📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
6.52 યુદ્ધકાણ્ડ - દ્વિપઞ્ચાશ સર્ગઃ
6.52 Yuddhakanda - Dvipanchasha Sargah
Valmiki Gujarati
શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।
અથ દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।
ધૂમ્રાક્ષમ્પ્રેક્ષ્યનિર્યાન્તંરાક્ષસમ્ભીમવિક્રમમ્ ।
વિનેદુર્વાનરાસ્સર્વેપ્રહૃષ્ટાયુદ્ધકાઙ્ ક્ષિણઃ ॥ 1 ॥
તેષાંસુતુમુલંયુદ્ધંસઞ્જજ્ઞેકપિરક્ષસામ્ ।
અન્યોન્યમ્પાદપૈર્ઘોરન્નિઘ્નતાંશૂલમુદ્ગરૈઃ ॥ 2 ॥
રાક્ષસૈર્વાનરાઘોરાવિનિકૃત્તસ્સમન્તતઃ ।
વાનરૈરાક્ષસાશ્ચાપિદ્રુમૈર્ભૂમિસમીકૃતાઃ ॥ 3 ॥
રાક્ષસાસ્ત્વભિસઙ્ક્રુદ્ધાવાનરાન્નિશિતૈશ્શરૈઃ ।
વિવ્યથુર્ઘોરસઙ્કાશૈઃકઙ્કપત્રૈરજિહ્મગૈઃ ॥ 4 ॥
તેગદાભિશ્ચભીમાભિઃપટ્ટસૈઃ કૂટમુદ્ગરૈઃ ।
ઘોરૈશ્ચપરિઘૈશ્ચિત્રૈસ્ત્રિશૂલૈશ્ચાપિસંશ્રિતૈઃ ॥ 5 ॥
વિદાર્યમાણારક્ષોભિર્વાનરાસ્તેમહાબલાઃ ।
અમર્ષાજ્જનિતોદ્ધર્ષાશ્ચક્રુઃકર્માણ્યભીતવત્ ॥ 6 ॥
શરનિર્ભિન્નગાત્રાસ્તેશૂલનિર્ભિન્નદેહિનઃ ।
જગૃહુસ્તેદ્રુમાંસ્તત્રશિલાશ્ચહરિયૂથપાઃ ॥ 7 ॥
તેભીમવેગાહરયોનર્દમાનાસ્તતસ્તતઃ ।
મમન્થૂરાક્ષસાન્વીરાન્નામાનિચબભાષિરે ॥ 8 ॥
તદ્ભભૂવાદ્ભુતઙ્ઘોરંયુદ્ધંવાનરરક્ષસામ્ ।
શિલાભિર્વિવિધાભિશ્ચબહુભિશ્ચૈવપાદપૈઃ ॥ 9 ॥
રાક્ષસામથિતાઃકેચિદ્વાનરૈર્જિતકાશિભિઃ ।
વવમૂરુધિરઙ્કેચિન્મુખૈરુધિરભોજનાઃ ॥ 10 ॥
પાર્શ્વેષુદારિતાઃકેચિત્કેચિદ્રાશીકૃતાદ્રુમૈઃ ।
શિલાભિશ્ચૂર્ણિતાઃકેચિત્કેચિદ્ધન્તૈર્વિદારિતાઃ ॥ 11 ॥
ધ્વજૈર્વિમથિતૈર્ભગ્નૈઃખઙ્ગૈશ્ચવિનિપાતિતૈઃ ।
રથૈર્વિધ્વંસિતૈશ્ચાપિપતિતૈઃરજનીચરૈઃ ॥ 12 ॥
ગજેન્દ્રૈઃપર્વતાકારૈઃપર્વતાગ્રૈર્વનૌકસામ્ ।
મથિતૈર્વાજિભિઃકીર્ણંસારોહૈર્વસુધાતલમ્ ॥ 13 ॥
વાનરૈર્ભીમવિક્રાન્સ્સૈરાપ્લુત્યાઽપ્લુત્યવેગિતૈઃ ।
રાક્ષસાઃકરજૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મુખેષુવિનિર્તિતાઃ ॥ 14 ॥
વિષણ્ણવદનાભૂયોવિપ્રકીર્ણશિરોરુહાઃ ।
મૂઢાશ્શોણિતગન્ધેનનિપેતુર્ધરણીતલે ॥ 15 ॥
અન્યેતુપરમસઙ્કૃક્રુદ્ધારાક્ષસાભીમનિશ્વનાઃ ।
તલૈરેવાભિધાવન્તિવજ્રસ્પર્શસમૈર્હરીન્ ॥ 16 ॥
વાનરૈરાપતન્તસ્તેવેગિતાવેગવત્તરૈઃ ।
મુષ્ટિભિશ્ચરણૈર્દન્સ્સૈઃપાદપૈશ્ચાવપોથિતા ॥ 17 ॥
સૈન્યન્તુવિદ્રુતન્દૃષ્ટવાધૂમ્રાક્ષોરાક્ષસર્ષભઃ ।
રોષેણકદનઞ્ચક્રેવાનરાણાંયુયુત્સતામ્ ॥ 18 ॥
પ્તાસૈઃપ્રમથિતાઃકેચિદ્વાનરાશ્શોણિતસ્રવાઃ ।
મુદ્ગરૈરાહતાઃકેચિત્પાતિતાધરણીતલે ॥ 19 ॥
પરિઘૈર્મથિતાઃકેચિદ્ભિણ્ડિવાલૈર્વિદારિતાઃ ।
પટ્ટસૈરાહતાઃ કેચિદ્વિહ્વલન્તોગતાસવઃ ॥ 20 ॥
કેચિદ્વિનિહતાશ્શૂલૈરુધિરાર્દ્રાવનૌકસઃ ।
કેચિદ્વિદ્રાવિતાનષ્ટાઃસઙ્ક્રુદ્ધૈરાક્ષસૈર્યુધિ ॥ 21 ॥
વિભિન્નહૃદયાઃકેચિદેકપાર્શ્વેનદારિતાઃ ।
વિદારિતાસ્ત્રિશૂલૈશ્ચકેચિદાન્સ્રૈર્વિનિઃસૃતાઃ ॥ 22 ॥
તત્સુભીમમ્મહાયુદ્ધંહરિરાક્ષસસઙ્કુલમ્ ।
પ્રબભૌશબ્દબહુલંશિલાપાદપસઙ્કુલમ્ ॥ 23 ॥
ધનુર્જ્યાતન્ત્રિમધુરંહિક્કાતાલસમન્વિતમ્ ।
મન્ધસ્ન્તિતસઙ્ગીતન્તદ્યુદ્ધગાન્ધર્વમાબભૌ ॥ 24 ॥
ધૂમ્રાક્ષસ્તુધનુષ્પાણિર્વાનરાન્રણમૂર્ધનિ ।
હસન્વિદ્રાવયામાસદિશસ્તુશરવૃષ્ટિભિઃ ॥ 25 ॥
ધૂમ્રાક્ષેણાર્દિતંસૈન્યંવ્યથિતમ્પ્રેક્ષ્યમારુતિઃ ।
અભ્યવર્તતસઙ્ક્રુદ્ધઃપ્રગૃહ્યવિપુલાંશિલામ્ ॥ 26 ॥
ક્રોધાદ્ દ્વિદ્દ્વિગુણતામ્રાક્ષઃપિતૃસ્તુલ્યપરાક્રમઃ ।
શિલાન્તામ્પાતયામાસધૂમ્રાક્ષસ્યરથમ્પ્રતિ ॥ 27 ॥
આપતતનીંશિલાન્દૃષ્ટવાગદામુદ્યમ્યસમ્ભ્રમાત્ ।
રથાદાપ્લુત્યવેગેનવસુધાયાંવ્યતિષ્ઠત ॥ 28 ॥
સાપ્રમથ્યરથન્તસ્યનિપપાતશિલાભુવિ ।
સચક્રકૂબરસાશ્વંસધ્વજંસશરાસનમ્ ॥ 29 ॥
સભઙ્ ક્ત્વાતુરથન્તસ્યહનુમાન્ મારુતાત્મજઃ ।
રક્ષસાઙ્કદનઞ્ચક્રેસસ્કન્ધવિટપૈર્દ્રુમૈઃ ॥ 30 ॥
વિભિન્નશિરસોભૂત્વારાક્ષસાશ્શોણિતોક્ષિતાઃ ।
દ્રુમૈઃપ્રમથિતાશ્ચાન્યેનિપેતુર્ધરણીતલે ॥ 31 ॥
વિદ્રાવ્યરાક્ષસંસૈન્યંહનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।
ગિરિશશિખરમાદાયધૂમ્રાક્ષમભિદુદ્રુવે ॥ 32 ॥
તમાપતન્તન્ધૂમ્રાક્ષોગદામુદ્યમ્યવીર્યવાન્ ।
વિનર્દમાનઃસહસાહનૂમન્તમભિદ્રવત્ ॥ 33 ॥
તસ્યક્રુદ્ધસ્યરોષેણગદાન્તામ્બહુકણ્ટકામ્ ।
પાતયામાસધૂમ્રાક્ષોમસ્તકેઽથહનૂમતઃ ॥ 34 ॥
તાડિતઃસતયાતત્રગદયાભીમરૂપયા ।
સકપિર્મારુતબલસ્તમ્પ્રહારમચિન્તયન્ ॥ 35 ॥
પપાત સહસા ભૂમૌ વિકીર્ણ;ઇવ પર્વતઃ ।
ધૂમ્ર અક્ષં નિહતં દૃષ્ટ્વા હત શેષા નિશા ચરાઃ ॥ 36 ॥
ધૂમ્રાક્ષન્નિહતન્દૃષ્ટવાહતશેષાનિશાચરાઃ ॥ 37 ॥
ત્રસ્તાઃપ્રવિવિશુર્લઙ્કાંવધ્યમાનાઃપ્લવઙ્ગમૈઃ ।
સતુપવનસુતોનિહત્યશત્રૂન્ક્ષતજવહરિસ્સરિતશ્ચસન્નિકીર્ય ।
રિપુવધજનિતશ્રમોમહાત્મામુદમગમત્કપિભિઃસુપૂજ્યમાનઃ ॥ 38 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે દ્વિપઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvipañcāśassargaḥ |
dhūmrākṣamprekṣyaniryāntaṃrākṣasambhīmavikramam |
vinedurvānarāssarveprahṛṣṭāyuddhakāṅ kṣiṇaḥ || 1 ||
teṣāṃsutumulaṃyuddhaṃsañjajñekapirakṣasām |
anyonyampādapairghorannighnatāṃśūlamudgaraiḥ || 2 ||
rākṣasairvānarāghorāvinikṛttassamantataḥ |
vānarairākṣasāścāpidrumairbhūmisamīkṛtāḥ || 3 ||
rākṣasāstvabhisaṅkruddhāvānarānniśitaiśśaraiḥ |
vivyathurghorasaṅkāśaiḥkaṅkapatrairajihmagaiḥ || 4 ||
tegadābhiścabhīmābhiḥpaṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ |
ghoraiścaparighaiścitraistriśūlaiścāpisaṃśritaiḥ || 5 ||
vidāryamāṇārakṣobhirvānarāstemahābalāḥ |
amarṣājjanitoddharṣāścakruḥkarmāṇyabhītavat || 6 ||
śaranirbhinnagātrāsteśūlanirbhinnadehinaḥ |
jagṛhustedrumāṃstatraśilāścahariyūthapāḥ || 7 ||
tebhīmavegāharayonardamānāstatastataḥ |
mamanthūrākṣasānvīrānnāmānicababhāṣire || 8 ||
tadbhabhūvādbhutaṅghoraṃyuddhaṃvānararakṣasām |
śilābhirvividhābhiścabahubhiścaivapādapaiḥ || 9 ||
rākṣasāmathitāḥkecidvānarairjitakāśibhiḥ |
vavamūrudhiraṅkecinmukhairudhirabhojanāḥ || 10 ||
pārśveṣudāritāḥkecitkecidrāśīkṛtādrumaiḥ |
śilābhiścūrṇitāḥkecitkeciddhantairvidāritāḥ || 11 ||
dhvajairvimathitairbhagnaiḥkhaṅgaiścavinipātitaiḥ |
rathairvidhvaṃsitaiścāpipatitaiḥrajanīcaraiḥ || 12 ||
gajendraiḥparvatākāraiḥparvatāgrairvanaukasām |
mathitairvājibhiḥkīrṇaṃsārohairvasudhātalam || 13 ||
vānarairbhīmavikrānssairāplutyā'plutyavegitaiḥ |
rākṣasāḥkarajaistīkṣṇairmukheṣuvinirtitāḥ || 14 ||
viṣaṇṇavadanābhūyoviprakīrṇaśiroruhāḥ |
mūḍhāśśoṇitagandhenanipeturdharaṇītale || 15 ||
anyetuparamasaṅkṛkruddhārākṣasābhīmaniśvanāḥ |
talairevābhidhāvantivajrasparśasamairharīn || 16 ||
vānarairāpatantastevegitāvegavattaraiḥ |
muṣṭibhiścaraṇairdanssaiḥpādapaiścāvapothitā || 17 ||
sainyantuvidrutandṛṣṭavādhūmrākṣorākṣasarṣabhaḥ |
roṣeṇakadanañcakrevānarāṇāṃyuyutsatām || 18 ||
ptāsaiḥpramathitāḥkecidvānarāśśoṇitasravāḥ |
mudgarairāhatāḥkecitpātitādharaṇītale || 19 ||
parighairmathitāḥkecidbhiṇḍivālairvidāritāḥ |
paṭṭasairāhatāḥ kecidvihvalantogatāsavaḥ || 20 ||
kecidvinihatāśśūlairudhirārdrāvanaukasaḥ |
kecidvidrāvitānaṣṭāḥsaṅkruddhairākṣasairyudhi || 21 ||
vibhinnahṛdayāḥkecidekapārśvenadāritāḥ |
vidāritāstriśūlaiścakecidānsrairviniḥsṛtāḥ || 22 ||
tatsubhīmammahāyuddhaṃharirākṣasasaṅkulam |
prababhauśabdabahulaṃśilāpādapasaṅkulam || 23 ||
dhanurjyātantrimadhuraṃhikkātālasamanvitam |
mandhasntitasaṅgītantadyuddhagāndharvamābabhau || 24 ||
dhūmrākṣastudhanuṣpāṇirvānarānraṇamūrdhani |
hasanvidrāvayāmāsadiśastuśaravṛṣṭibhiḥ || 25 ||
dhūmrākṣeṇārditaṃsainyaṃvyathitamprekṣyamārutiḥ |
abhyavartatasaṅkruddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām || 26 ||
krodhād dviddviguṇatāmrākṣaḥpitṛstulyaparākramaḥ |
śilāntāmpātayāmāsadhūmrākṣasyarathamprati || 27 ||
āpatatanīṃśilāndṛṣṭavāgadāmudyamyasambhramāt |
rathādāplutyavegenavasudhāyāṃvyatiṣṭhata || 28 ||
sāpramathyarathantasyanipapātaśilābhuvi |
sacakrakūbarasāśvaṃsadhvajaṃsaśarāsanam || 29 ||
sabhaṅ ktvāturathantasyahanumān mārutātmajaḥ |
rakṣasāṅkadanañcakresaskandhaviṭapairdrumaiḥ || 30 ||
vibhinnaśirasobhūtvārākṣasāśśoṇitokṣitāḥ |
drumaiḥpramathitāścānyenipeturdharaṇītale || 31 ||
vidrāvyarākṣasaṃsainyaṃhanumānmārutātmajaḥ |
giriśaśikharamādāyadhūmrākṣamabhidudruve || 32 ||
tamāpatantandhūmrākṣogadāmudyamyavīryavān |
vinardamānaḥsahasāhanūmantamabhidravat || 33 ||
tasyakruddhasyaroṣeṇagadāntāmbahukaṇṭakām |
pātayāmāsadhūmrākṣomastake'thahanūmataḥ || 34 ||
tāḍitaḥsatayātatragadayābhīmarūpayā |
sakapirmārutabalastamprahāramacintayan || 35 ||
papāta sahasā bhūmau vikīrṇa;iva parvataḥ |
dhūmra akṣaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hata śeṣā niśā carāḥ || 36 ||
dhūmrākṣannihatandṛṣṭavāhataśeṣāniśācarāḥ || 37 ||
trastāḥpraviviśurlaṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
satupavanasutonihatyaśatrūnkṣatajavaharissaritaścasannikīrya |
ripuvadhajanitaśramomahātmāmudamagamatkapibhiḥsupūjyamānaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever