6.71 Yuddhakanda - Ekasaptatitama Sargah

ॐ

6.71 યુદ્ધકાણ્ડ - એકસપ્તતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।

સ્વબલંવ્યથિતન્દૃષ્ટવાતુમુલંરોમહર્ષણમ્ ।

ભ્રાતૃંશ્ચનિહતાન્ દૃષ્ટવાશક્રતુલ્યપરાક્રમાન્ ॥ 1 ॥

પિતૃવ્યૌચાપિસનૃદૃશ્યસમરેસન્નિઘાદિતૌ ।

યુદ્ધોન્મત્તં ચ મત્તં ચ ભ્રાતરૌરાક્ષસર્ષભૌ ॥ 2 ॥

ચુકોપ ચ મહાતેજાબ્રહ્મદત્તવરોયુધિ ।

અતિકાયોઽદ્રિસઙ્કાશોદેવદાનવદર્પહા ॥ 3 ॥

સ ભાસ્કરસહસ્રસ્યસઙ્ઘાતમિવભાસ્વરમ્ ।

રથમાસ્થાયશક્રારિરભિદુદ્રાવવાનરાન્ ॥ 4 ॥

સ વિસ્ફાર્યમહાચાપઙ્કિરીટીમૃષ્ટકુણ્ડલઃ ।

નામવિશ્રાવયામાસનનાદ ચ મહાસ્વનમ્ ॥ 5 ॥

તેનસિંહપ્રણાદેનનામવિશ્રાવણેન ચ ।

જ્યાશબ્દેન ચ ભીમેનત્રાસયામાસવાનરાન્ ॥ 6 ॥

તેદૃષ્ટવાદેહમાહાત્મ્યઙ્કુમ્ભકર્ણોઽયમુથતિતઃ ।

ભયાર્તાવાનરાસ્સર્વેસંશ્રયન્તેપરસ્પરમ્ ॥ 7 ॥

તેતસ્યરૂપમાલોક્યયથાવિષ્ટોસ્ત્રિવિક્રમે ।

ભયાદ્વાનરયૂધાસ્તેવિદ્રવન્તિતતસ્તતઃ ॥ 8 ॥

તેઽતિકાયંસમાસાદ્યવાનરામૂઢચેતસઃ ।

શરણ્યંશરણઞ્જગ્મુર્લક્ષ્મણાગ્રજમાહવે ॥ 9 ॥

તોઽતિકાયઙ્કાકુત્સ્થોરથસ્થમ્પર્વતોપમમ્ ।

દદર્શધવનિનન્દૂરાદ્ગર્જન્તઙ્કાલમેઘવત્ ॥ 10 ॥

સ તન્દૃષ્ટવામહાત્માનંરાઘવસ્તુવિસિસ્મિયે ।

વાનરાન્ સાન્ત્વયિત્વા ચ વિભીષણમુવાચ હ ॥ 11 ॥

કોઽસૌપર્વતસઙ્કાશોધનુષ્માન્હરિલોચનઃ ।

યુક્તેહયસહસ્રેણવિશાલેસ્યન્દનેસ્થિતઃ ॥ 12 ॥

ય એષનિશિતૈશ્શૂલૈસ્સુતીક્ણૈઃપ્રાસમુદ્ગરૈઃ ।

અર્ચિષ્મદ્ભિર્વૃતોભાતિભૂતૈરિવમહેશ્વરઃ ॥ 13 ॥

કાલજિહ્વાપ્રકાશાભિર્યએષોઽતિવિરાજતે ।

આવૃતોરથશક્તીભિર્વિદ્યુદ્ભિરિવતોયદઃ ॥ 14 ॥

ધનૂંષિચાસ્યસજ્જાનિહેમપૃષ્ઠાનિસર્વશઃ ।

શોભયન્તિરથશ્રેષ્ઠંશક્રચાપમિવામ્બરમ્ ॥ 15 ॥

ક એષરક્ષશ્શાર્દૂલોરણભૂમિવિરાજયન્ ।

અભ્યેતિરથિનાંશ્રેષ્ઠોરથેનાદિત્યતેજસા ॥ 16 ॥

ધ્વજશૃઙ્ગપ્રતિષ્ઠેનરાહુણાભિવિરાજતે ।

સૂર્યરમશિનિભૈર્બાણૈર્દિશો દશ વિરાજયન્ ॥ 17 ॥

ત્રિણતમ્મેઘસન્નાદંહેમપૃષ્ઠમલઙ્કૃતમ્ ।

શતક્રતુધનુઃપ્રખ્યન્ધનુશ્ચાસ્યવિરાજતે ॥ 18 ॥

સ ધ્વજસ્સપતાકશ્ચસાનુકર્ષોમહારથઃ ।

ચતુસ્સાદિસમાયુક્તોમેઘસ્તનિતાનિ ॥ 19 ॥

વિંશતિર્દશ ચાષ્ટૌ ચ તૂણીરરથમાસ્થિતાઃ ।

કાર્મુકાણિ ચ ભીમાનિ જ્યાશ્ચ કાઞ્ચનપિઙ્ગલાઃ ॥ 20 ॥

દ્વૌ ચ ખડગૌરથગતૌપાર્શ્વસ્થૌપાર્શ્વશોભિતૌ ।

ચતુર્હસ્તત્સરુયુતૌવ્યક્તહસ્તદશાયતૌ ॥ 21 ॥

રક્તકણ્ઠગુણો ધીરો મહાપર્વતસન્નિભઃ ।

કાલઃ કાલમહાવક્ત્રો મેઘસ્થ ઇવ ભાસ્કરઃ ॥ 22 ॥

કાઞ્ચનાઙ્ગદનદ્ધાભ્યામ્ભૂજાભ્યામેષશોભતે ।

શૃઙ્ગાભ્યામિવતુઙ્ગાભ્યાંહિમવાન્ પર્વતોત્તમઃ ॥ 23 ॥

કુણ્ડલાભ્યાન્તુયસ્યૈતદ્ભતધ્ભાતિશુભેક્ષ ।

પુનર્વસ્વન્તરગતમ્પૂર્ણમ્ભિમ્બમિવૈન્દવમ્ ॥ 24 ॥

આચક્ષ્વમેમહાબાહોત્વમેનંરાક્ષસોત્તમમ્ ।

યન્દૃષ્ટવાવાનરાસ્સર્વેભયાર્તાવિદ્રુતાદિશઃ ॥ 25 ॥

સ પૃષ્ટોરાજપુત્રેણરામેણામિતતેજસા ।

આચચક્ષેમહાતેજારઘવાયવિભીષણઃ ॥ 26 ॥

દશગ્રીવોમહાતેજારાજાવૈશ્રવણાનુજઃ ।

ભીમકર્મામહોત્સાહોરાવણોરાક્ષસાધિપઃ ॥ 27 ॥

તસ્યાસીદ્વીર્યવાન્પુત્રોરાવણપ્રતિમોરણે ।

વૃદ્ધસેવીશ્રુતિધરસ્સર્વાસ્ત્રવિદુષાંવરઃ ॥ 28 ॥

અશ્વપૃષ્ઠેરથેનાગેખડગેધનુષિકર્ષણે ।

ભેદેસાન્ત્વે ચ દાને ચ નયેમન્ત્રે ચ સમ્મતઃ ॥ 29 ॥

યસ્યબાહૂસમાશ્રિત્યલઙ્કાવસતિનિર્ભયા ।

તનયન્ધાન્યમાલિન્યાઅતિકાયમિમંવિદુઃ ॥ 30 ॥

એતેનારાધિતોબ્રહ્મોતપસાભાવિતાત્મના ।

અસ્ત્રાણિચાપ્યવાપ્તાનિરિપવશ્ચપરાજિતાઃ ॥ 31 ॥

સુરાસુરૈરવધ્યત્વન્દત્તમસ્મૈસ્વયમ્ભુવા ।

એતચ્ચકવચન્દિવ્યંરધશ્ચૈષોઽરભાસ્વરઃ ॥ 32 ॥

એતેનશતશોદેવાદાનવાશ્ચપરાજિતાઃ ।

રક્ષિતાનિ ચ રક્ષાંસિયક્ષાશ્ચાપિનિષૂદિતાઃ ॥ 33 ॥

વજ્રંવિષ્ટમ્ભિતંયેનબાણૈરિન્દ્રસ્યધીમતઃ ।

પાશસ્સલિલરાજસ્યરણેપ્રતિહતસ્તથા ॥ 34 ॥

એષોઽતિકાયોબલવાન્રાક્ષસાનામથર્ષભઃ ।

રાવણસ્યતોધીમાન્દેવદાનવદર્પહા ॥ 35 ॥

તદસ્મિન્ક્રિયતાંયત્નઃક્ષિપ્રમ્પુરુષપુઙ્ગવ ।

પુરાવાનરસૈન્યાનિક્ષ્યન્નયતિસાયકૈઃ ॥ 36 ॥

તતોતિકાયોબલવાન્પ્રવિશ્યહરિવાહિનીમ્ ।

વિષ્ફારયામાસધનુર્નનાદ ચ પુનઃપુનઃ ॥ 37 ॥

તમ્ભીમવપુષન્દૃષ્ટવારથસ્થંરથિનાંવરમ્ ।

અભિપેતુર્મહાત્માનોયેપ્રધાનાવનૌકસઃ ॥ 38 ॥

કુમુદોદ્વિવિદોમૈન્દોનીલશ્શરભએવ ચ ।

પાદપૈર્ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચયુગપત્સમભિદ્રવન્ ॥ 39 ॥

તેષાંવૃક્ષાંશ્ચશૈલાંશ્ચશરૈઃકાઞ્ચનભૂષણૈઃ ।

અતિકાયોમહાતેજાશ્ચિચ્છેદાસ્ત્રવિદાંવરઃ ॥ 40 ॥

તાંશ્ચૈવસર્વાન્ સ હરીન્ શરૈસ્સર્વાયસૈર્બલી ।

વિવ્યાથાભિમુખસ્સઙ્ખ્યેભીમકાયોનિશાચર ॥ 41 ॥

તેઽર્દિતામ્બાણવર્ષેણભિન્નગાત્રાઃપ્લવઙ્ગમાઃ ।

ન શેકુરતિકાયસ્યપ્રતિકર્તુમ્મહારણે ॥ 42 ॥

તત્ ત્સૈન્યંહરિવીરાણાન્ત્રાસયામાસરાક્ષસઃ ।

મૃગયૂથમિવક્રુદ્ધોહરિર્યૌવનદર્પિતઃ ॥ 43 ॥

સરાક્ષસેન્દ્રોહરિસૈન્યમધ્યેનાયુધ્યમાનન્નિજઘાનકઞ્ચિત્ ।

ઉપેત્યરામંસધમઃ કલાપી સ ગર્વિતંવાક્યમિદમ્બભાષે ॥ 44 ॥

રથેસ્થિતોહંશરચાપપાણિર્નપ્રાકૃતઙ્કઞ્ચનયોધયામિ ।

યસ્યાસ્તિકશ્ચિદ્વ્યવસાયયુક્તોદદાતુમેક્ષિપ્રમિહાદ્યયુદ્ધમ્ ॥ 45 ॥

તત્તસ્યવાક્યમ્બ્રુવતોનિશમ્યચુકોપસૌમિત્રિરમિત્રહન્તા ।

અમૃષ્યમાણશ્ચસમુત્પપાતજગ્રાહચાપં ચ તતસ્સ્મયિત્વા ॥ 46 ॥

ક્રુદ્ધસ્સૌમિત્રિરુત્પત્યતૂણાદાક્ષિપ્યસાયકમ્ ।

પુરસ્તાદતિકાયસ્યવિચકર્ષમહદ્ધનુઃ ॥ 47 ॥

પૂરયન્ સ મહીંશૈલાનાકાશંસાગરન્દિશઃ ।

જ્યાશબ્દોલક્ષ્મણસ્યોગ્રસ્ત્રાસયન્ રજનીચરાન્ ॥ 48 ॥

સૌમિત્રેશ્ચાપનિર્ઘોષંશ્રુત્વાપ્રતિભયન્તદા ।

વિસિષ્મિયેમહાતેજારાક્ષસેન્દ્રાત્મજોબલી ॥ 49 ॥

અથાતિકાયઃકુપિતોદૃષ્ટવાલક્ષ્મણમુત્થિતમ્ ।

આદાયનિશિતમ્બાણમિદંવચનમબ્રવીત્ ॥ 50 ॥

બાલસ્ત્વમસિસૌમિત્રેવિક્રમેષ્વવિચક્ષણઃ ।

ગચ્છકિઙ્કાલસદૃશમ્માંયોધયતુમિચ્છસિ ॥ 51 ॥

ન હિમદ્બાહુસૃષ્ટાનામસ્ત્રાણાહિમવાનપિ ।

સોઢુમુત્સહતેવેગમન્તરિક્ષમથોમહી ॥ 52 ॥

સુખપ્રસુપ્તઙ્કાલાગ્નિંવિબોધયિતુમિચ્છસિ ।

ન્યસ્યચાપન્નિવર્તસ્વમાપ્રાણાન્ જહિમદ્ગતઃ ॥ 53 ॥

અથવાત્વમ્પ્રતિષ્ટબ્ધો ન નિવર્તિતુમિચ્છસિ ।

તિષ્ઠપ્રાણાન્ પરિત્યજ્યગમિષ્યસિયમક્ષ્યમ્ ॥ 54 ॥

પશ્યમેનિશિતાન્બાણાનરિદર્પનિષૂદનાન્ ।

ઈશ્વરાયુધસઙ્કાશાંસ્તપ્તકાઞ્ચનભૂષણાન્ ॥ 55 ॥

એષ તે સર્પસઙ્કાશો બાણઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્ ।

મૃગરાજ ઇવ ક્રુદ્ધો નાગરાજસ્ય શોણિતમ્ ॥ 56 ॥

ઇત્યેવમુક્ત્વાસઙ્ક્રુદ્ધશ્શરન્ધનુષિસન્દધે ।

શ્રુત્વાતિકાયસ્યવચસ્સરોષંસગર્વિતંસમ્યતિરાજપુત્રઃ ।

સ સઞ્ચુકોપાતિબલોમનસ્વીરુવાચવાક્યં ચ તતોમહાર્થમ્ ॥ 57 ॥

ન વાક્યમાત્રેણભવાન્ પ્રધાનો ન કત્થનાત્સત્પુરુષાભવન્તિ ।

મયિસ્થિતેધન્વિનિબાણપાણૌનિદર્શયસ્વાત્મબલન્દુરાત્મન્ ॥ 58 ॥

કર્મણા સૂચયાત્માનં ન વિકત્થિતુમર્હસિ ।

પૌરુષેણ તુ યો યુક્તઃ સ તુ શૂર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥ 59 ॥

સર્વાયુધસમાયુક્તોધન્વીત્વંરથમાસ્થિતઃ ।

શરૈર્વાયદિવાપ્યસ્ત્રૈર્દર્શયસ્વપરાક્રમમ્ ॥ 60 ॥

તતઃ શિરસ્તે નિશિતૈઃ પાતયિષ્યામ્યહં શરૈઃ ।

મારુતઃ કાલસમ્પક્વં વૃન્તાત્તાલફલં યથા ॥ 61 ॥

અદ્યતેમામકાબાણાસ્તપ્તકાઞ્ચનભૂષણાઃ ।

પાસ્યન્તિરુધિરઙ્ગાત્રાદ્બાણશલ્યાન્તરોત્થિતમ્ ॥ 62 ॥

બાલોઽયમિતિવિજ્ઞાય ન માવજ્ઞાતુમર્હસિ ।

બાલોવાયદિવાવૃદ્ધોમૃત્યુઞ્જાનીહિસંયુગે ॥ 63 ॥

બાલેનવિષ્ણુનાલોકાસ્ત્રયઃક્રાન્તાસ્ત્રિવિક્રમૈઃ ।

લક્ષ્મણસ્યવચશ્શ્રુત્વાહેતુમત્પરમાર્થવત્ ॥ 64 ॥

અતિકાયઃપ્રચુક્રોધબાણઞ્ચોત્તમમાદદે ।

તતોવિદ્યાધરાભૂતાદેવાદૈત્યામહર્ષયઃ ॥ 65 ॥

ગુહ્યકાશ્ચમહાત્માનસ્તદ્યુદ્ધન્દ્રષ્ટુમાગમન્ ।

તોઽતિકાયઃકુપિતશ્ચાપમારોપ્યસાયકમ્ ॥ 66 ॥

લક્ષ્મણાયપ્રચિક્ષેપસઙ્ક્ષિપન્નિવચામ્બરમ્ ।

તમાપતન્તન્નિશિતંશરમાશીવિષોપમમ્ ॥ 67 ॥

અર્ધચન્દ્રેણચિચ્છેદલક્ષ્મણઃપરવીરહા ।

તન્નિકૃત્તંશરન્દૃષ્ટવાકૃત્તભોગમિવોરગમ્ ॥ 68 ॥

અતિકાયોભૃશઙ્ક્રુદ્ધઃપઞ્ચબાણાન્ સમાદદે ।

તાન્શરાન્ સમ્પ્રચિક્ષેપલક્ષ્મણાયનિશાચરઃ ॥ 69 ॥

તાનપ્રાપ્તાન્ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈશ્ચિચ્છેદભરતાનુજઃ ।

સતાન્ છિત્ત્વાશિતૈર્બાણૈર્લક્ષ્મણઃપરવીરહા ॥ 70 ॥

આદદેનિશિતમ્બાણઞ્જ્વલન્તમિવતેજસા ।

તમાદાયધનુશ્શ્રેષ્ઠેયોજયામાસલક્ષ્મણઃ ॥ 71 ॥

વિચકર્ષ ચ વેગેનવિસસર્જ ચ વીર્યવાન્ ।

પૂર્ણાયતવિસૃષેનશરેણનતપર્વણા ॥ 72 ॥

લલાટેરાક્ષસશ્રેષ્ઠમાજઘાન સ વીર્યવાન્ ।

સલલાટેશરોમગ્નસ્તસ્યભીમસ્યરક્ષસઃ ॥ 73 ॥

દદૃશે શોણિતેનાક્તઃ પન્નગેન્દ્ર ઇવાહવે ।

રાક્ષસઃ પ્રચકમ્પે ચ લક્ષ્મણેષુ પ્રકમ્પિતઃ ॥ 74 ॥

રુદ્રબાણહતઙ્ઘોરંયથાત્રિપુરગોપુરમ્ ।

ચિન્તયામાસચાશ્વાસ્યવિમૃશ્ય ચ મહાબલઃ ॥ 75 ॥

સાધુબાણનિપાતેનશ્લાઘનીયોઽસિમેરિપુઃ ।

વિધાયૈવંવિનમ્યાસ્યન્નિયમ્ય ચ ભુજાવુભૌ ॥ 76 ॥

સ રથોપસ્થમાસ્થાયરથેનપ્રચચાર હ ।

કન્ત્રીન્પઞ્ચસપ્તેતિસાયન્રાક્ષસર્ષભઃ ॥ 77 ॥

આદદેસન્દધેચાપિવિચકર્ષોત્સસર્જ ચ ।

તેબાણાઃકાલસઙ્કાશારાક્ષસેન્દ્રધુનુશ્ચ્યુતાઃ ॥ 78 ॥

હેમપુઙ્ખારવિપ્રખ્યાશ્ચક્રુર્દીપ્તમિવામ્બરમ્ ।

તસ્તાન્રાક્ષસોત્સૃષ્ટાન્શરૌઘાન્રાઘવાનુજઃ ॥ 79 ॥

અસમ્બ્રાન્તઃપ્રચિચ્છેદનિશિતૈર્બહુભિશ્શરૈઃ ।

તાન્ શરાન્યુધિસમ્પ્રેક્ષ્યનિકૃત્તાન્રાવણાત્મજઃ ॥ 80 ॥

ચુકોપત્રિદશેન્દ્રારિર્જગ્રાહનિશિતંશરમ્ ।

સસન્ધાયમહાતેજાસ્તમ્બાણંસહસોત્સૃજત્ ॥ 81 ॥

તેનસ્સૌમિત્રિમાયાન્તમાજઘાનસ્તનાન્તરે ।

અતિકાયેનસૌમિત્રિસ્તાડિતોયુધિવક્ષસિ ॥ 82 ॥

સુસ્રાવ રુધિરં તીવ્રં મદં મત્ત ઇવ દ્વિપઃ ।

સ ચકાર તદાત્માનં વિશલ્યં સહસા વિભુઃ ॥ 83 ॥

જગ્રાહ ચ શરન્તીક્ષ્ણમસ્ત્રેણાપિચસન્દધે ।

આગ્નેયેનતદાઽસ્ત્રેણયોજયામાસસાયકમ્ ॥ 84 ॥

સ જજ્વાલતદાબાણોધનુષ્યસ્યમહાત્મનઃ ।

અતિકાયોતિતેજસ્વીસૌરમસ્ત્રંસમાદધે ॥ 85 ॥

તેનબાણમ્ભુજઙ્ગાભંહેમપુઙ્ખમયોજયત્ ।

તદસ્ત્રઞ્જ્વલિતઙ્ઘોરંલક્ષ્મણશ્શરમાહિતમ્ ॥ 86 ॥

અતિકાયાયચિક્ષેપકાલદણ્ડમિવાન્તકઃ ।

આગ્નેયેનાભિસંયુક્તન્દૃષ્ટવાબાણન્નિશાચરઃ ॥ 87 ॥

ઉત્સસર્જતદાબાણન્દીપ્તંસૂર્યાસ્ત્રયોજિતમ્ ।

તાવુભાવમ્બરેબાણાવન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ ॥ 88 ॥

તેજસાસમ્પ્રદીપ્તાગ્રૌક્રુદ્ધાવિવભુજઙ્ગમૌ ।

તાવન્યોન્યંવિનિર્દહ્યપેતતુર્ધરણીતલે ॥ 89 ॥

નિરર્ચિષૌભસ્મકૃતૌ ન ભ્રાજેતેશરોત્તમૌ ।

તાવુભૌદીપ્યમાનૌસ્મ ન ભ્રાજેતેમહીતલે ॥ 90 ॥

તતોઽતિકાયસ્સઙ્કૃદ્ધસ્ત્વસ્ત્રમૈષીકમુત્સૃજત્ ।

તત્પ્રચિચ્છેદસૌમિત્રિરસ્ત્રમૈન્દ્રેણવીર્યવાન્ ॥ 91 ॥

ઐષીકન્નિહતન્દૃષ્ટવારુષિતોરાવણાત્મજઃ ।

યામ્યેનાર્સ્તેણસઙ્કૃદ્ધોયોજયામાસસાયકમ્ ॥ 92 ॥

તતસ્તદસ્ત્રઞ્ચિક્ષેપલક્ષ્મણાયનિશાચરઃ ।

વાયવ્યેનતદસ્ત્રેણનિજઘાન સ લક્ષ્મણઃ ॥ 93 ॥

અથૈનંશરધારાભિર્ધારાભિરિવતોયદઃ ।

અભ્યવર્ષત્સુસઙ્કૃદ્ધોલક્ષ્મણોરાવણાત્મજમ્ ॥ 94 ॥

તેઽતિકાયંસમાસાદ્યકવચેવજ્રભૂષિતે ।

ભગ્નાગ્રશલ્યાસ્સહસાપેતુર્બાણામહીતલે ॥ 95 ॥

તાન્મોઘાનભિસમ્પ્રેક્ષ્યલક્ષ્મણઃપરવીરહા ।

અભ્યવર્ષન્મહેષૂણાંસહસ્રેણમહાયશાઃ ॥ 96 ॥

સ વૃષ્યમાણોબાણૌઘૈરતિકાયોમહાબલઃ ।

અવધ્યકવચસ્સઙ્ખ્યેરાક્ષસોનૈવવિવ્યથે ॥ 97 ॥

શરઞ્ચાશીવિષાકારંલક્ષ્મણાયવ્યપાસૃજત્ ।

સ તેનવિદ્ધસ્સૌમિત્રિર્મર્મદેશેશરેણ હ ॥ 98 ॥

મુહૂર્તમાત્રન્નિસ્સઞ્જ્ઞોહ્યભવચ્છત્રુતાપનઃ ।

તતઃસ્સઞ્જ્ઞામુપાલભ્યચતુર્ભિસ્સાયકોત્તમૈઃ ॥ 99 ॥

નિજઘાનહયાન્સઙ્ખ્યેસારથિં ચ મહાબલઃ ।

ધ્વજસ્યોન્મથનઙ્કૃત્વાશરવર્ષૈરરિન્દમઃ ॥ 100 ॥

અસમ્ભ્રાન્તસ્સસૌમિત્રિસ્તાન્શરાનભિલક્ષિતાન્ ।

મુમોચલક્ષ્મણોબાણાન્વધાર્થન્તસ્યરક્ષસઃ ॥ 101 ॥

ન શશાકરુજઙ્કર્તુંયુધિતસ્યનરોત્તમઃ ।

અથૈનમભ્યુપાગમ્યવાયુર્વાક્યમુવાચ હ ॥ 102 ॥

બ્રહ્મદત્તવરો હ્યેષ અવધ્ય કવચાવૃતઃ ।

બ્રાહ્મેણાસ્ત્રેણ ભિન્ધ્યેનમેષ વધ્યો હિ નાન્યથા ॥ 103 ॥

અવધ્યએષહ્યન્યેષામસ્ત્રાણાઙ્કવચીબલી ।

તતસ્તુવાયોર્વચનન્નિશમ્યસૌમિત્રિરિન્દ્રપ્રતિમાનવીર્યઃ ।

સમાદદેબાણમમોઘવેગન્તદ્બ્રાહ્મમસ્ત્રંસહસાનિયોજ્ય ॥ 104 ॥

નિયુજ્યમાનેસૌમિત્રિણાબાણવરેશિતાગ્રે ।

દિશશ્ચચન્દ્રર્કમહાગ્રહાશ્ચનભશ્ચતત્રાસચચાલચોર્વી ॥ 105 ॥

તમ્બ્રહ્મણોઽસ્ત્રેણનિયુજ્યચાપેશરંસુપુઙ્ખંયમદૂતકલ્પમ્ ।

સૌમિત્રિરિન્દ્રારિસુતસ્યતસ્યસસર્જબાણંયુધિવજ્રકલ્પમ્ ॥ 106 ॥

તંલક્ષ્મણોત્સૃષ્ટમમોઘવેગંસમાપતન્તઞ્જ્યલનપ્રકાશમ્ ।

સુપર્ણવજ્રોત્તમચિત્રપુઙ્ખન્તદાઽતિકાયસ્સમરેદદર્શ ॥ 107 ॥

તમ્પ્રેક્ષમાણસ્સહસાઽતિકાયોજઘાનબાણૈર્નિશિતૈરનેકૈઃ ।

સ સાયકસ્તસ્યસુપર્ણવેગસ્તદાતિકાયસ્યજગામપાર્શ્વમ્ ॥ 108 ॥

તમાગતમ્પ્રેક્ષ્યતદાતિકાયોબાણમ્પ્રદીપ્તાન્તકકાલકલ્પમ્ ।

જઘાનક્ત્યૃષ્ટિગદાકુઠારૈશૂલૈર્હુલૈશ્ચાપ્યવિપન્નચેતા ॥ 109 ॥

તાન્યાયુધાન્યદ્ભુતવિગ્રહાણિમોઘાનિકૃત્વા સ શરોઽગ્નિદીપ્તઃ ।

પ્રગૃહ્યતસ્યૈવકિરીટજુષ્ટં તતોઽતિકાયસ્યશિરોજહાર ॥ 110 ॥

તછચિરસ્સશિરસ્ત્રાણંલક્ષ્મણેષુપ્રપીડિતમ્ ।

પપાતસહસાભૂમૌશૃઙ્ગંહિમવતોયથા ॥ 111 ॥

તમ્ભૂમૌનિપતિતન્દૃષ્ટવાવિક્ષિપ્તભૂષણં બભૂવુર્વ્યથિતાસ્સર્વેહતશેષાનિશાચરાઃ ॥ 112 ॥

તેવિષણ્ણમુખાદીનાઃપ્રહારજનિતશ્રમાઃ ।

વિનેદુરુચ્ચૈર્બહવસ્સહસાવિસ્વરૈસ્સ્વરૈઃ ॥ 113 ॥

તતસ્તેત્વરિતંયાતાનિરપેક્ષાનિશાચરાઃ ।

પુરીમભિમુખાભીતાદ્રવન્તોનાયકેહતે ॥ 114 ॥

પ્રહર્ષયુક્તાબહવસ્તુવાનરાઃપ્રબુદ્દપદ્મપ્રતિમાનનાસ્તદા ।

અપૂજયન્લક્ષ્મણવિષ્ટભાગિનંહતેરિપૌભીમબલેદુરાસદે ॥ 115 ॥

અતિબલમતિકાયમભ્રકલ્પંયુધિવિનિપાત્ય સ લક્ષ્મણઃપ્રહૃષ્ટઃ ।

ત્વરિતમથતદા સ રામપાર્શ્વઙ્કપિનિવહૈશ્ચસુપૂજિતોજગામ ॥ 116 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકસપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekasaptatitamassargaḥ |

svabalaṃvyathitandṛṣṭavātumulaṃromaharṣaṇam |

bhrātṛṃścanihatān dṛṣṭavāśakratulyaparākramān || 1 ||

pitṛvyaucāpisanṛdṛśyasamaresannighāditau |

yuddhonmattaṃ ca mattaṃ ca bhrātaraurākṣasarṣabhau || 2 ||

cukopa ca mahātejābrahmadattavaroyudhi |

atikāyo'drisaṅkāśodevadānavadarpahā || 3 ||

sa bhāskarasahasrasyasaṅghātamivabhāsvaram |

rathamāsthāyaśakrārirabhidudrāvavānarān || 4 ||

sa visphāryamahācāpaṅkirīṭīmṛṣṭakuṇḍalaḥ |

nāmaviśrāvayāmāsananāda ca mahāsvanam || 5 ||

tenasiṃhapraṇādenanāmaviśrāvaṇena ca |

jyāśabdena ca bhīmenatrāsayāmāsavānarān || 6 ||

tedṛṣṭavādehamāhātmyaṅkumbhakarṇo'yamuthatitaḥ |

bhayārtāvānarāssarvesaṃśrayanteparasparam || 7 ||

tetasyarūpamālokyayathāviṣṭostrivikrame |

bhayādvānarayūdhāstevidravantitatastataḥ || 8 ||

te'tikāyaṃsamāsādyavānarāmūḍhacetasaḥ |

śaraṇyaṃśaraṇañjagmurlakṣmaṇāgrajamāhave || 9 ||

to'tikāyaṅkākutsthorathasthamparvatopamam |

dadarśadhavaninandūrādgarjantaṅkālameghavat || 10 ||

sa tandṛṣṭavāmahātmānaṃrāghavastuvisismiye |

vānarān sāntvayitvā ca vibhīṣaṇamuvāca ha || 11 ||

ko'sauparvatasaṅkāśodhanuṣmānharilocanaḥ |

yuktehayasahasreṇaviśālesyandanesthitaḥ || 12 ||

ya eṣaniśitaiśśūlaissutīkṇaiḥprāsamudgaraiḥ |

arciṣmadbhirvṛtobhātibhūtairivamaheśvaraḥ || 13 ||

kālajihvāprakāśābhiryaeṣo'tivirājate |

āvṛtorathaśaktībhirvidyudbhirivatoyadaḥ || 14 ||

dhanūṃṣicāsyasajjānihemapṛṣṭhānisarvaśaḥ |

śobhayantirathaśreṣṭhaṃśakracāpamivāmbaram || 15 ||

ka eṣarakṣaśśārdūloraṇabhūmivirājayan |

abhyetirathināṃśreṣṭhorathenādityatejasā || 16 ||

dhvajaśṛṅgapratiṣṭhenarāhuṇābhivirājate |

sūryaramaśinibhairbāṇairdiśo daśa virājayan || 17 ||

triṇatammeghasannādaṃhemapṛṣṭhamalaṅkṛtam |

śatakratudhanuḥprakhyandhanuścāsyavirājate || 18 ||

sa dhvajassapatākaścasānukarṣomahārathaḥ |

catussādisamāyuktomeghastanitāni || 19 ||

viṃśatirdaśa cāṣṭau ca tūṇīrarathamāsthitāḥ |

kārmukāṇi ca bhīmāni jyāśca kāñcanapiṅgalāḥ || 20 ||

dvau ca khaḍagaurathagataupārśvasthaupārśvaśobhitau |

caturhastatsaruyutauvyaktahastadaśāyatau || 21 ||

raktakaṇṭhaguṇo dhīro mahāparvatasannibhaḥ |

kālaḥ kālamahāvaktro meghastha iva bhāskaraḥ || 22 ||

kāñcanāṅgadanaddhābhyāmbhūjābhyāmeṣaśobhate |

śṛṅgābhyāmivatuṅgābhyāṃhimavān parvatottamaḥ || 23 ||

kuṇḍalābhyāntuyasyaitadbhatadhbhātiśubhekṣa |

punarvasvantaragatampūrṇambhimbamivaindavam || 24 ||

ācakṣvamemahābāhotvamenaṃrākṣasottamam |

yandṛṣṭavāvānarāssarvebhayārtāvidrutādiśaḥ || 25 ||

sa pṛṣṭorājaputreṇarāmeṇāmitatejasā |

ācacakṣemahātejāraghavāyavibhīṣaṇaḥ || 26 ||

daśagrīvomahātejārājāvaiśravaṇānujaḥ |

bhīmakarmāmahotsāhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||

tasyāsīdvīryavānputrorāvaṇapratimoraṇe |

vṛddhasevīśrutidharassarvāstraviduṣāṃvaraḥ || 28 ||

aśvapṛṣṭherathenāgekhaḍagedhanuṣikarṣaṇe |

bhedesāntve ca dāne ca nayemantre ca sammataḥ || 29 ||

yasyabāhūsamāśrityalaṅkāvasatinirbhayā |

tanayandhānyamālinyāatikāyamimaṃviduḥ || 30 ||

etenārādhitobrahmotapasābhāvitātmanā |

astrāṇicāpyavāptāniripavaścaparājitāḥ || 31 ||

surāsurairavadhyatvandattamasmaisvayambhuvā |

etaccakavacandivyaṃradhaścaiṣo'rabhāsvaraḥ || 32 ||

etenaśataśodevādānavāścaparājitāḥ |

rakṣitāni ca rakṣāṃsiyakṣāścāpiniṣūditāḥ || 33 ||

vajraṃviṣṭambhitaṃyenabāṇairindrasyadhīmataḥ |

pāśassalilarājasyaraṇepratihatastathā || 34 ||

eṣo'tikāyobalavānrākṣasānāmatharṣabhaḥ |

rāvaṇasyatodhīmāndevadānavadarpahā || 35 ||

tadasminkriyatāṃyatnaḥkṣiprampuruṣapuṅgava |

purāvānarasainyānikṣyannayatisāyakaiḥ || 36 ||

tatotikāyobalavānpraviśyaharivāhinīm |

viṣphārayāmāsadhanurnanāda ca punaḥpunaḥ || 37 ||

tambhīmavapuṣandṛṣṭavārathasthaṃrathināṃvaram |

abhipeturmahātmānoyepradhānāvanaukasaḥ || 38 ||

kumudodvividomaindonīlaśśarabhaeva ca |

pādapairgiriśṛṅgaiścayugapatsamabhidravan || 39 ||

teṣāṃvṛkṣāṃścaśailāṃścaśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |

atikāyomahātejāścicchedāstravidāṃvaraḥ || 40 ||

tāṃścaivasarvān sa harīn śaraissarvāyasairbalī |

vivyāthābhimukhassaṅkhyebhīmakāyoniśācara || 41 ||

te'rditāmbāṇavarṣeṇabhinnagātrāḥplavaṅgamāḥ |

na śekuratikāyasyapratikartummahāraṇe || 42 ||

tat tsainyaṃharivīrāṇāntrāsayāmāsarākṣasaḥ |

mṛgayūthamivakruddhohariryauvanadarpitaḥ || 43 ||

sarākṣasendroharisainyamadhyenāyudhyamānannijaghānakañcit |

upetyarāmaṃsadhamaḥ kalāpī sa garvitaṃvākyamidambabhāṣe || 44 ||

rathesthitohaṃśaracāpapāṇirnaprākṛtaṅkañcanayodhayāmi |

yasyāstikaścidvyavasāyayuktodadātumekṣipramihādyayuddham || 45 ||

tattasyavākyambruvatoniśamyacukopasaumitriramitrahantā |

amṛṣyamāṇaścasamutpapātajagrāhacāpaṃ ca tatassmayitvā || 46 ||

kruddhassaumitrirutpatyatūṇādākṣipyasāyakam |

purastādatikāyasyavicakarṣamahaddhanuḥ || 47 ||

pūrayan sa mahīṃśailānākāśaṃsāgarandiśaḥ |

jyāśabdolakṣmaṇasyograstrāsayan rajanīcarān || 48 ||

saumitreścāpanirghoṣaṃśrutvāpratibhayantadā |

visiṣmiyemahātejārākṣasendrātmajobalī || 49 ||

athātikāyaḥkupitodṛṣṭavālakṣmaṇamutthitam |

ādāyaniśitambāṇamidaṃvacanamabravīt || 50 ||

bālastvamasisaumitrevikrameṣvavicakṣaṇaḥ |

gacchakiṅkālasadṛśammāṃyodhayatumicchasi || 51 ||

na himadbāhusṛṣṭānāmastrāṇāhimavānapi |

soḍhumutsahatevegamantarikṣamathomahī || 52 ||

sukhaprasuptaṅkālāgniṃvibodhayitumicchasi |

nyasyacāpannivartasvamāprāṇān jahimadgataḥ || 53 ||

athavātvampratiṣṭabdho na nivartitumicchasi |

tiṣṭhaprāṇān parityajyagamiṣyasiyamakṣyam || 54 ||

paśyameniśitānbāṇānaridarpaniṣūdanān |

īśvarāyudhasaṅkāśāṃstaptakāñcanabhūṣaṇān || 55 ||

eṣa te sarpasaṅkāśo bāṇaḥ pāsyati śoṇitam |

mṛgarāja iva kruddho nāgarājasya śoṇitam || 56 ||

ityevamuktvāsaṅkruddhaśśarandhanuṣisandadhe |

śrutvātikāyasyavacassaroṣaṃsagarvitaṃsamyatirājaputraḥ |

sa sañcukopātibalomanasvīruvācavākyaṃ ca tatomahārtham || 57 ||

na vākyamātreṇabhavān pradhāno na katthanātsatpuruṣābhavanti |

mayisthitedhanvinibāṇapāṇaunidarśayasvātmabalandurātman || 58 ||

karmaṇā sūcayātmānaṃ na vikatthitumarhasi |

pauruṣeṇa tu yo yuktaḥ sa tu śūra iti smṛtaḥ || 59 ||

sarvāyudhasamāyuktodhanvītvaṃrathamāsthitaḥ |

śarairvāyadivāpyastrairdarśayasvaparākramam || 60 ||

tataḥ śiraste niśitaiḥ pātayiṣyāmyahaṃ śaraiḥ |

mārutaḥ kālasampakvaṃ vṛntāttālaphalaṃ yathā || 61 ||

adyatemāmakābāṇāstaptakāñcanabhūṣaṇāḥ |

pāsyantirudhiraṅgātrādbāṇaśalyāntarotthitam || 62 ||

bālo'yamitivijñāya na māvajñātumarhasi |

bālovāyadivāvṛddhomṛtyuñjānīhisaṃyuge || 63 ||

bālenaviṣṇunālokāstrayaḥkrāntāstrivikramaiḥ |

lakṣmaṇasyavacaśśrutvāhetumatparamārthavat || 64 ||

atikāyaḥpracukrodhabāṇañcottamamādade |

tatovidyādharābhūtādevādaityāmaharṣayaḥ || 65 ||

guhyakāścamahātmānastadyuddhandraṣṭumāgaman |

to'tikāyaḥkupitaścāpamāropyasāyakam || 66 ||

lakṣmaṇāyapracikṣepasaṅkṣipannivacāmbaram |

tamāpatantanniśitaṃśaramāśīviṣopamam || 67 ||

ardhacandreṇacicchedalakṣmaṇaḥparavīrahā |

tannikṛttaṃśarandṛṣṭavākṛttabhogamivoragam || 68 ||

atikāyobhṛśaṅkruddhaḥpañcabāṇān samādade |

tānśarān sampracikṣepalakṣmaṇāyaniśācaraḥ || 69 ||

tānaprāptān śaraistīkṣṇaiścicchedabharatānujaḥ |

satān chittvāśitairbāṇairlakṣmaṇaḥparavīrahā || 70 ||

ādadeniśitambāṇañjvalantamivatejasā |

tamādāyadhanuśśreṣṭheyojayāmāsalakṣmaṇaḥ || 71 ||

vicakarṣa ca vegenavisasarja ca vīryavān |

pūrṇāyatavisṛṣenaśareṇanataparvaṇā || 72 ||

lalāṭerākṣasaśreṣṭhamājaghāna sa vīryavān |

salalāṭeśaromagnastasyabhīmasyarakṣasaḥ || 73 ||

dadṛśe śoṇitenāktaḥ pannagendra ivāhave |

rākṣasaḥ pracakampe ca lakṣmaṇeṣu prakampitaḥ || 74 ||

rudrabāṇahataṅghoraṃyathātripuragopuram |

cintayāmāsacāśvāsyavimṛśya ca mahābalaḥ || 75 ||

sādhubāṇanipātenaślāghanīyo'simeripuḥ |

vidhāyaivaṃvinamyāsyanniyamya ca bhujāvubhau || 76 ||

sa rathopasthamāsthāyarathenapracacāra ha |

kantrīnpañcasaptetisāyanrākṣasarṣabhaḥ || 77 ||

ādadesandadhecāpivicakarṣotsasarja ca |

tebāṇāḥkālasaṅkāśārākṣasendradhunuścyutāḥ || 78 ||

hemapuṅkhāraviprakhyāścakrurdīptamivāmbaram |

tastānrākṣasotsṛṣṭānśaraughānrāghavānujaḥ || 79 ||

asambrāntaḥpracicchedaniśitairbahubhiśśaraiḥ |

tān śarānyudhisamprekṣyanikṛttānrāvaṇātmajaḥ || 80 ||

cukopatridaśendrārirjagrāhaniśitaṃśaram |

sasandhāyamahātejāstambāṇaṃsahasotsṛjat || 81 ||

tenassaumitrimāyāntamājaghānastanāntare |

atikāyenasaumitristāḍitoyudhivakṣasi || 82 ||

susrāva rudhiraṃ tīvraṃ madaṃ matta iva dvipaḥ |

sa cakāra tadātmānaṃ viśalyaṃ sahasā vibhuḥ || 83 ||

jagrāha ca śarantīkṣṇamastreṇāpicasandadhe |

āgneyenatadā'streṇayojayāmāsasāyakam || 84 ||

sa jajvālatadābāṇodhanuṣyasyamahātmanaḥ |

atikāyotitejasvīsauramastraṃsamādadhe || 85 ||

tenabāṇambhujaṅgābhaṃhemapuṅkhamayojayat |

tadastrañjvalitaṅghoraṃlakṣmaṇaśśaramāhitam || 86 ||

atikāyāyacikṣepakāladaṇḍamivāntakaḥ |

āgneyenābhisaṃyuktandṛṣṭavābāṇanniśācaraḥ || 87 ||

utsasarjatadābāṇandīptaṃsūryāstrayojitam |

tāvubhāvambarebāṇāvanyonyamabhijaghnatuḥ || 88 ||

tejasāsampradīptāgraukruddhāvivabhujaṅgamau |

tāvanyonyaṃvinirdahyapetaturdharaṇītale || 89 ||

nirarciṣaubhasmakṛtau na bhrājeteśarottamau |

tāvubhaudīpyamānausma na bhrājetemahītale || 90 ||

tato'tikāyassaṅkṛddhastvastramaiṣīkamutsṛjat |

tatpracicchedasaumitrirastramaindreṇavīryavān || 91 ||

aiṣīkannihatandṛṣṭavāruṣitorāvaṇātmajaḥ |

yāmyenārsteṇasaṅkṛddhoyojayāmāsasāyakam || 92 ||

tatastadastrañcikṣepalakṣmaṇāyaniśācaraḥ |

vāyavyenatadastreṇanijaghāna sa lakṣmaṇaḥ || 93 ||

athainaṃśaradhārābhirdhārābhirivatoyadaḥ |

abhyavarṣatsusaṅkṛddholakṣmaṇorāvaṇātmajam || 94 ||

te'tikāyaṃsamāsādyakavacevajrabhūṣite |

bhagnāgraśalyāssahasāpeturbāṇāmahītale || 95 ||

tānmoghānabhisamprekṣyalakṣmaṇaḥparavīrahā |

abhyavarṣanmaheṣūṇāṃsahasreṇamahāyaśāḥ || 96 ||

sa vṛṣyamāṇobāṇaughairatikāyomahābalaḥ |

avadhyakavacassaṅkhyerākṣasonaivavivyathe || 97 ||

śarañcāśīviṣākāraṃlakṣmaṇāyavyapāsṛjat |

sa tenaviddhassaumitrirmarmadeśeśareṇa ha || 98 ||

muhūrtamātrannissañjñohyabhavacchatrutāpanaḥ |

tataḥssañjñāmupālabhyacaturbhissāyakottamaiḥ || 99 ||

nijaghānahayānsaṅkhyesārathiṃ ca mahābalaḥ |

dhvajasyonmathanaṅkṛtvāśaravarṣairarindamaḥ || 100 ||

asambhrāntassasaumitristānśarānabhilakṣitān |

mumocalakṣmaṇobāṇānvadhārthantasyarakṣasaḥ || 101 ||

na śaśākarujaṅkartuṃyudhitasyanarottamaḥ |

athainamabhyupāgamyavāyurvākyamuvāca ha || 102 ||

brahmadattavaro hyeṣa avadhya kavacāvṛtaḥ |

brāhmeṇāstreṇa bhindhyenameṣa vadhyo hi nānyathā || 103 ||

avadhyaeṣahyanyeṣāmastrāṇāṅkavacībalī |

tatastuvāyorvacananniśamyasaumitririndrapratimānavīryaḥ |

samādadebāṇamamoghavegantadbrāhmamastraṃsahasāniyojya || 104 ||

niyujyamānesaumitriṇābāṇavareśitāgre |

diśaścacandrarkamahāgrahāścanabhaścatatrāsacacālacorvī || 105 ||

tambrahmaṇo'streṇaniyujyacāpeśaraṃsupuṅkhaṃyamadūtakalpam |

saumitririndrārisutasyatasyasasarjabāṇaṃyudhivajrakalpam || 106 ||

taṃlakṣmaṇotsṛṣṭamamoghavegaṃsamāpatantañjyalanaprakāśam |

suparṇavajrottamacitrapuṅkhantadā'tikāyassamaredadarśa || 107 ||

tamprekṣamāṇassahasā'tikāyojaghānabāṇairniśitairanekaiḥ |

sa sāyakastasyasuparṇavegastadātikāyasyajagāmapārśvam || 108 ||

tamāgatamprekṣyatadātikāyobāṇampradīptāntakakālakalpam |

jaghānaktyṛṣṭigadākuṭhāraiśūlairhulaiścāpyavipannacetā || 109 ||

tānyāyudhānyadbhutavigrahāṇimoghānikṛtvā sa śaro'gnidīptaḥ |

pragṛhyatasyaivakirīṭajuṣṭaṃ tato'tikāyasyaśirojahāra || 110 ||

tachacirassaśirastrāṇaṃlakṣmaṇeṣuprapīḍitam |

papātasahasābhūmauśṛṅgaṃhimavatoyathā || 111 ||

tambhūmaunipatitandṛṣṭavāvikṣiptabhūṣaṇaṃ babhūvurvyathitāssarvehataśeṣāniśācarāḥ || 112 ||

teviṣaṇṇamukhādīnāḥprahārajanitaśramāḥ |

vineduruccairbahavassahasāvisvaraissvaraiḥ || 113 ||

tatastetvaritaṃyātānirapekṣāniśācarāḥ |

purīmabhimukhābhītādravantonāyakehate || 114 ||

praharṣayuktābahavastuvānarāḥprabuddapadmapratimānanāstadā |

apūjayanlakṣmaṇaviṣṭabhāginaṃhateripaubhīmabaledurāsade || 115 ||

atibalamatikāyamabhrakalpaṃyudhivinipātya sa lakṣmaṇaḥprahṛṣṭaḥ |

tvaritamathatadā sa rāmapārśvaṅkapinivahaiścasupūjitojagāma || 116 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||