6.118 Yuddhakanda - Ashtadashadhikashatatama Sargah

ॐ

6.118 યુદ્ધકાણ્ડ - અષ્ટાદશાધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ અષ્ટાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

તાન્તુપાશ્વસ્થિતામ્પ્રહ્વાંરામસ્સમ્પ્રેક્ષ્યમૈથિલીમ્ ।

હૃદયાન્તર્ગતઙ્ક્રોધવ્યાહર્તુમુપચક્રમે ॥ 1 ॥

એષાસિનિર્જિતાભદ્રેશત્રુઞ્જિત્વારણાજિરે ।

પૌરુષાદ્યદનુષ્ઠેયમ્મયૈતદુપપાદિતમ્ ॥ 2 ॥

ગતોઽસ્મ્યન્તમમર્ષસ્યધર્ષણાસમ્પ્રમાર્જિતા ।

અવમાનશ્ચશત્રુશ્ચયુગપન્નિહતૌમયા ॥ 3 ॥

અદ્યમેપૌરુષન્દૃષ્ટમદ્યમેસફલ્શ્રમઃ ।

અદ્યતીર્ણપ્રતિજ્ઞોઽત્વાપ્રભવામ્યદ્યચાત્મનઃ ॥ 4 ॥

યાત્વંવિરહિતાનીતાચલચિત્તેનરક્ષસા ।

દૈવસમ્પાદિતોદોષોમાનુષેણમયાજિતઃ ॥ 5 ॥

સમ્પ્રાપ્તમવમાનંયસ્તેજસા ન પ્રમાર્જતિ ।

કસ્તસ્યપુરુષાર્થોમહતાપ્યલ્પચેતસઃ ॥ 6 ॥

લઙ્ઘનં ચ સમુદ્રસ્યલઙ્કાયાશ્ચાપિમર્ધનમ્ ।

સફલન્તસ્ય ચ શ્લાઘ્યમદ્યકર્મહનૂમતઃ ॥ 7 ॥

યુદ્ધેવિક્રમતશ્ચૈવહિતમ્મન્ત્રયતસ્તથા ।

સુગ્રીવસ્યસસૈન્યસ્યસફલોઽદ્યપરિશ્રમઃ ॥ 8 ॥

વિભીષણસ્ય ચ તથાસફલોઽદ્યપરિશ્રમઃ ।

વિગુણમ્ભ્રાતરન્ત્યક્ત્વાયોમાંસ્વયમુપસ્થિતઃ ॥ 9 ॥

ઇત્યેવંવદત્શ્રુત્વાસીતારામસ્યતદ્વચઃ ।

મૃગીવોત્ફુલ્લનયનાબભૂવાશ્રુપરિપ્લુતા ॥ 10 ॥

પશ્યતસ્તાન્તુરામસ્યસમીપેહૃદયપ્રિયામ્ ।

જનવાદભયાદ્રાજ્ઞોબભૂવહૃદયન્દ્વિધા ॥ 11 ॥

સીતામુત્પલપત્રાક્ષીન્નીલકુઞ્ચિતમૂર્થજામ્ ।

અવદદ્વૈવરારોહમ્મધ્યેવાનરરક્ષસામ્ ॥ 12 ॥

યત્કર્તવ્યમ્મનુષ્યેણધર્ષણામ્પ્રતિમાર્જતા ।

તત્કૃતંરાવણંહત્વામયેદમ્માનકાઙ્ક્ષિણા ॥ 13 ॥

નિર્જિતાજીવલોકસ્યતપસાભાવિતાત્મના ।

અગસ્ત્યેનદુરાધર્ષામુનિનાદક્ષિણેવધિક્ ॥ 14 ॥

વિદિતશ્ચાસ્તુભત્રન્તેયોઽયંરણપરિશ્રમઃ ।

સુતીર્ણઃસુહૃદાંવીર્યાન્નત્વદર્થમ્મયાકૃતઃ ॥ 15 ॥

રક્ષતાતુમયાવૃત્તપમવાદં ચ સર્વતઃ ।

પ્રખ્યાતસ્યાત્મવંશસ્યવ્યઙ્ગ્યં ચ પરિમાર્જતા ॥ 16 ॥

પ્રાપ્તચારિત્રસન્દેહામમપ્રતિમુખેસ્થિતા ।

દીપોનેત્રાતુરસ્યેવપ્રતિકૂલાસિમેદૃઢમ્ ॥ 17 ॥

તદ્ગચ્છત્વાનુજાનેઽદ્યયથેષ્ટઞ્જનકાત્મજે ।

એતાદશદિશોભદ્રેકાર્યમસ્તિ ન મેત્વયા ॥ 18 ॥

કઃપુમાંસ્તુકુલેજાતસ્સ્ત્રયમ્પરગૃહાષિતામ્ ।

તેજસ્વીપુનરાદદ્યાત્સુહૃલ્લેખ્યેનચેતસા ॥ 19 ॥

રાવણાઙ્કપરિક્લિષ્ટાન્દૃષ્ટાન્દુષ્ટેનચક્ષુષા ।

કથન્ત્વાપુનરાદદ્યાઙ્કુલંવ્યપદિશન્ મહત્ ॥ 20 ॥

તદર્થન્નિર્જિતામેત્વંયશઃપ્રત્યાહૃતમ્મયા ।

નાસ્તિમેત્યય્યભિષ્વઙ્ગોયથેષ્ટઙ્ગમ્યતામિતઃ ॥ 21 ॥

તદદ્યવ્યાહૃતમ્ભદ્રેમયૈતત્ કૃતબુધદિના ।

લક્ષ્મણેનાથભરતેકુરુબુધદિંયથાસુખમ્ ॥ 22 ॥

શત્રુઘ્નેવાથસુગ્રીવેરાક્ષસેવાવિભીષણે ।

નિવેશયમનસ્સીતેયથાવાસુખમાત્મનઃ ॥ 23 ॥

ન હિત્વાંરાવણોદૃષ્ટવાદિવ્યરૂપામ્મનોરમામ્ ।

મર્ષયેતચિરંસીતેસ્વગૃહેપર્યવસ્થિતામ્ ॥ 24 ॥

તતઃપ્રિયાર્હશ્રવણાતદપ્રિયમ્પ્રિયાદુપશ્રુત્યચિરસ્યમૈથિલી ।

મુમોચબાષ્પંસુભૃશમ્પ્રવેપિતાગજેન્દ્રહસ્તાભિહતેવસલ્લકી ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે અષ્ટાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ |

tāntupāśvasthitāmprahvāṃrāmassamprekṣyamaithilīm |

hṛdayāntargataṅkrodhavyāhartumupacakrame || 1 ||

eṣāsinirjitābhadreśatruñjitvāraṇājire |

pauruṣādyadanuṣṭheyammayaitadupapāditam || 2 ||

gato'smyantamamarṣasyadharṣaṇāsampramārjitā |

avamānaścaśatruścayugapannihataumayā || 3 ||

adyamepauruṣandṛṣṭamadyamesaphalśramaḥ |

adyatīrṇapratijño'tvāprabhavāmyadyacātmanaḥ || 4 ||

yātvaṃvirahitānītācalacittenarakṣasā |

daivasampāditodoṣomānuṣeṇamayājitaḥ || 5 ||

samprāptamavamānaṃyastejasā na pramārjati |

kastasyapuruṣārthomahatāpyalpacetasaḥ || 6 ||

laṅghanaṃ ca samudrasyalaṅkāyāścāpimardhanam |

saphalantasya ca ślāghyamadyakarmahanūmataḥ || 7 ||

yuddhevikramataścaivahitammantrayatastathā |

sugrīvasyasasainyasyasaphalo'dyapariśramaḥ || 8 ||

vibhīṣaṇasya ca tathāsaphalo'dyapariśramaḥ |

viguṇambhrātarantyaktvāyomāṃsvayamupasthitaḥ || 9 ||

ityevaṃvadatśrutvāsītārāmasyatadvacaḥ |

mṛgīvotphullanayanābabhūvāśrupariplutā || 10 ||

paśyatastānturāmasyasamīpehṛdayapriyām |

janavādabhayādrājñobabhūvahṛdayandvidhā || 11 ||

sītāmutpalapatrākṣīnnīlakuñcitamūrthajām |

avadadvaivarārohammadhyevānararakṣasām || 12 ||

yatkartavyammanuṣyeṇadharṣaṇāmpratimārjatā |

tatkṛtaṃrāvaṇaṃhatvāmayedammānakāṅkṣiṇā || 13 ||

nirjitājīvalokasyatapasābhāvitātmanā |

agastyenadurādharṣāmuninādakṣiṇevadhik || 14 ||

viditaścāstubhatranteyo'yaṃraṇapariśramaḥ |

sutīrṇaḥsuhṛdāṃvīryānnatvadarthammayākṛtaḥ || 15 ||

rakṣatātumayāvṛttapamavādaṃ ca sarvataḥ |

prakhyātasyātmavaṃśasyavyaṅgyaṃ ca parimārjatā || 16 ||

prāptacāritrasandehāmamapratimukhesthitā |

dīponetrāturasyevapratikūlāsimedṛḍham || 17 ||

tadgacchatvānujāne'dyayatheṣṭañjanakātmaje |

etādaśadiśobhadrekāryamasti na metvayā || 18 ||

kaḥpumāṃstukulejātasstrayamparagṛhāṣitām |

tejasvīpunarādadyātsuhṛllekhyenacetasā || 19 ||

rāvaṇāṅkaparikliṣṭāndṛṣṭānduṣṭenacakṣuṣā |

kathantvāpunarādadyāṅkulaṃvyapadiśan mahat || 20 ||

tadarthannirjitāmetvaṃyaśaḥpratyāhṛtammayā |

nāstimetyayyabhiṣvaṅgoyatheṣṭaṅgamyatāmitaḥ || 21 ||

tadadyavyāhṛtambhadremayaitat kṛtabudhadinā |

lakṣmaṇenāthabharatekurubudhadiṃyathāsukham || 22 ||

śatrughnevāthasugrīverākṣasevāvibhīṣaṇe |

niveśayamanassīteyathāvāsukhamātmanaḥ || 23 ||

na hitvāṃrāvaṇodṛṣṭavādivyarūpāmmanoramām |

marṣayetaciraṃsītesvagṛheparyavasthitām || 24 ||

tataḥpriyārhaśravaṇātadapriyampriyādupaśrutyacirasyamaithilī |

mumocabāṣpaṃsubhṛśampravepitāgajendrahastābhihatevasallakī || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭādaśādhikaśatatamassargaḥ ||