Uddhavagita - Chaturtho'dhyayah

ॐ

ಉದ್ಧವಗೀತಾ - ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Gita Kannada

ಅಥ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ ।

ರಾಜಾ ಉವಾಚ ।

ಯಾನಿ ಯಾನಿ ಇಹ ಕರ್ಮಾಣಿ ಯೈಃ ಯೈಃ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಜನ್ಮಭಿಃ ।

ಚಕ್ರೇ ಕರೋತಿ ಕರ್ತಾ ವಾ ಹರಿಃ ತಾನಿ ಬ್ರುವನ್ತು ನಃ ॥ 1॥

ದ್ರುಮಿಲಃ ಉವಾಚ ।

ಯಃ ವಾ ಅನನ್ತಸ್ಯ ಗುಣಾನ್ ಅನನ್ತಾನ್

ಅನುಕ್ರಮಿಷ್ಯನ್ ಸಃ ತು ಬಾಲಬುದ್ಧಿಃ ।

ರಜಾಂಸಿ ಭೂಮೇಃ ಗಣಯೇತ್ ಕಥಞ್ಚಿತ್

ಕಾಲೇನ ನ ಏವ ಅಖಿಲಶಕ್ತಿಧಾಮ್ನಃ ॥ 2॥

ಭೂತೈಃ ಯದಾ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಆತ್ಮಸೃಷ್ಟೈಃ

ಪುರಂ ವಿರಾಜಂ ವಿರಚಯ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ ।

ಸ್ವಾಂಶೇನ ವಿಷ್ಟಃ ಪುರುಷಾಭಿಧಾನ

ಮವಾಪ ನಾರಾಯಣಃ ಆದಿದೇವಃ ॥ 3॥

ಯತ್ ಕಾಯಃ ಏಷಃ ಭುವನತ್ರಯಸನ್ನಿವೇಶಃ

ಯಸ್ಯ ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ತನುಭೃತಾಂ ಉಭಯೈನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ।

ಜ್ಞಾನಂ ಸ್ವತಃ ಶ್ವಸನತಃ ಬಲಂ ಓಜಃ ಈಹಾ

ಸತ್ತ್ವಾದಿಭಿಃ ಸ್ಥಿತಿಲಯೌದ್ಭವಃ ಆದಿಕರ್ತಾ ॥ 4॥

ಆದೌ ಅಭೂತ್ ಶತಧೃತೀ ರಜಸ ಅಸ್ಯ ಸರ್ಗೇ

ವಿಷ್ಣು ಸ್ಥಿತೌ ಕ್ರತುಪತಿಃ ದ್ವಿಜಧರ್ಮಸೇತುಃ ।

ರುದ್ರಃ ಅಪಿ ಅಯಾಯ ತಮಸಾ ಪುರುಷಃ ಸಃ ಆದ್ಯಃ

ಇತಿ ಉದ್ಭವಸ್ಥಿತಿಲಯಾಃ ಸತತಂ ಪ್ರಜಾಸು ॥ 5॥

ಧರ್ಮಸ್ಯ ದಕ್ಷದುಹಿತರ್ಯಜನಿಷ್ಟಃ ಮೂರ್ತ್ಯಾ

ನಾರಾಯಣಃ ನರಃ ಋಷಿಪ್ರವರಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಃ ।

ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ಉವಾಚ ಚಚಾರ ಕರ್ಮ

ಯಃ ಅದ್ಯ ಅಪಿ ಚ ಆಸ್ತ ಋಷಿವರ್ಯನಿಷೇವಿತಾಙ್ಘ್ರಿಃ ॥ 6॥

ಇನ್ದ್ರಃ ವಿಶಙ್ಕ್ಯ ಮಮ ಧಾಮ ಜಿಘೃಕ್ಷತಿ ಇತಿ

ಕಾಮಂ ನ್ಯಯುಙ್ಕ್ತ ಸಗಣಂ ಸಃ ಬದರಿಉಪಾಖ್ಯಮ್ ।

ಗತ್ವಾ ಅಪ್ಸರೋಗಣವಸನ್ತಸುಮನ್ದವಾತೈಃ

ಸ್ತ್ರೀಪ್ರೇಕ್ಷಣ ಇಷುಭಿಃ ಅವಿಧ್ಯತತ್ ಮಹಿಜ್ಞಃ ॥ 7॥

ವಿಜ್ಞಾಯ ಶಕ್ರಕೃತಂ ಅಕ್ರಮಂ ಆದಿದೇವಃ

ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಗತವಿಸ್ಮಯಃ ಏಜಮಾನಾನ್ ।

ಮಾ ಭೈಷ್ಟ ಭೋ ಮದನ ಮಾರುತ ದೇವವಧ್ವಃ

ಗೃಹ್ಣೀತ ನಃ ಬಲಿಂ ಅಶೂನ್ಯಂ ಇಮಂ ಕುರುಧ್ವಮ್ ॥ 8॥

ಇತ್ಥಂ ಬ್ರುವತಿ ಅಭಯದೇ ನರದೇವ ದೇವಾಃ

ಸವ್ರೀಡನಮ್ರಶಿರಸಃ ಸಘೃಣಂ ತಂ ಊಚುಃ ।

ನ ಏತತ್ ವಿಭೋ ತ್ವಯಿ ಪರೇ ಅವಿಕೃತೇ ವಿಚಿತ್ರಮ್

ಸ್ವಾರಾಮಧೀಃ ಅನಿಕರಾನತಪಾದಪದ್ಮೇ ॥ 9॥

ತ್ವಾಂ ಸೇವತಾಂ ಸುರಕೃತಾ ಬಹವಃ ಅನ್ತರಾಯಾಃ

ಸ್ವೌಕೋ ವಿಲಙ್ಘ್ಯ ಪರಮಂ ವ್ರಜತಾಂ ಪದಂ ತೇ ।

ನ ಅನ್ಯಸ್ಯ ಬರ್ಹಿಷಿ ಬಲೀನ್ ದದತಃ ಸ್ವಭಾಗಾನ್

ಧತ್ತೇ ಪದಂ ತ್ವಂ ಅವಿತಾ ಯದಿ ವಿಘ್ನಮೂರ್ಧ್ನಿ ॥ 10॥

ಕ್ಷುತ್ ತೃಟ್ತ್ರಿಕಾಲಗುಣಮಾರುತಜೈವ್ಹ್ಯಶೈಶ್ನ್ಯಾನ್

ಅಸ್ಮಾನ್ ಅಪಾರಜಲಧೀನ್ ಅತಿತೀರ್ಯ ಕೇಚಿತ್ ।

ಕ್ರೋಧಸ್ಯ ಯಾನ್ತಿ ವಿಫಲಸ್ಯ ವಶ ಪದೇ ಗೋಃ

ಮಜ್ಜನ್ತಿ ದುಶ್ಚರತಪಃ ಚ ವೃಥಾ ಉತ್ಸೃಜನ್ತಿ ॥ 11॥

ಇತಿ ಪ್ರಗೃಣತಾಂ ತೇಷಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಅತಿ ಅದ್ಭುತದರ್ಶನಾಃ ।

ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶುಶ್ರೂಷಾಂ ಸ್ವರ್ಚಿತಾಃ ಕುರ್ವತೀಃ ವಿಭುಃ ॥ 12॥

ತೇ ದೇವ ಅನುಚರಾಃ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಶ್ರೀಃ ಇವ ರೂಪಿಣೀಃ ।

ಗನ್ಧೇನ ಮುಮುಹುಃ ತಾಸಾಂ ರೂಪ ಔದಾರ್ಯಹತಶ್ರಿಯಃ ॥ 13॥

ತಾನ್ ಆಹ ದೇವದೇವ ಈಶಃ ಪ್ರಣತಾನ್ ಪ್ರಹಸನ್ ಇವ ।

ಆಸಾಂ ಏಕತಮಾಂ ವೃಙ್ಗ್ಧ್ವಂ ಸವರ್ಣಾಂ ಸ್ವರ್ಗಭೂಷಣಾಮ್ ॥

14॥

ಓಂ ಇತಿ ಆದೇಶಂ ಆದಾಯ ನತ್ವಾ ತಂ ಸುರವನ್ದಿನಃ ।

ಉರ್ವಶೀಂ ಅಪ್ಸರಃಶ್ರೇಷ್ಠಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ದಿವಂ ಯಯುಃ ॥ 15॥

ಇನ್ದ್ರಾಯ ಆನಮ್ಯ ಸದಸಿ ಶ್ರುಣ್ವತಾಂ ತ್ರಿದಿವೌಕಸಾಮ್ ।

ಊಚುಃ ನಾರಾಯಣಬಲಂ ಶಕ್ರಃ ತತ್ರ ಆಸ ವಿಸ್ಮಿತಃ ॥ 16॥

ಹಂಸಸ್ವರೂಪೀ ಅವದದತ್ ಅಚ್ಯುತಃ ಆತ್ಮಯೋಗಮ್

ದತ್ತಃ ಕುಮಾರ ಋಷಭಃ ಭಗವಾನ್ ಪಿತಾ ನಃ ।

ವಿಷ್ಣುಃ ಶಿವಾಯ ಜಗತಾಂ ಕಲಯಾ ಅವತೀರ್ಣಃ

ತೇನ ಆಹೃತಾಃ ಮಧುಭಿದಾ ಶ್ರುತಯಃ ಹಯಾಸ್ಯೇ ॥ 17॥

ಗುಪ್ತಃ ಅಪಿ ಅಯೇ ಮನುಃ ಇಲಾ ಓಷಧಯಃ ಚ ಮಾತ್ಸ್ಯೇ

ಕ್ರೌಡೇ ಹತಃ ದಿತಿಜಃ ಉದ್ಧರತಾ ಅಮ್ಭಸಃ ಕ್ಷ್ಮಾಮ್ ।

ಕೌರ್ಮೇ ಧೃತಃ ಅದ್ರಿಃ ಅಮೃತ ಉನ್ಮಥನೇ ಸ್ವಪೃಷ್ಠೇ

ಗ್ರಾಹಾತ್ ಪ್ರಪನ್ನಮಿಭರಾಜಂ ಅಮುಞ್ಚತ್ ಆರ್ತಮ್ ॥ 18॥

ಸಂಸ್ತುನ್ವತಃ ಅಬ್ಧಿಪತಿತಾನ್ ಶ್ರಮಣಾನ್ ಋಷೀಂ ಚ

ಶಕ್ರಂ ಚ ವೃತ್ರವಧತಃ ತಮಸಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಮ್ ।

ದೇವಸ್ತ್ರಿಯಃ ಅಸುರಗೃಹೇ ಪಿಹಿತಾಃ ಅನಾಥಾಃ

ಜಘ್ನೇ ಅಸುರೇನ್ದ್ರಂ ಅಭಯಾಯ ಸತಾಂ ನೃಸಿಂಹೇ ॥ 19॥

ದೇವ ಅಸುರೇ ಯುಧಿ ಚ ದೈತ್ಯಪತೀನ್ ಸುರಾರ್ಥೇ

ಹತ್ವಾ ಅನ್ತರೇಷು ಭುವನಾನಿ ಅದಧಾತ್ ಕಲಾಭಿಃ ।

ಭೂತ್ವಾ ಅಥ ವಾಮನಃ ಇಮಾಂ ಅಹರತ್ ಬಲೇಃ ಕ್ಷ್ಮಾಮ್

ಯಾಞ್ಚಾಚ್ಛಲೇನ ಸಮದಾತ್ ಅದಿತೇಃ ಸುತೇಭ್ಯಃ ॥ 20॥

ನಿಃಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂ ಅಕೃತ ಗಾಂ ಚ ತ್ರಿಃಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ

ರಾಮಃ ತು ಹೈಹಯಕುಲ ಅಪಿ ಅಯಭಾರ್ಗವ ಅಗ್ನಿಃ ।

ಸಃ ಅಬ್ಧಿಂ ಬಬನ್ಧ ದಶವಕ್ತ್ರಂ ಅಹನ್ ಸಲಙ್ಕಮ್

ಸೀತಾಪತಿಃ ಜಯತಿ ಲೋಕಂ ಅಲಘ್ನಕೀರ್ತಿಃ ॥ 21॥

ಭೂಮೇಃ ಭರ ಅವತರಣಾಯ ಯದುಷಿ ಅಜನ್ಮಾ ಜಾತಃ

ಕರಿಷ್ಯತಿ ಸುರೈಃ ಅಪಿ ದುಷ್ಕರಾಣಿ ।

ವಾದೈಃ ವಿಮೋಹಯತಿ ಯಜ್ಞಕೃತಃ ಅತದರ್ಹಾನ್

ಶೂದ್ರಾಂ ಕಲೌ ಕ್ಷಿತಿಭುಜಃ ನ್ಯಹನಿಷ್ಯದನ್ತೇ ॥ 22॥

ಏವಂವಿಧಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಜನ್ಮಾನಿ ಚ ಜಗತ್ ಪತೇಃ ।

ಭೂರೀಣಿ ಭೂರಿಯಶಸಃ ವರ್ಣಿತಾನಿ ಮಹಾಭುಜ ॥ 23॥

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಾರಮಹಂಸ್ಯಾಂ

ಸಂಹಿತಾಯಾಮೇಕಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ನಿಮಿಜಾಯನ್ತಸಂವಾದೇ

ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

atha caturtho'dhyāyaḥ |

rājā uvāca |

yāni yāni iha karmāṇi yaiḥ yaiḥ svacchandajanmabhiḥ |

cakre karoti kartā vā hariḥ tāni bruvantu naḥ || 1||

drumilaḥ uvāca |

yaḥ vā anantasya guṇān anantān

anukramiṣyan saḥ tu bālabuddhiḥ |

rajāṃsi bhūmeḥ gaṇayet kathañcit

kālena na eva akhilaśaktidhāmnaḥ || 2||

bhūtaiḥ yadā pañcabhiḥ ātmasṛṣṭaiḥ

puraṃ virājaṃ viracayya tasmin |

svāṃśena viṣṭaḥ puruṣābhidhāna

mavāpa nārāyaṇaḥ ādidevaḥ || 3||

yat kāyaḥ eṣaḥ bhuvanatrayasanniveśaḥ

yasya indriyaiḥ tanubhṛtāṃ ubhayaindriyāṇi |

jñānaṃ svataḥ śvasanataḥ balaṃ ojaḥ īhā

sattvādibhiḥ sthitilayaudbhavaḥ ādikartā || 4||

ādau abhūt śatadhṛtī rajasa asya sarge

viṣṇu sthitau kratupatiḥ dvijadharmasetuḥ |

rudraḥ api ayāya tamasā puruṣaḥ saḥ ādyaḥ

iti udbhavasthitilayāḥ satataṃ prajāsu || 5||

dharmasya dakṣaduhitaryajaniṣṭaḥ mūrtyā

nārāyaṇaḥ naraḥ ṛṣipravaraḥ praśāntaḥ |

naiṣkarmyalakṣaṇaṃ uvāca cacāra karma

yaḥ adya api ca āsta ṛṣivaryaniṣevitāṅghriḥ || 6||

indraḥ viśaṅkya mama dhāma jighṛkṣati iti

kāmaṃ nyayuṅkta sagaṇaṃ saḥ badariupākhyam |

gatvā apsarogaṇavasantasumandavātaiḥ

strīprekṣaṇa iṣubhiḥ avidhyatat mahijñaḥ || 7||

vijñāya śakrakṛtaṃ akramaṃ ādidevaḥ

prāha prahasya gatavismayaḥ ejamānān |

mā bhaiṣṭa bho madana māruta devavadhvaḥ

gṛhṇīta naḥ baliṃ aśūnyaṃ imaṃ kurudhvam || 8||

itthaṃ bruvati abhayade naradeva devāḥ

savrīḍanamraśirasaḥ saghṛṇaṃ taṃ ūcuḥ |

na etat vibho tvayi pare avikṛte vicitram

svārāmadhīḥ anikarānatapādapadme || 9||

tvāṃ sevatāṃ surakṛtā bahavaḥ antarāyāḥ

svauko vilaṅghya paramaṃ vrajatāṃ padaṃ te |

na anyasya barhiṣi balīn dadataḥ svabhāgān

dhatte padaṃ tvaṃ avitā yadi vighnamūrdhni || 10||

kṣut tṛṭtrikālaguṇamārutajaivhyaśaiśnyān

asmān apārajaladhīn atitīrya kecit |

krodhasya yānti viphalasya vaśa pade goḥ

majjanti duścaratapaḥ ca vṛthā utsṛjanti || 11||

iti pragṛṇatāṃ teṣāṃ striyaḥ ati adbhutadarśanāḥ |

darśayāmāsa śuśrūṣāṃ svarcitāḥ kurvatīḥ vibhuḥ || 12||

te deva anucarāḥ dṛṣṭvā striyaḥ śrīḥ iva rūpiṇīḥ |

gandhena mumuhuḥ tāsāṃ rūpa audāryahataśriyaḥ || 13||

tān āha devadeva īśaḥ praṇatān prahasan iva |

āsāṃ ekatamāṃ vṛṅgdhvaṃ savarṇāṃ svargabhūṣaṇām ||

14||

oṃ iti ādeśaṃ ādāya natvā taṃ suravandinaḥ |

urvaśīṃ apsaraḥśreṣṭhāṃ puraskṛtya divaṃ yayuḥ || 15||

indrāya ānamya sadasi śruṇvatāṃ tridivaukasām |

ūcuḥ nārāyaṇabalaṃ śakraḥ tatra āsa vismitaḥ || 16||

haṃsasvarūpī avadadat acyutaḥ ātmayogam

dattaḥ kumāra ṛṣabhaḥ bhagavān pitā naḥ |

viṣṇuḥ śivāya jagatāṃ kalayā avatīrṇaḥ

tena āhṛtāḥ madhubhidā śrutayaḥ hayāsye || 17||

guptaḥ api aye manuḥ ilā oṣadhayaḥ ca mātsye

krauḍe hataḥ ditijaḥ uddharatā ambhasaḥ kṣmām |

kaurme dhṛtaḥ adriḥ amṛta unmathane svapṛṣṭhe

grāhāt prapannamibharājaṃ amuñcat ārtam || 18||

saṃstunvataḥ abdhipatitān śramaṇān ṛṣīṃ ca

śakraṃ ca vṛtravadhataḥ tamasi praviṣṭam |

devastriyaḥ asuragṛhe pihitāḥ anāthāḥ

jaghne asurendraṃ abhayāya satāṃ nṛsiṃhe || 19||

deva asure yudhi ca daityapatīn surārthe

hatvā antareṣu bhuvanāni adadhāt kalābhiḥ |

bhūtvā atha vāmanaḥ imāṃ aharat baleḥ kṣmām

yāñcācchalena samadāt aditeḥ sutebhyaḥ || 20||

niḥkṣatriyāṃ akṛta gāṃ ca triḥsaptakṛtvaḥ

rāmaḥ tu haihayakula api ayabhārgava agniḥ |

saḥ abdhiṃ babandha daśavaktraṃ ahan salaṅkam

sītāpatiḥ jayati lokaṃ alaghnakīrtiḥ || 21||

bhūmeḥ bhara avataraṇāya yaduṣi ajanmā jātaḥ

kariṣyati suraiḥ api duṣkarāṇi |

vādaiḥ vimohayati yajñakṛtaḥ atadarhān

śūdrāṃ kalau kṣitibhujaḥ nyahaniṣyadante || 22||

evaṃvidhāni karmāṇi janmāni ca jagat pateḥ |

bhūrīṇi bhūriyaśasaḥ varṇitāni mahābhuja || 23||

iti śrīmadbhagavate mahāpurāṇe pāramahaṃsyāṃ

saṃhitāyāmekādaśaskandhe nimijāyantasaṃvāde

caturtho'dhyāyaḥ ||