Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 1

ॐ

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 2, ವಲ್ಲೀ 1

Kannada

ಅಧ್ಯಾಯ 2

ವಲ್ಲೀ 1

ಪರಾಞ್ಚಿಖಾನಿ ವ್ಯತೃಣತ್ಸ್ವಯಮ್ಭೂಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪರಾಙ್ಪಶ್ಯತಿ ನಾನ್ತರಾತ್ಮನ್‌।

ಕಶ್ಚಿದ್ಧೀರಃ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾನಮೈಷದಾವೃತ್ತಚಕ್ಷುರಮೃತತ್ವಮಿಚ್ಛನ್‌ ॥1॥

ಪರಾಚಃ ಕಾಮಾನನುಯನ್ತಿ ಬಾಲಾಸ್ತೇ ಮೃತ್ಯೋರ್ಯನ್ತಿ ವಿತತಸ್ಯ ಪಾಶಮ್‌।

ಅಥ ಧೀರಾ ಅಮೃತತ್ವಂ-ವಿಁದಿತ್ವಾ ಧ್ರುವಮಧ್ರುವೇಷ್ವಿಹ ನ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತೇ ॥2॥

ಯೇನ ರೂಪಂ ರಸ-ಙ್ಗನ್ಧಂ ಶಬ್ದಾನ್ಸ್ಪರ್ಶಾಂಶ್ಚ ಮೈಥುನಾನ್‌।

ಏತೇನೈವ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥3॥

ಸ್ವಪ್ನಾನ್ತ-ಞ್ಜಾಗರಿತಾನ್ತ-ಞ್ಚೋಭೌ ಯೇನಾನುಪಶ್ಯತಿ।

ಮಹಾನ್ತಂ-ವಿಁಭುಮಾತ್ಮಾನ-ಮ್ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ ॥4॥

ಯ ಇಮ-ಮ್ಮಧ್ವದಂ-ವೇಁದ ಆತ್ಮಾನ-ಞ್ಜೀವಮನ್ತಿಕಾತ್‌।

ಈಶಾನ-ಮ್ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥5॥

ಯಃ ಪೂರ್ವ-ನ್ತಪಸೋ ಜಾತಮದ್‌ಭ್ಯಃ ಪೂರ್ವಮಜಾಯತ।

ಗುಹಾ-ಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ-ಯೋಁ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಪಶ್ಯತ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥6॥

ಯಾ ಪ್ರಾಣೇನ ಸಮ್ಭವತ್ಯದಿತಿರ್ದೇವತಾಮಯೀ।

ಗುಹಾ-ಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತೀಂ-ಯಾಁ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಜಾಯತ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥7॥

ಅರಣ್ಯೋರ್ನಿಹಿತೋ ಜಾತವೇದಾ ಗರ್ಭ ಇವ ಸುಭೃತೋ ಗರ್ಭಿಣೀಭಿಃ।

ದಿವೇ ದಿವೇ ಈಡ್ಯೋ ಜಾಗೃವದ್ಭಿರ್ಹವಿಷ್ಮದ್ಭಿರ್ಮನುಷ್ಯೇಭಿರಗ್ನಿಃ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥8॥

ಯತಶ್ಚೋದೇತಿ ಸೂರ್ಯೋ-ಽಸ್ತಂ-ಯಁತ್ರ ಚ ಗಚ್ಛತಿ।

ತ-ನ್ದೇವಾ-ಸ್ಸರ್ವೇ-ಽರ್ಪಿತಾಸ್ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥9॥

ಯದೇವೇಹ ತದಮುತ್ರ ಯದಮುತ್ರ ತದನ್ವಿಹ।

ಮೃತ್ಯೋ-ಸ್ಸ ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ ॥10॥

ಮನಸೈವೇದಮಾಪ್ತವ್ಯ-ನ್ನೇಹ ನಾನಾ-ಽಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ।

ಮೃತ್ಯೋ-ಸ್ಸ ಮೃತ್ಯು-ಙ್ಗಚ್ಛತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ ॥11॥

ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಮಧ್ಯ ಆತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಿ।

ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥12॥

ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಜ್ಯೋತಿರಿವಾಧೂಮಕಃ।

ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಾದ್ಯ ಸ ಉ ಶ್ವಃ। ಏತದ್ವೈ ತತ್‌ ॥13॥

ಯಥೋದಕ-ನ್ದುರ್ಗಂ-ವೃಁಷ್ಟ-ಮ್ಪರ್ವತೇಷು ವಿಧಾವತಿ।

ಏವ-ನ್ಧರ್ಮಾನ್ಪೃಥಕ್‌ ಪಶ್ಯಂಸ್ತಾನೇವಾನುವಿಧಾವತಿ ॥14॥

ಯಥೋದಕಂ ಶುದ್ಧೇ ಶುದ್ಧಮಾಸಿಕ್ತ-ನ್ತಾದೃಗೇವ ಭವತಿ।

ಏವ-ಮ್ಮುನೇರ್ವಿಜಾನತ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ ॥15॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 2

vallī 1

parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman‌|

kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan‌ ||1||

parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam‌|

atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||

yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān‌|

etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||3||

svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|

mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||

ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt‌|

īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||5||

yaḥ pūrva-ntapaso jātamad‌bhyaḥ pūrvamajāyata|

guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat‌ ||6||

yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|

guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat‌ ||7||

araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|

dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat‌ ||8||

yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|

ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||9||

yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|

mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||

manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|

mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|

īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||12||

aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|

īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat‌ ||13||

yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|

eva-ndharmānpṛthak‌ paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||

yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|

eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||