Chanakya Niti - Prathamo'dhyayah

ॐ

ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ - ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Chanakya Kannada

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ವಿಷ್ಣುಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿಂ ಪ್ರಭುಮ್ ।

ನಾನಾಶಾಸ್ತ್ರೋದ್ಧೃತಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ರಾಜನೀತಿಸಮುಚ್ಚಯಮ್ ॥ 01 ॥

ಅಧೀತ್ಯೇದಂ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ನರೋ ಜಾನಾತಿ ಸತ್ತಮಃ ।

ಧರ್ಮೋಪದೇಶವಿಖ್ಯಾತಂ ಕಾರ್ಯಾಕಾರ್ಯಂ ಶುಭಾಶುಭಮ್ ॥ 02 ॥

ತದಹಂ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಹಿತಕಾಮ್ಯಯಾ ।

ಯೇನ ವಿಜ್ಞಾತಮಾತ್ರೇಣ ಸರ್ವಜ್ಞಾತ್ವಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ ॥ 03 ॥

ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಭರಣೇನ ಚ ।

ದುಃಖಿತೈಃ ಸಮ್ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಣ್ಡಿತೋಽಪ್ಯವಸೀದತಿ ॥ 04 ॥

ದುಷ್ಟಾ ಭಾರ್ಯಾ ಶಠಂ ಮಿತ್ರಂ ಭೃತ್ಯಶ್ಚೋತ್ತರದಾಯಕಃ ।

ಸಸರ್ಪೇ ಚ ಗೃಹೇ ವಾಸೋ ಮೃತ್ಯುರೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 05 ॥

ಆಪದರ್ಥೇ ಧನಂ ರಕ್ಷೇದ್ದಾರಾನ್ ರಕ್ಷೇದ್ಧನೈರಪಿ ।

ಆತ್ಮಾನಂ ಸತತಂ ರಕ್ಷೇದ್ದಾರೈರಪಿ ಧನೈರಪಿ ॥ 06 ॥

ಆಪದರ್ಥೇ ಧನಂ ರಕ್ಷೇಚ್ಛ್ರೀಮತಾಂ ಕುತ ಆಪದಃ ।

ಕದಾಚಿಚ್ಚಲತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಞ್ಚಿತೋಽಪಿ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 07 ॥

ಯಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ನ ಸಮ್ಮಾನೋ ನ ವೃತ್ತಿರ್ನ ಚ ಬಾನ್ಧವಾಃ ।

ನ ಚ ವಿದ್ಯಾಗಮೋಽಪ್ಯಸ್ತಿ ವಾಸಂ ತತ್ರ ನ ಕಾರಯೇತ್ ॥ 08 ॥

ಧನಿಕಃ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ ರಾಜಾ ನದೀ ವೈದ್ಯಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಃ ।

ಪಞ್ಚ ಯತ್ರ ನ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ನ ತತ್ರ ದಿವಸಂ ವಸೇತ್ ॥ 09 ॥

ಲೋಕಯಾತ್ರಾ ಭಯಂ ಲಜ್ಜಾ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಂ ತ್ಯಾಗಶೀಲತಾ ।

ಪಞ್ಚ ಯತ್ರ ನ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಸಂಸ್ಥಿತಿಮ್ ॥ 10 ॥

ಜಾನೀಯಾತ್ಪ್ರೇಷಣೇ ಭೃತ್ಯಾನ್ಬಾನ್ಧವಾನ್ ವ್ಯಸನಾಗಮೇ ।

ಮಿತ್ರಂ ಚಾಪತ್ತಿಕಾಲೇಷು ಭಾರ್ಯಾಂ ಚ ವಿಭವಕ್ಷಯೇ ॥ 11 ॥

ಆತುರೇ ವ್ಯಸನೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದುರ್ಭಿಕ್ಷೇ ಶತ್ರುಸಙ್ಕಟೇ ।

ರಾಜದ್ವಾರೇ ಶ್ಮಶಾನೇ ಚ ಯಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸ ಬಾನ್ಧವಃ ॥ 12 ॥

ಯೋ ಧ್ರುವಾಣಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಅಧ್ರುವಂ ಪರಿಷೇವತೇ ।

ಧ್ರುವಾಣಿ ತಸ್ಯ ನಶ್ಯನ್ತಿ ಚಾಧ್ರುವಂ ನಷ್ಟಮೇವ ಹಿ ॥ 13 ॥

ವರಯೇತ್ಕುಲಜಾಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ವಿರೂಪಾಮಪಿ ಕನ್ಯಕಾಮ್ ।

ರೂಪಶೀಲಾಂ ನ ನೀಚಸ್ಯ ವಿವಾಹಃ ಸದೃಶೇ ಕುಲೇ ॥ 14 ॥

ನದೀನಾಂ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣೀನಾನ್ನಖೀನಾಂ ಶ‍ಋಙ್ಗಿಣಾಂ ತಥಾ ।

ವಿಶ್ವಾಸೋ ನೈವ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ತ್ರೀಷು ರಾಜಕುಲೇಷು ಚ ॥ 15 ॥

ವಿಷಾದಪ್ಯಮೃತಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮಮೇಧ್ಯಾದಪಿ ಕಾಞ್ಚನಮ್ ।

ಅಮಿತ್ರಾದಪಿ ಸದ್ವೃತ್ತಂ ಬಾಲಾದಪಿ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ॥ 16 ॥

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ದ್ವಿಗುಣ ಆಹಾರೋ ಲಜ್ಜಾ ಚಾಪಿ ಚತುರ್ಗುಣಾ ।

ಸಾಹಸಂ ಷಡ್ಗುಣಂ ಚೈವ ಕಾಮಶ್ಚಾಷ್ಟಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 17 ॥

Roman (IAST) Transliteration

praṇamya śirasā viṣṇuṃ trailokyādhipatiṃ prabhum |

nānāśāstroddhṛtaṃ vakṣye rājanītisamuccayam || 01 ||

adhītyedaṃ yathāśāstraṃ naro jānāti sattamaḥ |

dharmopadeśavikhyātaṃ kāryākāryaṃ śubhāśubham || 02 ||

tadahaṃ sampravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā |

yena vijñātamātreṇa sarvajñātvaṃ prapadyate || 03 ||

mūrkhaśiṣyopadeśena duṣṭastrībharaṇena ca |

duḥkhitaiḥ samprayogeṇa paṇḍito'pyavasīdati || 04 ||

duṣṭā bhāryā śaṭhaṃ mitraṃ bhṛtyaścottaradāyakaḥ |

sasarpe ca gṛhe vāso mṛtyureva na saṃśayaḥ || 05 ||

āpadarthe dhanaṃ rakṣeddārān rakṣeddhanairapi |

ātmānaṃ satataṃ rakṣeddārairapi dhanairapi || 06 ||

āpadarthe dhanaṃ rakṣecchrīmatāṃ kuta āpadaḥ |

kadāciccalate lakṣmīḥ sañcito'pi vinaśyati || 07 ||

yasmindeśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavāḥ |

na ca vidyāgamo'pyasti vāsaṃ tatra na kārayet || 08 ||

dhanikaḥ śrotriyo rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ |

pañca yatra na vidyante na tatra divasaṃ vaset || 09 ||

lokayātrā bhayaṃ lajjā dākṣiṇyaṃ tyāgaśīlatā |

pañca yatra na vidyante na kuryāttatra saṃsthitim || 10 ||

jānīyātpreṣaṇe bhṛtyānbāndhavān vyasanāgame |

mitraṃ cāpattikāleṣu bhāryāṃ ca vibhavakṣaye || 11 ||

āture vyasane prāpte durbhikṣe śatrusaṅkaṭe |

rājadvāre śmaśāne ca yastiṣṭhati sa bāndhavaḥ || 12 ||

yo dhruvāṇi parityajya adhruvaṃ pariṣevate |

dhruvāṇi tasya naśyanti cādhruvaṃ naṣṭameva hi || 13 ||

varayetkulajāṃ prājño virūpāmapi kanyakām |

rūpaśīlāṃ na nīcasya vivāhaḥ sadṛśe kule || 14 ||

nadīnāṃ śastrapāṇīnānnakhīnāṃ śa‍ṛṅgiṇāṃ tathā |

viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca || 15 ||

viṣādapyamṛtaṃ grāhyamamedhyādapi kāñcanam |

amitrādapi sadvṛttaṃ bālādapi subhāṣitam || 16 ||

strīṇāṃ dviguṇa āhāro lajjā cāpi caturguṇā |

sāhasaṃ ṣaḍguṇaṃ caiva kāmaścāṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ || 17 ||