6.79 Yuddhakanda - Ekonashititama Sargah

ॐ

6.79 યુદ્ધકાણ્ડ - એકોનાશીતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।

નિર્ગતમ્મકરાક્ષન્તેદૃષ્ટવાવાનરપુઙ્ગવાઃ ।

આપ્લુત્યસહસાસર્વેયોદ્ધુકામાવ્યવસ્થિતાઃ ॥ 1 ॥

તતઃપ્રવૃત્તંસુમહત્તદ્યુદ્ધંરોમહર્ષણમ્ ।

નિશાચરૈઃપ્લવઙ્ગાનાન્દેવાનાન્દાનવૈરિવ ॥ 2 ॥

વૃક્ષશૂલનિપાતૈશ્ચશિલાપરિઘપાતનૈઃ ।

અન્યોન્યમ્મર્દયન્તિસ્મતદાકપિનિશાચરાઃ ॥ 3 ॥

શક્તિખડગગદાકુન્તૈસ્તોમરૈશ્ચનિશાચરાઃ ।

પટ્ટસૈર્ભિણ્ઢિપાલૈશ્ચબાણપાતૈઃસમન્તતઃ ॥ 4 ॥

પાશમુદ્ગરદણ્ડૈશ્ચનિખાતૈશ્ચાપરેસ્તથા ।

કદનઙ્કપિસિંહાનાઞ્ચક્રુસ્તેરજનીચરાઃ ॥ 5 ॥

બાણૌઘૈરર્દિતાશ્ચાપિખરપુત્રેણવાનરાઃ ।

સમ્ભ્રાન્તમનસસ્સર્વેદુદ્રુવુર્ભયપીડિતાઃ ॥ 6 ॥

તાન્દૃષ્ટવારાક્ષસાસ્સર્વેદ્રવમાણાન્વલીમુખાન્ ।

નેદુસ્તેસિમ્હવદ્દૃષ્ટારાક્ષસાજિતકાશિનઃ ॥ 7 ॥

વિદ્રવત્સુતદાતેષુવાનરેષુસમન્તતઃ ।

રામસ્તાન્વારમાયાસશરવર્ષેણરાક્ષસાન્ ॥ 8 ॥

રિતાન્રાક્ષસાન્દૃષ્ટવામકરાક્ષોનિશાચરઃ ।

ક્રોધાનલસમાવિષ્ટોવચનઞ્ચેદમબ્રવીત્ ॥ 9 ॥

તિષ્ઠરામ મયાસાર્ધન્દ્વન્દ્વયુદ્ધન્દદામિતે ।

ત્યાજયિષ્યામિતેપ્રાણાન્ ધનુર્મુક્સૈશશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 10 ॥

