6.111 Yuddhakanda - Ekadashadhikashatatama Sargah

ॐ

6.111 યુદ્ધકાણ્ડ - એકાદશાધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

અથસંસ્મારયામાસમાતલિરાઘવન્તદા ।

અજાનન્નિવકિંવીરત્વમેનમનુવર્તસે ॥ 1 ॥

વિસૃજાસ્મૈવધાયત્વમસ્ત્રમ્પૈતામહમ્પ્રભો ।

વિનાશકાલઃકથિતોઃયઃસુરૈઃસોઽદ્યવર્તતે ॥ 2 ॥

તતઃસંસ્મારિતોરામસ્તેનવાક્યેનમાતલેઃ ।

જગ્રાહ સ શરન્દીપ્તન્નિઃશ્વસન્તમિવોરગમ્ ॥ 3 ॥

યન્તસ્મૈપ્રથમમ્પ્રાદાદગસ્ત્યોભગવાનૃષિઃ ।

બ્રહ્મદત્તમ્મહાબાણમમોઘંયુધિવીર્યવાન્ ॥ 4 ॥

બ્રહ્મણાનિર્મિતમ્પૂર્વમિન્દ્રાર્થમમિતૌજસા ।

દત્તંસુરપતેઃપૂર્વન્ત્રિલોકજયકાઙ્ક્ષિણઃ ॥ 5 ॥

યસ્યવાજેષુપવનઃફલેપાવકભાસ્કરૌ ।

શરીરમાકાશમયઙ્ગૌરવેમેરુમન્દરૌ ॥ 6 ॥

જાજ્વલ્યમાનંવપુષાસુપુઙ્ખંહેમભૂષિતમ્ ।

તેજસાસર્વભૂતાનાઙ્કૃતમ્ભાસ્કરવર્ચસમ્ ॥ 7 ॥

સધૂમમિવકાલાનગિન્દીપ્તમાશીવિષોપમમ્ ।

નરનાગાશ્વવૃદ્ધાનામ્ભેદનઙ્ક્ષિપ્રકારિણમ્ ॥ 8 ॥

દ્વારાણામ્પરિઘાણાં ચ ગિરીણાઞ્ચાપિભેદનમ્ ।

નાનારુધિરદિગ્ધાઙ્ગમ્મેદોદિગ્ધંસુદારુણમ્ ॥ 9 ॥

વજ્રસારમ્મહાનાદન્નાનાસમિતિદારણમ્ ।

સર્વવિત્રાસનમ્ભીમંશ્વસન્તમિવપન્નગમ્ ॥ 10 ॥

કઙ્કગૃધ્રબકાનાં ચ ગોમાયુગણરક્ષસામ્ ।

નિત્યમ્ભક્ષપ્રદંયુદ્ધેયમરૂપમ્ભયાપહમ્ ॥ 11 ॥

નન્દનંવાનરેન્દ્રાણાંરક્ષસામવસાદનમ્ ।

વાજિતંવિવિધૈર્વાજૈશ્ચારુચિત્રૈર્ગરુત્મતઃ ॥ 12 ॥

તમુત્તમેષુંલોકાનામિક્ષ્વાકુભયનાશનમ્ ।

દ્વિષતાઙ્કીર્તિહરણમ્પ્રહર્ષકરમાત્મનઃ ॥ 13 ॥

અભિમ્નત્યતતોરામસ્તમ્મહેષુમ્મહાબલઃ ।

વેદપ્રોક્તેનવિધિનાસન્દધેકાર્મુકેબલી ॥ 14 ॥

તસ્મિન્ સધનીયમાનેતુરાઘવેણશરોત્તમે ।

સર્વભૂતાનિસન્ત્રેસુશ્ચચાલ ચ વસુન્ધરા ॥ 15 ॥

સ રાવણાયસઙ્રુદ્ધોભૃશમાયમ્યકાર્મુકમ્ ।

ચિક્ષેપપરમાયત્તઃશરમ્મર્મવિદારણમ્ ॥ 16 ॥

સર્વલોકેશ્વરઃ શ્રીમાન્ લોકાનાં હિતકામ્યયા ।

સરાક્ષસ પરીવારં હતવાંસ્ત્વાં મહાદ્યુતિઃ ॥ 17 ॥

સ વિસૃષ્ટોમહાવેગશ્શરીરાન્તકરશ્શરઃ ।

ચિચ્છેદહૃદયન્તસ્યરાવણસ્યદુરાત્મનઃ ॥ 18 ॥

રુધિરાક્તસ્સવેગેનશરીરાન્તકરઃશરઃ ।

રાવણસ્યહરન્પ્રાણાન્વિવેશધરણીતલમ્ ॥ 19 ॥

સ શરોરાવણંહત્વારુધિરાર્દ્રીકૃતચ્છવિઃ ।

કૃતકર્માનિભૃતવત્સ્વતૂણીમ્પુનરાવિશત્ ॥ 20 ॥

તસ્યહસ્તાદ્ધતસ્યાશુકાર્મુકં ચ સસાયકમ્ ।

નિપપાતસહપ્રાણૈર્ભ્રશ્યમાનસ્યજીવિતાત્ ॥ 21 ॥

ગતાસુર્ભીમવેગસ્તુનૈરૃતેન્દ્રોમહાદ્યુતિઃ ।

પપાતસ્યન્દનાદ્ભૂમૌવૃત્રોવજ્રહતોયથા ॥ 22 ॥

તન્દૃષ્ટવાપતિતમ્ભૂમૌહતશેષાનિશાચરાઃ ।

હતનાધાભયત્રસ્તાસ્સર્વતસ્સમ્પ્રદુદ્રુવુઃ ॥ 23 ॥

સર્વતશ્ચાભિપેતુસ્તાન્વાનરાદ્રુમયોધિનઃ ।

દશગ્રીવવધન્દૃષ્ટવાવાનરાજિતકાશિનઃ ॥ 24 ॥

અર્દિતાવાનરૈર્ભ્રષ્ટાલઙ્કામભ્યપતન્ ભયાત્ ।

હતાશ્રયાત્વાત્કરુણૈર્ભાષ્પપ્રસ્રવણૈર્મુખૈઃ ॥ 25 ॥

તતોવિનેદુઃસમ્હૃષ્ટાવાનરાઃજિતકાશિનઃ ।

વદન્તોરાઘવજયંરાવણસ્ય જ તદ્વધમ્ ॥ 26 ॥

અથાન્તરિક્ષેવ્યનદત્સૌમ્યસ્ત્રિદશદુન્ધુભિઃ ।

દિવ્યગન્ધશહસ્તત્રમારુતસ્સુસુકોવવૌ ॥ 27 ॥

નિપપાતાન્તરિક્ષાચ્ચપુષ્પવૃષ્ટિસ્તદાભુવિ ।

કિરન્તીરાઘવરથન્દુરવાપામનોહરા ॥ 28 ॥

રાઘવસ્તવસંયુક્તાગગને ચ વિશુશ્રુવે ।

સાધુસાધ્વિતિવાગગ્ય્રાદેવતાનામ્મહાત્મનામ્ ॥ 29 ॥

અવિવેશમહાન્ હર્ષોદેવાનાઞ્ચારણૈઃસહ ।

રાવણેનિહતેરૌદ્રેસર્વલોકભયઙ્કરે ॥ 30 ॥

તતઃસકામંસુગ્રીવમઙ્ગદં ચ વિભીષણમ્ ।

ચકારરાઘવઃપ્રીતોહત્વારાક્ષસપુઙ્ગવમ્ ॥ 31 ॥

તતઃપ્રજગ્મુઃપ્રશમમ્મરુદ્ગણાદિશઃપ્રસેદુર્વિમલન્નભોઽભવત્ ।

મહીચકમ્પે ન ચ મારુતોવવૌસ્થિરપ્રભશ્ચાપ્યભવદ્દિવાકરઃ ॥ 32 ॥

તતસ્તુસુગ્રીવવિભીષણાઙ્ગદાઃસુહૃદ્વિશિષ્ટાસ્સહલક્ષ્મણાસ્તદા ।

સમેત્યહૃષ્ટાવિજયેનરાઘવંરણેઽભિરામંવિધિનાભ્યપૂજયન્ ॥ 33 ॥

સ તુનિહતરિપુસ્સ્થિરપ્રતિજ્ઞઃસ્વજનબલાભિવૃતોરણેરરાજ ।

રઘુકુલનૃપનન્દનોમહૌજાસ્ત્રિદશગણૈરભિસંવૃતોયથેન્દ્રઃ ॥ 34 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકાદશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekādaśādhikaśatatamassargaḥ |

athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavantadā |

ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase || 1 ||

visṛjāsmaivadhāyatvamastrampaitāmahamprabho |

vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate || 2 ||

tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |

jagrāha sa śarandīptanniḥśvasantamivoragam || 3 ||

yantasmaiprathamamprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |

brahmadattammahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān || 4 ||

brahmaṇānirmitampūrvamindrārthamamitaujasā |

dattaṃsurapateḥpūrvantrilokajayakāṅkṣiṇaḥ || 5 ||

yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |

śarīramākāśamayaṅgauravemerumandarau || 6 ||

jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |

tejasāsarvabhūtānāṅkṛtambhāskaravarcasam || 7 ||

sadhūmamivakālānagindīptamāśīviṣopamam |

naranāgāśvavṛddhānāmbhedanaṅkṣiprakāriṇam || 8 ||

dvārāṇāmparighāṇāṃ ca girīṇāñcāpibhedanam |

nānārudhiradigdhāṅgammedodigdhaṃsudāruṇam || 9 ||

vajrasārammahānādannānāsamitidāraṇam |

sarvavitrāsanambhīmaṃśvasantamivapannagam || 10 ||

kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |

nityambhakṣapradaṃyuddheyamarūpambhayāpaham || 11 ||

nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |

vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ || 12 ||

tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |

dviṣatāṅkīrtiharaṇampraharṣakaramātmanaḥ || 13 ||

abhimnatyatatorāmastammaheṣummahābalaḥ |

vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī || 14 ||

tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |

sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā || 15 ||

sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |

cikṣepaparamāyattaḥśarammarmavidāraṇam || 16 ||

sarvalokeśvaraḥ śrīmān lokānāṃ hitakāmyayā |

sarākṣasa parīvāraṃ hatavāṃstvāṃ mahādyutiḥ || 17 ||

sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |

cicchedahṛdayantasyarāvaṇasyadurātmanaḥ || 18 ||

rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |

rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam || 19 ||

sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |

kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīmpunarāviśat || 20 ||

tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |

nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt || 21 ||

gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |

papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā || 22 ||

tandṛṣṭavāpatitambhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |

hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ || 23 ||

sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |

daśagrīvavadhandṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ || 24 ||

arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |

hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ || 25 ||

tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |

vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham || 26 ||

athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |

divyagandhaśahastatramārutassusukovavau || 27 ||

nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |

kirantīrāghavarathanduravāpāmanoharā || 28 ||

rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |

sādhusādhvitivāgagyrādevatānāmmahātmanām || 29 ||

aviveśamahān harṣodevānāñcāraṇaiḥsaha |

rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare || 30 ||

tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |

cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam || 31 ||

tataḥprajagmuḥpraśamammarudgaṇādiśaḥprasedurvimalannabho'bhavat |

mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ || 32 ||

tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |

sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan || 33 ||

sa tunihataripussthirapratijñaḥsvajanabalābhivṛtoraṇerarāja |

raghukulanṛpanandanomahaujāstridaśagaṇairabhisaṃvṛtoyathendraḥ || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśādhikaśatatamassargaḥ ||