Patanjali Yoga Sutrani - 1 (samadhi Pada)

ॐ

ಪತಞ್ಜಲಿ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಾಣಿ - 1 (ಸಮಾಧಿ ಪಾದ)

Patanjali Kannada

ಅಥ ಸಮಾಧಿಪಾದಃ ।

ಅಥ ಯೋಗಾನುಶಾಸನಮ್ ॥ 1 ॥

ಯೋಗಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ ॥ 2 ॥

ತದಾ ದ್ರಷ್ಟುಃ ಸ್ವರೂಪೇಽವಸ್ಥಾನಮ್ ॥ 3 ॥

ವೃತ್ತಿ ಸಾರೂಪ್ಯಮಿತರತ್ರ ॥ 4 ॥

ವೃತ್ತಯಃ ಪಞ್ಚತಯ್ಯಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಽಕ್ಲಿಷ್ಟಾಃ ॥ 5 ॥

ಪ್ರಮಾಣ ವಿಪರ್ಯಯ ವಿಕಲ್ಪ ನಿದ್ರಾ ಸ್ಮೃತಯಃ ॥ 6 ॥

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಮಾನಾಗಮಾಃ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ॥ 7 ॥

ವಿಪರ್ಯಯೋ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಮತದ್ರೂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್ ॥ 8 ॥

ಶಬ್ದಜ್ಞಾನಾನುಪಾತೀ ವಸ್ತುಶೂನ್ಯೋ ವಿಕಲ್ಪಃ ॥ 9 ॥

ಅಭಾವ ಪ್ರತ್ಯಯಾಲಮ್ಬನಾ ವೃತ್ತಿರ್ನಿದ್ರಾ ॥ 10 ॥

ಅನುಭೂತ ವಿಷಯಾಸಮ್ಪ್ರಮೋಷಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ॥ 11 ॥

ಅಭ್ಯಾಸ ವೈರಾಗ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ತನ್ನಿರೋಧಃ ॥ 12 ॥

ತತ್ರ ಸ್ಥಿತೌ ಯತ್ನೋಽಭ್ಯಾಸಃ ॥ 13 ॥

ಸ ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೈರನ್ತರ್ಯ ಸತ್ಕಾರಾಸೇವಿತೋ ದೃಢಭೂಮಿಃ ॥ 14 ॥

ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕ ವಿಷಯ ವಿತೃಷ್ಣಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಸಞ್ಜ್ಞಾ ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ॥ 15 ॥

ತತ್ಪರಂ ಪುರುಷಖ್ಯಾತೇ-ರ್ಗುಣವೈತೃಷ್ಣ್ಯಮ್ ॥ 16 ॥

ವಿತರ್ಕ ವಿಚಾರಾನನ್ದಾಸ್ಮಿತಾರೂಪಾನುಗಮಾತ್ ಸಮ್ಪ್ರಜ್ಞಾತಃ ॥ 17 ॥

ವಿರಾಮಪ್ರತ್ಯಯಾಭ್ಯಾಸಪೂರ್ವಃ ಸಂಸ್ಕಾರಶೇಷೋಽನ್ಯಃ ॥ 18 ॥

ಭವಪ್ರತ್ಯಯೋ ವಿದೇಹಪ್ರಕೃತಿಲಯಾನಾಮ್ ॥ 19 ॥

ಶ್ರದ್ಧಾ ವೀರ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ ಸಮಾಧಿಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕ ಇತರೇಷಾಮ್ ॥ 20 ॥

ತೀವ್ರಸಂವೇಗಾನಾಮಾಸನ್ನಃ ॥ 21 ॥

ಮೃದುಮಧ್ಯಾಧಿಮಾತ್ರತ್ವಾತ್ತತೋಽಪಿ ವಿಶೇಷಃ ॥ 22 ॥

ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನಾದ್ವಾ ॥ 23 ॥

ಕ್ಲೇಶ ಕರ್ಮ ವಿಪಾಕಾಶಯೈರಪರಾಮೃಷ್ಟಃ ಪುರುಷವಿಶೇಷ ಈಶ್ವರಃ ॥ 24 ॥

ತತ್ರ ನಿರತಿಶಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಬೀಜಮ್ ॥ 25 ॥

ಸ ಏಷಃ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಗುರುಃ ಕಾಲೇನಾನವಚ್ಛೇದಾತ್ ॥ 26 ॥

ತಸ್ಯ ವಾಚಕಃ ಪ್ರಣವಃ ॥ 27 ॥

ತಜ್ಜಪಸ್ತದರ್ಥಭಾವನಮ್ ॥ 28 ॥

ತತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಚೇತನಾಧಿಗಮೋಽಪ್ಯನ್ತರಾಯಾಭಾವಶ್ಚ ॥ 29 ॥

ವ್ಯಾಧಿ ಸ್ತ್ಯಾನ ಸಂಶಯ ಪ್ರಮಾದಾಲಸ್ಯಾವಿರತಿ ಭ್ರಾನ್ತಿ

ದರ್ಶನಾಲಬ್ಧಭೂಮಿಕತ್ವಾನವಸ್ಥಿತತ್ವಾನಿ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಾಸ್ತೇಂಽತರಾಯಾಃ ॥ 30 ॥

ದುಃಖ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಾಙ್ಗಮೇಜಯತ್ವ ಶ್ವಾಸಪ್ರಶ್ವಾಸಾ ವಿಕ್ಷೇಪಸಹಭುವಃ ॥ 31 ॥

ತತ್ಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮೇಕತತ್ತ್ವಾಭ್ಯಾಸಃ ॥ 32 ॥

ಮೈತ್ರೀ ಕರುಣಾ ಮುದಿತೋಪೇಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುಖ ದುಃಖ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ ವಿಷಯಾಣಾಮ್-ಭಾವನಾತಶ್ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್ ॥ 33 ॥

ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನ ವಿಧಾರಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ॥ 34 ॥

ವಿಷಯವತೀ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಮನಸಃ ಸ್ಥಿತಿ ನಿಬನ್ಧಿನೀ ॥ 35 ॥

ವಿಶೋಕಾ ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ॥ 36 ॥

ವೀತರಾಗ ವಿಷಯಂ ವಾ ಚಿತ್ತಮ್ ॥ 37 ॥

ಸ್ವಪ್ನ ನಿದ್ರಾ ಜ್ಞಾನಾಲಮ್ಬನಂ ವಾ ॥ 38 ॥

ಯಥಾಭಿಮತಧ್ಯಾನಾದ್ವಾ ॥ 39 ॥

ಪರಮಾಣು ಪರಮ ಮಹತ್ತ್ವಾನ್ತೋಽಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಃ ॥ 40 ॥

ಕ್ಷೀಣವೃತ್ತೇರಭಿಜಾತಸ್ಯೇವ ಮಣೇರ್ಗ್ರಹೀತೃಗ್ರಹಣ ಗ್ರಾಹ್ಯೇಷು ತತ್ಸ್ಥ ತದಞ್ಜನತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ ॥ 41 ॥

ತತ್ರ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ವಿಕಲ್ಪೈಃ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ಸವಿತರ್ಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ ॥ 42 ॥

ಸ್ಮೃತಿ ಪರಿಶುದ್ಧೌ ಸ್ವರೂಪ ಶೂನ್ಯೇವಾರ್ಥ ಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಾ ನಿರ್ವಿತರ್ಕಾ ॥ 43 ॥

ಏತಯೈವ ಸವಿಚಾರಾ ನಿರ್ವಿಚಾರಾ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ ॥ 44 ॥

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯತ್ವಂ ಚಾಲಿಙ್ಗಪರ್ಯವಸಾನಮ್ ॥ 45 ॥

ತಾ ಏವ ಸಬೀಜಃ ಸಮಾಧಿಃ ॥ 46 ॥

ನಿರ್ವಿಚಾರ ವೈಶಾರಾದ್ಯೇಽಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರಸಾದಃ ॥ 47 ॥

ಋತಮ್ಭರಾ ತತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞಾ ॥ 48 ॥

ಶ್ರುತಾನುಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞಾಭ್ಯಾಮನ್ಯವಿಷಯಾ ವಿಶೇಷಾರ್ಥತ್ವಾತ್ ॥ 49 ॥

ತಜ್ಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರೋಽನ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಬನ್ಧೀ ॥ 50 ॥

ತಸ್ಯಾಪಿ ನಿರೋಧೇ ಸರ್ವನಿರೋಧಾನ್ನಿರ್ಬೀಜಸ್ಸಮಾಧಿಃ ॥ 51 ॥

ಇತಿ ಪಾತಞ್ಜಲಯೋಗದರ್ಶನೇ ಸಮಾಧಿಪಾದೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ।

Roman (IAST) Transliteration

atha samādhipādaḥ |

atha yogānuśāsanam || 1 ||

yogaścittavṛtti nirodhaḥ || 2 ||

tadā draṣṭuḥ svarūpe'vasthānam || 3 ||

vṛtti sārūpyamitaratra || 4 ||

vṛttayaḥ pañcatayyaḥ kliṣṭā'kliṣṭāḥ || 5 ||

pramāṇa viparyaya vikalpa nidrā smṛtayaḥ || 6 ||

pratyakṣānumānāgamāḥ pramāṇāni || 7 ||

viparyayo mithyājñānamatadrūpa pratiṣṭham || 8 ||

śabdajñānānupātī vastuśūnyo vikalpaḥ || 9 ||

abhāva pratyayālambanā vṛttirnidrā || 10 ||

anubhūta viṣayāsampramoṣaḥ smṛtiḥ || 11 ||

abhyāsa vairāgyābhyāṃ tannirodhaḥ || 12 ||

tatra sthitau yatno'bhyāsaḥ || 13 ||

sa tu dīrghakāla nairantarya satkārāsevito dṛḍhabhūmiḥ || 14 ||

dṛṣṭānuśravika viṣaya vitṛṣṇasya vaśīkārasañjñā vairāgyam || 15 ||

tatparaṃ puruṣakhyāte-rguṇavaitṛṣṇyam || 16 ||

vitarka vicārānandāsmitārūpānugamāt samprajñātaḥ || 17 ||

virāmapratyayābhyāsapūrvaḥ saṃskāraśeṣo'nyaḥ || 18 ||

bhavapratyayo videhaprakṛtilayānām || 19 ||

śraddhā vīrya smṛti samādhiprajñā pūrvaka itareṣām || 20 ||

tīvrasaṃvegānāmāsannaḥ || 21 ||

mṛdumadhyādhimātratvāttato'pi viśeṣaḥ || 22 ||

īśvarapraṇidhānādvā || 23 ||

kleśa karma vipākāśayairaparāmṛṣṭaḥ puruṣaviśeṣa īśvaraḥ || 24 ||

tatra niratiśayaṃ sarvajñabījam || 25 ||

sa eṣaḥ pūrveṣāmapi guruḥ kālenānavacchedāt || 26 ||

tasya vācakaḥ praṇavaḥ || 27 ||

tajjapastadarthabhāvanam || 28 ||

tataḥ pratyakcetanādhigamo'pyantarāyābhāvaśca || 29 ||

vyādhi styāna saṃśaya pramādālasyāvirati bhrānti

darśanālabdhabhūmikatvānavasthitatvāni cittavikṣepāsteṃ'tarāyāḥ || 30 ||

duḥkha daurmanasyāṅgamejayatva śvāsapraśvāsā vikṣepasahabhuvaḥ || 31 ||

tatpratiṣedhārthamekatattvābhyāsaḥ || 32 ||

maitrī karuṇā muditopekṣāṇāṃ sukha duḥkha puṇyāpuṇya viṣayāṇām-bhāvanātaścittaprasādanam || 33 ||

pracchardana vidhāraṇābhyāṃ vā prāṇasya || 34 ||

viṣayavatī vā pravṛttirutpannā manasaḥ sthiti nibandhinī || 35 ||

viśokā vā jyotiṣmatī || 36 ||

vītarāga viṣayaṃ vā cittam || 37 ||

svapna nidrā jñānālambanaṃ vā || 38 ||

yathābhimatadhyānādvā || 39 ||

paramāṇu parama mahattvānto'sya vaśīkāraḥ || 40 ||

kṣīṇavṛtterabhijātasyeva maṇergrahītṛgrahaṇa grāhyeṣu tatstha tadañjanatā samāpattiḥ || 41 ||

tatra śabdārtha jñāna vikalpaiḥ saṅkīrṇā savitarkā samāpattiḥ || 42 ||

smṛti pariśuddhau svarūpa śūnyevārtha mātranirbhāsā nirvitarkā || 43 ||

etayaiva savicārā nirvicārā ca sūkṣmaviṣayā vyākhyātā || 44 ||

sūkṣma viṣayatvaṃ cāliṅgaparyavasānam || 45 ||

tā eva sabījaḥ samādhiḥ || 46 ||

nirvicāra vaiśārādye'dhyātmaprasādaḥ || 47 ||

ṛtambharā tatra prajñā || 48 ||

śrutānumāna prajñābhyāmanyaviṣayā viśeṣārthatvāt || 49 ||

tajjaḥ saṃskāro'nyasaṃskāra pratibandhī || 50 ||

tasyāpi nirodhe sarvanirodhānnirbījassamādhiḥ || 51 ||

iti pātañjalayogadarśane samādhipādo nāma prathamaḥ pādaḥ |