યત્તદાદણ્ડકારણ્યેપિતરંહતવાન્મમ ।

તદગ્રતઃસ્વકર્મસ્થન્દૃષ્ટવારોષોઽભિવર્ધતે ॥ 11 ॥

દહ્યન્તેધૃશમઙ્ગાનિદુરાત્મન્મમરાઘવ ।

યન્મયાસિ ન દૃષ્ટસ્ત્વન્તસ્મિન્ કાલેમહાવને ॥ 12 ॥

દિષ્ટ્યાસિદર્શનંરામ મમત્વમ્પ્રાપ્તવાનિહ ।

કાઙ્ક્ષિતોઽસિક્ષુધાર્તસ્યસિંહસ્યેવેતરોમૃગઃ ॥ 13 ॥

અદ્યમદ્બાણવેગેનપ્રેતરાડિવષયઙ્ગતઃ ।

યેત્વયાનિહતાઃશૂરાઃસહતૈશ્ચસમેષ્યસિ ॥ 14 ॥

બહુનાત્રકિમુક્તેનશૃણુરામ વચોમમ ।

પશ્યન્તુસકલાલોકાસ્ત્વા, માઞ્ચૈવરણાજિરે ॥ 15 ॥

અસ્ત્રૈર્વાગદયાવાપિબાહુભ્યાંવામહાહવે ।

અભ્યસ્તંયેનવારામ તેનૈવયુધિવર્તતામ્ ॥ 16 ॥

મકરાક્ષ્વચશ્શ્રુત્વારામોદશરથાત્મજઃ ।

અબ્રવીત્પ્રહસન્વાક્યમુત્તરોત્તરવાદિનમ્ ॥ 17 ॥

કત્થસેકિંવૃથારક્ષો બહૂન્યસદૃશાનિતે ।

ન રણેશક્યતેજેતુંવિનાયુદ્ધેનવાગ્ભલાત્ ॥ 18 ॥

ચતુર્દશસહસ્રાણિરક્ષસાન્ત્વત્પિતા ચ યઃ ।

ત્રિશિરાદૂષણશ્ચાપિદણ્ડકેનિહતામયા ॥ 19 ॥

સ્વાશિતાસ્તવમાંસેનગૃધ્રગોમાયુવાયસાઃ ।

ભવિષ્યન્ત્યદ્યવૈપાપ તીક્ષ્ણતુણ્ડનખાઙ્કુરાઃ ॥ 20 ॥

રાઘવેણૈવમુક્તસ્તુમકરાક્ષોમહાબલઃ ।

બાણૌઘાનમુચત્તસ્મૈરાઘવાયરણાજિરે ॥ 21 ॥

તાન્શરાન્ શરવર્ષેણરામશ્ચિચ્છેદનૈકધા ।

નિપેતુર્ભુવિતેછિન્નારુક્મપુઙ્ખાસ્સહસ્રશઃ ॥ 22 ॥

તદ્યુદ્ધમભવત્તત્રસમેત્યાન્યોન્યમોજસા ।

ખરરાક્ષસપુત્રસ્યસૂનોર્ધશરથસ્ય ચ ॥ 23 ॥

જીમૂતયોરિવાકાશેશબ્દોજ્યાતલયોસ્તદા ।

ધનુર્મુક્તઃસ્વનોત્કૃષ્ટશ્શ્રૂયતે ચ રણાજિરે ॥ 24 ॥

દેવદાનવગન્ધર્વાઃકિન્નરાશ્ચમહોરગાઃ ।

અન્તરિક્ષગતાસ્સર્વેદ્રષ્ટુકામાસ્તદદ્ભુતમ્ ॥ 25 ॥

વિદ્ધમન્યોન્યગાત્રેષુદ્વિગુણંવર્ધતેપરમ્ ।

કૃતપ્રતિકૃતાન્યોન્યઙ્કુરુતાન્તૌરણાજિરે ॥ 26 ॥

રામમુક્તાંસ્તુબાણૌઘાન્ રાક્ષસસ્ત્વચ્છિનદ્રણે ।

રક્ષોમુક્તાંસ્તુરામોવૈનૈકથાપ્રાચ્છિનચ્છરૈઃ ॥ 27 ॥

બાણૌઘૈર્વિતતાસ્સર્વાદિશશ્ચપ્રદિશસ્તથા ।

સઞ્છન્નાવસુધાચૈવસમન્તાન્નપ્રકાશતે ॥ 28 ॥

તઃક્રુદ્ધોમહાબાહુર્ધનુચ્શિચ્છેદરક્ષસઃ ।

અષ્ટાભિરથનારાચૈસ્સૂતંવિવ્યાધરાઘવઃ ॥ 29 ॥

ભિત્ત્વારથંશરૈરામોહત્વાઆશ્વાનપાતયત્ ।

વિરથોવસુધાસ્થશ્ચમકરાક્ષોનિશાચરઃ ॥ 30 ॥

તત્તિષ્ઠદ્વસુધાંરક્ષશ્શૂલઞ્જગ્રાહપાણિના ।

ત્રાસનંસર્વભૂતાનાંયુગાન્તાગ્નિસમપ્રભમ્ ॥ 31 ॥

દુરવાપં મહચ્છૂલંરુદ્રદત્તમ્ભયઙ્કરમ્ ।

જાજ્વલ્યમાનમાકાશેસંહારાસ્ત્રમિવાપરમ્ ॥ 32 ॥

યન્દૃષ્ટવાદેવતાઃસર્વાભયાર્તાવિદ્રુતાદિશઃ ।

વિભ્રામ્યતુમહચ્છૂલમ્પ્રજ્વલન્તન્નિશાચરઃ ॥ 33 ॥

સ ક્રોધાપ્રાહિણોત્તસ્મૈરાઘવાયમહાત્મને ।

તમાપતન્તઞ્જ્વલિતઙ્ખરપુત્રકરાચ્ચ્યુતમ્ ॥ 34 ॥

બાણૈત્રિભિરાકાશેશૂલઞ્ચિચ્છેદરાઘવઃ ।

સચ્છન્નોનૈકથાશૂલોદિવ્યહાટકમણ્ડિતઃ ॥ 35 ॥

વ્યશીર્યતમહોલ્કેવરામબાણાર્દિતોભુવિ ।

ચ્છૂલન્નિહતન્દૃષ્ટવારામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ॥ 36 ॥

સાધુસાવધિતિભૂતાનિવ્યાહરન્તિનભોગતાઃ ।

તન્દૃષ્ટવાનિહતંશૂલમ્મકરાક્ષોનિશાચરઃ ॥ 37 ॥

મુષ્ટિમુદ્યમ્યકાકુત્સ્થન્તિષ્ઠતિષ્ઠેતિચાબ્રવીત્ ।

સઃતન્દૃષ્ટવાઽપતન્તંવૈપ્રહસ્યરઘુનન્દનઃ ॥ 38 ॥

પાવકાસ્ત્રન્તતોરામસ્સન્દધેતુશરાસને ।

તેનાસ્ત્રણહતંરક્ષઃકાકુત્થ્સેનતદારણે ॥ 39 ॥

સઞ્ચિન્નહૃદયન્તત્રપપાત ચ મમાર ચ ।

દૃષ્ટવાતેરાક્ષસાસ્સર્વેમકરાક્ષસ્યપાતનમ્ ॥ 40 ॥

લઙ્કામેવપ્રધાવન્તરામબાણભયાર્દિતાઃ ।

દશરથનૃપસૂનુબાણવેગૈઃરજનિચરન્નિહતઙ્ખરાત્મજન્તમ્ ।

દદૃશુરથદેવતાઃપ્રહૃષ્ટાગિરિમવવજ્રહતઙ્ક્ષિતૌકીર્ણમ્ ॥ 41 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકોનાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonāśītitamassargaḥ |

nirgatammakarākṣantedṛṣṭavāvānarapuṅgavāḥ |

āplutyasahasāsarveyoddhukāmāvyavasthitāḥ || 1 ||

tataḥpravṛttaṃsumahattadyuddhaṃromaharṣaṇam |

niśācaraiḥplavaṅgānāndevānāndānavairiva || 2 ||

vṛkṣaśūlanipātaiścaśilāparighapātanaiḥ |

anyonyammardayantismatadākapiniśācarāḥ || 3 ||

śaktikhaḍagagadākuntaistomaraiścaniśācarāḥ |

paṭṭasairbhiṇḍhipālaiścabāṇapātaiḥsamantataḥ || 4 ||

pāśamudgaradaṇḍaiścanikhātaiścāparestathā |

kadanaṅkapisiṃhānāñcakrusterajanīcarāḥ || 5 ||

bāṇaughairarditāścāpikharaputreṇavānarāḥ |

sambhrāntamanasassarvedudruvurbhayapīḍitāḥ || 6 ||

tāndṛṣṭavārākṣasāssarvedravamāṇānvalīmukhān |

nedustesimhavaddṛṣṭārākṣasājitakāśinaḥ || 7 ||

vidravatsutadāteṣuvānareṣusamantataḥ |

rāmastānvāramāyāsaśaravarṣeṇarākṣasān || 8 ||

ritānrākṣasāndṛṣṭavāmakarākṣoniśācaraḥ |

krodhānalasamāviṣṭovacanañcedamabravīt || 9 ||

tiṣṭharāma mayāsārdhandvandvayuddhandadāmite |

tyājayiṣyāmiteprāṇān dhanurmuksaiśaśitaiśśaraiḥ || 10 ||

yattadādaṇḍakāraṇyepitaraṃhatavānmama |

tadagrataḥsvakarmasthandṛṣṭavāroṣo'bhivardhate || 11 ||

dahyantedhṛśamaṅgānidurātmanmamarāghava |

yanmayāsi na dṛṣṭastvantasmin kālemahāvane || 12 ||

diṣṭyāsidarśanaṃrāma mamatvamprāptavāniha |

kāṅkṣito'sikṣudhārtasyasiṃhasyevetaromṛgaḥ || 13 ||

adyamadbāṇavegenapretarāḍivaṣayaṅgataḥ |

yetvayānihatāḥśūrāḥsahataiścasameṣyasi || 14 ||

bahunātrakimuktenaśṛṇurāma vacomama |

paśyantusakalālokāstvā, māñcaivaraṇājire || 15 ||

astrairvāgadayāvāpibāhubhyāṃvāmahāhave |

abhyastaṃyenavārāma tenaivayudhivartatām || 16 ||

makarākṣvacaśśrutvārāmodaśarathātmajaḥ |

abravītprahasanvākyamuttarottaravādinam || 17 ||

katthasekiṃvṛthārakṣo bahūnyasadṛśānite |

na raṇeśakyatejetuṃvināyuddhenavāgbhalāt || 18 ||

caturdaśasahasrāṇirakṣasāntvatpitā ca yaḥ |

triśirādūṣaṇaścāpidaṇḍakenihatāmayā || 19 ||

svāśitāstavamāṃsenagṛdhragomāyuvāyasāḥ |

bhaviṣyantyadyavaipāpa tīkṣṇatuṇḍanakhāṅkurāḥ || 20 ||

rāghaveṇaivamuktastumakarākṣomahābalaḥ |

bāṇaughānamucattasmairāghavāyaraṇājire || 21 ||

tānśarān śaravarṣeṇarāmaścicchedanaikadhā |

nipeturbhuvitechinnārukmapuṅkhāssahasraśaḥ || 22 ||

tadyuddhamabhavattatrasametyānyonyamojasā |

khararākṣasaputrasyasūnordhaśarathasya ca || 23 ||

jīmūtayorivākāśeśabdojyātalayostadā |

dhanurmuktaḥsvanotkṛṣṭaśśrūyate ca raṇājire || 24 ||

devadānavagandharvāḥkinnarāścamahoragāḥ |

antarikṣagatāssarvedraṣṭukāmāstadadbhutam || 25 ||

viddhamanyonyagātreṣudviguṇaṃvardhateparam |

kṛtapratikṛtānyonyaṅkurutāntauraṇājire || 26 ||

rāmamuktāṃstubāṇaughān rākṣasastvacchinadraṇe |

rakṣomuktāṃsturāmovainaikathāprācchinaccharaiḥ || 27 ||

bāṇaughairvitatāssarvādiśaścapradiśastathā |

sañchannāvasudhācaivasamantānnaprakāśate || 28 ||

taḥkruddhomahābāhurdhanucśicchedarakṣasaḥ |

aṣṭābhirathanārācaissūtaṃvivyādharāghavaḥ || 29 ||

bhittvārathaṃśarairāmohatvāāśvānapātayat |

virathovasudhāsthaścamakarākṣoniśācaraḥ || 30 ||

tattiṣṭhadvasudhāṃrakṣaśśūlañjagrāhapāṇinā |

trāsanaṃsarvabhūtānāṃyugāntāgnisamaprabham || 31 ||

duravāpaṃ mahacchūlaṃrudradattambhayaṅkaram |

jājvalyamānamākāśesaṃhārāstramivāparam || 32 ||

yandṛṣṭavādevatāḥsarvābhayārtāvidrutādiśaḥ |

vibhrāmyatumahacchūlamprajvalantanniśācaraḥ || 33 ||

sa krodhāprāhiṇottasmairāghavāyamahātmane |

tamāpatantañjvalitaṅkharaputrakarāccyutam || 34 ||

bāṇaitribhirākāśeśūlañcicchedarāghavaḥ |

sacchannonaikathāśūlodivyahāṭakamaṇḍitaḥ || 35 ||

vyaśīryatamaholkevarāmabāṇārditobhuvi |

cchūlannihatandṛṣṭavārāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 36 ||

sādhusāvadhitibhūtānivyāharantinabhogatāḥ |

tandṛṣṭavānihataṃśūlammakarākṣoniśācaraḥ || 37 ||

muṣṭimudyamyakākutsthantiṣṭhatiṣṭheticābravīt |

saḥtandṛṣṭavā'patantaṃvaiprahasyaraghunandanaḥ || 38 ||

pāvakāstrantatorāmassandadhetuśarāsane |

tenāstraṇahataṃrakṣaḥkākutthsenatadāraṇe || 39 ||

sañcinnahṛdayantatrapapāta ca mamāra ca |

dṛṣṭavāterākṣasāssarvemakarākṣasyapātanam || 40 ||

laṅkāmevapradhāvantarāmabāṇabhayārditāḥ |

daśarathanṛpasūnubāṇavegaiḥrajanicarannihataṅkharātmajantam |

dadṛśurathadevatāḥprahṛṣṭāgirimavavajrahataṅkṣitaukīrṇam || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonāśītitamassargaḥ ||