6.68 Yuddhakanda - Ashtashashtitama Sargah

ॐ

6.68 યુદ્ધકાણ્ડ - અષ્ટષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

કુમ્ભકર્ણંહતન્દૃષ્ટવારાઘવેણમહાત્મના ।

રાક્ષસારાક્ષસેન્દ્રાયરાવણાયન્યવેદયન્ ॥ 1 ॥

રાજન્ સ કાલસઙ્કાશસ્સંયુક્તઃકાલકર્મણા ।

વિદ્રાવ્યવાનરીંસેનામ્ભક્ષયિત્વા ચ વાનરાન્ ॥ 2 ॥

પ્રતપિત્વા મુહૂર્તન્તુપ્રશાન્તોરામતેજસા ।

કાયેનાર્થપ્રવિષ્ટેનસમુદ્રમ્ભીમદર્શનમ્ ॥ 3 ॥

નિકૃત્તકણ્ઠોરુભુજોવિક્ષરન્રુધિરમ્બહુ ।

રુદ્ધ્વાદ્વારંશરીરેણલઙ્કાયાઃપર્વતોપમઃ ॥ 4 ॥

કુમ્ભકર્ણસ્તવ ભ્રાતા કાકુત્થ્સશરપીડિતઃ ।

લગણ્ડભૂતો વિકૃતો દાવદગ્ધ ઇવ દ્રુમઃ ॥ 5 ॥

તંશ્રુત્વાવિનિહતંસઙ્ખ્યેકુમ્ભકર્ણમ્મહાબલમ્ ।

રાવણશ્શોકસન્તપ્તોમુમોહ ચ પપાત ચ ॥ 6 ॥

પિતૃવ્યન્નિહતંશ્રુત્વાદેવાન્તકનરાન્તકૌ ।

ત્રિશિરાશ્ચાતિકાયશ્ચરુરુદુશ્શોકપીડિતાઃ ॥ 7 ॥

ભ્રાતરન્નિહતંશ્રુત્વારામેણાક્લિષ્ટકર્મણા ।

મહોદરમહાપાર્શ્વૌશોકાક્રાન્તૌબભૂવતુઃ ॥ 8 ॥

તતઃકૃચ્છ્રાત્સમાસાદ્યસઞ્જ્ઞાંરાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।

કુમ્ભકર્ણવધાદ્દીનોવિલલાપકુલેન્દ્રિયઃ ॥ 9 ॥

હાવીર રિપુદર્પઘ્ન કુમ્ભકર્ણ મહાબલ ।

ત્વમ્માંવિહાયવૈદૈવાદ્યાતોઽસિયમસાદનમ્ ॥ 10 ॥

મમશલ્યમનુદ્ધૃત્યબાન્ધવાનામ્મહાબલ ।

શત્રુસૈન્યમ્પ્રતાપ્યૈકસ્ત્વમ્માંસન્ત્યજ્યગચ્છસિ ॥ 11 ॥

ઇદાનીઙ્ખલ્વહન્નાસ્મિયસ્યમેદક્ષિણોભુજઃ ।

પતિતોયંસમાશ્રિત્ય ન બિભેમિસુરાસુરાન્ ॥ 12 ॥

કથમેવંવિધોવીરોદેવદાનવદર્પહા ।

કાલાગ્નિરુદ્રાપ્રતિમોરણેરાઘવેણવૈહતઃ ॥ 13 ॥

યસ્યતેવજ્રનિષ્પેષો ન કુર્વાદ્વ્યસનંસદા ।

સ કથંરામબાણાર્તમ્પ્રસુપ્તોઽસિમહીતલે ॥ 14 ॥

એતેદેવગણાસ્સાર્થમૃષિભિર્ગગનેસ્થિતાઃ ।

નિહતન્ત્વાંરણેદૃષ્ટવાનિનદન્તિપ્રહર્ષિતાઃ ॥ 15 ॥

ધ્રુવમદ્યૈવસંહૃષ્ટાલબ્ધલક્ષાઃપ્લવઙ્ગમાઃ ।

આરોક્ષ્યન્તીહદુર્ગાણિલઙ્કાદ્વારાણિસર્વશઃ ॥ 16 ॥

રાજ્યેનનાસ્તિમેકાર્યઙ્કિઙ્કરિષ્યામિસીતયા ।

કુમ્ભકર્ણવિહીનસ્યજીવિતેનાસ્તિમેમતિઃ ॥ 17 ॥

યદ્યહમ્ભ્રાતૃહન્તારં ન હન્મિયુધિરાઘવમ્ ।

નનુમેમરણંશ્રેયો ન ચેદંવ્યર્થજીવિતમ્ ॥ 18 ॥

અદ્યૈવતઙ્ગમિષ્યામિદેશંયત્રાનુજોમમ ।

ન હિભ્રાતૃન્ સમુત્સૃજ્યક્ષણઞ્જીવિતમુત્સહે ॥ 19 ॥

દેવાહિમાંહસિષ્યન્તિદૃષ્ટવાપૂર્વાપકારિણમ્ ।

કથમિન્દ્રઞ્જયિષ્યામિકુમ્ભકર્ણ હતેત્વયિ ॥ 20 ॥

તદિદમ્મામનુપ્રાપ્તંવિભીષણવચશ્શુભમ્ ।

યદજ્ઞાનાન્મયાતસ્ય ન ગૃહીતમ્મહાત્મનઃ ॥ 21 ॥

વિભીષણવચોયાવત્કુમ્ભકર્ણપ્રહસ્તયોઃ ।

વિનાશોઽયંસમુત્પન્નોમાંવ્રીડયતિદારુણઃ ॥ 22 ॥

તસ્યાયઙ્કર્મણઃપ્રાપ્તોવિપાકોમમશોકદઃ ।

યન્મયાધાર્મિકશ્શમાન્ સ નિરસ્તોવિભીષણઃ ॥ 23 ॥

ઇતિબહુવિધમાકુલાન્તરાત્માકૃપણમતીવવિલપ્યકુમ્ભકર્ણમ્ ।

ન્યપદથદશાનનોભૃશાર્તસ્તમનુજમિન્દ્રરિપુંહતંવિદિત્વા ॥ 24 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ |

kumbhakarṇaṃhatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |

rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan || 1 ||

rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |

vidrāvyavānarīṃsenāmbhakṣayitvā ca vānarān || 2 ||

pratapitvā muhūrtantupraśāntorāmatejasā |

kāyenārthapraviṣṭenasamudrambhīmadarśanam || 3 ||

nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhirambahu |

ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ || 4 ||

kumbhakarṇastava bhrātā kākutthsaśarapīḍitaḥ |

lagaṇḍabhūto vikṛto dāvadagdha iva drumaḥ || 5 ||

taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇammahābalam |

rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca || 6 ||

pitṛvyannihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |

triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ || 7 ||

bhrātarannihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ || 8 ||

tataḥkṛcchrātsamāsādyasañjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |

kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ || 9 ||

hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |

tvammāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam || 10 ||

mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāmmahābala |

śatrusainyampratāpyaikastvammāṃsantyajyagacchasi || 11 ||

idānīṅkhalvahannāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |

patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān || 12 ||

kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |

kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ || 13 ||

yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |

sa kathaṃrāmabāṇārtamprasupto'simahītale || 14 ||

etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |

nihatantvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ || 15 ||

dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |

ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ || 16 ||

rājyenanāstimekāryaṅkiṅkariṣyāmisītayā |

kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ || 17 ||

yadyahambhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |

nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam || 18 ||

adyaivataṅgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |

na hibhrātṛn samutsṛjyakṣaṇañjīvitamutsahe || 19 ||

devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |

kathamindrañjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi || 20 ||

tadidammāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |

yadajñānānmayātasya na gṛhītammahātmanaḥ || 21 ||

vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |

vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ || 22 ||

tasyāyaṅkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |

yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ || 23 ||

itibahuvidhamākulāntarātmākṛpaṇamatīvavilapyakumbhakarṇam |

nyapadathadaśānanobhṛśārtastamanujamindraripuṃhataṃviditvā || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ||