Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 1

ॐ

ಕಠೋಪನಿಷದ್ - ಅಧ್ಯಾಯ 1, ವಲ್ಲೀ 1

Kannada

ಅಧ್ಯಾಯ 1

ವಲ್ಲೀ 1

ಓಂ ಉಶನ್‌ ಹ ವೈ ವಾಜಶ್ರವಸ-ಸ್ಸರ್ವವೇದಸ-ನ್ದದೌ।

ತಸ್ಯ ಹ ನಚಿಕೇತಾ ನಾಮ ಪುತ್ರ ಆಸ ॥1॥

ತಂ ಹ ಕುಮಾರಂ ಸನ್ತ-ನ್ದಕ್ಷಿಣಾಸು ನೀಯಮಾನಾಸು ಶ್ರದ್ಧಾ-ಽಽವಿವೇಶ। ಸೋ-ಽಮನ್ಯತ ॥2॥

ಪೀತೋದಕಾ ಜಗ್ಧತೃಣಾ ದುಗ್ಧದೋಹಾ ನಿರಿನ್ದ್ರಿಯಾಃ।

ಅನನ್ದಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾಸ್ತಾನ್ಸ ಗಚ್ಛತಿ ತಾ ದದತ್‌ ॥3॥

ಸ ಹೋವಾಚ ಪಿತರ-ನ್ತತ ಕಸ್ಮೈ ಮಾ-ನ್ದಾಸ್ಯಸೀತಿ।

ದ್ವಿತೀಯ-ನ್ತೃತೀಯ-ನ್ತಂ ಹೋವಾಚ ಮೃತ್ಯವೇ ತ್ವಾ ದದಾಮೀತಿ ॥4॥

ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಪ್ರಥಮೋ ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಮಧ್ಯಮಃ।

ಕಿಂ ಸ್ವಿದ್ಯಮಸ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಂ-ಯಁನ್ಮಯಾದ್ಯ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥5॥

ಅನುಪಶ್ಯ ಯಥಾ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರತಿಪಶ್ಯ ತಥಾ-ಽಪರೇ।

ಸಸ್ಯಮಿವ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪಚ್ಯತೇ ಸಸ್ಯಮಿವಾಜಾಯತೇ ಪುನಃ ॥6॥

ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರವಿಶತ್ಯತಿಥಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹಾನ್‌।

ತಸ್ಯೈತಾಂ ಶಾನ್ತಿ-ಙ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹರ ವೈವಸ್ವತೋದಕಮ್‌ ॥7॥

ಆಶಾಪ್ರತೀಕ್ಷೇ ಸಙ್ಗತಂ ಸೂನೃತಾ-ಞ್ಚೇಷ್ಟಾಪೂರ್ವೇ ಪುತ್ರಪಶೂಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್‌।

ಏತದ್‌ ವೃಙ್ಕ್ತೇ ಪುರುಷಸ್ಯಾಲ್ಪಮೇಧಸೋ ಯಸ್ಯಾನಶ್ನನ್ವಸತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹೇ ॥8॥

ತಿಸ್ರೋ ರಾತ್ರೀರ್ಯದವಾತ್ಸೀರ್ಗೃಹೇ ಮೇ-ಽನಶ್ನನ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ನತಿಥಿರ್ನಮಸ್ಯಃ।

ನಮಸ್ತೇ-ಽಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ್ಸ್ವಸ್ತಿ ಮೇ-ಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿ ತ್ರೀನ್ವರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವ ॥9॥

ಶಾನ್ತಸಙ್ಕಲ್ಪ-ಸ್ಸುಮನಾ ಯಥಾ ಸ್ಯಾದ್ವೀತಮನ್ಯುರ್ಗೌತಮೋ ಮಾಭಿ ಮೃತ್ಯೋ।

ತ್ವತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟ-ಮ್ಮಾಭಿವದೇತ್ಪ್ರತೀತ ಏತತ್ತ್ರಯಾಣಾ-ಮ್ಪ್ರಥಮಂ-ವಁರಂ-ವೃಁಣೇ ॥10॥

ಯಥಾ ಪುರಸ್ತಾದ್‌ ಭವಿತಾ ಪ್ರತೀತ ಔದ್ದಾಲಕಿರಾರುಣಿರ್ಮತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟಃ।

ಸುಖಂ ರಾತ್ರೀ-ಶ್ಶಯಿತಾ ವೀತಮನ್ಯುಸ್ತ್ವಾ-ನ್ದದೃಶಿವಾನ್ಮೃತ್ಯುಮುಖಾತ್ಪ್ರಮುಕ್ತಮ್‌ ॥11॥

ಸ್ವರ್ಗೇ ಲೋಕೇ ನ ಭಯ-ಙ್ಕಿಞ್ಚನಾಸ್ತಿ ನ ತತ್ರ ತ್ವ-ನ್ನ ಜರಯಾ ಬಿಭೇತಿ।

ಉಭೇ ತೀರ್ತ್ವಾ-ಽಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ॥12॥

ಸ ತ್ವಮಗ್ನಿಂ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಧ್ಯೇಷಿ ಮೃತ್ಯೋ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಯ ಮಹ್ಯಮ್‌।

ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಾ ಅಮೃತತ್ವ-ಮ್ಭಜನ್ತ ಏತದ್‌ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವೃಣೇ ವರೇಣ ॥13॥

ಪ್ರ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ ತದು ಮೇ ನಿಬೋಧ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಗ್ನಿ-ನ್ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಜಾನನ್‌।

ಅನನ್ತಲೋಕಾಪ್ತಿಮಥೋ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ-ವಿಁದ್ಧಿ ತ್ವಮೇತ-ನ್ನಿಹಿತ-ಙ್ಗುಹಾಯಾಮ್‌ ॥14॥

ಲೋಕಾದಿಮಗ್ನಿ-ನ್ತಮುವಾಚ ತಸ್ಮೈ ಯಾ ಇಷ್ಟಕಾ ಯಾವತೀರ್ವಾ ಯಥಾ ವಾ।

ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ಪ್ರತ್ಯವದದ್ಯಥೋಕ್ತಮಥಾಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಪುನರೇವಾಹ ತುಷ್ಟಃ ॥15॥

ತಮಬ್ರವೀತ್ಪ್ರೀಯಮಾಣೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ವರ-ನ್ತವೇಹಾದ್ಯ ದದಾಮಿ ಭೂಯಃ।

ತವೈವ ನಾಮ್ನಾ ಭವಿತಾ-ಽಯಮಗ್ನಿ-ಸ್ಸೃಙ್ಕಾ-ಞ್ಚೇಮಾಮನೇಕರೂಪಾ-ಙ್ಗೃಹಾಣ ॥16॥

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಿಭಿರೇತ್ಯ ಸನ್ಧಿ-ನ್ತ್ರಿಕರ್ಮಕೃತ್ತರತಿ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೂ।

ಬ್ರಹ್ಮಜಜ್ಞ-ನ್ದೇವಮೀಡ್ಯಂ-ವಿಁದಿತ್ವಾ ನಿಚಾಯ್ಯೇಮಾಂ ಶಾನ್ತಿಮತ್ಯನ್ತಮೇತಿ ॥17॥

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಯಮೇತದ್ವಿದಿತ್ವಾ ಯ ಏವಂ-ವಿಁದ್ವಾಂಶ್ಚಿನುತೇ ನಾಚಿಕೇತಮ್‌।

ಸ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾನ್ಪುರತಃ ಪ್ರಣೋದ್ಯ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ ॥18॥

ಏಷ ತೇ-ಽಗ್ನಿರ್ನಚಿಕೇತ-ಸ್ಸ್ವರ್ಗ್ಯೋ ಯಮವೃಣೀಥಾ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವರೇಣ।

ಏತಮಗ್ನಿ-ನ್ತವೈವ ಪ್ರವಕ್ಶ್ಯನ್ತಿ ಜನಾಸಸ್ತೃತೀಯಂ-ವಁರ-ನ್ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ ॥19॥

ಯೇಯ-ಮ್ಪ್ರೇತೇ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮನುಷ್ಯೇ-ಽಸ್ತೀತ್ಯೇಕೇ ನಾಯಮಸ್ತೀತಿ ಚೈಕೇ।

ಏತದ್ವಿದ್ಯಾಮನುಶಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಯಾ-ಽಹಂ-ವಁರಾಣಾಮೇಷ ವರಸ್ತೃತೀಯಃ ॥20॥

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತ-ಮ್ಪುರಾ ನ ಹಿ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಮಣುರೇಷ ಧರ್ಮಃ।

ಅನ್ಯಂ-ವಁರ-ನ್ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ ಮಾ ಮೋಪರೋತ್ಸೀರತಿ ಮಾ ಸೃಜೈನಮ್‌ ॥21॥

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತ-ಙ್ಕಿಲ ತ್ವ-ಞ್ಚ ಮೃತ್ಯೋ ಯನ್ನ ಸುಜ್ಞೇಯಮಾತ್ಥ।

ವಕ್ತಾ ಚಾಸ್ಯ ತ್ವಾದೃಗನ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯೋ ನಾನ್ಯೋ ವರಸ್ತುಲ್ಯ ಏತಸ್ಯ ಕಶ್ಚಿತ್‌ ॥22॥

ಶತಾಯುಷಃ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವ ಬಹೂನ್ಪಶೂನ್ಹಸ್ತಿಹಿರಣ್ಯಮಶ್ವಾನ್‌।

ಭೂಮೇರ್ಮಹದಾಯತನಂ-ವೃಁಣೀಷ್ವ ಸ್ವಯ-ಞ್ಚ ಜೀವ ಶರದೋ ಯಾವದಿಚ್ಛಸಿ ॥23॥

ಏತತ್ತುಲ್ಯಂ-ಯಁದಿ ಮನ್ಯಸೇ ವರಂ-ವೃಁಣೀಷ್ವ ವಿತ್ತ-ಞ್ಚಿರಜೀವಿಕಾ-ಞ್ಚ।

ಮಹಾಭೂಮೌ ನಚಿಕೇತಸ್ತ್ವಮೇಧಿ ಕಾಮಾನಾ-ನ್ತ್ವಾ-ಙ್ಕಾಮಭಾಜ-ಙ್ಕರೋಮಿ ॥24॥

ಯೇ ಯೇ ಕಾಮಾ ದುರ್ಲಭಾ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾಂಶ್ಛನ್ದತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸ್ವ।

ಇಮಾ ರಾಮಾ-ಸ್ಸರಥಾ-ಸ್ಸತೂರ್ಯಾ ನ ಹೀದೃಶಾ ಲಮ್ಭನೀಯಾ ಮನುಷ್ಯೈಃ।

ಆಭಿರ್ಮತ್ಪ್ರತ್ತಾಭಿಃ ಪರಿಚಾರಯಸ್ವ ನಚಿಕೇತೋ ಮರಣ-ಮ್ಮಾ-ಽನುಪ್ರಾಕ್ಶೀಃ ॥25॥

ಶ್ವೋಭಾವಾ ಮರ್ತ್ಯಸ್ಯ ಯದನ್ತಕೈತತ್ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾ-ಞ್ಜರಯನ್ತಿ ತೇಜಃ।

ಅಪಿ ಸರ್ವ-ಞ್ಜೀವಿತಮಲ್ಪಮೇವ ತವೈವ ವಾಹಾಸ್ತವ ನೃತ್ಯಗೀತೇ ॥26॥

ನ ವಿತ್ತೇನ ತರ್ಪಣೀಯೋ ಮನುಷ್ಯೋ ಲಪ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ವಿತ್ತಮದ್ರಾಕ್ಶ್ಮ ಚೇತ್ತ್ವಾ।

ಜೀವಿಷ್ಯಾಮೋ ಯಾವದೀಶಿಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ-ವಁರಸ್ತು ಮೇ ವರಣೀಯ-ಸ್ಸ ಏವ ॥27॥

ಅಜೀರ್ಯತಾಮಮೃತಾನಾಮುಪೇತ್ಯ ಜೀರ್ಯನ್ಮರ್ತ್ಯಃ ಕ್ವಧಸ್ಸ್ಥಃ ಪ್ರಜಾನನ್‌।

ಅಭಿಧ್ಯಾಯನ್ವರ್ಣರತಿಪ್ರಮೋದಾನತಿದೀರ್ಘೇ ಜೀವಿತೇ ಕೋ ರಮೇತ ॥28॥

ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ-ವಿಁಚಿಕಿತ್ಸನ್ತಿ ಮೃತ್ಯೋ ಯತ್ಸಾಮ್ಪರಾಯೇ ಮಹತಿ ಬ್ರೂಹಿ ನಸ್ತತ್‌।

ಯೋ-ಽಯಂ-ವಁರೋ ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ನಾನ್ಯ-ನ್ತಸ್ಮಾನ್ನಚಿಕೇತಾ ವೃಣೀತೇ ॥29॥

Roman (IAST) Transliteration

adhyāya 1

vallī 1

oṃ uśan‌ ha vai vājaśravasa-ssarvavedasa-ndadau|

tasya ha naciketā nāma putra āsa ||1||

taṃ ha kumāraṃ santa-ndakṣiṇāsu nīyamānāsu śraddhā-''viveśa| so-'manyata ||2||

pītodakā jagdhatṛṇā dugdhadohā nirindriyāḥ|

anandā nāma te lokāstānsa gacchati tā dadat‌ ||3||

sa hovāca pitara-ntata kasmai mā-ndāsyasīti|

dvitīya-ntṛtīya-ntaṃ hovāca mṛtyave tvā dadāmīti ||4||

bahūnāmemi prathamo bahūnāmemi madhyamaḥ|

kiṃ svidyamasya kartavyaṃ-ya~nmayādya kariṣyati ||5||

anupaśya yathā pūrve pratipaśya tathā-'pare|

sasyamiva martyaḥ pacyate sasyamivājāyate punaḥ ||6||

vaiśvānaraḥ praviśatyatithirbrāhmaṇo gṛhān‌|

tasyaitāṃ śānti-ṅkurvanti hara vaivasvatodakam‌ ||7||

āśāpratīkṣe saṅgataṃ sūnṛtā-ñceṣṭāpūrve putrapaśūṃśca sarvān‌|

etad‌ vṛṅkte puruṣasyālpamedhaso yasyānaśnanvasati brāhmaṇo gṛhe ||8||

tisro rātrīryadavātsīrgṛhe me-'naśnanbrahmannatithirnamasyaḥ|

namaste-'stu brahmansvasti me-'stu tasmātprati trīnvarānvṛṇīṣva ||9||

śāntasaṅkalpa-ssumanā yathā syādvītamanyurgautamo mābhi mṛtyo|

tvatprasṛṣṭa-mmābhivadetpratīta etattrayāṇā-mprathamaṃ-va~raṃ-vṛ~ṇe ||10||

yathā purastād‌ bhavitā pratīta auddālakirāruṇirmatprasṛṣṭaḥ|

sukhaṃ rātrī-śśayitā vītamanyustvā-ndadṛśivānmṛtyumukhātpramuktam‌ ||11||

svarge loke na bhaya-ṅkiñcanāsti na tatra tva-nna jarayā bibheti|

ubhe tīrtvā-'śanāyāpipāse śokātigo modate svargaloke ||12||

sa tvamagniṃ svargyamadhyeṣi mṛtyo prabrūhi tvaṃ śraddadhānāya mahyam‌|

svargalokā amṛtatva-mbhajanta etad‌ dvitīyena vṛṇe vareṇa ||13||

pra te bravīmi tadu me nibodha svargyamagni-nnaciketaḥ prajānan‌|

anantalokāptimatho pratiṣṭhāṃ-vi~ddhi tvameta-nnihita-ṅguhāyām‌ ||14||

lokādimagni-ntamuvāca tasmai yā iṣṭakā yāvatīrvā yathā vā|

sa cāpi tatpratyavadadyathoktamathāsya mṛtyuḥ punarevāha tuṣṭaḥ ||15||

tamabravītprīyamāṇo mahātmā vara-ntavehādya dadāmi bhūyaḥ|

tavaiva nāmnā bhavitā-'yamagni-ssṛṅkā-ñcemāmanekarūpā-ṅgṛhāṇa ||16||

triṇāciketastribhiretya sandhi-ntrikarmakṛttarati janmamṛtyū|

brahmajajña-ndevamīḍyaṃ-vi~ditvā nicāyyemāṃ śāntimatyantameti ||17||

triṇāciketastrayametadviditvā ya evaṃ-vi~dvāṃścinute nāciketam‌|

sa mṛtyupāśānpurataḥ praṇodya śokātigo modate svargaloke ||18||

eṣa te-'gnirnaciketa-ssvargyo yamavṛṇīthā dvitīyena vareṇa|

etamagni-ntavaiva pravakśyanti janāsastṛtīyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva ||19||

yeya-mprete vicikitsā manuṣye-'stītyeke nāyamastīti caike|

etadvidyāmanuśiṣṭastvayā-'haṃ-va~rāṇāmeṣa varastṛtīyaḥ ||20||

devairatrāpi vicikitsita-mpurā na hi suvijñeyamaṇureṣa dharmaḥ|

anyaṃ-va~ra-nnaciketo vṛṇīṣva mā moparotsīrati mā sṛjainam‌ ||21||

devairatrāpi vicikitsita-ṅkila tva-ñca mṛtyo yanna sujñeyamāttha|

vaktā cāsya tvādṛganyo na labhyo nānyo varastulya etasya kaścit‌ ||22||

śatāyuṣaḥ putrapautrānvṛṇīṣva bahūnpaśūnhastihiraṇyamaśvān‌|

bhūmermahadāyatanaṃ-vṛ~ṇīṣva svaya-ñca jīva śarado yāvadicchasi ||23||

etattulyaṃ-ya~di manyase varaṃ-vṛ~ṇīṣva vitta-ñcirajīvikā-ñca|

mahābhūmau naciketastvamedhi kāmānā-ntvā-ṅkāmabhāja-ṅkaromi ||24||

ye ye kāmā durlabhā martyaloke sarvānkāmāṃśchandataḥ prārthayasva|

imā rāmā-ssarathā-ssatūryā na hīdṛśā lambhanīyā manuṣyaiḥ|

ābhirmatprattābhiḥ paricārayasva naciketo maraṇa-mmā-'nuprākśīḥ ||25||

śvobhāvā martyasya yadantakaitatsarvendriyāṇā-ñjarayanti tejaḥ|

api sarva-ñjīvitamalpameva tavaiva vāhāstava nṛtyagīte ||26||

na vittena tarpaṇīyo manuṣyo lapsyāmahe vittamadrākśma cettvā|

jīviṣyāmo yāvadīśiṣyasi tvaṃ-va~rastu me varaṇīya-ssa eva ||27||

ajīryatāmamṛtānāmupetya jīryanmartyaḥ kvadhassthaḥ prajānan‌|

abhidhyāyanvarṇaratipramodānatidīrghe jīvite ko rameta ||28||

yasminnidaṃ-vi~cikitsanti mṛtyo yatsāmparāye mahati brūhi nastat‌|

yo-'yaṃ-va~ro gūḍhamanupraviṣṭo nānya-ntasmānnaciketā vṛṇīte ||29||