6.113 Yuddhakanda - Trayodashadhikashatatama Sargah

ॐ

6.113 યુદ્ધકાણ્ડ - ત્રયોદશાધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રયોદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

રાવણન્નિહતન્દૃષ્ટવારાઘવેણમહાત્મના ।

અન્તઃપુરાદ્વિનિષ્પેતૂરાક્ષસ્યશ્શોકકર્શિતાઃ ॥ 1 ॥

વાર્યમાણાસ્સુબહુશોવેષ્ટન્ત્યઃક્ષિતિપાંસુષુ ।

વિમુક્તકેશ્યશ્શોકાર્તાગાવોવત્સહતાયથા ॥ 2 ॥

ઉત્તરેણવિનિષ્ક્રમ્યદ્વારેણસહરાક્ષસૈઃ ।

પ્રવિશ્યાયોધનઙ્ઘોરંવિચિન્વન્ત્વોહતમ્પતિમ્ ॥ 3 ॥

આર્યપુત્રેતિવાદિન્યોહાનાથેતિ ચ સર્વશઃ ।

પરિપેતુઃકબન્ધાઙ્કામ્મહીંશોણિતકર્દમામ્ ॥ 4 ॥

દૃષ્ટ્વા સમાગતં દેવી હનૂમન્તં મહાબલમ્ ।

તૂષ્ણીમાસ્ત તદા દૃષ્ટ્વા સ્મૃત્વા હૃષ્ટાભવત્તદા ॥ 5 ॥

દદૃશુસ્તામહાકાયમ્મહાવીર્યમ્મહાદ્યુતિમ્ ।

રાવણન્નિહતમ્ભૂમૌનીલાઞ્જનચયોપમમ્ ॥ 6 ॥

તાઃપતિંસહસાદૃષ્ટવાશયાનંરણપાંસુષુ ।

નિપેતુસ્તસ્યગાત્રેષુછિન્નાવનલતાઇવ ॥ 7 ॥

બહુમાનાત્પરિષ્વજ્યકાચિદેવંરુરોદ હ ।

ચરણૌકાચિદાલમ્બ્યકાચિત્કણ્ઠેઽવલમ્બ્ય ચ ॥ 8 ॥

ઉત્ક્ષિપ્ય ચ ભુજૌકાચિદ્ભૂમૌસુપરિવર્તતે ।

હતસ્યવદનન્દૃષ્ટવાકાચિન્મોહમુપાગમત્ ॥ 9 ॥

કાચિદઙ્કેશિરઃકૃત્વારુરોદમુખમીક્ષતી ।

સ્નાપયન્તીમુખમ્બાષ્પૈસ્તુષારૈરિવપઙ્કજમ્ ॥ 10 ॥

એવમાર્તાઃપતિન્દૃષ્ટવારાવણન્નિહતમ્ભુવિ ।

ચુક્રુશુર્ભહુધાશોકાદ્ભૂયસ્તાઃપર્યદેવયન્ ॥ 11 ॥

યેનમિત્રાસિતઃશક્રોયેનવિત્રાસિતોયમઃ ।

યેનવૈશ્રવણોરાજાપુષ્પકેણવિયોજિતઃ ॥ 12 ॥

ગન્ધર્વાણામૃષીણાં ચ સુરાણાં ચ મહાત્મનામ્ ।

ભયંયેનરણેદત્તંસોઽયંશેતેરણેહતઃ ॥ 13 ॥

અસુરેભ્યઃસુરેભ્યોવાપન્નગેભ્યોઽપિવાતથા ।

ભયંયો ન વિજાનાતિતસ્યેદમ્માનુષાદ્ ભયમ્ ॥ 14 ॥

અવધ્યોદેવતાનાંયસ્તથાદાનવરાક્ષસામ્ ।

હતઃસોઽયંરણેશેતેમાનુષેણપદાતિના ॥ 15 ॥

યો ન શક્યસ્સુરૈર્હન્તું ન યક્ષૈર્નાસુરૈસ્તથા ।

સોઽયઙ્કશ્ચિદિવાસત્ત્વોમૃત્યુમ્મર્ત્યેનલમ્ભિતઃ ॥ 16 ॥

એવંવદન્ત્યોરુરુદુસ્તસ્યતાદુઃખિતાઃસ્ત્રિયઃ ।

ભૂયએવ ચ દુઃખાર્તાવિલેપુશ્ચપુનઃપુનઃ ॥ 17 ॥

અશૃણ્વતાતુસુહૃદાંસતતંહિતવાદિનામ્ ।

મરણાયહૃતાસીતારાક્ષસાશ્ચનિપાતિતાઃ ॥ 18 ॥

એતાસ્સમમિદાનીન્તેવયમાત્મા ચ પાતિતઃ ।

બ્રુવાણોઽપિહિતંવાક્યમિષ્ટોભ્રાતાવિભીષણઃ ॥ 19 ॥

ધૃષ્ટમ્પરુષિતોમોહત્ત્વયાત્મવથકાઙ્ક્ષિણા ।

દિનિર્યાતિતાતેસ્વાસતીતારામાયમૈથિલી ॥ 20 ॥

નનસ્સ્યાદ્વ્યસનઙ્ઘોરમિદમ્મૂલહરમ્મહત્ ।

વૃત્તકામોભવેદ્ભ્રાતારામોમિત્રકુલમ્ભવેત્ ॥ 21 ॥

વયઞ્ચાધ્વિવાઃસર્વાઃસકમા ન ચ શત્રવઃ ।

ત્વયાપુનર્નૃશંશંસેનસીતાંસંરુન્ધતાબલાત્ ॥ 22 ॥

રાક્ષસાવયમાત્મા ચ ત્રયન્તુલ્યન્નિપાતિતમ્ ।

ન કામકારઃકામંવાતવરાક્ષસપુઙ્ગવ ।

દૈવઞ્ચેષ્ટયતેસર્વંહતન્દૈવેનહન્યતે ॥ 23 ॥

વાનરાણાંવિનાશોઽયંરાક્ષસાનાં ચ તેરણે ।

તવચૈવમહાબાહો દૈવયોગાદુપાગતઃ ॥ 24 ॥

નૈવાર્થેન ન કામેનવિક્રમેણ ન ચાજ્ઞયા ।

શક્યાદૈવગતિર્લોકેનિવર્તયિતુમુદ્યતા ॥ 25 ॥

તતઃ શુભતરં વાક્યમુવાચ પવનાત્મજમ્ ।

અતિલક્ષણસમ્પન્નં માધુર્યગુણભૂષિતમ્ ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ત્રયોદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trayodaśādhikaśatatamassargaḥ |

rāvaṇannihatandṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |

antaḥpurādviniṣpetūrākṣasyaśśokakarśitāḥ || 1 ||

vāryamāṇāssubahuśoveṣṭantyaḥkṣitipāṃsuṣu |

vimuktakeśyaśśokārtāgāvovatsahatāyathā || 2 ||

uttareṇaviniṣkramyadvāreṇasaharākṣasaiḥ |

praviśyāyodhanaṅghoraṃvicinvantvohatampatim || 3 ||

āryaputretivādinyohānātheti ca sarvaśaḥ |

paripetuḥkabandhāṅkāmmahīṃśoṇitakardamām || 4 ||

dṛṣṭvā samāgataṃ devī hanūmantaṃ mahābalam |

tūṣṇīmāsta tadā dṛṣṭvā smṛtvā hṛṣṭābhavattadā || 5 ||

dadṛśustāmahākāyammahāvīryammahādyutim |

rāvaṇannihatambhūmaunīlāñjanacayopamam || 6 ||

tāḥpatiṃsahasādṛṣṭavāśayānaṃraṇapāṃsuṣu |

nipetustasyagātreṣuchinnāvanalatāiva || 7 ||

bahumānātpariṣvajyakācidevaṃruroda ha |

caraṇaukācidālambyakācitkaṇṭhe'valambya ca || 8 ||

utkṣipya ca bhujaukācidbhūmausuparivartate |

hatasyavadanandṛṣṭavākācinmohamupāgamat || 9 ||

kācidaṅkeśiraḥkṛtvārurodamukhamīkṣatī |

snāpayantīmukhambāṣpaistuṣārairivapaṅkajam || 10 ||

evamārtāḥpatindṛṣṭavārāvaṇannihatambhuvi |

cukruśurbhahudhāśokādbhūyastāḥparyadevayan || 11 ||

yenamitrāsitaḥśakroyenavitrāsitoyamaḥ |

yenavaiśravaṇorājāpuṣpakeṇaviyojitaḥ || 12 ||

gandharvāṇāmṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām |

bhayaṃyenaraṇedattaṃso'yaṃśeteraṇehataḥ || 13 ||

asurebhyaḥsurebhyovāpannagebhyo'pivātathā |

bhayaṃyo na vijānātitasyedammānuṣād bhayam || 14 ||

avadhyodevatānāṃyastathādānavarākṣasām |

hataḥso'yaṃraṇeśetemānuṣeṇapadātinā || 15 ||

yo na śakyassurairhantuṃ na yakṣairnāsuraistathā |

so'yaṅkaścidivāsattvomṛtyummartyenalambhitaḥ || 16 ||

evaṃvadantyorurudustasyatāduḥkhitāḥstriyaḥ |

bhūyaeva ca duḥkhārtāvilepuścapunaḥpunaḥ || 17 ||

aśṛṇvatātusuhṛdāṃsatataṃhitavādinām |

maraṇāyahṛtāsītārākṣasāścanipātitāḥ || 18 ||

etāssamamidānīntevayamātmā ca pātitaḥ |

bruvāṇo'pihitaṃvākyamiṣṭobhrātāvibhīṣaṇaḥ || 19 ||

dhṛṣṭamparuṣitomohattvayātmavathakāṅkṣiṇā |

diniryātitātesvāsatītārāmāyamaithilī || 20 ||

nanassyādvyasanaṅghoramidammūlaharammahat |

vṛttakāmobhavedbhrātārāmomitrakulambhavet || 21 ||

vayañcādhvivāḥsarvāḥsakamā na ca śatravaḥ |

tvayāpunarnṛśaṃśaṃsenasītāṃsaṃrundhatābalāt || 22 ||

rākṣasāvayamātmā ca trayantulyannipātitam |

na kāmakāraḥkāmaṃvātavarākṣasapuṅgava |

daivañceṣṭayatesarvaṃhatandaivenahanyate || 23 ||

vānarāṇāṃvināśo'yaṃrākṣasānāṃ ca teraṇe |

tavacaivamahābāho daivayogādupāgataḥ || 24 ||

naivārthena na kāmenavikrameṇa na cājñayā |

śakyādaivagatirlokenivartayitumudyatā || 25 ||

tataḥ śubhataraṃ vākyamuvāca pavanātmajam |

atilakṣaṇasampannaṃ mādhuryaguṇabhūṣitam || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayodaśādhikaśatatamassargaḥ ||