Chanakya Niti - Panchamo'dhyayah

ॐ

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪಞ್ಚಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Chanakya Kannada

ಗುರುರಗ್ನಿರ್ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ವರ್ಣಾನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗುರುಃ ।

ಪತಿರೇವ ಗುರುಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯಾಭ್ಯಾಗತೋ ಗುರುಃ ॥ 01 ॥

ಯಥಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಕನಕಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯತೇ

ನಿಘರ್ಷಣಚ್ಛೇದನತಾಪತಾಡನೈಃ ।

ತಥಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಪುರುಷಃ ಪರೀಕ್ಷ್ಯತೇ

ತ್ಯಾಗೇನ ಶೀಲೇನ ಗುಣೇನ ಕರ್ಮಣಾ ॥ 02 ॥

ತಾವದ್ಭಯೇಷು ಭೇತವ್ಯಂ ಯಾವದ್ಭಯಮನಾಗತಮ್ ।

ಆಗತಂ ತು ಭಯಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಹರ್ತವ್ಯಮಶಙ್ಕಯಾ ॥ 03 ॥

ಏಕೋದರಸಮುದ್ಭೂತಾ ಏಕನಕ್ಷತ್ರಜಾತಕಾಃ ।

ನ ಭವನ್ತಿ ಸಮಾಃ ಶೀಲೇ ಯಥಾ ಬದರಕಣ್ಟಕಾಃ ॥ 04 ॥

ನಿಃಸ್ಪೃಹೋ ನಾಧಿಕಾರೀ ಸ್ಯಾನ್ ನಾಕಾಮೋ ಮಣ್ಡನಪ್ರಿಯಃ ।

ನಾವಿದಗ್ಧಃ ಪ್ರಿಯಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ಸ್ಪಷ್ಟವಕ್ತಾ ನ ವಞ್ಚಕಃ ॥ 05 ॥

ಮೂರ್ಖಾಣಾಂ ಪಣ್ಡಿತಾ ದ್ವೇಷ್ಯಾ ಅಧನಾನಾಂ ಮಹಾಧನಾಃ ।

ಪರಾಙ್ಗನಾ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಸುಭಗಾನಾಂ ಚ ದುರ್ಭಗಾಃ ॥ 06 ॥

ಆಲಸ್ಯೋಪಗತಾ ವಿದ್ಯಾ ಪರಹಸ್ತಗತಂ ಧನಮ್ ।

ಅಲ್ಪಬೀಜಂ ಹತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಹತಂ ಸೈನ್ಯಮನಾಯಕಮ್ ॥ 07 ॥

ಅಭ್ಯಾಸಾದ್ಧಾರ್ಯತೇ ವಿದ್ಯಾ ಕುಲಂ ಶೀಲೇನ ಧಾರ್ಯತೇ ।

ಗುಣೇನ ಜ್ಞಾಯತೇ ತ್ವಾರ್ಯಃ ಕೋಪೋ ನೇತ್ರೇಣ ಗಮ್ಯತೇ ॥ 08 ॥

ವಿತ್ತೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಧರ್ಮೋ ವಿದ್ಯಾ ಯೋಗೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ।

ಮೃದುನಾ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಭೂಪಃ ಸತ್ಸ್ತ್ರಿಯಾ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಗೃಹಮ್ ॥ 09 ॥

ಅನ್ಯಥಾ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಜ್ಞಾನಪಾಣ್ಡಿತ್ಯಮನ್ಯಥಾ ।

ಅನ್ಯಥಾ ತತ್ಪದಂ ಶಾನ್ತಂ ಲೋಕಾಃ ಕ್ಲಿಶ್ಯನ್ತಿ ಚಾಹ್ನ್ಯಥಾ ॥ 10 ॥

ದಾರಿದ್ರ್ಯನಾಶನಂ ದಾನಂ ಶೀಲಂ ದುರ್ಗತಿನಾಶನಮ್ ।

ಅಜ್ಞಾನನಾಶಿನೀ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಭಾವನಾ ಭಯನಾಶಿನೀ ॥ 11 ॥

ನಾಸ್ತಿ ಕಾಮಸಮೋ ವ್ಯಾಧಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಮೋಹಸಮೋ ರಿಪುಃ ।

ನಾಸ್ತಿ ಕೋಪಸಮೋ ವಹ್ನಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಪರಂ ಸುಖಮ್ ॥ 12 ॥

ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೂ ಹಿ ಯಾತ್ಯೇಕೋ ಭುನಕ್ತ್ಯೇಕಃ ಶುಭಾಶುಭಮ್ ।

ನರಕೇಷು ಪತತ್ಯೇಕ ಏಕೋ ಯಾತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 13 ॥

ತೃಣಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಃ ಸ್ವರ್ಗಸ್ತೃಣಂ ಶೂರಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್ ।

ಜಿತಾಶಸ್ಯ ತೃಣಂ ನಾರೀ ನಿಃಸ್ಪೃಹಸ್ಯ ತೃಣಂ ಜಗತ್ ॥ 14 ॥

ವಿದ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರವಾಸೇ ಚ ಭಾರ್ಯಾ ಮಿತ್ರಂ ಗೃಹೇಷು ಚ ।

ವ್ಯಾಧಿತಸ್ಯೌಷಧಂ ಮಿತ್ರಂ ಧರ್ಮೋ ಮಿತ್ರಂ ಮೃತಸ್ಯ ಚ ॥ 15 ॥

ವೃಥಾ ವೃಷ್ಟಿಃ ಸಮುದ್ರೇಷು ವೃಥಾ ತೃಪ್ತಸ್ಯ ಭೋಜನಮ್ ।

ವೃಥಾ ದಾನಂ ಸಮರ್ಥಸ್ಯ ವೃಥಾ ದೀಪೋ ದಿವಾಪಿ ಚ ॥ 16 ॥

ನಾಸ್ತಿ ಮೇಘಸಮಂ ತೋಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಚಾತ್ಮಸಮಂ ಬಲಮ್ ।

ನಾಸ್ತಿ ಚಕ್ಷುಃಸಮಂ ತೇಜೋ ನಾಸ್ತಿ ಧಾನ್ಯಸಮಂ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 17 ॥

ಅಧನಾ ಧನಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ವಾಚಂ ಚೈವ ಚತುಷ್ಪದಾಃ ।

ಮಾನವಾಃ ಸ್ವರ್ಗಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮೋಕ್ಷಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ದೇವತಾಃ ॥ 18 ॥

ಸತ್ಯೇನ ಧಾರ್ಯತೇ ಪೃಥ್ವೀ ಸತ್ಯೇನ ತಪತೇ ರವಿಃ ।

ಸತ್ಯೇನ ವಾತಿ ವಾಯುಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ಸತ್ಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ॥ 19 ॥

ಚಲಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚಲಾಃ ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚಲೇ ಜೀವಿತಮನ್ದಿರೇ ।

ಚಲಾಚಲೇ ಚ ಸಂಸಾರೇ ಧರ್ಮ ಏಕೋ ಹಿ ನಿಶ್ಚಲಃ ॥ 20 ॥

ನರಾಣಾಂ ನಾಪಿತೋ ಧೂರ್ತಃ ಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಚೈವ ವಾಯಸಃ ।

ಚತುಷ್ಪಾದಂ ಶ‍ಋಗಾಲಸ್ತು ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಧೂರ್ತಾ ಚ ಮಾಲಿನೀ ॥ 21 ॥

ಜನಿತಾ ಚೋಪನೇತಾ ಚ ಯಸ್ತು ವಿದ್ಯಾಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ।

ಅನ್ನದಾತಾ ಭಯತ್ರಾತಾ ಪಞ್ಚೈತೇ ಪಿತರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 22 ॥

ರಾಜಪತ್ನೀ ಗುರೋಃ ಪತ್ನೀ ಮಿತ್ರಪತ್ನೀ ತಥೈವ ಚ ।

ಪತ್ನೀಮಾತಾ ಸ್ವಮಾತಾ ಚ ಪಞ್ಚೈತಾ ಮಾತರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 23 ॥

Roman (IAST) Transliteration

gururagnirdvijātīnāṃ varṇānāṃ brāhmaṇo guruḥ |

patireva guruḥ strīṇāṃ sarvasyābhyāgato guruḥ || 01 ||

yathā caturbhiḥ kanakaṃ parīkṣyate

nigharṣaṇacchedanatāpatāḍanaiḥ |

tathā caturbhiḥ puruṣaḥ parīkṣyate

tyāgena śīlena guṇena karmaṇā || 02 ||

tāvadbhayeṣu bhetavyaṃ yāvadbhayamanāgatam |

āgataṃ tu bhayaṃ vīkṣya prahartavyamaśaṅkayā || 03 ||

ekodarasamudbhūtā ekanakṣatrajātakāḥ |

na bhavanti samāḥ śīle yathā badarakaṇṭakāḥ || 04 ||

niḥspṛho nādhikārī syān nākāmo maṇḍanapriyaḥ |

nāvidagdhaḥ priyaṃ brūyātspaṣṭavaktā na vañcakaḥ || 05 ||

mūrkhāṇāṃ paṇḍitā dveṣyā adhanānāṃ mahādhanāḥ |

parāṅganā kulastrīṇāṃ subhagānāṃ ca durbhagāḥ || 06 ||

ālasyopagatā vidyā parahastagataṃ dhanam |

alpabījaṃ hataṃ kṣetraṃ hataṃ sainyamanāyakam || 07 ||

abhyāsāddhāryate vidyā kulaṃ śīlena dhāryate |

guṇena jñāyate tvāryaḥ kopo netreṇa gamyate || 08 ||

vittena rakṣyate dharmo vidyā yogena rakṣyate |

mṛdunā rakṣyate bhūpaḥ satstriyā rakṣyate gṛham || 09 ||

anyathā vedaśāstrāṇi jñānapāṇḍityamanyathā |

anyathā tatpadaṃ śāntaṃ lokāḥ kliśyanti cāhnyathā || 10 ||

dāridryanāśanaṃ dānaṃ śīlaṃ durgatināśanam |

ajñānanāśinī prajñā bhāvanā bhayanāśinī || 11 ||

nāsti kāmasamo vyādhirnāsti mohasamo ripuḥ |

nāsti kopasamo vahnirnāsti jñānātparaṃ sukham || 12 ||

janmamṛtyū hi yātyeko bhunaktyekaḥ śubhāśubham |

narakeṣu patatyeka eko yāti parāṃ gatim || 13 ||

tṛṇaṃ brahmavidaḥ svargastṛṇaṃ śūrasya jīvitam |

jitāśasya tṛṇaṃ nārī niḥspṛhasya tṛṇaṃ jagat || 14 ||

vidyā mitraṃ pravāse ca bhāryā mitraṃ gṛheṣu ca |

vyādhitasyauṣadhaṃ mitraṃ dharmo mitraṃ mṛtasya ca || 15 ||

vṛthā vṛṣṭiḥ samudreṣu vṛthā tṛptasya bhojanam |

vṛthā dānaṃ samarthasya vṛthā dīpo divāpi ca || 16 ||

nāsti meghasamaṃ toyaṃ nāsti cātmasamaṃ balam |

nāsti cakṣuḥsamaṃ tejo nāsti dhānyasamaṃ priyam || 17 ||

adhanā dhanamicchanti vācaṃ caiva catuṣpadāḥ |

mānavāḥ svargamicchanti mokṣamicchanti devatāḥ || 18 ||

satyena dhāryate pṛthvī satyena tapate raviḥ |

satyena vāti vāyuśca sarvaṃ satye pratiṣṭhitam || 19 ||

calā lakṣmīścalāḥ prāṇāścale jīvitamandire |

calācale ca saṃsāre dharma eko hi niścalaḥ || 20 ||

narāṇāṃ nāpito dhūrtaḥ pakṣiṇāṃ caiva vāyasaḥ |

catuṣpādaṃ śa‍ṛgālastu strīṇāṃ dhūrtā ca mālinī || 21 ||

janitā copanetā ca yastu vidyāṃ prayacchati |

annadātā bhayatrātā pañcaite pitaraḥ smṛtāḥ || 22 ||

rājapatnī guroḥ patnī mitrapatnī tathaiva ca |

patnīmātā svamātā ca pañcaitā mātaraḥ smṛtāḥ || 23 ||