Shri Mahanyasam - 7.2. Purusha Suktam

ॐ

ಶ್ರೀ ಮಹಾನ್ಯಾಸಮ್ - 7.2. ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತಂ

Suktam Vedic Kannada

(ತೈ. ಅರ. 3.12.1 - ತೈ. ಅರ. 3.12.7)

ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಶೀರ್ಷಾ॒ ಪುರು॑ಷಃ । ಸ॒ಹ॒ಸ್ರಾ॒ಕ್ಷ-ಸ್ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಪಾತ್ । ಸ ಭೂಮಿಂ॑-ವಿಁ॒ಶ್ವತೋ॑ ವೃ॒ತ್ವಾ । ಅತ್ಯ॑ತಿಷ್ಠ-ದ್ದಶಾಙ್ಗು॒ಲಮ್ । ಪುರು॑ಷ ಏ॒ವೇದಗ್ಂ ಸರ್ವ᳚ಮ್ । ಯ-ದ್ಭೂ॒ತಂ-ಯಁಚ್ಚ॒ ಭವ್ಯ᳚ಮ್ ।

ಉ॒ತಾಮೃ॑ತ॒ತ್ವಸ್ಯೇಶಾ॑ನಃ । ಯದನ್ನೇ॑ನಾ-ತಿ॒ರೋಹ॑ತಿ ।

ಏ॒ತಾವಾ॑ನಸ್ಯ ಮಹಿ॒ಮಾ । ಅತೋ॒ ಜ್ಯಾಯಾಗ್॑ಶ್ಚ॒ ಪೂರು॑ಷಃ ॥ 1

ಪಾದೋ᳚-ಽಸ್ಯ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ ಭೂ॒ತಾನಿ॑ । ತ್ರಿ॒ಪಾದ॑ಸ್ಯಾ॒-ಮೃತ॑-ನ್ದಿ॒ವಿ । ತ್ರಿ॒ಪಾದೂ॒ರ್ಧ್ವ ಉದೈ॒-ತ್ಪುರು॑ಷಃ । ಪಾದೋ᳚ ಽಸ್ಯೇ॒ಹಾ-ಽಽಭ॑ವಾ॒-ತ್ಪುನಃ॑ ।

ತತೋ॒ ವಿಷ್ವಂ॒-ವ್ಯಁ॑ಕ್ರಾಮತ್ । ಸಾ॒ಶ॒ನಾ॒ನ॒ಶ॒ನೇ ಅ॒ಭಿ ॥ ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ವಿ॒ರಾಡ॑ಜಾಯತ । ವಿ॒ರಾಜೋ॒ ಅಧಿ॒ ಪೂರು॑ಷಃ । ಸ ಜಾ॒ತೋ ಅತ್ಯ॑ರಿಚ್ಯತ । ಪ॒ಶ್ಚಾ-ದ್ಭೂಮಿ॒ಮಥೋ॑ ಪು॒ರಃ ॥ 2

ಯತ್ಪುರು॑ಷೇಣ ಹ॒ವಿಷಾ᳚ । ದೇ॒ವಾ ಯ॒ಜ್ಞಮತ॑ನ್ವತ । ವ॒ಸ॒ನ್ತೋ ಅ॑ಸ್ಯಾಸೀ॒ದಾಜ್ಯ᳚ಮ್ । ಗ್ರೀ॒ಷ್ಮ ಇ॒ದ್ಧ್ಮ ಶ್ಶ॒ರದ್ಧ॒ವಿಃ । ಸ॒ಪ್ತಾಸ್ಯಾ॑ಸ-ನ್ಪರಿ॒ಧಯಃ॑ । ತ್ರಿ-ಸ್ಸ॒ಪ್ತ ಸ॒ಮಿಧಃ॑ ಕೃ॒ತಾಃ । ದೇ॒ವಾಯ-ದ್ಯ॒ಜ್ಞ-ನ್ತ॑ನ್ವಾ॒ನಾಃ । ಅಬ॑ಧ್ನ॒-ನ್ಪುರು॑ಷ-ಮ್ಪ॒ಶುಮ್ ॥

ತಂ-ಯಁ॒ಜ್ಞ-ಮ್ಬ॒ರ್ಹಿಷಿ॒ ಪ್ರೌಕ್ಷನ್ನ್॑ । ಪುರು॑ಷ-ಞ್ಜಾ॒ತಮ॑ಗ್ರ॒ತಃ ॥ 3

ತೇನ॑ ದೇ॒ವಾ ಅಯ॑ಜನ್ತ । ಸಾ॒ದ್ಧ್ಯಾ ಋಷ॑ಯಶ್ಚ॒ ಯೇ ।

ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಾ-ಥ್ಸ॑ರ್ವ॒ಹುತಃ॑ । ಸಮ್ಭೃ॑ತ-ಮ್ಪೃಷದಾ॒ಜ್ಯಮ್ । ಪ॒ಶೂಗ್ಸ್ತಾಗ್ಶ್ಚ॑ಕ್ರೇ ವಾಯ॒ವ್ಯಾನ್॑ । ಆ॒ರ॒ಣ್ಯಾ-ನ್ಗ್ರಾ॒ಮ್ಯಾಶ್ಚ॒ ಯೇ । ತಸ್ಮಾ᳚-ದ್ಯ॒ಜ್ಞಾ-ಥ್ಸ॑ರ್ವ॒ಹುತಃ॑ । ಋಚ॒-ಸ್ಸಾಮಾ॑ನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ।

ಛನ್ದಾಗ್ಂ॑ಸಿ ಜಜ್ಞಿರೇ॒ ತಸ್ಮಾ᳚ತ್ । ಯಜು॒ಸ್ತಸ್ಮಾ॑-ದಜಾಯತ ॥ 4

ತಸ್ಮಾ॒ದಶ್ವಾ॑ ಅಜಾಯನ್ತ । ಯೇ ಕೇ ಚೋ॑ಭ॒ಯಾದ॑ತಃ ।

ಗಾವೋ॑ ಹ ಜಜ್ಞಿರೇ॒ ತಸ್ಮಾ᳚ತ್ । ತಸ್ಮಾ᳚ಜ್ಜಾ॒ತಾ ಅ॑ಜಾ॒ವಯಃ॑ ।

ಯತ್ಪುರು॑ಷಂ॒-ವ್ಯಁ॑ದಧುಃ । ಕ॒ತಿ॒ಧಾ ವ್ಯ॑ಕಲ್ಪಯನ್ನ್ ।

ಮುಖ॒-ಙ್ಕಿಮ॑ಸ್ಯ॒ ಕೌ ಬಾ॒ಹೂ । ಕಾವೂ॒ರೂ ಪಾದಾ॑ವುಚ್ಯೇತೇ । ಬ್ರಾ॒ಹ್ಮ॒ಣೋ᳚-ಽಸ್ಯ॒ ಮುಖ॑ಮಾಸೀತ್ । ಬಾ॒ಹೂ ರಾ॑ಜ॒ನ್ಯಃ॑ ಕೃ॒ತಃ ॥ 5

ಊ॒ರೂ ತದ॑ಸ್ಯ॒ ಯ-ದ್ವೈಶ್ಯಃ॑ । ಪ॒ದ್ಭ್ಯಾಗ್ಂ ಶೂ॒ದ್ರೋ ಅ॑ಜಾಯತ । ಚ॒ನ್ದ್ರಮಾ॒ ಮನ॑ಸೋ ಜಾ॒ತಃ । ಚಕ್ಷೋ॒-ಸ್ಸೂರ್ಯೋ॑ ಅಜಾಯತ । ಮುಖಾ॒-ದಿನ್ದ್ರ॑ಶ್ಚಾ॒ಗ್ನಿಶ್ಚ॑ ।

ಪ್ರಾ॒ಣಾ-ದ್ವಾ॒ಯುರ॑ಜಾಯತ । ನಾಭ್ಯಾ॑ ಆಸೀದ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮ್ । ಶೀ॒ರ್ಷ್ಣೋ ದ್ಯೌ-ಸ್ಸಮ॑ವರ್ತತ । ಪ॒ದ್ಭ್ಯಾ-ಮ್ಭೂಮಿ॒ ರ್ದಿಶ॒-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರಾ᳚ತ್ । ತಥಾ॑ ಲೋ॒ಕಾಗ್ಂ ಅ॑ಕಲ್ಪಯನ್ನ್ ॥ 6

ವೇದಾ॒ಹಮೇ॒ತ-ಮ್ಪುರು॑ಷ-ಮ್ಮ॒ಹಾನ್ತ᳚ಮ್ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯವ॑ರ್ಣ॒-ನ್ತಮ॑ಸ॒ಸ್ತು ಪಾ॒ರೇ ।

ಸರ್ವಾ॑ಣಿ ರೂ॒ಪಾಣಿ॑ ವಿ॒ಚಿತ್ಯ॒ ಧೀರಃ॑ । ನಾಮಾ॑ನಿ ಕೃ॒ತ್ವಾಭಿ॒ವದ॒ನ್ ಯದಾಸ್ತೇ᳚ । ಧಾ॒ತಾ ಪು॒ರಸ್ತಾ॒-ದ್ಯಮು॑ದಾಜ॒ಹಾರ॑ । ಶ॒ಕ್ರಃ ಪ್ರವಿ॒ದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರ॒ದಿಶ॒ಶ್ಚತ॑ಸ್ರಃ । ತಮೇ॒ವಂ-ವಿಁ॒ದ್ವಾನ॒ಮೃತ॑ ಇ॒ಹ ಭ॑ವತಿ । ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ॒ ಅಯ॑ನಾಯ ವಿದ್ಯತೇ ।

ಯ॒ಜ್ಞೇನ॑ ಯ॒ಜ್ಞಮ॑ಯಜನ್ತ ದೇ॒ವಾಃ । ತಾನಿ॒ ಧರ್ಮಾ॑ಣಿ ಪ್ರಥ॒ಮಾನ್ಯಾ॑ಸನ್ನ್ । ತೇ ಹ॒ ನಾಕ॑-ಮ್ಮಹಿ॒ಮಾನ॑-ಸ್ಸಚನ್ತೇ । ಯತ್ರ॒ ಪೂರ್ವೇ॑ ಸಾ॒ದ್ಧ್ಯಾ-ಸ್ಸನ್ತಿ॑ ದೇ॒ವಾಃ ॥ 7

ಓ-ನ್ನಮೋ ಭಗವತೇ॑ ರುದ್ರಾ॒ಯ ॥ ಪುರುಷಸೂಕ್ತಗ್ಂ ಶಿರಸೇ ಸ್ವಾಹಾ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(tai. ara. 3.12.1 - tai. ara. 3.12.7)

u॒tāmṛ̭ta॒tvasyeśā̭naḥ | yadannḙnā-ti॒roha̭ti |

e॒tāvā̭nasya mahi॒mā | ato॒ jyāyāg̭śca॒ pūrṷṣaḥ || 1

pādo᳚-'sya॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | tri॒pāda̭syā॒-mṛta̭-ndi॒vi | tri॒pādū॒rdhva udai॒-tpurṷṣaḥ | pādo᳚ 'sye॒hā-''bha̭vā॒-tpunaḥ̭ |

tato॒ viṣvaṃ॒-vya~̭krāmat | sā॒śa॒nā॒na॒śa॒ne a॒bhi || tasmā᳚-dvi॒rāḍa̭jāyata | vi॒rājo॒ adhi॒ pūrṷṣaḥ | sa jā॒to atya̭ricyata | pa॒ścā-dbhūmi॒matho̭ pu॒raḥ || 2

yatpurṷṣeṇa ha॒viṣā᳚ | de॒vā ya॒jñamata̭nvata | va॒sa॒nto a̭syāsī॒dājya᳚m | grī॒ṣma i॒ddhma śśa॒raddha॒viḥ | sa॒ptāsyā̭sa-npari॒dhayaḥ̭ | tri-ssa॒pta sa॒midhaḥ̭ kṛ॒tāḥ | de॒vāya-dya॒jña-nta̭nvā॒nāḥ | aba̭dhna॒-npurṷṣa-mpa॒śum ||

taṃ-ya~॒jña-mba॒rhiṣi॒ praukṣanṋ | purṷṣa-ñjā॒tama̭gra॒taḥ || 3

tena̭ de॒vā aya̭janta | sā॒ddhyā ṛṣa̭yaśca॒ ye |

chandāgṃ̭si jajñire॒ tasmā᳚t | yaju॒stasmā̭-dajāyata || 4

tasmā॒daśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bha॒yāda̭taḥ |

gāvo̭ ha jajñire॒ tasmā᳚t | tasmā᳚jjā॒tā a̭jā॒vayaḥ̭ |

yatpurṷṣaṃ॒-vya~̭dadhuḥ | ka॒ti॒dhā vya̭kalpayann |

mukha॒-ṅkima̭sya॒ kau bā॒hū | kāvū॒rū pādā̭vucyete | brā॒hma॒ṇo᳚-'sya॒ mukha̭māsīt | bā॒hū rā̭ja॒nyaḥ̭ kṛ॒taḥ || 5

prā॒ṇā-dvā॒yura̭jāyata | nābhyā̭ āsīda॒ntari̭kṣam | śī॒rṣṇo dyau-ssama̭vartata | pa॒dbhyā-mbhūmi॒ rdiśa॒-śśrotrā᳚t | tathā̭ lo॒kāgṃ a̭kalpayann || 6

vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hānta᳚m | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭sa॒stu pā॒re |

ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ | tāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒māna̭-ssacante | yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 7

o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || puruṣasūktagṃ śirase svāhā ||