Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 2

ॐ

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 1, ವಲ್ಲೀ 2

Kannada

ಅಧ್ಯಾಯ 1

ವಲ್ಲೀ 2

ಅನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋ-ಽನ್ಯದುತೈವ ಪ್ರೇಯಸ್ತೇ ಉಭೇ ನಾನಾರ್ಥೇ ಪುರುಷಂ ಸಿನೀತಃ।

ತಯೋ-ಶ್ಶ್ರೇಯ ಆದದಾನಸ್ಯ ಸಾಧುರ್ಭವತಿ ಹೀಯತೇ-ಽರ್ಥಾದ್ಯ ಉ ಪ್ರೇಯೋ ವೃಣೀತೇ ॥1॥

ಶ್ರೇಯಶ್ಚ ಪ್ರೇಯಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಮೇತಸ್ತೌ ಸಮ್ಪರೀತ್ಯ ವಿವಿನಕ್ತಿ ಧೀರಃ।

ಶ್ರೇಯೋ ಹಿ ಧೀರೋ-ಽಭಿ ಪ್ರೇಯಸೋ ವೃಣೀತೇ ಪ್ರೇಯೋ ಮನ್ದೋ ಯೋಗಕ್ಶೇಮಾದ್‌ವೃಣೀತೇ ॥2॥

ಸ ತ್ವ-ಮ್ಪ್ರಿಯಾನ್ಪ್ರಿಯರೂಪಾಂಶ್ಚ ಕಾಮಾನಭಿಧ್ಯಾಯನ್ನಚಿಕೇತೋ-ಽತ್ಯಸ್ರಾಕ್ಷೀಃ।

ನೈತಾಂ ಸೃಙ್ಕಾಂ-ವಿಁತ್ತಮಯೀಮವಾಪ್ತೋ ಯಸ್ಯಾ-ಮ್ಮಜ್ಜನ್ತಿ ಬಹವೋ ಮನುಷ್ಯಾಃ ॥3॥

ದೂರಮೇತೇ ವಿಪರೀತೇ ವಿಷೂಚೀ ಅವಿದ್ಯಾ ಯಾ ಚ ವಿದ್ಯೇತಿ ಜ್ಞಾತಾ।

ವಿದ್ಯಾಭೀಪ್ಸಿನ-ನ್ನಚಿಕೇತಸ-ಮ್ಮನ್ಯೇ ನ ತ್ವಾ ಕಾಮಾ ಬಹವೋ-ಽಲೋಲುಪನ್ತ ॥4॥

ಅವಿದ್ಯಾಯಾಮನ್ತರೇ ವರ್ತಮಾನಾ-ಸ್ಸ್ವಯ-ನ್ಧೀರಾಃ ಪಣ್ಡಿತಮ್ಮನ್ಯಮಾನಾಃ।

ದನ್ದ್ರಮ್ಯಮಾಣಾಃ ಪರಿಯನ್ತಿ ಮೂಢಾ ಅನ್ಧೇನೈವ ನೀಯಮಾನಾ ಯಥಾನ್ಧಾಃ ॥5॥

ನ ಸಾಮ್ಪರಾಯಃ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಬಾಲ-ಮ್ಪ್ರಮಾದ್ಯನ್ತಂ-ವಿಁತ್ತಮೋಹೇನ ಮೂಢಮ್‌।

ಅಯಂ-ಲೋಁಕೋ ನಾಸ್ತಿ ಪರ ಇತಿ ಮಾನೀ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಶಮಾಪದ್ಯತೇ ಮೇ ॥6॥

ಶ್ರವಣಾಯಾಪಿ ಬಹುಭಿರ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯ-ಶ್ಶೃಣ್ವನ್ತೋ-ಽಪಿ ಬಹವೋ ಯ-ನ್ನ ವಿದ್ಯುಃ।

ಆಶ್ಚರ್ಯೋ ವಕ್ತಾ ಕುಶಲೋ-ಽಸ್ಯ ಲಬ್ಧಾಶ್ಚರ್ಯೋ ಜ್ಞಾತಾ ಕುಶಲಾನುಶಿಷ್ಟಃ ॥7॥

ನ ನರೇಣಾವರೇಣ ಪ್ರೋಕ್ತ ಏಷ ಸುವಿಜ್ಞೇಯೋ ಬಹುಧಾ ಚಿನ್ತ್ಯಮಾನಃ।

ಅನನ್ಯಪ್ರೋಕ್ತೇ ಗತಿರತ್ರ ನಾಸ್ತ್ಯಣೀಯಾನ್ ಹ್ಯತರ್ಕ್ಯಮಣುಪ್ರಮಾಣಾತ್‌ ॥8॥

ನೈಷಾ ತರ್ಕೇಣ ಮತಿರಾಪನೇಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾನ್ಯೇನೈವ ಸುಜ್ಞಾನಾಯ ಪ್ರೇಷ್ಠ।

ಯಾ-ನ್ತ್ವಮಾಪ-ಸ್ಸತ್ಯಧೃತಿರ್ಬತಾಸಿ ತ್ವಾದೃಙ ನೋ ಭೂಯಾನ್ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಷ್ಟಾ ॥9॥

ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ಶೇವಧಿರಿತ್ಯನಿತ್ಯ-ನ್ನ ಹ್ಯಧ್ರುವೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಹಿ ಧ್ರುವ-ನ್ತತ್‌।

ತತೋ ಮಯಾ ನಾಚಿಕೇತಶ್ಚಿತೋ-ಽಗ್ನಿರನಿತ್ಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಸ್ಮಿ ನಿತ್ಯಮ್‌ ॥10॥

ಕಾಮಸ್ಯಾಪ್ತಿ-ಞ್ಜಗತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಙ್ಕ್ರತೋರಾನನ್ತ್ಯಮಭಯಸ್ಯ ಪಾರಮ್‌।

ಸ್ತೋಮಂ ಅಹದುರುಗಾಯ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧೃತ್ಯಾ ಧೀರೋ ನಚಿಕೇತೋ-ಽತ್ಯಸ್ರಾಕ್ಷೀಃ ॥11॥

ತ-ನ್ದುರ್ದರ್ಶ-ಙ್ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಗುಹಾಹಿತ-ಙ್ಗಹ್ವರೇಷ್ಠ-ಮ್ಪುರಾಣಮ್‌।

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗಾಧಿಗಮೇನ ದೇವ-ಮ್ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ಹರ್ಷಶೋಕೌ ಜಹಾತಿ ॥12॥

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪ್ರವೃಹ್ಯ ಧರ್ಮ್ಯಮಣುಮೇತಮಾಪ್ಯ।

ಸ ಮೋದತೇ ಮೋದನೀಯಂ ಹಿ ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿವೃತಂ ಸದ್ಮ ನಚಿಕೇತಸ-ಮ್ಮನ್ಯೇ ॥13॥

ಅನ್ಯತ್ರ ಧರ್ಮಾದನ್ಯತ್ರಾಧರ್ಮಾದನ್ಯತ್ರಾಸ್ಮಾತ್ಕೃತಾಕೃತಾತ್‌।

ಅನ್ಯತ್ರ ಭೂತಾಚ್ಚ ಭವ್ಯಾಚ್ಚ ಯತ್ತತ್ಪಶ್ಯಸಿ ತದ್ವದ ॥14॥

ಸರ್ವೇ ವೇದಾ ಯತ್ಪದಮಾಮನನ್ತಿ ತಪಾಂಸಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚ ಯದ್ವದನ್ತಿ।

ಯದಿಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ-ಞ್ಚರನ್ತಿ ತತ್ತೇ ಪದಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಬ್ರವೀಮ್ಯೋಮಿತ್ಯೇತತ್‌ ॥15॥

ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರ-ಮ್ಪರಮ್‌।

ಏತದ್‌ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರ-ಞ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ತತ್‌ ॥16॥

ಏತದಾಲಮ್ಬನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತದಾಲಮ್ಬನ-ಮ್ಪರಮ್‌।

ಏತದಾಲಮ್ಬನ-ಞ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ ॥17॥

ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ವಿಪಶ್ಚಿನ್ನಾಯ-ಙ್ಕುತಶ್ಚಿನ್ನ ಬಭೂವ ಕಶ್ಚಿತ್‌।

ಅಜೋ ನಿತ್ಯ-ಶ್ಶಾಶ್ವತೋ-ಽಯ-ಮ್ಪುರಾಣೋ ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ ॥18॥

ಹನ್ತಾ ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹನ್ತುಂ ಹತಶ್ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹತಮ್‌।

ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತೋ ನಾಯಂ ಹನ್ತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ ॥19॥

ಅಣೋರಣೀಯಾನ್ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾನಾತ್ಮಾಸ್ಯ ಜನ್ತೋರ್ನಿಹಿತೋ ಗುಹಾಯಾಮ್‌।

ತಮಕ್ರತುಃ ಪಶ್ಯತಿ ವೀತಶೋಕೋ ಧಾತುಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಹಿಮಾನಮಾತ್ಮನಃ ॥20॥

ಆಸೀನೋ ದೂರಂ-ವ್ರಁಜತಿ ಶಯಾನೋ ಯಾತಿ ಸರ್ವತಃ।

ಕಸ್ತ-ಮ್ಮದಾಮದ-ನ್ದೇವ-ಮ್ಮದನ್ಯೋ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ ॥21॥

ಅಶರೀರಂ ಶರೀರೇಷ್ವನವಸ್ಥೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಮ್‌।

ಮಹಾನ್ತಂ-ವಿಁಭುಮಾತ್ಮಾನ-ಮ್ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ ॥22॥

ನಾಯಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರವಚನೇನ ಲಭ್ಯೋ ನ ಮೇಧಯಾ ನ ಬಹುನಾ ಶ್ರುತೇನ।

ಯಮೇವೈಷ ವೃಣುತೇ ತೇನ ಲಭ್ಯಸ್ತಸ್ಯೈಷ ಆತ್ಮಾ ವಿವೃಣುತೇ ತನೂಂ ಸ್ವಾಮ್‌ ॥23॥

ನಾವಿರತೋ ದುಶ್ಚರಿತಾನ್ನಾಶಾನ್ತೋ ನಾಸಮಾಹಿತಃ।

ನಾಶಾನ್ತಮಾನಸೋ ವಾಪಿ ಪ್ರಜ್ಞಾನೇನೈನಮಾಪ್ನುಯಾತ್‌ ॥24॥

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಕ್ಷತ್ರ-ಞ್ಚ ಉಭೇ ಭವತ ಓದನಃ।

ಮೃತ್ಯುರ್ಯಸ್ಯೋಪಸೇಚನ-ಙ್ಕ ಇತ್ಥಾ ವೇದ ಯತ್ರ ಸಃ ॥25॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 1

vallī 2

anyacchreyo-'nyadutaiva preyaste ubhe nānārthe puruṣaṃ sinītaḥ|

tayo-śśreya ādadānasya sādhurbhavati hīyate-'rthādya u preyo vṛṇīte ||1||

śreyaśca preyaśca manuṣyametastau samparītya vivinakti dhīraḥ|

śreyo hi dhīro-'bhi preyaso vṛṇīte preyo mando yogakśemād‌vṛṇīte ||2||

sa tva-mpriyānpriyarūpāṃśca kāmānabhidhyāyannaciketo-'tyasrākṣīḥ|

naitāṃ sṛṅkāṃ-vi~ttamayīmavāpto yasyā-mmajjanti bahavo manuṣyāḥ ||3||

dūramete viparīte viṣūcī avidyā yā ca vidyeti jñātā|

vidyābhīpsina-nnaciketasa-mmanye na tvā kāmā bahavo-'lolupanta ||4||

avidyāyāmantare vartamānā-ssvaya-ndhīrāḥ paṇḍitammanyamānāḥ|

dandramyamāṇāḥ pariyanti mūḍhā andhenaiva nīyamānā yathāndhāḥ ||5||

na sāmparāyaḥ pratibhāti bāla-mpramādyantaṃ-vi~ttamohena mūḍham‌|

ayaṃ-lo~ko nāsti para iti mānī punaḥ punarvaśamāpadyate me ||6||

śravaṇāyāpi bahubhiryo na labhya-śśṛṇvanto-'pi bahavo ya-nna vidyuḥ|

āścaryo vaktā kuśalo-'sya labdhāścaryo jñātā kuśalānuśiṣṭaḥ ||7||

na nareṇāvareṇa prokta eṣa suvijñeyo bahudhā cintyamānaḥ|

ananyaprokte gatiratra nāstyaṇīyān hyatarkyamaṇupramāṇāt‌ ||8||

naiṣā tarkeṇa matirāpaneyā proktānyenaiva sujñānāya preṣṭha|

yā-ntvamāpa-ssatyadhṛtirbatāsi tvādṛṅa no bhūyānnaciketaḥ praṣṭā ||9||

jānāmyahaṃ śevadhirityanitya-nna hyadhruvaiḥ prāpyate hi dhruva-ntat‌|

tato mayā nāciketaścito-'gniranityairdravyaiḥ prāptavānasmi nityam‌ ||10||

kāmasyāpti-ñjagataḥ pratiṣṭhā-ṅkratorānantyamabhayasya pāram‌|

stomaṃ ahadurugāya-mpratiṣṭhā-ndṛṣṭvā dhṛtyā dhīro naciketo-'tyasrākṣīḥ ||11||

ta-ndurdarśa-ṅgūḍhamanupraviṣṭa-ṅguhāhita-ṅgahvareṣṭha-mpurāṇam‌|

adhyātmayogādhigamena deva-mmatvā dhīro harṣaśokau jahāti ||12||

etacchrutvā samparigṛhya martyaḥ pravṛhya dharmyamaṇumetamāpya|

sa modate modanīyaṃ hi labdhvā vivṛtaṃ sadma naciketasa-mmanye ||13||

anyatra dharmādanyatrādharmādanyatrāsmātkṛtākṛtāt‌|

anyatra bhūtācca bhavyācca yattatpaśyasi tadvada ||14||

sarve vedā yatpadamāmananti tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti|

yadicchanto brahmacarya-ñcaranti tatte padaṃ saṅgraheṇa bravīmyomityetat‌ ||15||

etad‌dhyevākṣara-mbrahma etad‌dhyevākṣara-mparam‌|

etad‌dhyevākṣara-ñjñātvā yo yadicchati tasya tat‌ ||16||

etadālambanaṃ śreṣṭhametadālambana-mparam‌|

etadālambana-ñjñātvā brahmaloke mahīyate ||17||

na jāyate mriyate vā vipaścinnāya-ṅkutaścinna babhūva kaścit‌|

ajo nitya-śśāśvato-'ya-mpurāṇo na hanyate hanyamāne śarīre ||18||

hantā cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam‌|

ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||19||

aṇoraṇīyānmahato mahīyānātmāsya jantornihito guhāyām‌|

tamakratuḥ paśyati vītaśoko dhātuprasādānmahimānamātmanaḥ ||20||

āsīno dūraṃ-vra~jati śayāno yāti sarvataḥ|

kasta-mmadāmada-ndeva-mmadanyo jñātumarhati ||21||

aśarīraṃ śarīreṣvanavastheṣvavasthitam‌|

mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||22||

nāyamātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena|

yamevaiṣa vṛṇute tena labhyastasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṃ svām‌ ||23||

nāvirato duścaritānnāśānto nāsamāhitaḥ|

nāśāntamānaso vāpi prajñānenainamāpnuyāt‌ ||24||

yasya brahma ca kṣatra-ñca ubhe bhavata odanaḥ|

mṛtyuryasyopasecana-ṅka itthā veda yatra saḥ ||25||