6.114 Yuddhakanda - Chaturdashadhikashatatama Sargah

ॐ

6.114 યુદ્ધકાણ્ડ - ચતુર્દશાધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

તાસાંવિલપમાનાનાન્તદારાક્ષસયોષિતામ્ ।

જ્યેષ્ઠાપત્નીપ્રિયાજીનાભર્તારંસમુદૈક્ષત ॥ 1 ॥

દશગ્રીવંહતન્દૃષ્ટવારામેણાચિન્ત્યકર્મણા ।

પતિમ્મણ્ડોદરીતત્રકૃપણાપર્યદેવયત્ ॥ 2 ॥

નનુનામમહાબાહોતવવૈશ્રવણાનુજ ।

ક્રુદ્ધસ્યપ્રમુખેસ્થાતુન્ત્રસ્યત્યપિપુરન્દરઃ ॥ 3 ॥

ઋષયશ્ચમહાન્તોઽપિગન્ધર્વાશ્ચયશસ્વિનઃ ।

નનુનામતવોદ્વેગાચ્ચારણાશ્ચદિશોગતાઃ ॥ 4 ॥

સ ત્વમ્માનુષમાત્રેણરામેણયુધિનિર્જિતઃ ।

ન વ્યપત્રપસેરાજન્ કિમિદંરાક્ષસેશ્વર ॥ 5 ॥

કથન્ત્રૈલોક્યમાક્રમ્યશ્રિયાવીર્યેણચાન્વિતમ્ ।

અવિષહ્યઞ્જઘાનત્વામ્માનુષોવનગોચરઃ ॥ 6 ॥

માનુષાણામવિષયેચરતઃકામરૂપિણઃ ।

વિનાશસ્તવરામેણસમ્યુગેનોપપદ્યતે ॥ 7 ॥

ન ચૈતત્કર્મરામસ્યશ્રદ્ધધામિચમૂમુખે ।

સર્વતસ્સમુપેતસ્યતવતેનાભિમર્ષણમ્ ॥ 8 ॥

યદૈવ ચ જનસ્થાનેરાક્ષસૈર્ભહુનિર્વવૃતઃ ।

ખરસ્તવહતોભ્રાતાતદૈવાસૌ ન માનુષઃ ॥ 9 ॥

યદૈવનગરીંલઙ્કાન્દુષ્પ્રવેશાંસુરૈરપિ ।

પ્રવિષ્ટોહનુમાન્વીર્યાત્તદૈવવ્યથિતાવયમ્ ॥ 10 ॥

યદૈવવાનરૈર્ઘોરૈર્બદ્ધસ્સેતુર્મહાર્ણવે ।

તદૈવહૃદયેનાહંશઙ્કેરામમમાનુષમ્ ॥ 11 ॥

અથવારામરૂપેણકૃતાન્તસ્સ્વયમાગતઃ ।

માયાન્તવવિનાશાયવિધાયાપ્રતિતર્કિતામ્ ॥ 12 ॥

અથવાવાસવેનત્વન્ધર્ષિતોઽપિમહાબલ ।

વાસવસ્યતુકાશક્તિસ્ત્વાન્દ્રષ્ટુમપિસંયુગે ॥ 13 ॥

વ્યક્તમેષમહાયોગીપરમાત્માસનાતનઃ ।

અનાદિમધ્યનિધનોમહતમ્પરમોમહાન્ ॥ 14 ॥

તમસઃપરમોધાતાશઙ્ખચક્રગદાધરઃ ।

શ્રીવત્સવક્ષાનિત્યશ્રીરજય્યશ્શાશ્વતોધ્રુવઃ ॥ 15 ॥

માનુષંરૂપમાસ્થાયવિષ્ણુસ્સત્યપરાક્રમઃ ।

સર્વૈઃપરિવૃતોદેવૈર્વાનરત્વમુપાગતૈઃ ॥ 16 ॥

સર્વલોકેશ્વર્શ્રીમાન્લોકાનાંહિતકામ્યયા ।

સરાક્ષસરપરીવારંહતવાંસ્ત્વામ્મહાદ્યુતિઃ ॥ 17 ॥

ઇન્દ્રિયાણિપુરાજિત્વાજિતન્ત્રિભુવનન્ત્વયા ।

સ્મરદ્ભિરિવતદ્વૈરમિન્દ્રિયૈરેવનિર્જિતઃ ॥ 18 ॥

યદૈવહિજનસ્થાનેરાક્ષસૈર્ભહુભિર્વૃતઃ ।

ખરસ્તુનિહતોભ્રાતાતદારામો ન માનુષઃ ॥ 19 ॥

યદૈવનગરીંલઙ્કાન્દુષ્પ્રવેશાંસુરૈરપિ ।

પ્રવિષ્ટોહનુમાન્વીર્યાત્તદૈવવ્યથિતાવયમ્ ॥ 20 ॥

ક્રિયતામવિરોધશ્ચરાઘવેણેતિયન્મયા ।

ઉચ્યમાનં ન ગૃહ્ણાસિતસ્યેયંવ્યુષ્ટિરાગતા ॥ 21 ॥

અકસ્માચ્છાભિકામોઽસિસીતાંરાક્ષસપુઙ્ગવઃ ।

ઐશ્વર્યસ્યવિનાશાયદેહસ્યસ્વજનસ્ય ચ ॥ 22 ॥

અરુન્ધત્યાવિશિષ્ટાન્તાંરોહિણ્યાશ્ચાપિદુર્મતે ।

સીતાન્ધર્ષયતામાન્યાન્ત્વયાહ્યસદૃશઙ્કૃતમ્ ॥ 23 ॥

વસુધાયાહિવસુધાંશ્રિયઃશ્રીમ્ભર્તૃવત્સલામ્ ।

સીતાંસર્વાનવદ્યાઙ્ગીમરણ્યેવિજનેશુભામ્ ॥ 24 ॥

આનયિત્વાતુતાન્દીનાઞ્છદ્મનાત્મસ્વદૂષણ ।

અપ્રાપ્યતઞ્ચૈવકામમ્મૈથિલીસઙ્ગમેકૃતમ્ ॥ 25 ॥

પતિવ્રતાયાસ્તપસાનૂનન્દગ્ધોઽસિમેપ્રભો ।

તદૈવયન્નદગ્ધગદ્ધસ્ત્વન્ધર્ષયંસ્તનુમમધ્યમામ્ ।

દેવાભિભ્યતેતેસર્વેસેન્દ્રાઃસાનાગ્નીપુરોગમાઃ ॥ 26 ॥

અવશ્યમેવલભતેફલમ્પાપસ્યકર્મણઃ ।

ઘોરમ્પર્યાગતેકાલેકર્તાનાસ્ત્યત્રસંશયઃ ॥ 27 ॥

ન કુલેન ન રૂપેણ ન દાક્ષિણ્યેનમૈથિલી ।

મયાધિકાવાતુલ્યાવાતત્ત્વમ્મોહાન્નબુધ્યસે ॥ 28 ॥

સર્વદાસર્વભૂતાનાન્નાસ્તિમુત્યુરલક્ષણઃ ।

તવતાવદયમ્મૃત્યુર્મૈથિલીકૃતલક્ષણઃ ॥ 29 ॥

સીતાનિમિત્તજોમૃત્યુસ્ત્વયાદૂરાદુપાહૃતઃ ।

મૈથિલીસહરામેણવિશોકાવિહરિષ્યતિ ॥ 30 ॥

અલ્પપુણ્યાત્વહઙ્ઘોરેપતિતાશોકસાગરે ।

કૈલાસેમન્દરેમેરૌતથાચૈત્રરથેવને ॥ 31 ॥

દેવોદ્યાનેષુસર્વેષુવિહૃત્યસહિતાત્વયા ।

વિમાનેનાનુરૂપેણયાયામ્યતુલયાશ્રિયા ॥ 32 ॥

પશ્યન્તિવિવિધાન્દેશાંસ્તાંસ્તાંશ્ચિત્રસ્રગમ્બરા ।

ભ્રમ્શિતાકામભોગેભ્યઃસાસ્મિવીરવધાત્તવ ॥ 33 ॥

સૈવાન્યેવાસ્મિસમ્વૃત્તાધિગ્રાજ્ઞાઞ્ચઞ્ચલાઃશ્રિયઃ ।

હારાજન્ સુકુમારન્તેસુભ્રુસુત્વક્સમુન્નસમ્ ॥ 34 ॥

કાન્તિશ્રીદ્યુતિભિસ્તુલ્યમિન્દુપદ્મદિવાકરૈઃ ।

કિરીટકૂટોજ્જ્વલિતન્તામ્રાસ્યન્દીપ્તકુણ્ડલમ્ ॥ 35 ॥

મદવ્યાકુલલોલાક્ષમ્ભૂત્વાયત્પાનભૂમિષુ ।

વિવિધસ્રગ્ધરઞ્ચારુવલ્ગુસ્મિતકથંશુભમ્ ॥ 36 ॥

તદેવાદ્યતવૈવંહિવક્ત્રં ન ભ્રાજતેપ્રભો ।

રામસાયકનિર્ભિન્નંરક્તંરુધિરવિસ્રવૈઃ ॥ 37 ॥

વીશીર્ણમેદોમસ્તિષ્કંરૂક્ષસ્યન્દનરેણુભિઃ ।

હાપશ્ચિમામેસમ્પ્રાપ્તાદશાવૈધવ્યદાયિની ॥ 38 ॥

યામયાસીન્નસુમ્બદ્ધાકદાચિદપિમન્દયા ।

પતાદાનવરાજોમેભર્તામેરાક્ષસેશ્વરઃ ॥ 39 ॥

પુત્રોમેશક્રનિર્જેતાઇત્યહઙ્ગર્વિતાભૃશમ્ ।

દૃપ્તામર્દનાઃશૂરાઃપ્રખ્યાતબલપૌરુષાઃ ॥ 40 ॥

અકુતશ્ચિદ્ભયાનાથામમેત્યાસીન્મતિર્દૃઢા ।

તેષામેવમ્પ્રભાવાણાંયુષ્માકંરાક્ષસર્ષભાઃ ॥ 41 ॥

કથમ્ભયમસમ્બુદ્ધમ્માનુષાદિદમાગતમ્ ।

સ્નિગ્ધેન્દ્રનીલનીલન્તુપ્રાંશુશૈલોપમમ્મહત્ ॥ 42 ॥

કેયૂરાઙ્ગદવૈડૂર્યમુક્તાહારસ્રગુજ્જ્વલમ્ ।

કાન્તંવિહારેષ્વધિકન્દીપ્તાંસઙ્ગ્રામભૂમિષુ ॥ 43 ॥

ભાત્યાભરણભાભિર્યદ્વિદ્યુદ્ભિરિવતોયદઃ ।

તદેવાદ્યશરીરન્તેતીક્ષ્ણૈર્નૈકશરૈશ્ચિતમ્ ॥ 44 ॥

પુનર્દુર્લભસમ્પર્શમ્પરિષ્વક્તું ન શક્યતે ।

શ્વાવિધઃશલકૈર્યદ્વદ્ભાણૈર્લગ્નૈર્નિરન્તરમ્ ॥ 45 ॥

સ્વર્પિતૈર્મર્મસુભૃશંસઞ્છિન્નસ્નાયુબન્ધનમ્ ।

ક્ષિતૌનિપતિતંરાજન્ શ્યામંવૈરુધિરચ્છવિ ॥ 46 ॥

વજ્રપ્રહારાભિહતોવિકીર્ણૈવપર્વતઃ ।

હાસ્વપ્નસ્સત્યમેવેદન્ત્વંરામેણકથંહતઃ ॥ 47 ॥

ત્વમ્મૃત્યોરપિમૃત્યુસ્સ્યાઃકથમ્મૃત્યુવશઙ્ગતઃ ત્રૈલોક્યવસુભોક્તારન્ત્રૈલોક્યોદ્વેગદમ્મહત્ ॥ 48 ॥

જેતારંલોકપાલાનાઙ્ક્ષેપ્તારાંશઙ્કરસ્ય ચ ।

દૃપ્તાનાન્નિગ્રહીતારમાવિષ્કૃતપરાક્રમમ્ ॥ 49 ॥

લોકક્ષોભયિતારં ચ નાદૈર્ભૂતવિરાવિણમ્ ।

ઓજસાદૃપ્તવાક્યાનાંવક્તારંરિપુસન્નિધૌ ॥ 50 ॥

સ્વયૂથભૃત્યગોપ્તારંહન્તારમ્ભીમકર્મણામ્ ।

હન્તારન્દાનવેન્દ્રાણાંયક્ષાણાં ચ સહસ્રશઃ ॥ 51 ॥

નિવાતકવચાનાં ચ સઙ્ગ્રહીતારમાહવે ।

નૈકયજ્ઞવિલોપ્તારન્ત્રાતારંસ્વજનસ્ય ચ ॥ 52 ॥

ધર્મવ્યવસ્થાભેત્તારમ્માયાસ્રષ્ટારમાહવે ।

દેવાસુરનૃકન્યાનામાહર્તારન્તતસ્તતઃ ॥ 53 ॥

શત્રુસ્ત્રીશોકદાતારં નેતારં સ્વજનસ્ય ચ ।

લઙ્કાદ્વીપસ્યગોપ્તારઙ્કર્તારમ્ભીમકર્મણામ્ ॥ 54 ॥

અસ્માકઙ્કામભોગાનાન્દાતારંરથિનાંવરમ્ ।

એવમ્પ્રભાવમ્ભર્તારન્દૃષ્ટવારામેણપાતિતમ્ ॥ 55 ॥

સ્થિરાસ્મિયાદેહમિમન્ધારયામિહતપ્રિયા ।

શયનેષુમહાર્હેષુશયિત્વારાક્ષસેશ્વર ॥ 56 ॥

ઇહકર્માત્પ્રસુપ્તોઽસિધરણ્યાંરેણુગુણ્ઠિતઃ ।

યદાતેતનયશ્શસ્તોલક્ષ્મણેનેન્દ્રજિદ્યુધિ ॥ 57 ॥

તદાત્વભિહતાતીવ્રમદ્યત્વસ્મિનિપાતિતા ।

સાહમ્બન્ધુજનૈર્હીનાહીનાનાથેન ચ ત્વયા ॥ 58 ॥

વિહીનાકામભોગૈશ્ચશોચિષ્યેશાશ્વતીસ્સમાઃ ।

પ્રપન્નોદીર્ઘમધ્વાનંરાજન્નદ્યસુદુર્ગમમ્ ॥ 59 ॥

નયમામપિદુઃખાર્તાં ન વર્તિષ્યેત્વયાવિના ।

કસ્માત્ત્વમ્માંવિહાયેહકૃપણાઙ્ગન્તુમિચ્છસિ ॥ 60 ॥

દીનાંવિલપતીમ્મન્દાઙ્કિંવામાન્નાભિભાષસે ।

દૃષ્ટવા ન ખલ્વભિક્રુદ્ધોમામિહાનવકુણ્ઠિતામ્ ॥ 61 ॥

નિર્ગતાન્નગરદ્વારાત્પદ્ભ્યામેવાગતામ્પ્રભો ।

પશ્યેષ્ટદારદારાંસ્તેભ્રષ્ટલજ્જાવકુણ્ઠિતાન્ ॥ 62 ॥

બહિર્નિષ્પતિતાન્સર્વાન્કથન્દૃષ્ટવા ન કુપ્યસિ ।

અયઙ્ક્રીડાસહાયસ્તેઽનાથેલાલપ્યતેજનઃ ॥ 63 ॥

ન ચૈવમાશ્વાસયસિકિંવા ન બહુમન્યસે ।

યાઃસ્ત્વયાવિધવારાજન્કૃતાનૈકાઃકુલસ્ત્રિયઃ ॥ 64 ॥

પતિવ્રતાધર્મરતાગુરુશુશ્રૂષણેરતાઃ ।

તાભિશ્શોકાભિતપ્તાભિશ્શપ્તઃપરવશઙ્ગતઃ ॥ 65 ॥

ત્વયાવિપ્રકૃતાભિર્યત્તદાશપ્તન્તદાગતમ્ ।

પ્રવાદસ્સત્યએવાયન્ત્વામ્પ્રતિપ્રાયશોનૃપ ॥ 66 ॥

પ્રતિવ્રતાનાન્નાકસ્માત્સપત્નત્યશ્રૂણિભૂતલે ।

કથં ચ નામતેરાજન્ લોકાનાક્રમ્યતેજસા ॥ 67 ॥

નારીચૌર્યમિદઙ્ક્ષુદ્રઙ્કૃતંશૌણ્ડીર્યમાનિના ।

અપનીયાશ્રમાદ્રામંયન્મૃગચ્છદ્મનાત્વયા ॥ 68 ॥

આનીતારામપનતીસાતત્તેકાતર્યલક્ષણમ્ ।

કાતર્યં ન ચ તેયુદ્ધેકદાચિત્સંસ્મરામ્યહમ્ ॥ 69 ॥

તત્તુભાગ્યવિપર્યાસાન્નૂનન્તેપક્વલક્ષણમ્ ।

અતીતાનાગતાર્થજ્ઞોવર્તમાનવિચક્ષણઃ ॥ 70 ॥

મૈથિલીમાહૃતાન્દૃષ્ટવાધ્યાત્વાનિઃશ્વસ્યચાયતમ્ ।

સત્યવાક્યમહાબાહો દેવરોમેયદબ્રવીત્ ॥ 71 ॥

અયંરાક્ષસમુખ્યાનાંવિનાશઃપર્યુપસ્થિતઃ ।

કામક્રોધસમુત્થેનવ્યસનેનપ્રસઙ્ગિના ॥ 72 ॥

નિર્વૃત્તસ્ત્વત્કૃતેઽનર્થઃસોઽયમ્મૂલહરોમહાન્ ।

ત્વયાકૃતમિદંસર્વમનાધંરાક્ષસઙ્કુલમ્ ॥ 73 ॥

હિત્વંશોચિતવ્યોમેપ્રખ્યાતબલપૌરુષઃ ।

સ્ત્રીસ્વભાવાત્તુમેબુદ્ધિઃકારુણ્યેપરિવર્તતે ॥ 74 ॥

સુકૃતન્દુષ્કૃતં ચ ત્વઙ્ગૃહીત્વાસ્વાઙ્ગતિઙ્ગતઃ ।

આત્માનમનુશોચામિત્વદ્વિનાશેનદુઃખિતામ્ ॥ 75 ॥

સુહૃદાંહિતકામાનાં ન શ્રુતંવચનન્ત્વયા ।

ભ્રાત્રૂણાઞ્ચૈવકાર્ત્ન્સનહિતમુક્તન્દશાનન ॥ 76 ॥

હેત્વર્થયુક્તંવિધિવચ્છ્રેયસ્કરમદારુણમ્ ।

વિભીષણેનાભિહિતં ન કૃતંહેતુમત્ત્વયા ॥ 77 ॥

મારીચકુમ્ભકર્ણાભ્યાંવાક્યમ્મમપિતુસ્તથા ।

ન શ્રુતંવીર્યમત્તેનતસ્યેદમ્ફલમીદૃશમ્ ॥ 78 ॥

નીલજીમૂતસઙ્કાશ પીતામ્બરશુભાઙ્ગદ ।

સ્વગાત્રાણિવિનિક્ષિપ્યકિંશેષેરુધિરાપ્લુતઃ ॥ 79 ॥

પ્રસુપ્તૈવશોકાર્તાઙ્કિમ્માં ન પ્રતિભાષસે ।

મહાવીર્યસ્યદક્ષસ્યસમ્યુગેષ્વપલાયિનઃ ॥ 80 ॥

યાતુધાનસ્યદૌહિત્રીઙ્કિમ્માં ન પ્રતિભાષસે ।

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠકિંશેષેનવેપરિભવેકૃતે ॥ 81 ॥

અદ્યવૈનિર્ભયાલઙ્કામ્પ્રવિષ્ટાંસૂર્યરશ્મયઃ ।

યેનસૂદયસેશત્રૂન્ સમરેસૂર્યવર્ચસા ॥ 82 ॥

વજ્રંવજ્રધરસ્યેવસોઽયન્તેસતતાર્ચિતઃ ।

રણેબહુપ્રહરણોહેમજાપરિષ્કૃતઃ ॥ 83 ॥

પરિઘોવ્યવકીર્ણસ્તેબાણૈશ્ચિન્નૈઃસહસ્રધા ।

અપ્રિયામિવોપસઙ્ગૃહ્યકિંશેષેરણમેદિનીમ્ ॥ 84 ॥

અપ્રિયામિવકસ્માચ્છમાન્નેચ્છસ્યભિભાષિતુમ્ ।

ધિગસ્તુહૃદયંયસ્યામમેદં ન સહસ્રધા ॥ 85 ॥

ત્વયિપઞ્ચત્વમાપન્નેફલતેશોકપીડિતમ્ ।

ઇત્યેવંવિલપન્તિસાબાષ્પપર્યાકુલેક્ષણા ॥ 86 ॥

સ્નેહોપસ્કન્નહૃદયા તદા મોહામુપાગમત્ ।

કશ્મલાભિહતાસન્નાબભૌસારાવણોરસિ ॥ 87 ॥

સ્નધ્યાનુરક્તેજલદેદીપ્તાવિદ્યુદિવોજ્જ્વલા ।

તથાગતંસમુત્થાપ્યસપત્નયસ્તામ્ભૃશાતુરાઃ ॥ 88 ॥

પર્યવસ્થાપયામાસૂરુદન્ત્યોરુદતીમ્ભૃશમ્ ।

ન તેસુવિદિતાદેવિલોકાનાંસ્થિતિરધ્રુવા ॥ 89 ॥

દશાવિભાગપર્યાયેરાજ્ઞાંવૈચઞ્ચલાઃશ્રિયઃ ।

ઇત્યેવમુચ્યમાનાસાસશબ્દમ્પ્રરુરોદ હ ॥ 90 ॥

સ્નાપયન્તીતદાસ્રેણસ્તનૌવક્રંસુનિર્મલમ્ ।

એતસ્મિન્નન્તરેરામોવિભીષણમુવાચ હ ॥ 91 ॥

સંસ્કારઃક્રિયતામ્ભ્રાતુઃસ્ત્રીગણઃપરિસાન્ત્વ્યતામ્ ।

તમુવાચતતોધીમાન્ વિભીષણૈદંવચઃ ॥ 92 ॥

વિમૃશ્યબુદ્ધ્યાધર્મજ્ઞોધર્માર્થસહિતંહિતમ્ ।

ત્યક્તધર્મવ્રતંશૂરન્નૃશંસમનૃતન્તથા ॥ 93 ॥

નાહમર્હોઽસ્મિસંસ્કર્તુમ્પરદારાભિમર્શિનમ્ ।

ભ્રાતૃરૂપઃહિમેશત્રુરેષસર્વાહિતેરતઃ ॥ 94 ॥

રાવણોનાર્હતેપૂજામ્પૂજ્યોઽપિગુરુગૌરવાત્ ।

નૃશંસૈતિમાંરામ વક્ષ્યન્તિમનુજાભુવિ ॥ 95 ॥

શ્રુત્વાતસ્યાગુણાન્સર્વેવક્ષ્યન્તિસુકૃતમ્પુનઃ ।

તચ્છ્રુત્વાપરમપ્રીતોરામોધર્મભૃતાંવરઃ ॥ 96 ॥

વિભીષણમુવાચેદંવાક્યજ્ઞંવાક્યકોવિદઃ ।

તવાપિમેપ્રિયઙ્કાર્યન્ત્વત્પ્રભાવાન્મયાજિતમ્ ॥ 97 ॥

અવશ્યન્તુક્ષમંવાચ્યોમયાત્વાંરાક્ષસેશ્વર ।

અધર્માનૃતસંયુક્તઃકામન્ત્વેષનિશાચરઃ ॥ 98 ॥

તેજસ્વીબલવાન્ શૂરઃસઙ્ગ્રામેષુ ચ નિત્યશઃ ।

શતક્રતુમુખૈર્વીરૈઃશ્રૂયતે ન પરાજિતઃ ॥ 99 ॥

મહાત્માબલસમ્પન્નોરાવણોલોકરાવણઃ ।

મરણાનાન્તિવૈરાણિનિર્વૃત્તન્નઃપ્રયોજનમ્ ॥ 100 ॥

ક્રિયતામસ્યસંસ્કારોમમાપ્યેષયથાતવ ।

ત્વત્સત્સકાશાદ્ધશગ્રીવસ્સંસ્કારંવિધિપૂર્વકમ્ ॥ 101 ॥

ક્ષિપ્રમર્હતિધર્મેણત્વંયશોભાગ્ભવિષ્યસિ ।

રાઘવસ્યવચ્શ્રુત્વાત્વરમાણોવિભીષણઃ ॥ 102 ॥

સંસ્કારયિતુમારેભેભ્રાતરંરાવણંહતમ્ ।

સપ્રવિશ્યપુરીંલઙ્કાંરાક્ષસેન્દ્રોવિભીષણઃ ॥ 103 ॥

રાવણસ્યાઅગ્નિહોત્રન્તુનિર્યાપયતિસત્વરમ્ ।

શકટાન્ દારુરૂપાણિઅગ્નીનવૈયાજકાંસ્તથા ॥ 104 ॥

તથાચન્દનકાષ્ઠાનિકાષ્ઠાનિવિવિધાનિ ચ ।

અગરૂણિસુગધનીનિગન્ધાંશ્ચસુરભીંસ્તથા ॥ 105 ॥

મણિમુક્તાપ્રવાલાનિનિર્યાપયતિરાક્ષસઃ ।

આજગામમુહૂર્તેનરાક્ષસૈઃપરિવારિતઃ ॥ 106 ॥

તતોમાલ્યવતાસાર્થઙ્ક્રિયામેવચકારસઃ ।

સૌવર્ણીંશિબિકાન્દિવ્યામારોપ્યક્ષૌમવાસનમ્ ॥ 107 ॥

રાવણંરાક્ષસાધીશમશ્રુપૂર્યમુખાદ્વિજાઃ ।

તૂર્યઘોષૈશ્ચવિવિધૈસ્સ્તુવદ્ભિશ્ચાભિનન્દિતમ્ ॥ 108 ॥

પ્તાકાભિશ્ચચિત્રાભિસ્સુમનોભિશ્ચચિત્રિતામ્ ।

ઉત્ક્ષિપ્યશિબિકાન્તાન્તુવિભીષણપુરોગમાઃ ॥ 109 ॥

દક્ષિણાભિમુખાસ્સર્વેગૃહ્યકાષ્ઠાનિભેજિરે ।

અગ્નયોદીપ્યમાનાસ્તેતદાધ્વર્યુસમીરિતાઃ ॥ 110 ॥

શરણાભિગતાઃસર્વેપુરસ્તાત્તસ્યતેયયુઃ ।

અન્તઃપુરાણિસર્વાણિરુદમાનાનિસત્વરમ્ ॥ 111 ॥

પૃષ્ઠતોઽનુયયુસ્તાનિપ્લવમાનાનિસર્વતઃ ।

રાવણમ્પ્રયતેદેશેસ્થાપ્યતેભૃશદુઃખિતાઃ ॥ 112 ॥

ચિતાઞ્ચન્દનકાષ્ઠૈશ્ચપદ્મકોશીસંવૃતામ્ ।

બ્રાહ્મ્યાસમ્વર્તયામાસૂરાઙ્કવાસ્તરણાવૃતામ્ ॥ 113 ॥

વર્તતેવેદવિહિતોરાજ્ઞોવૈપશ્ચિમઃક્રતુઃ ।

પ્રચક્રુઃરાક્ષસેન્દ્રસ્યપિતૃમેધમનુક્રમમ્ ॥ 114 ॥

વેદિં ચ દક્ષિણપ્રાચ્યાંયથાસ્થાનં ચ પાવકમ્ ।

પૃષદાજ્યેનસમ્પૂર્ણંસ્રુવંસર્વેપ્રચિક્ષિપુઃ ॥ 115 ॥

પાદયોશ્શકટમ્પ્રાદુરન્તરૂર્વોરુલૂખલન્તદા ।

દારુપાત્રાણિસર્વાણિઆરણિઞ્ચોત્તારારણિમ્ ॥ 116 ॥

દત્ત્વાતુમુસલઞ્ચાન્યથાસ્થાનંવિચક્ષણાઃ ।

શાસ્ત્રાદૃષ્ટેનવિધિનામહર્ષિવિહિતેન ચ ॥ 117 ॥

તત્રમેધ્યમ્પશુંહત્વારાક્ષસેન્દ્રસ્યરાક્ષસાઃ ।

પરિસ્તરણિકાંરાજ્ઞોઘૃતાક્તાંસમવેશયન્ ॥ 118 ॥

ગન્ધૈર્માલ્યૈરલઙ્કૃત્યરાવણન્દીનમાનસાઃ ॥ 119 ॥

વિભીષણસહાયાસ્તેવસ્ત્રૈશ્ચવિવિધૈરપિ ।

લાજૈરશ્ચાવકિરન્તિસ્મબાષ્પપૂર્ણમુખાસ્તદા ॥ 120 ॥

દદૌ ચ પાવકન્તસ્યવિધિયુક્તંવિભીષણઃ ।

સ્નાત્વાચૈવાર્દ્રવસ્ત્રેણતિલાન્દૂર્વાભિમિશ્રિતાન્ ॥ 121 ॥

ઉદકેન ચ સમ્મિશ્રાન્પ્રદાયવિધિપૂર્વકમ્ ।

પ્રદાયચોદકન્તસ્મૈમૂર્ધ્નાચૈનન્નમસ્ય ચ ॥ 122 ॥

તાઃસ્ત્રિયોઽનુનયામાસસાન્તમુક્ત્વાપુનઃપુનઃ ।

ગમ્યતામિતિતાસ્સર્વાવિવિશુર્નગરીતદા ॥ 123 ॥

પ્રવિષ્ટાસુસર્વાસુરાક્ષસીષુવિભીષણઃ ।

રામપાર્શ્વમુપાગમ્યતદાતિષ્ઠદ્વિનીતવત્ ॥ 124 ॥

રામોઽપિસહસૈન્યેનસસુગ્રીવસ્સલક્ષ્મણઃ ।

હર્ષંલેભેરિપુંહત્વાયથાવૃત્રંશતક્રતુઃ ॥ 125 ॥

તતોવિમુક્ત્વાસશરંશરાસનમ્મહેન્દ્રદત્તઙ્કવચં ચ તન્મહત્ ।

વિમ્યુચરોષંરિપુનિગ્રહાત્તતોરામઃસુસૌમ્યત્વમુપાગતોઽરિહા ॥ 126 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ચતુર્દશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturdaśādhikaśatatamassargaḥ |

tāsāṃvilapamānānāntadārākṣasayoṣitām |

jyeṣṭhāpatnīpriyājīnābhartāraṃsamudaikṣata || 1 ||

daśagrīvaṃhatandṛṣṭavārāmeṇācintyakarmaṇā |

patimmaṇḍodarītatrakṛpaṇāparyadevayat || 2 ||

nanunāmamahābāhotavavaiśravaṇānuja |

kruddhasyapramukhesthātuntrasyatyapipurandaraḥ || 3 ||

ṛṣayaścamahānto'pigandharvāścayaśasvinaḥ |

nanunāmatavodvegāccāraṇāścadiśogatāḥ || 4 ||

sa tvammānuṣamātreṇarāmeṇayudhinirjitaḥ |

na vyapatrapaserājan kimidaṃrākṣaseśvara || 5 ||

kathantrailokyamākramyaśriyāvīryeṇacānvitam |

aviṣahyañjaghānatvāmmānuṣovanagocaraḥ || 6 ||

mānuṣāṇāmaviṣayecarataḥkāmarūpiṇaḥ |

vināśastavarāmeṇasamyugenopapadyate || 7 ||

na caitatkarmarāmasyaśraddhadhāmicamūmukhe |

sarvatassamupetasyatavatenābhimarṣaṇam || 8 ||

yadaiva ca janasthānerākṣasairbhahunirvavṛtaḥ |

kharastavahatobhrātātadaivāsau na mānuṣaḥ || 9 ||

yadaivanagarīṃlaṅkānduṣpraveśāṃsurairapi |

praviṣṭohanumānvīryāttadaivavyathitāvayam || 10 ||

yadaivavānarairghorairbaddhasseturmahārṇave |

tadaivahṛdayenāhaṃśaṅkerāmamamānuṣam || 11 ||

athavārāmarūpeṇakṛtāntassvayamāgataḥ |

māyāntavavināśāyavidhāyāpratitarkitām || 12 ||

athavāvāsavenatvandharṣito'pimahābala |

vāsavasyatukāśaktistvāndraṣṭumapisaṃyuge || 13 ||

vyaktameṣamahāyogīparamātmāsanātanaḥ |

anādimadhyanidhanomahatamparamomahān || 14 ||

tamasaḥparamodhātāśaṅkhacakragadādharaḥ |

śrīvatsavakṣānityaśrīrajayyaśśāśvatodhruvaḥ || 15 ||

mānuṣaṃrūpamāsthāyaviṣṇussatyaparākramaḥ |

sarvaiḥparivṛtodevairvānaratvamupāgataiḥ || 16 ||

sarvalokeśvarśrīmānlokānāṃhitakāmyayā |

sarākṣasaraparīvāraṃhatavāṃstvāmmahādyutiḥ || 17 ||

indriyāṇipurājitvājitantribhuvanantvayā |

smaradbhirivatadvairamindriyairevanirjitaḥ || 18 ||

yadaivahijanasthānerākṣasairbhahubhirvṛtaḥ |

kharastunihatobhrātātadārāmo na mānuṣaḥ || 19 ||

yadaivanagarīṃlaṅkānduṣpraveśāṃsurairapi |

praviṣṭohanumānvīryāttadaivavyathitāvayam || 20 ||

kriyatāmavirodhaścarāghaveṇetiyanmayā |

ucyamānaṃ na gṛhṇāsitasyeyaṃvyuṣṭirāgatā || 21 ||

akasmācchābhikāmo'sisītāṃrākṣasapuṅgavaḥ |

aiśvaryasyavināśāyadehasyasvajanasya ca || 22 ||

arundhatyāviśiṣṭāntāṃrohiṇyāścāpidurmate |

sītāndharṣayatāmānyāntvayāhyasadṛśaṅkṛtam || 23 ||

vasudhāyāhivasudhāṃśriyaḥśrīmbhartṛvatsalām |

sītāṃsarvānavadyāṅgīmaraṇyevijaneśubhām || 24 ||

ānayitvātutāndīnāñchadmanātmasvadūṣaṇa |

aprāpyatañcaivakāmammaithilīsaṅgamekṛtam || 25 ||

pativratāyāstapasānūnandagdho'simeprabho |

tadaivayannadagdhagaddhastvandharṣayaṃstanumamadhyamām |

devābhibhyatetesarvesendrāḥsānāgnīpurogamāḥ || 26 ||

avaśyamevalabhatephalampāpasyakarmaṇaḥ |

ghoramparyāgatekālekartānāstyatrasaṃśayaḥ || 27 ||

na kulena na rūpeṇa na dākṣiṇyenamaithilī |

mayādhikāvātulyāvātattvammohānnabudhyase || 28 ||

sarvadāsarvabhūtānānnāstimutyuralakṣaṇaḥ |

tavatāvadayammṛtyurmaithilīkṛtalakṣaṇaḥ || 29 ||

sītānimittajomṛtyustvayādūrādupāhṛtaḥ |

maithilīsaharāmeṇaviśokāvihariṣyati || 30 ||

alpapuṇyātvahaṅghorepatitāśokasāgare |

kailāsemandaremerautathācaitrarathevane || 31 ||

devodyāneṣusarveṣuvihṛtyasahitātvayā |

vimānenānurūpeṇayāyāmyatulayāśriyā || 32 ||

paśyantivividhāndeśāṃstāṃstāṃścitrasragambarā |

bhramśitākāmabhogebhyaḥsāsmivīravadhāttava || 33 ||

saivānyevāsmisamvṛttādhigrājñāñcañcalāḥśriyaḥ |

hārājan sukumārantesubhrusutvaksamunnasam || 34 ||

kāntiśrīdyutibhistulyamindupadmadivākaraiḥ |

kirīṭakūṭojjvalitantāmrāsyandīptakuṇḍalam || 35 ||

madavyākulalolākṣambhūtvāyatpānabhūmiṣu |

vividhasragdharañcāruvalgusmitakathaṃśubham || 36 ||

tadevādyatavaivaṃhivaktraṃ na bhrājateprabho |

rāmasāyakanirbhinnaṃraktaṃrudhiravisravaiḥ || 37 ||

vīśīrṇamedomastiṣkaṃrūkṣasyandanareṇubhiḥ |

hāpaścimāmesamprāptādaśāvaidhavyadāyinī || 38 ||

yāmayāsīnnasumbaddhākadācidapimandayā |

patādānavarājomebhartāmerākṣaseśvaraḥ || 39 ||

putromeśakranirjetāityahaṅgarvitābhṛśam |

dṛptāmardanāḥśūrāḥprakhyātabalapauruṣāḥ || 40 ||

akutaścidbhayānāthāmametyāsīnmatirdṛḍhā |

teṣāmevamprabhāvāṇāṃyuṣmākaṃrākṣasarṣabhāḥ || 41 ||

kathambhayamasambuddhammānuṣādidamāgatam |

snigdhendranīlanīlantuprāṃśuśailopamammahat || 42 ||

keyūrāṅgadavaiḍūryamuktāhārasragujjvalam |

kāntaṃvihāreṣvadhikandīptāṃsaṅgrāmabhūmiṣu || 43 ||

bhātyābharaṇabhābhiryadvidyudbhirivatoyadaḥ |

tadevādyaśarīrantetīkṣṇairnaikaśaraiścitam || 44 ||

punardurlabhasamparśampariṣvaktuṃ na śakyate |

śvāvidhaḥśalakairyadvadbhāṇairlagnairnirantaram || 45 ||

svarpitairmarmasubhṛśaṃsañchinnasnāyubandhanam |

kṣitaunipatitaṃrājan śyāmaṃvairudhiracchavi || 46 ||

vajraprahārābhihatovikīrṇaivaparvataḥ |

hāsvapnassatyamevedantvaṃrāmeṇakathaṃhataḥ || 47 ||

tvammṛtyorapimṛtyussyāḥkathammṛtyuvaśaṅgataḥ trailokyavasubhoktārantrailokyodvegadammahat || 48 ||

jetāraṃlokapālānāṅkṣeptārāṃśaṅkarasya ca |

dṛptānānnigrahītāramāviṣkṛtaparākramam || 49 ||

lokakṣobhayitāraṃ ca nādairbhūtavirāviṇam |

ojasādṛptavākyānāṃvaktāraṃripusannidhau || 50 ||

svayūthabhṛtyagoptāraṃhantārambhīmakarmaṇām |

hantārandānavendrāṇāṃyakṣāṇāṃ ca sahasraśaḥ || 51 ||

nivātakavacānāṃ ca saṅgrahītāramāhave |

naikayajñaviloptārantrātāraṃsvajanasya ca || 52 ||

dharmavyavasthābhettārammāyāsraṣṭāramāhave |

devāsuranṛkanyānāmāhartārantatastataḥ || 53 ||

śatrustrīśokadātāraṃ netāraṃ svajanasya ca |

laṅkādvīpasyagoptāraṅkartārambhīmakarmaṇām || 54 ||

asmākaṅkāmabhogānāndātāraṃrathināṃvaram |

evamprabhāvambhartārandṛṣṭavārāmeṇapātitam || 55 ||

sthirāsmiyādehamimandhārayāmihatapriyā |

śayaneṣumahārheṣuśayitvārākṣaseśvara || 56 ||

ihakarmātprasupto'sidharaṇyāṃreṇuguṇṭhitaḥ |

yadātetanayaśśastolakṣmaṇenendrajidyudhi || 57 ||

tadātvabhihatātīvramadyatvasminipātitā |

sāhambandhujanairhīnāhīnānāthena ca tvayā || 58 ||

vihīnākāmabhogaiścaśociṣyeśāśvatīssamāḥ |

prapannodīrghamadhvānaṃrājannadyasudurgamam || 59 ||

nayamāmapiduḥkhārtāṃ na vartiṣyetvayāvinā |

kasmāttvammāṃvihāyehakṛpaṇāṅgantumicchasi || 60 ||

dīnāṃvilapatīmmandāṅkiṃvāmānnābhibhāṣase |

dṛṣṭavā na khalvabhikruddhomāmihānavakuṇṭhitām || 61 ||

nirgatānnagaradvārātpadbhyāmevāgatāmprabho |

paśyeṣṭadāradārāṃstebhraṣṭalajjāvakuṇṭhitān || 62 ||

bahirniṣpatitānsarvānkathandṛṣṭavā na kupyasi |

ayaṅkrīḍāsahāyaste'nāthelālapyatejanaḥ || 63 ||

na caivamāśvāsayasikiṃvā na bahumanyase |

yāḥstvayāvidhavārājankṛtānaikāḥkulastriyaḥ || 64 ||

pativratādharmaratāguruśuśrūṣaṇeratāḥ |

tābhiśśokābhitaptābhiśśaptaḥparavaśaṅgataḥ || 65 ||

tvayāviprakṛtābhiryattadāśaptantadāgatam |

pravādassatyaevāyantvāmpratiprāyaśonṛpa || 66 ||

prativratānānnākasmātsapatnatyaśrūṇibhūtale |

kathaṃ ca nāmaterājan lokānākramyatejasā || 67 ||

nārīcauryamidaṅkṣudraṅkṛtaṃśauṇḍīryamāninā |

apanīyāśramādrāmaṃyanmṛgacchadmanātvayā || 68 ||

ānītārāmapanatīsātattekātaryalakṣaṇam |

kātaryaṃ na ca teyuddhekadācitsaṃsmarāmyaham || 69 ||

tattubhāgyaviparyāsānnūnantepakvalakṣaṇam |

atītānāgatārthajñovartamānavicakṣaṇaḥ || 70 ||

maithilīmāhṛtāndṛṣṭavādhyātvāniḥśvasyacāyatam |

satyavākyamahābāho devaromeyadabravīt || 71 ||

ayaṃrākṣasamukhyānāṃvināśaḥparyupasthitaḥ |

kāmakrodhasamutthenavyasanenaprasaṅginā || 72 ||

nirvṛttastvatkṛte'narthaḥso'yammūlaharomahān |

tvayākṛtamidaṃsarvamanādhaṃrākṣasaṅkulam || 73 ||

hitvaṃśocitavyomeprakhyātabalapauruṣaḥ |

strīsvabhāvāttumebuddhiḥkāruṇyeparivartate || 74 ||

sukṛtanduṣkṛtaṃ ca tvaṅgṛhītvāsvāṅgatiṅgataḥ |

ātmānamanuśocāmitvadvināśenaduḥkhitām || 75 ||

suhṛdāṃhitakāmānāṃ na śrutaṃvacanantvayā |

bhrātrūṇāñcaivakārtnsanahitamuktandaśānana || 76 ||

hetvarthayuktaṃvidhivacchreyaskaramadāruṇam |

vibhīṣaṇenābhihitaṃ na kṛtaṃhetumattvayā || 77 ||

mārīcakumbhakarṇābhyāṃvākyammamapitustathā |

na śrutaṃvīryamattenatasyedamphalamīdṛśam || 78 ||

nīlajīmūtasaṅkāśa pītāmbaraśubhāṅgada |

svagātrāṇivinikṣipyakiṃśeṣerudhirāplutaḥ || 79 ||

prasuptaivaśokārtāṅkimmāṃ na pratibhāṣase |

mahāvīryasyadakṣasyasamyugeṣvapalāyinaḥ || 80 ||

yātudhānasyadauhitrīṅkimmāṃ na pratibhāṣase |

uttiṣṭhottiṣṭhakiṃśeṣenaveparibhavekṛte || 81 ||

adyavainirbhayālaṅkāmpraviṣṭāṃsūryaraśmayaḥ |

yenasūdayaseśatrūn samaresūryavarcasā || 82 ||

vajraṃvajradharasyevaso'yantesatatārcitaḥ |

raṇebahupraharaṇohemajāpariṣkṛtaḥ || 83 ||

parighovyavakīrṇastebāṇaiścinnaiḥsahasradhā |

apriyāmivopasaṅgṛhyakiṃśeṣeraṇamedinīm || 84 ||

apriyāmivakasmācchamānnecchasyabhibhāṣitum |

dhigastuhṛdayaṃyasyāmamedaṃ na sahasradhā || 85 ||

tvayipañcatvamāpannephalateśokapīḍitam |

ityevaṃvilapantisābāṣpaparyākulekṣaṇā || 86 ||

snehopaskannahṛdayā tadā mohāmupāgamat |

kaśmalābhihatāsannābabhausārāvaṇorasi || 87 ||

snadhyānuraktejaladedīptāvidyudivojjvalā |

tathāgataṃsamutthāpyasapatnayastāmbhṛśāturāḥ || 88 ||

paryavasthāpayāmāsūrudantyorudatīmbhṛśam |

na tesuviditādevilokānāṃsthitiradhruvā || 89 ||

daśāvibhāgaparyāyerājñāṃvaicañcalāḥśriyaḥ |

ityevamucyamānāsāsaśabdampraruroda ha || 90 ||

snāpayantītadāsreṇastanauvakraṃsunirmalam |

etasminnantarerāmovibhīṣaṇamuvāca ha || 91 ||

saṃskāraḥkriyatāmbhrātuḥstrīgaṇaḥparisāntvyatām |

tamuvācatatodhīmān vibhīṣaṇaidaṃvacaḥ || 92 ||

vimṛśyabuddhyādharmajñodharmārthasahitaṃhitam |

tyaktadharmavrataṃśūrannṛśaṃsamanṛtantathā || 93 ||

nāhamarho'smisaṃskartumparadārābhimarśinam |

bhrātṛrūpaḥhimeśatrureṣasarvāhiterataḥ || 94 ||

rāvaṇonārhatepūjāmpūjyo'pigurugauravāt |

nṛśaṃsaitimāṃrāma vakṣyantimanujābhuvi || 95 ||

śrutvātasyāguṇānsarvevakṣyantisukṛtampunaḥ |

tacchrutvāparamaprītorāmodharmabhṛtāṃvaraḥ || 96 ||

vibhīṣaṇamuvācedaṃvākyajñaṃvākyakovidaḥ |

tavāpimepriyaṅkāryantvatprabhāvānmayājitam || 97 ||

avaśyantukṣamaṃvācyomayātvāṃrākṣaseśvara |

adharmānṛtasaṃyuktaḥkāmantveṣaniśācaraḥ || 98 ||

tejasvībalavān śūraḥsaṅgrāmeṣu ca nityaśaḥ |

śatakratumukhairvīraiḥśrūyate na parājitaḥ || 99 ||

mahātmābalasampannorāvaṇolokarāvaṇaḥ |

maraṇānāntivairāṇinirvṛttannaḥprayojanam || 100 ||

kriyatāmasyasaṃskāromamāpyeṣayathātava |

tvatsatsakāśāddhaśagrīvassaṃskāraṃvidhipūrvakam || 101 ||

kṣipramarhatidharmeṇatvaṃyaśobhāgbhaviṣyasi |

rāghavasyavacśrutvātvaramāṇovibhīṣaṇaḥ || 102 ||

saṃskārayitumārebhebhrātaraṃrāvaṇaṃhatam |

sapraviśyapurīṃlaṅkāṃrākṣasendrovibhīṣaṇaḥ || 103 ||

rāvaṇasyāagnihotrantuniryāpayatisatvaram |

śakaṭān dārurūpāṇiagnīnavaiyājakāṃstathā || 104 ||

tathācandanakāṣṭhānikāṣṭhānivividhāni ca |

agarūṇisugadhanīnigandhāṃścasurabhīṃstathā || 105 ||

maṇimuktāpravālāniniryāpayatirākṣasaḥ |

ājagāmamuhūrtenarākṣasaiḥparivāritaḥ || 106 ||

tatomālyavatāsārthaṅkriyāmevacakārasaḥ |

sauvarṇīṃśibikāndivyāmāropyakṣaumavāsanam || 107 ||

rāvaṇaṃrākṣasādhīśamaśrupūryamukhādvijāḥ |

tūryaghoṣaiścavividhaisstuvadbhiścābhinanditam || 108 ||

ptākābhiścacitrābhissumanobhiścacitritām |

utkṣipyaśibikāntāntuvibhīṣaṇapurogamāḥ || 109 ||

dakṣiṇābhimukhāssarvegṛhyakāṣṭhānibhejire |

agnayodīpyamānāstetadādhvaryusamīritāḥ || 110 ||

śaraṇābhigatāḥsarvepurastāttasyateyayuḥ |

antaḥpurāṇisarvāṇirudamānānisatvaram || 111 ||

pṛṣṭhato'nuyayustāniplavamānānisarvataḥ |

rāvaṇamprayatedeśesthāpyatebhṛśaduḥkhitāḥ || 112 ||

citāñcandanakāṣṭhaiścapadmakośīsaṃvṛtām |

brāhmyāsamvartayāmāsūrāṅkavāstaraṇāvṛtām || 113 ||

vartatevedavihitorājñovaipaścimaḥkratuḥ |

pracakruḥrākṣasendrasyapitṛmedhamanukramam || 114 ||

vediṃ ca dakṣiṇaprācyāṃyathāsthānaṃ ca pāvakam |

pṛṣadājyenasampūrṇaṃsruvaṃsarvepracikṣipuḥ || 115 ||

pādayośśakaṭamprādurantarūrvorulūkhalantadā |

dārupātrāṇisarvāṇiāraṇiñcottārāraṇim || 116 ||

dattvātumusalañcānyathāsthānaṃvicakṣaṇāḥ |

śāstrādṛṣṭenavidhināmaharṣivihitena ca || 117 ||

tatramedhyampaśuṃhatvārākṣasendrasyarākṣasāḥ |

paristaraṇikāṃrājñoghṛtāktāṃsamaveśayan || 118 ||

gandhairmālyairalaṅkṛtyarāvaṇandīnamānasāḥ || 119 ||

vibhīṣaṇasahāyāstevastraiścavividhairapi |

lājairaścāvakirantismabāṣpapūrṇamukhāstadā || 120 ||

dadau ca pāvakantasyavidhiyuktaṃvibhīṣaṇaḥ |

snātvācaivārdravastreṇatilāndūrvābhimiśritān || 121 ||

udakena ca sammiśrānpradāyavidhipūrvakam |

pradāyacodakantasmaimūrdhnācainannamasya ca || 122 ||

tāḥstriyo'nunayāmāsasāntamuktvāpunaḥpunaḥ |

gamyatāmititāssarvāviviśurnagarītadā || 123 ||

praviṣṭāsusarvāsurākṣasīṣuvibhīṣaṇaḥ |

rāmapārśvamupāgamyatadātiṣṭhadvinītavat || 124 ||

rāmo'pisahasainyenasasugrīvassalakṣmaṇaḥ |

harṣaṃlebheripuṃhatvāyathāvṛtraṃśatakratuḥ || 125 ||

tatovimuktvāsaśaraṃśarāsanammahendradattaṅkavacaṃ ca tanmahat |

vimyucaroṣaṃripunigrahāttatorāmaḥsusaumyatvamupāgato'rihā || 126 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturdaśādhikaśatatamassargaḥ ||