6.11 Yuddhakanda - Ekadasha Sargah

ॐ

6.11 યુદ્ધકાણ્ડ - એકાદશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ એકાદશસ્સર્ગઃ ।

સબભૂવકૃશોરાજામૈથિલીકામમોહિતઃ ।

અસન્માનાચ્ચસુહૃદામ્પાપમ્પાપેનકર્મણા ॥ 1 ॥

અતીતસમયેકાલેતસ્મિન્વૈયુધિરાવણઃ ।

અમાત્યૈશ્ચસુહૃદ્ભિશ્ચપ્રાપ્તકાલમમન્યત ॥ 2 ॥

સહેમજાલવિતતમ્મણિવિદ્રુમભૂષિતમ્ ।

ઉપગમ્યવિનીતાશ્વમારુરોહમહારથમ્ ॥ 3 ॥

તમાસ્થાયરથશ્રેષ્ઠમ્મહામેઘસમસ્વનમ્ ।

પ્રયયૌરક્ષસાંશ્રેષ્ઠોદશગ્રીવસ્સભામ્પ્રતિ ॥ 4 ॥

અસિચર્મધરાયોધાસ્સર્વાયુધધરાસ્તતઃ ।

રાક્ષસારાક્ષસેન્દ્રસ્યપુરસ્તાત્સમ્પ્રતસ્થિરે ॥ 5 ॥

નાનાવિકૃતવેષાશ્ચનાનાભૂષણભૂષિતાઃ ।

પાર્શ્વતસ્પૃષ્ઠતશ્ચૈનમ્પરિવાર્યયયુસ્તતઃ ॥ 6 ॥

રથૈશ્ચાતિરથાશ્શીઘ્રમ્મત્તૈશ્ચવરવારણૈઃ ।

અનૂત્પેતુર્દશગ્રીવમાક્રીડદ્ભિશ્ચવાજિભિઃ ॥ 7 ॥

ગદાપરિઘહસ્તાશ્ચશક્તિતોમરપાણયઃ ।

પરશ્વથધરાશ્ચાન્યેતથાઽન્યેશૂલપાણયઃ ॥ 8 ॥

તતસ્તૂર્યસહસ્રાણાંસઞ્જજ્ઞેનિસ્સ્વનોમહાન્ ।

તુમુલશ્શઙ્ખશબ્દશ્ચસભાઙ્ગચ્છતિરાવણે ॥ 9 ॥

સનેમિઘોષેણમહાન્સહસાઽભિનિનાદયન્ ।

રાજમાર્ગંશ્રિયાજુષ્ટમ્પ્રતિપેદેમહારથઃ ॥ 10 ॥

વિમલઞ્ચાતપત્રાણામ્પ્રગૃહીતમશોભત ।

પાણ્ડુરંરાક્ષસેન્દ્રસ્યપૂર્ણસ્તારાધિપોયથા ॥ 11 ॥

હેમમઞ્જરિગર્ભેચશુદ્ધસ્ફટિકવિગ્રહે ।

ચામરવ્યજનેતસ્યરેજતુસ્સવ્યદક્ષિણે ॥ 12 ॥

તેકૃતાઞ્જલયસ્સર્વેરથસ્થમ્પૃથિવીસ્થિતાઃ ।

રાક્ષસારાક્ષસશ્રેષ્ઠંશિરોભિસ્તંવવન્દિરે ॥ 13 ॥

રાક્ષસૈસ્ત્સૂયમાનસ્સઞ્જયાશીર્ભિરરિન્દમઃ ।

આસસાદમહાતેજાસ્સભાંવિરચિતાન્તદા ॥ 14 ॥

સુવર્ણરજતાસ્તીર્ણાંવિશુદ્ધસ્ફટિકાન્તરામ્ ।

વિરાજમાનોવપુષારુક્મપટ્ટોત્તરચ્છદામ્ ॥ 15 ॥

તામ્પિશાચશતૈઃ ષઙ્ભિરભિગુપ્તાંસદાપ્રભામ્ ।

પ્રવિવેશમહાતેજાસ્સુકૃતાંવિશ્વકર્મણા ॥ 16 ॥

તસ્યાંસવૈડૂર્યમયમ્પ્રિયકાજિનસમ્વૃતમ્ ।

મહત્સોપાશ્રયમ્ભેજેરાવણઃપરમાસનમ્ ॥ 17 ॥

તતઃ શશાસેશ્વરવદ્દૂતાન્લઘુપરાક્રમાન્ ।

સમાનયતમેક્ષિપ્રમિહૈતાન્રાક્ષસાનિતિ ।

કૃત્યમસ્તિમહજ્જાનેકર્તવ્યમિતિશત્રુભિઃ ॥ 18 ॥

રાક્ષસાસ્તદ્વચશ્શ્રુત્વાલઙ્કાયામ્પરિચક્રમુઃ ॥ 19 ॥

અનુગેહમવસ્થાયવિહારશયનેષુચ ।

ઉદ્યાનેષુચરક્ષાંસિચોદયન્તોહ્યભીતવત્ ॥ 20 ॥

તેરથાન્ રુચિરાનેકેદૃપ્તાનેકેપૃથગ્ઘયાન્ ।

નાગાનેકેઽધિરુરુહુર્જગ્મુશ્ચૈકેપદાતયઃ ॥ 21 ॥

સાપુરીપરમાકીર્ણારથકુઞ્જરવાજિભિઃ ।

સમ્પતદ્ભિર્વિરુરુચેગરુત્મદ્ભિરિવામ્બરમ્ ॥ 22 ॥

તેવાહનાવ્યવસ્થાપ્યયાનાનિવિવિધાનિચ ।

સભામ્પદ્ભિઃપ્રવિવિશુસ્સિંહાગિરિગુહામિવ ॥ 23 ॥

રાજ્ઞઃપાદૌગૃહીત્વાતુરાજ્ઞાતેપ્રતિપૂજિતાઃ ।

પીઠેષ્વન્યેબૃસીષ્વન્યેભૂમૌકેચિદુપાવિશન્ ॥ 24 ॥

તેસમેત્યસભાયાંવૈરાક્ષસારાજશાસનાત્ ।

યથાર્હમુપતસ્થુસ્તેરાવણંરાક્ષસાધિપમ્ ॥ 25 ॥

મન્ત્રિણશ્ચયથામુખ્યાનિશ્ચયાર્થેષુપણ્ડિતાઃ ।

અમાત્યાશ્ચગુણોપેતાસ્સર્વજ્ઞાબુદ્ધિદર્શનાઃ ॥ 26 ॥

સમીયુસ્તત્રશતશશૂરાશ્ચબહવસ્તદા ।

સભાયાંહેમવર્ણાયાંસર્વાર્થસ્યસુખાયવૈ ॥ 27 ॥

તતોમહાત્માવિપુલંસુયુગ્યંરથમ્વરંહેમવિચિત્રિતાઙ્ગમ્ ।

શુભંસમાસ્થાયયયૌયશસ્વીવિભીષણસ્સંસદમગ્રજસ્ય ॥ 28 ॥

સપૂર્વજાયાવરજશ્શશંસનામાથપશ્ચાશ્ચરણૌવવન્દે ।

શુકઃપ્રહસ્તશ્ચતથૈવતેભ્યોદદૌયથાર્હમ્પૃથગાસનાનિ ॥ 29 ॥

સુવર્ણનાનામણિભૂષણાનાંસુવાસસાંસંસદિરાક્ષસાનામ્ ।

તેષામ્પરાર્ઘ્યાગુરુચન્દનાનાંસ્રજાશ્ચગન્ધાઃપ્રવવુસ્સમન્તાત્ ॥ 30 ॥

નચુક્રુશુર્નાનૃતમાહકશ્ચિત્સભાપદોનાપિજજલ્પુરુચ્ચૈઃ ।

સંસિદ્ધાર્થાસ્સર્વએવોગ્રવીર્યાભર્તુસ્સર્વેદદૃશુશ્ચાનનન્તે ॥ 31 ॥

સરાવણશ્શસ્ત્રભૃતામ્મનસ્વિનામ્મહાબલાનાંસમિતૌમનસ્વી ।

તસ્યાંસભાયામ્પ્રભયાચકાશેમધ્યેવસૂનામિવવજ્રહસ્તેઃ ॥ 32 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે એકાદશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekādaśassargaḥ |

sababhūvakṛśorājāmaithilīkāmamohitaḥ |

asanmānāccasuhṛdāmpāpampāpenakarmaṇā || 1 ||

atītasamayekāletasminvaiyudhirāvaṇaḥ |

amātyaiścasuhṛdbhiścaprāptakālamamanyata || 2 ||

sahemajālavitatammaṇividrumabhūṣitam |

upagamyavinītāśvamārurohamahāratham || 3 ||

tamāsthāyarathaśreṣṭhammahāmeghasamasvanam |

prayayaurakṣasāṃśreṣṭhodaśagrīvassabhāmprati || 4 ||

asicarmadharāyodhāssarvāyudhadharāstataḥ |

rākṣasārākṣasendrasyapurastātsampratasthire || 5 ||

nānāvikṛtaveṣāścanānābhūṣaṇabhūṣitāḥ |

pārśvataspṛṣṭhataścainamparivāryayayustataḥ || 6 ||

rathaiścātirathāśśīghrammattaiścavaravāraṇaiḥ |

anūtpeturdaśagrīvamākrīḍadbhiścavājibhiḥ || 7 ||

gadāparighahastāścaśaktitomarapāṇayaḥ |

paraśvathadharāścānyetathā'nyeśūlapāṇayaḥ || 8 ||

tatastūryasahasrāṇāṃsañjajñenissvanomahān |

tumulaśśaṅkhaśabdaścasabhāṅgacchatirāvaṇe || 9 ||

sanemighoṣeṇamahānsahasā'bhininādayan |

rājamārgaṃśriyājuṣṭampratipedemahārathaḥ || 10 ||

vimalañcātapatrāṇāmpragṛhītamaśobhata |

pāṇḍuraṃrākṣasendrasyapūrṇastārādhipoyathā || 11 ||

hemamañjarigarbhecaśuddhasphaṭikavigrahe |

cāmaravyajanetasyarejatussavyadakṣiṇe || 12 ||

tekṛtāñjalayassarverathasthampṛthivīsthitāḥ |

rākṣasārākṣasaśreṣṭhaṃśirobhistaṃvavandire || 13 ||

rākṣasaistsūyamānassañjayāśīrbhirarindamaḥ |

āsasādamahātejāssabhāṃviracitāntadā || 14 ||

suvarṇarajatāstīrṇāṃviśuddhasphaṭikāntarām |

virājamānovapuṣārukmapaṭṭottaracchadām || 15 ||

tāmpiśācaśataiḥ ṣaṅbhirabhiguptāṃsadāprabhām |

praviveśamahātejāssukṛtāṃviśvakarmaṇā || 16 ||

tasyāṃsavaiḍūryamayampriyakājinasamvṛtam |

mahatsopāśrayambhejerāvaṇaḥparamāsanam || 17 ||

tataḥ śaśāseśvaravaddūtānlaghuparākramān |

samānayatamekṣipramihaitānrākṣasāniti |

kṛtyamastimahajjānekartavyamitiśatrubhiḥ || 18 ||

rākṣasāstadvacaśśrutvālaṅkāyāmparicakramuḥ || 19 ||

anugehamavasthāyavihāraśayaneṣuca |

udyāneṣucarakṣāṃsicodayantohyabhītavat || 20 ||

terathān rucirānekedṛptānekepṛthagghayān |

nāgāneke'dhiruruhurjagmuścaikepadātayaḥ || 21 ||

sāpurīparamākīrṇārathakuñjaravājibhiḥ |

sampatadbhirvirurucegarutmadbhirivāmbaram || 22 ||

tevāhanāvyavasthāpyayānānivividhānica |

sabhāmpadbhiḥpraviviśussiṃhāgiriguhāmiva || 23 ||

rājñaḥpādaugṛhītvāturājñātepratipūjitāḥ |

pīṭheṣvanyebṛsīṣvanyebhūmaukecidupāviśan || 24 ||

tesametyasabhāyāṃvairākṣasārājaśāsanāt |

yathārhamupatasthusterāvaṇaṃrākṣasādhipam || 25 ||

mantriṇaścayathāmukhyāniścayārtheṣupaṇḍitāḥ |

amātyāścaguṇopetāssarvajñābuddhidarśanāḥ || 26 ||

samīyustatraśataśaśūrāścabahavastadā |

sabhāyāṃhemavarṇāyāṃsarvārthasyasukhāyavai || 27 ||

tatomahātmāvipulaṃsuyugyaṃrathamvaraṃhemavicitritāṅgam |

śubhaṃsamāsthāyayayauyaśasvīvibhīṣaṇassaṃsadamagrajasya || 28 ||

sapūrvajāyāvarajaśśaśaṃsanāmāthapaścāścaraṇauvavande |

śukaḥprahastaścatathaivatebhyodadauyathārhampṛthagāsanāni || 29 ||

suvarṇanānāmaṇibhūṣaṇānāṃsuvāsasāṃsaṃsadirākṣasānām |

teṣāmparārghyāgurucandanānāṃsrajāścagandhāḥpravavussamantāt || 30 ||

nacukruśurnānṛtamāhakaścitsabhāpadonāpijajalpuruccaiḥ |

saṃsiddhārthāssarvaevogravīryābhartussarvedadṛśuścānanante || 31 ||

sarāvaṇaśśastrabhṛtāmmanasvināmmahābalānāṃsamitaumanasvī |

tasyāṃsabhāyāmprabhayācakāśemadhyevasūnāmivavajrahasteḥ || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekādaśassargaḥ ||