6.20 Yuddhakanda - Vimsha Sargah

ॐ

6.20 યુદ્ધકાણ્ડ - વિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ વિંશસ્સર્ગઃ ।

તતોનિવિષ્ટાન્ધ્વજિનીંસુગ્રીવેણાભિપાલિતામ્ ।

દદર્શરાક્ષસોઽભ્યેત્યશાર્દૂલોનામવીર્યવાન્ ॥ 1 ॥

ચારોરાક્ષસરાજસ્યરાવણસ્યદુરાત્મનઃ ।

તાન્દૃષ્ટ્વાસર્વતોવ્યગ્રમ્પ્રતિગમ્યસરાક્ષસઃ ॥ 2 ॥

આવિશ્ય લઙ્કાં વેગેન રાજાનમિદમબ્રવીત્ ।

એષ વૈ વાનરર્ક્ષઘો લઙ્કાં સમભિવર્તતે ॥ 3 ॥

પુત્રૌદશરથસ્યેમૌભ્રાતરૌરામલક્ષ્મણૌ ॥ 4 ॥

ઉત્તમૌરૂપસમ્પન્નૌસીતાયાઃપદમાગતૌ ।

એતૌસાગરમાસાદ્યસન્નિવિષ્ટૌમહાદ્યુતી ॥ 5 ॥

બલઞ્ચામાકાશમાવૃત્યસર્વતોદશયોજનમ્ ।

તત્ત્વભૂતમ્મહારાજ ક્ષિપ્રંવેદિતુમર્હસિ ॥ 6 ॥

તવદૂતામહારાજક્ષિપ્રમર્હન્ત્યવેક્ષિતુમ્ ।

ઉપપ્રદાનંસાન્ત્વંવાભેદોવાત્રપ્રયુજ્યતામ્ ॥ 7 ॥

શાર્દૂલસ્યવચશ્શ્રુત્વારાવણોરાક્ષસેશ્વરઃ ।

ઉવાચસહસાવ્યગ્રસ્સમ્પ્રધાર્યાર્થમાત્મનઃ ॥ 8 ॥

શુકન્નામતદારક્ષોવાક્યમર્થવિદાંવરમ્ ।

સુગ્રીવમ્બ્રૂહિગત્વાશુરાજાનંવચનાન્મમ ।

યથાસન્દેશમક્લીબંશ્લક્ષ્ણયાપરયાગિરા ॥ 9 ॥

ત્વંવૈમહારાજકુલપ્રસૂતોમહાબલશ્ચર્ ક્ષરજસ્સુતશ્ચ ।

નકશ્ચિદાર્થસ્તવનાસ્ત્યનર્થસ્તથાહિમેભ્રાતૃસમોહરીશ ॥ 10 ॥

અહંયદ્યહરમ્ભાર્યાંરાજપુત્રસ્યધીમતઃ ।

કિન્તત્રતવસુગ્રીવઃ કિષ્કિન્ધામ્પ્રતિગમ્યતામ્ ॥ 11 ॥

નહીયંહરિભિર્લઙ્કાશક્યાપ્રાપ્તુઙ્કથઞ્ચન ।

દેવૈરપિસગન્ધર્વૈઃકિમ્પુનર્નરવાનરૈઃ ॥ 12 ॥

સતથારાક્ષસેન્દ્રેણસન્દિષ્ટોરજનીચરઃ ।

શુકોવિહઙ્ગમોભૂત્વાતૂર્ણમાપ્લુત્યચામ્બરમ્ ॥ 13 ॥

સગત્વાદૂરમધ્વાનમુપર્યુપરિસાગરમ્ ।

સંસ્થિતોહ્યમ્બરેવાક્યંસુગ્રીવમિદમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥

સર્વમુક્તંયથાદિષ્ટંરાવણેનદુરાત્મના ।

તમ્પ્રાપયન્તંવચનન્તૂર્ણમાપ્લુત્યવાનરાઃ ॥ 15 ॥

પ્રાપદ્યન્તદિવઙ્ક્ષિપ્રંલોપ્તુંહન્તુઞ્ચમુષ્ટિભિઃ ।

સતૈઃપ્લવઙ્ગૈઃપ્રસભન્નિગૃહીતોનિશાચરઃ ।

ગગનાદ્ભૂતલેચાશુપરિગૃહ્યનિપાતિતઃ ॥ 16 ॥

વાનરૈઃપીડ્યમાનસ્તુશુકોવચનમબ્રવીત્ ।

નદૂતાન્ઘ્નન્તિકાકુત્સ્થ વાર્યન્તાંસાધુવાનરાઃ ॥ 17 ॥

યસ્તુહિત્વામતમ્ભર્તુસ્સ્વમતંસમ્પ્રભાષતે ।

અનુક્તવાદીદૂતસ્સન્ સદૂતોવધમર્હતિ ॥ 18 ॥

શુકસ્યવચનંશ્રુત્વારામસ્તુપરિદેવિતમ્ ।

ઉવાચમાવધિષ્ટેતિઘ્નતશ્શાખામૃગર્ષભાન્ ॥ 19 ॥

સચપત્રલઘુર્ભૂત્વાહરિભિર્દર્શિતેભયે ।

અન્તરિક્ષેસ્થિતોભૂત્વાપુનર્વચનમબ્રવીત્ ॥ 20 ॥

સુગ્રીવઃસ ત્ત્વસમ્પન્નઃ મહાબલપરાક્રમઃ ।

કિમ્મયાખલુવક્તવ્યોરાવણોલોકરાવણઃ ॥ 21 ॥

સએવમુક્તઃપ્લવગાધિપસ્તદાપ્લવઙ્ગમાનામૃષભોમહાબલઃ ।

ઉવાચવાક્યંરજનીચરસ્યચારંશુકન્તૂર્ણમદીનસત્ત્વઃ ॥ 22 ॥

નમેઽસિમિત્રન્નતથાનુકમ્પ્યોનચોપકર્તાપિનમેપ્રિયોઽસિ ।

અરિશ્ચરામસ્યસહાનુબન્ધસ્તતોઽસિવાલીવવધાર્હવધ્યઃ ॥ 23 ॥

નિહ્નન્મ્યહન્ત્વાંસસુતંસબન્ધુંસજ્ઞાતિવર્ગરજનીચરેશ ।

લઙ્કાઞ્ચસર્વામ્મહતાબલેનક્ષિપ્રઙ્કરિષ્યામિસમેત્યભસ્મ ॥ 24 ॥

નમોક્ષયસેરાવણઃ રાઘવસ્યસુરૈસ્સહેન્દ્રૈદપિમૂઢગુપ્તઃ ।

અન્તર્હિતસ્સૂર્યપથઙ્ગતોઽવા ।

તથૈવપાતાલમનુપ્રવિષ્ટઃ ॥ 25 ॥

ગિરીશપાદમ્બુજસઙ્ગતોવાહતોઽસિરામેણસહાનુજસ્ત્વમ્ ॥ 26 ॥

તસ્યતેત્રિષુલોકેષુનપિશાચન્નરાક્ષસમ્ ।

ત્રાતારમનુપશ્યામિનગન્ધર્વન્નચાસુરમ્ ॥ 27 ॥

અવધીર્યજરાવૃદ્દઙ્ગૃધ્રરાજઞ્જટાયુષમ્ ।

કિન્નુતેરામસાન્નિધ્યેસકાશેલક્ષ્મણસ્યવા ॥ 28 ॥

હૃતાસીતાવિશાલાક્ષીયાન્ત્વઙ્ગૃહ્યનબુધ્યસે ।

મહાબલમ્મહાત્માનન્દુર્ધર્ષમમરૈરપિ ।

નબુધ્યસેરઘુશ્રેષ્ઠંયસ્તેપ્રાણાન્હરિષ્યતિ ॥ 29 ॥

તતોઽબ્રવીદ્વાલિસુતસ્ત્વઙ્ગદોહરિસત્તમઃ ।

નાયન્દૂતોમહારાજચારિકઃપ્રતિભાતિમે ॥ 30 ॥

તુલિતંહિબલંસર્વમનેનાત્રૈવતિષ્ઠતા ।

ગૃહ્યતામ્માગમલ્લઙ્કામેતદ્દિમમરોચતે ॥ 31 ॥

તતોરાજ્ઞાસમાદિષ્ટાસ્સમુત્પત્યવલીમુખાઃ ।

જગૃહુશ્ચબબન્ધુશ્ચવિલપન્તમનાથવત્ ॥ 32 ॥

શુકસ્તુવાનરૈશ્ચણ્ડૈસ્તત્રતૈસ્સમ્પ્રપીડિતઃ ।

વ્યાચુક્રોશમહાત્માનંરામન્દશરથાત્મજમ્ ॥ 33 ॥

લુપ્યેતેમેબલાત્પક્ષૌભિદ્યેતેમેતથાઽક્ષિણી ॥ 34 ॥

યાઞ્ચરાત્રિમ્મરિષ્યામિજાયેરાત્રિઞ્ચયામહમ્ ।

એતસ્મિન્નન્તરેકાલેયન્મયાહ્યશુભઙ્કૃતમ્ ॥ 35 ॥

સર્વન્ત્વમુપપદ્યેધાજહ્યાઞ્ચેદ્યદિજીવિતમ્ ।

નાઘાતયત્તદારામશ્શ્રુત્વાતત્પરિદેવનમ્ ।

વાનરાનબ્રવીદ્રામોમુચ્યતાન્દૂતઆગતઃ ॥ 36 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે વિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha viṃśassargaḥ |

tatoniviṣṭāndhvajinīṃsugrīveṇābhipālitām |

dadarśarākṣaso'bhyetyaśārdūlonāmavīryavān || 1 ||

cārorākṣasarājasyarāvaṇasyadurātmanaḥ |

tāndṛṣṭvāsarvatovyagrampratigamyasarākṣasaḥ || 2 ||

āviśya laṅkāṃ vegena rājānamidamabravīt |

eṣa vai vānararkṣagho laṅkāṃ samabhivartate || 3 ||

putraudaśarathasyemaubhrātaraurāmalakṣmaṇau || 4 ||

uttamaurūpasampannausītāyāḥpadamāgatau |

etausāgaramāsādyasanniviṣṭaumahādyutī || 5 ||

balañcāmākāśamāvṛtyasarvatodaśayojanam |

tattvabhūtammahārāja kṣipraṃveditumarhasi || 6 ||

tavadūtāmahārājakṣipramarhantyavekṣitum |

upapradānaṃsāntvaṃvābhedovātraprayujyatām || 7 ||

śārdūlasyavacaśśrutvārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |

uvācasahasāvyagrassampradhāryārthamātmanaḥ || 8 ||

śukannāmatadārakṣovākyamarthavidāṃvaram |

sugrīvambrūhigatvāśurājānaṃvacanānmama |

yathāsandeśamaklībaṃślakṣṇayāparayāgirā || 9 ||

tvaṃvaimahārājakulaprasūtomahābalaścar kṣarajassutaśca |

nakaścidārthastavanāstyanarthastathāhimebhrātṛsamoharīśa || 10 ||

ahaṃyadyaharambhāryāṃrājaputrasyadhīmataḥ |

kintatratavasugrīvaḥ kiṣkindhāmpratigamyatām || 11 ||

nahīyaṃharibhirlaṅkāśakyāprāptuṅkathañcana |

devairapisagandharvaiḥkimpunarnaravānaraiḥ || 12 ||

satathārākṣasendreṇasandiṣṭorajanīcaraḥ |

śukovihaṅgamobhūtvātūrṇamāplutyacāmbaram || 13 ||

sagatvādūramadhvānamuparyuparisāgaram |

saṃsthitohyambarevākyaṃsugrīvamidamabravīt || 14 ||

sarvamuktaṃyathādiṣṭaṃrāvaṇenadurātmanā |

tamprāpayantaṃvacanantūrṇamāplutyavānarāḥ || 15 ||

prāpadyantadivaṅkṣipraṃloptuṃhantuñcamuṣṭibhiḥ |

sataiḥplavaṅgaiḥprasabhannigṛhītoniśācaraḥ |

gaganādbhūtalecāśuparigṛhyanipātitaḥ || 16 ||

vānaraiḥpīḍyamānastuśukovacanamabravīt |

nadūtānghnantikākutstha vāryantāṃsādhuvānarāḥ || 17 ||

yastuhitvāmatambhartussvamataṃsamprabhāṣate |

anuktavādīdūtassan sadūtovadhamarhati || 18 ||

śukasyavacanaṃśrutvārāmastuparidevitam |

uvācamāvadhiṣṭetighnataśśākhāmṛgarṣabhān || 19 ||

sacapatralaghurbhūtvāharibhirdarśitebhaye |

antarikṣesthitobhūtvāpunarvacanamabravīt || 20 ||

sugrīvaḥsa ttvasampannaḥ mahābalaparākramaḥ |

kimmayākhaluvaktavyorāvaṇolokarāvaṇaḥ || 21 ||

saevamuktaḥplavagādhipastadāplavaṅgamānāmṛṣabhomahābalaḥ |

uvācavākyaṃrajanīcarasyacāraṃśukantūrṇamadīnasattvaḥ || 22 ||

name'simitrannatathānukampyonacopakartāpinamepriyo'si |

ariścarāmasyasahānubandhastato'sivālīvavadhārhavadhyaḥ || 23 ||

nihnanmyahantvāṃsasutaṃsabandhuṃsajñātivargarajanīcareśa |

laṅkāñcasarvāmmahatābalenakṣipraṅkariṣyāmisametyabhasma || 24 ||

namokṣayaserāvaṇaḥ rāghavasyasuraissahendraidapimūḍhaguptaḥ |

antarhitassūryapathaṅgato'vā |

tathaivapātālamanupraviṣṭaḥ || 25 ||

girīśapādambujasaṅgatovāhato'sirāmeṇasahānujastvam || 26 ||

tasyatetriṣulokeṣunapiśācannarākṣasam |

trātāramanupaśyāminagandharvannacāsuram || 27 ||

avadhīryajarāvṛddaṅgṛdhrarājañjaṭāyuṣam |

kinnuterāmasānnidhyesakāśelakṣmaṇasyavā || 28 ||

hṛtāsītāviśālākṣīyāntvaṅgṛhyanabudhyase |

mahābalammahātmānandurdharṣamamarairapi |

nabudhyaseraghuśreṣṭhaṃyasteprāṇānhariṣyati || 29 ||

tato'bravīdvālisutastvaṅgadoharisattamaḥ |

nāyandūtomahārājacārikaḥpratibhātime || 30 ||

tulitaṃhibalaṃsarvamanenātraivatiṣṭhatā |

gṛhyatāmmāgamallaṅkāmetaddimamarocate || 31 ||

tatorājñāsamādiṣṭāssamutpatyavalīmukhāḥ |

jagṛhuścababandhuścavilapantamanāthavat || 32 ||

śukastuvānaraiścaṇḍaistatrataissamprapīḍitaḥ |

vyācukrośamahātmānaṃrāmandaśarathātmajam || 33 ||

lupyetemebalātpakṣaubhidyetemetathā'kṣiṇī || 34 ||

yāñcarātrimmariṣyāmijāyerātriñcayāmaham |

etasminnantarekāleyanmayāhyaśubhaṅkṛtam || 35 ||

sarvantvamupapadyedhājahyāñcedyadijīvitam |

nāghātayattadārāmaśśrutvātatparidevanam |

vānarānabravīdrāmomucyatāndūtaāgataḥ || 36 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe viṃśassargaḥ ||