6.28 Yuddhakanda - Ashtavimsha Sargah

ॐ

6.28 યુદ્ધકાણ્ડ - અષ્ટાવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ।

સારાણસ્યવચશ્શ્રુત્વારાવણંરાક્ષસાધિપમ્ ।

બલમાદિશ્યતત્સર્વંશુકોવાક્યમથાબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

સ્થિતાન્પશ્યસિયાનેતાન્મત્તાનિવમહાદ્વિપાન્ ।

ન્યગ્રોધાનિવગાઙ્ગેયાન્ સાલાન્ હૈમવતાનિવ ॥ 2 ॥

એતેદુષ્પ્રસહારાજન્બલિનઃકામરૂપિણઃ ।

દૈત્યદાનવસઙ્કાશાયુદ્ધેદેવપરાક્રમાઃ ॥ 3 ॥

એષાઙ્કોટિસહસ્રાણિનવપઞ્ચચસપ્તચ ।

તથાશઙ્ખુસહસ્રાણિતથાબૃન્દશતાનિચ ॥ 4 ॥

એતેસુગ્રીવસચિવાઃકિષ્કિન્ધાનિલયાસ્સદા ।

હરયોદેવગન્ધર્વૈરુત્પન્નાઃકામરૂપિણઃ ॥ 5 ॥

યૌતૌપશ્યસિતિષ્ઠન્તૌકુમારૌદેવરૂપિણૌ ।

મૈન્દશ્ચદ્વિવિદશ્ચોભૌતાભ્યાન્નાસ્તિસમોયુધિ ॥ 6 ॥

બ્રાહ્મણાસમમજ્ઞાતાવમૃતપ્રાશિનાપુભૌ ।

આશંસેતેયુથાલઙ્કામેતૌમર્દિતુમોજસા ॥ 7 ॥

યન્તુપશ્યસિતિષ્ટન્તમ્પ્રભિન્નમિવકુઞ્જરમ્ ।

યોબલાત્ ક્ષોભયેત્ ક્રુદ્ધસ્સમુદ્રમપિવાનરઃ ॥ 8 ॥

એષોઽભિગન્તાલઙ્કાયાવૈદેહ્યાસ્તવચપ્રભોઃ ।

એનમ્પશ્યપુરાદૃષ્ટંવાનરમ્પુનરાગતમ્ ॥ 9 ॥

જ્યેષ્ઠઃ કેસરિણઃ પુત્રો વાત આત્મજ ઇતિ શ્રુતઃ ।

હનૂમાન્ ઇતિ વિખ્યાતો લન્ઘિતો યેન સાગરઃ ॥ 10 ॥

કામરૂપીહરિશ્રેષ્ટોબલરૂપસમન્વિતઃ ।

અનિવાર્યગતિશ્ચૈવયથાસતતગઃપ્રભુઃ ॥ 11 ॥

ઉદ્યન્તભાસ્કરન્દૃષ્ટવાબાલઃકિલપિપાસિતઃ ।

ત્રિયોજનસહસ્રન્તુઅધ્વાનમવતીર્યહિ ॥ 12 ॥

આદિત્યમાહરિષ્યામિનમેક્ષુત્પ્રતિયાસ્યતિ ।

ઇતિસઞ્ચિન્ત્યમનસાપુરૈષબલદર્પિતઃ ॥ 13 ॥

અનાધૃષ્યતમન્દેવમપિદેવર્ષિદાનવૈઃ ।

અનાસાઘૈવપતિતોભાસ્કરોદયનેગિરૌ ॥ 14 ॥

પતિતસ્યકપેરસ્યહનુરેકાશિલાતલે ।

કિઞ્ચિદ્ભિન્નાદૃઢહનોર્હનૂમાનેષતેનવૈ ॥ 15 ॥

સત્યમાગમયોગેનમમૈષવિદિતોહરિઃ ।

નાસ્યશક્યમ્બલંરૂપમ્પ્રભાવોવાઽપિભાષિતમ્ ॥ 16 ॥

એષઆશંસતેલઙ્કામેકોમર્દિતુમોજસા ।

યેવજાજ્વલ્યતેઽપૌવૈધૂમકેતુસ્તવાદ્યવૈ ॥ 17 ॥

લઙ્કાયાન્નિહિતશ્ચાપિકથંવિસ્મરસેકપિમ્ ।

યશ્ચૈષોઽનન્તરશ્શૂરશ્શ્યામઃપદ્મનિભેક્ષણઃ ।

ઇક્ષ્વાકૂણામતિરથોલોકેવિખ્યાતપૌરુષ ॥ 18 ॥

યસ્મિન્નચલતેધર્મોયોધર્મન્નાતિવર્તતે ।

યોબ્રાહ્મમસ્ત્રંવેદાંશ્ચવેદવેદવિદાંવરઃ ॥ 19 ॥

યોભિન્દ્યાદ્ગગનમ્બાણૈઃપર્વતાંશ્ચાપિદારયેત્ ।

યસ્યમૃત્યોરિવક્રોધશ્શક્રસ્યેવપરાક્રમઃ ॥ 20 ॥

યસ્યભાર્યાજનસ્થાનાત્સીતાચાપિહૃતાત્વયા ।

સએષરામસ્ત્વાંયોદ્ધુંરાજન્સમભિવર્તતે ॥ 21 ॥

યસ્યૈષદક્ષિણેપાર્શ્વેશુદ્ધજામ્બૂનદપ્રભઃ ।

વિશાલવક્ષાસ્તામ્રાક્ષોનીલકુઞ્જિતમૂર્ધજઃ ॥ 22 ॥

એષોઽસ્યલક્ષ્મણોનામભ્રાતાપ્રાણસમઃપ્રિયઃ ।

નયેયુદ્ધેચકુશલસ્સર્વશસ્ત્રભૃતંવરઃ ॥ 23 ॥

અમર્ષીદુર્જયોજેતાવિક્રાન્તોબુદ્ધિમાન્ બલી ।

રામસ્યદક્ષિણોબાહુર્નિત્યમ્પ્રાણોબહિશ્ચરઃ ॥ 24 ॥

નહ્યેષરાઘવસ્યાર્થેજીવિતમ્પરિરક્ષતિ ।

એષૈવાશંસતેયુદ્ધેનિહન્તુંસર્વરાક્ષસાન્ ॥ 25 ॥

યસ્તુસવ્યમસૌપક્ષંરામસ્યાશ્રિત્યતિષ્ઠતિ ।

રક્ષોગણપરિક્ષિપ્તોરાજાહ્યેષવિભીષણઃ ॥ 26 ॥

શ્રીમતારાજરાજેનલઙ્કાયામભિષેચિતઃ ।

ત્વામેવપ્રતિસંરબ્દોયુદ્ધાયૈષોઽભિવર્તતે ॥ 27 ॥

યન્તુપસ્યસિતિષ્ઠન્તમ્મધ્યેગિરિમિવાચલમ્ ।

સર્વશાખામૃગેન્દ્રાણામ્ભર્તારમમિતૌજસમ્ ॥ 28 ॥

તેજયશસાબુદ્ ધ્યાજ્ઞાનેનાભિજનેનચ ।

યઃકપીનતિબભ્રાજહિમવાનિવપર્વતાન્ ॥ 29 ॥

કિષ્કિન્ધાંયસ્સમધ્યાસ્તેગુહાંસગહનદ્રુમામ્ ।

દુર્ગામ્પર્વતદુર્ગસ્તામ્પ્રધાનૈસ્સહયૂથપૈઃ ॥ 30 ॥

યસ્યૈષાકાઞ્ચનીમાલાશોભિતેશતપુષ્કરા ।

કાન્તાદેવમનુષ્યાણાંયસ્યાંલક્ષ્મીપ્રતિષ્ઠિતા ॥ 31 ॥

એતાઞ્ચમાલાન્તારાઞ્ચકપિરાજ્યઞ્ચશાશ્વતમ્ ।

સુગ્રીવોવાલિનંહત્વારામેણપ્રતિપાદિતઃ ॥ 32 ॥

શતંશતસહસ્રાણાઙ્કોટિમાહુર્મનીષિણઃ ।

શતઙ્કોટિસહસ્રાણાંશઙ્કુઃ ઇત્યભિધીયતે ॥ 33 ॥

શતંશઙ્કુસહસ્રાણામ્મહાશઙ્કુઃ ઇતિસ્મૃતઃ ॥ 34 ॥

મહાશઙ્કુસહસ્રાણાંશતમ્બૃન્દમિહોચ્યતે ।

શતમ્બૃન્દસહસ્રાણામ્મહાવૃન્દમિતિસ્મૃતમ્ ॥ 35 ॥

મહાબૃન્દસહસ્રાણાંશતમ્પદ્મમિહોચ્યતે ।

શતમ્પદ્મસહસ્રાણામ્મહાપદ્મમિતિસ્મૃતિમ્ ॥ 36 ॥

મહાપદ્મસહસ્રાણાંશતઙ્ખર્વમિહોચ્યતે ।

શતઙ્ખર્વસહસ્રાણામ્મહાખર્વમિવોચ્યતે ॥ 37 ॥

મહાખર્વસહસ્રાણાં સમુદ્રમભિધીયતે ।

શતં સમુદ્રસાહસ્રમોઘ ઇત્યભિધીયતે ॥ 38 ॥

શતમોઘસહસ્રાણાં મહૌઘ ઇતિ વિશ્રુતઃ ।

એવં કોટિ સહસ્રેણ શન્કૂનાં ચ શતેન ચ ॥ 39 ॥

મહાશઙ્કુસહસ્રેણતથાબૃન્દશતેનચ ।

મહાબૃન્દસહસ્રેણતથાપદ્મશતેનચ ॥ 40 ॥

હાપદ્મસહસ્રેણતથાખર્વશતેનચ ।

સમુદ્રેણચતેનૈવમહૌઘેનતથૈવચ ॥ 41 ॥

એષકોટિમહૌઘેનસમુદ્રસદૃશેનચ ।

વિભીષણેનસચિવૈઃરાક્ષસૈઃપરિવારિતઃ ॥ 42 ॥

સુગ્રીવોવાનરેન્દ્રસ્ત્વાંયુદ્ધાર્થમમવર્તતે ।

મહાબલવૃતોનિત્યમ્મહાબલપરાક્રમઃ ॥ 43 ॥

ઇમામ્મહારાજસમીક્ષ્યવાહિનીમુપસ્થિતામ્પ્રજ્વલિતગ્રહોપમામ્ ।

તતઃપ્રયત્નઃપરમોવિધીયતાંયથાજયસ્સ્યાન્નપરૈઃપરાજયઃ ॥ 44 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટાવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭāviṃśassargaḥ |

sārāṇasyavacaśśrutvārāvaṇaṃrākṣasādhipam |

balamādiśyatatsarvaṃśukovākyamathābravīt || 1 ||

sthitānpaśyasiyānetānmattānivamahādvipān |

nyagrodhānivagāṅgeyān sālān haimavatāniva || 2 ||

eteduṣprasahārājanbalinaḥkāmarūpiṇaḥ |

daityadānavasaṅkāśāyuddhedevaparākramāḥ || 3 ||

eṣāṅkoṭisahasrāṇinavapañcacasaptaca |

tathāśaṅkhusahasrāṇitathābṛndaśatānica || 4 ||

etesugrīvasacivāḥkiṣkindhānilayāssadā |

harayodevagandharvairutpannāḥkāmarūpiṇaḥ || 5 ||

yautaupaśyasitiṣṭhantaukumāraudevarūpiṇau |

maindaścadvividaścobhautābhyānnāstisamoyudhi || 6 ||

brāhmaṇāsamamajñātāvamṛtaprāśināpubhau |

āśaṃseteyuthālaṅkāmetaumarditumojasā || 7 ||

yantupaśyasitiṣṭantamprabhinnamivakuñjaram |

yobalāt kṣobhayet kruddhassamudramapivānaraḥ || 8 ||

eṣo'bhigantālaṅkāyāvaidehyāstavacaprabhoḥ |

enampaśyapurādṛṣṭaṃvānarampunarāgatam || 9 ||

jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ |

hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ || 10 ||

kāmarūpīhariśreṣṭobalarūpasamanvitaḥ |

anivāryagatiścaivayathāsatatagaḥprabhuḥ || 11 ||

udyantabhāskarandṛṣṭavābālaḥkilapipāsitaḥ |

triyojanasahasrantuadhvānamavatīryahi || 12 ||

ādityamāhariṣyāminamekṣutpratiyāsyati |

itisañcintyamanasāpuraiṣabaladarpitaḥ || 13 ||

anādhṛṣyatamandevamapidevarṣidānavaiḥ |

anāsāghaivapatitobhāskarodayanegirau || 14 ||

patitasyakaperasyahanurekāśilātale |

kiñcidbhinnādṛḍhahanorhanūmāneṣatenavai || 15 ||

satyamāgamayogenamamaiṣaviditohariḥ |

nāsyaśakyambalaṃrūpamprabhāvovā'pibhāṣitam || 16 ||

eṣaāśaṃsatelaṅkāmekomarditumojasā |

yevajājvalyate'pauvaidhūmaketustavādyavai || 17 ||

laṅkāyānnihitaścāpikathaṃvismarasekapim |

yaścaiṣo'nantaraśśūraśśyāmaḥpadmanibhekṣaṇaḥ |

ikṣvākūṇāmatiratholokevikhyātapauruṣa || 18 ||

yasminnacalatedharmoyodharmannātivartate |

yobrāhmamastraṃvedāṃścavedavedavidāṃvaraḥ || 19 ||

yobhindyādgaganambāṇaiḥparvatāṃścāpidārayet |

yasyamṛtyorivakrodhaśśakrasyevaparākramaḥ || 20 ||

yasyabhāryājanasthānātsītācāpihṛtātvayā |

saeṣarāmastvāṃyoddhuṃrājansamabhivartate || 21 ||

yasyaiṣadakṣiṇepārśveśuddhajāmbūnadaprabhaḥ |

viśālavakṣāstāmrākṣonīlakuñjitamūrdhajaḥ || 22 ||

eṣo'syalakṣmaṇonāmabhrātāprāṇasamaḥpriyaḥ |

nayeyuddhecakuśalassarvaśastrabhṛtaṃvaraḥ || 23 ||

amarṣīdurjayojetāvikrāntobuddhimān balī |

rāmasyadakṣiṇobāhurnityamprāṇobahiścaraḥ || 24 ||

nahyeṣarāghavasyārthejīvitamparirakṣati |

eṣaivāśaṃsateyuddhenihantuṃsarvarākṣasān || 25 ||

yastusavyamasaupakṣaṃrāmasyāśrityatiṣṭhati |

rakṣogaṇaparikṣiptorājāhyeṣavibhīṣaṇaḥ || 26 ||

śrīmatārājarājenalaṅkāyāmabhiṣecitaḥ |

tvāmevapratisaṃrabdoyuddhāyaiṣo'bhivartate || 27 ||

yantupasyasitiṣṭhantammadhyegirimivācalam |

sarvaśākhāmṛgendrāṇāmbhartāramamitaujasam || 28 ||

tejayaśasābud dhyājñānenābhijanenaca |

yaḥkapīnatibabhrājahimavānivaparvatān || 29 ||

kiṣkindhāṃyassamadhyāsteguhāṃsagahanadrumām |

durgāmparvatadurgastāmpradhānaissahayūthapaiḥ || 30 ||

yasyaiṣākāñcanīmālāśobhiteśatapuṣkarā |

kāntādevamanuṣyāṇāṃyasyāṃlakṣmīpratiṣṭhitā || 31 ||

etāñcamālāntārāñcakapirājyañcaśāśvatam |

sugrīvovālinaṃhatvārāmeṇapratipāditaḥ || 32 ||

śataṃśatasahasrāṇāṅkoṭimāhurmanīṣiṇaḥ |

śataṅkoṭisahasrāṇāṃśaṅkuḥ ityabhidhīyate || 33 ||

śataṃśaṅkusahasrāṇāmmahāśaṅkuḥ itismṛtaḥ || 34 ||

mahāśaṅkusahasrāṇāṃśatambṛndamihocyate |

śatambṛndasahasrāṇāmmahāvṛndamitismṛtam || 35 ||

mahābṛndasahasrāṇāṃśatampadmamihocyate |

śatampadmasahasrāṇāmmahāpadmamitismṛtim || 36 ||

mahāpadmasahasrāṇāṃśataṅkharvamihocyate |

śataṅkharvasahasrāṇāmmahākharvamivocyate || 37 ||

mahākharvasahasrāṇāṃ samudramabhidhīyate |

śataṃ samudrasāhasramogha ityabhidhīyate || 38 ||

śatamoghasahasrāṇāṃ mahaugha iti viśrutaḥ |

evaṃ koṭi sahasreṇa śankūnāṃ ca śatena ca || 39 ||

mahāśaṅkusahasreṇatathābṛndaśatenaca |

mahābṛndasahasreṇatathāpadmaśatenaca || 40 ||

hāpadmasahasreṇatathākharvaśatenaca |

samudreṇacatenaivamahaughenatathaivaca || 41 ||

eṣakoṭimahaughenasamudrasadṛśenaca |

vibhīṣaṇenasacivaiḥrākṣasaiḥparivāritaḥ || 42 ||

sugrīvovānarendrastvāṃyuddhārthamamavartate |

mahābalavṛtonityammahābalaparākramaḥ || 43 ||

imāmmahārājasamīkṣyavāhinīmupasthitāmprajvalitagrahopamām |

tataḥprayatnaḥparamovidhīyatāṃyathājayassyānnaparaiḥparājayaḥ || 44 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||