḥ harim |

abhyabhāṣata govindaṃ praṇamya ambaraṃ āśritaḥ || 20||

brahma uvāca |

bhūmeḥ bhāra avatārāya purā vijñāpitaḥ prabho |

tvaṃ asmābhiḥ aśeṣātman tat tathā eva upapāditam || 21||

dharmaḥ ca sthāpitaḥ satsu satyasandheṣu vai tvayā |

kīrtiḥ ca dikṣu vikṣiptā sarvalokamalāpahā || 22||

avatīrya yadoḥ vaṃśe bibhrat rūpaṃ anuttamam |

karmāṇi uddāmavṛttāni hitāya jagataḥ akṛthāḥ || 23||

yāni te caritāni īśa manuṣyāḥ sādhavaḥ kalau |

śa‍ṛṇvantaḥ kīrtayantaḥ ca tariṣyanti añjasā tamaḥ || 24||

yaduvaṃśe avatīrṇasya bhavataḥ puruṣottama |

śarat śataṃ vyatīyāya pañcaviṃśa adhikaṃ prabhoḥ || 25||

na adhunā te akhila ādhāra devakārya avaśeṣitam |

kulaṃ ca vipraśāpena naṣṭaprāyaṃ abhūt idam || 26||

tataḥ svadhāma paramaṃ viśasva yadi manyase |

salokān lokapālān naḥ pāhi vaikuṇṭhakiṅkarān || 27||

śrī bhagavān uvāca |

avadhāritaṃ etat me yadāttha vibudheśvara |

kṛtaṃ vaḥ kāryaṃ akhilaṃ bhūmeḥ bhāraḥ avatāritaḥ || 28||

tat idaṃ yādavakulaṃ vīryaśauryaśriyoddhatam |

lokaṃ jighṛkṣat ruddhaṃ me velayā iva mahārṇavaḥ || 29||

yadi asaṃhṛtya dṛptānāṃ yadunāṃ vipulaṃ kulam |

gantāsmi anena lokaḥ ayaṃ udvelena vinaṅkṣyati || 30||

idānīṃ nāśaḥ ārabdhaḥ kulasya dvijaśāpataḥ |

yāsyāmi bhavanaṃ brahman na etat ante tava ānagha || 31||

śrī śukaḥ uvāca |

iti uktaḥ lokanāthena svayambhūḥ praṇipatya tam |

saha devagaṇaiḥ devaḥ svadhāma samapadyata || 32||

atha tasyāṃ mahotpātān dvāravatyāṃ samutthitān |

vilokya bhagavān āha yaduvṛddhān samāgatān || 33||

śrī bhagavān uvāca |

ete vai sumahotpātāḥ vyuttiṣṭhanti iha sarvataḥ |

śāpaḥ ca naḥ kulasya āsīt brāhmaṇebhyaḥ duratyayaḥ || 34||

na vastavyaṃ iha asmābhiḥ jijīviṣubhiḥ āryakāḥ |

prabhāsaṃ sumahat puṇyaṃ yāsyāmaḥ adya eva mā ciram || 35||

yatra snātvā dakṣaśāpāt gṛhītaḥ yakṣmaṇauḍurāṭ |

vimuktaḥ kilbiṣāt sadyaḥ bheje bhūyaḥ kalodayam || 36||

vayaṃ ca tasmin āplutya tarpayitvā pitṝnsurān |

bhojayitvā uśijaḥ viprān nānāguṇavatā andhasā || 37||

teṣu dānāni pātreṣu śraddhayā uptvā mahānti vai |

vṛjināni tariṣyāmaḥ dānaiḥ naubhiḥ iva arṇavam || 38||

śrī śukaḥ uvāca |

evaṃ bhagavatā ādiṣṭāḥ yādavāḥ kulanandana |

gantuṃ kṛtadhiyaḥ tīrthaṃ syandanān samayūyujan || 39||

tat nirīkṣya uddhavaḥ rājan śrutvā bhagavatā uditam |

dṛṣṭvā ariṣṭāni ghorāṇi nityaṃ kṛṣṇaṃ anuvrataḥ || 40||

viviktaḥ upasaṅgamya jagatāṃ īśvareśvaram |

praṇamya śirasā pādau prāñjaliḥ taṃ abhāṣata || 41||

uddhavaḥ uvāca |

devadeveśa yogeśa puṇyaśravaṇakīrtana |

saṃhṛtya etat kulaṃ nūnaṃ lokaṃ santyakṣyate bhavān |

vipraśāpaṃ samarthaḥ api pratyahan na yadi īśvaraḥ || 42||

na ahaṃ tava aṅghrikamalaṃ kṣaṇārdhaṃ api keśava |

tyaktuṃ samutsahe nātha svadhāma naya māṃ api || 43||

tava vikrīḍitaṃ kṛṣṇa nṛṇāṃ paramamaṅgalam |

karṇapīyūṣaṃ āsvādya tyajati anyaspṛhāṃ janaḥ || 44||

śayyāsanāṭanasthānasnānakrīḍāśanādiṣu |

kathaṃ tvāṃ priyaṃ ātmānaṃ vayaṃ bhaktāḥ tyajemahi || 45||

tvayā upabhuktasrakgandhavāsaḥ alaṅkāracarcitāḥ |

ucchiṣṭabhojinaḥ dāsāḥ tava māyāṃ jayemahi || 46||

vātāśanāḥ yaḥ ṛṣayaḥ śramaṇā ūrdhvamanthinaḥ |

brahmākhyaṃ dhāma te yānti śāntāḥ sannyāsinaḥ amalāḥ ||

47||

vayaṃ tu iha mahāyogin bhramantaḥ karmavartmasu |

tvat vārtayā tariṣyāmaḥ tāvakaiḥ dustaraṃ tamaḥ || 48||

smarantaḥ kīrtayantaḥ te kṛtāni gaditāni ca |

gatiutsmitīkṣaṇakṣveli yat nṛlokaviḍambanam || 49||

śrī śukaḥ uvāca |

evaṃ vijñāpitaḥ rājan bhagavān devakīsutaḥ |

ekāntinaṃ priyaṃ bhṛtyaṃ uddhavaṃ samabhāṣata || 50||

iti śrīmadbhāgavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ

saṃhitāyāmekādaśaskandhe devastutyuddhvavijñāpanaṃ nāma

ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||