6.104 Yuddhakanda - Chaturadhikashatatama Sargah

ॐ

6.104 યુદ્ધકાણ્ડ - ચતુરધિકશતતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુરધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।

તસ્યક્રુદ્ધસ્યવદનન્દૃષ્ટવારામસ્યધીમતઃ ॥ 1 ॥

સર્વભૂતાનિવિત્રેસુઃપ્રાકમ્પત ચ મેદિની ।

સિંહશાર્દૂલાન્શૈલસ્સઞ્ચચાલચલદ્દ્રુમઃ ।

બભૂવચાપિક્ષુભિતઃસમુદ્રઃસરિતામ્પતિઃ ॥ 2 ॥

ખરાશ્ચખરનિર્ઘોષાગગનેપરુષાઘનાઃ ।

ઔત્પાતિકાનિનર્દન્તસ્સમન્તાત્પરિચક્રમુઃ ॥ 3 ॥

રામન્દૃષ્ટવાસુસઙ્ક્રુદ્ધમુત્પાતાંશ્ચૈવસુદારુણાન્ ।

વિત્રેસુસ્સર્વભૂતાનિરાવણસ્યાભવદ્ભયમ્ ॥ 4 ॥

વિમાનસ્થાસ્તદાદેવાગન્ધર્વાશ્ચમહોરગાઃ ।

ઋષિદાવનદૈત્યાશ્ચગરુત્મન્તશ્ચખેચરાઃ ॥ 5 ॥

દદૃશુસ્તેતદાયુદ્ધંલોકસમ્વર્તસંસ્થિતમ્ ।

નાનાપ્રહરણૈર્ભીમૈશ્શૂરયોસ્સમ્પ્રયુધ્યતોઃ ॥ 6 ॥

ઊચુસ્સુરાસુરાસ્સર્વેતદાવિગ્રહમાગતાઃ ।

પ્રેક્ષમાણામહર્યુદ્ધંવાક્યમ્ભક્ત્યાપ્રહૃષ્ટવત્ ॥ 7 ॥

દશગ્રીવઞ્જયેત્યાહુરસુરાઃસમવસ્થિતાઃ ।

દેવારામમવોચંસ્તેત્વઞ્જયેતિપુનઃપુનઃ ॥ 8 ॥

એતસ્મિન્નન્તરેક્રોધાદ્રાઘવસ્ય સ રાવણઃ ।

પ્રહર્તુકામોદુષ્ટાત્માસ્પૃશન્ પ્રહરણમ્મહત્ ॥ 9 ॥

વજ્રસારમ્મહાનાદંસર્વશત્રુનિબર્હણમ્ ।

શૈલશૃઙ્ગનિભૈઃકૂટૈશ્ચિત્તદૃષ્ટિભયાવહમ્ ॥ 10 ॥

સધૂમમિવતીક્ષ્ણાગ્રંયુગાન્તાગ્નિચમોપમમ્ ।

અતિરૌદ્રમનાસાદ્યઙ્કાલેનાપિદુરાસદમ્ ॥ 11 ॥

ત્રાસનંસર્વભૂતાનાન્દારણમ્ભેદનન્તથા ।

પ્રદીપ્તમિવરોષેણશૂલઞ્જગ્રાહરાવણઃ ॥ 12 ॥

તચ્છૂલમ્પરમક્રુદ્ધોમધ્યેજગ્રાહવીર્યવાન્ ।

અનેકૈઃસમરેશ્શૂરૈરાક્ષસૈઃપરિવારિતઃ ॥ 13 ॥

સમુદ્યમ્યમહાકાયોનનાદયુધિભૈરવમ્ ।

સંરક્તનયનોરોષાત્સ્વસૈન્યમભિહર્ષયન્ ॥ 14 ॥

પૃથિવીઞ્ચાન્તરિક્ષં ચ દિશશ્ચપ્રદિશસ્તથા ।

પ્રાકમ્પયત્તદાશબ્દોરાક્ષસેન્દ્રસ્યદારુણઃ ॥ 15 ॥

અતિનાદસ્ય્યદાનેનતેનતસ્યદુરાત્મનઃ ।

સર્વભૂતાનિવિત્રેસુસ્સાગરશ્ચપ્રચુક્ષુભે ॥ 16 ॥

સ ગૃહીત્વામહાવીર્યશ્શૂલન્તદ્રાવણોમહત્ ।

વિનદ્યસુમહાનાદંરામમ્પરુષમબ્રવીત્ ॥ 17 ॥

શૂલોઽયંવજ્રસારસ્તેરામરોષાન્મયોદ્યતઃ ।

તવભ્રાતૃસહાયસ્યસમ્યક્ પ્રાણાન્ હરિષ્યતિ ॥ 18 ॥

રક્ષસામદ્યશૂરાણાન્નિહતાનાઞ્ચમૂમુખે ।

ત્વાન્નિહત્યરણશ્લાઘીકરોમિતરસાસમમ્ ॥ 19 ॥

તિષ્ઠેદાનીન્નિહમનિત્વામેષશૂલેનરાઘવ ।

એવમુક્ત્વા સ ચિક્ષેપતચ્છૂલંરાક્ષસાધિપઃ ॥ 20 ॥

તદ્રાવણકરાન્મુક્તંવિદ્યુન્માલાસમાવૃતમ્ ।

અષ્ટઘણ્ટમ્મહાનાદંવિયદ્ગતમશોભત ॥ 21 ॥

તચ્છૂલંરાઘવોદૃષ્ટવાજ્વલન્તઙ્ઘોરદર્શનમ્ ।

સસર્જવિશિખાન્રામશ્ચાપમાયમ્યવીર્યવાન્ ॥ 22 ॥

આપતન્તંશરૌઘેણવારયામાસરાઘવઃ ।

ઉત્પતન્તંયુગાન્તાનગિઞ્જલૌઘૈરિવવાસવઃ ॥ 23 ॥

નિર્દદાહ સ તાન્બાણાન્રામકાર્મુકનિઃસૃતાન્ ।

રાવણસ્યમહાન્ શૂલઃપતઙ્ગાનિવપાવકઃ ॥ 24 ॥

તાન્દૃષ્ટવાભસ્મસાદ્ભૂતાન્શૂલસમ્સ્પર્શચૂર્ણિતાન્ ।

સાયકાનન્તરિક્ષસ્થાન્ રાઘવઃક્રોધમાહરત્ ॥ 25 ॥

સ તામ્માતલિનાનીતાંશક્તિંવાસવસમ્મતામ્ ।

જગ્રાહપરમક્રુદ્ધોરાઘવોરઘુનન્દનઃ ॥ 26 ॥

સાતોલિતાબલવતાશક્તિર્ઘણ્ટાકૃતસ્વના ।

નભઃપ્રજ્વાલયામાસયુગાન્તોલ્કેવસપ્રભા ॥ 27 ॥

સાક્ષિપ્તારાક્ષસેન્દ્રસ્યતસ્મિન્કૂલેપપાત હ ।

ભિન્નઃશક્ત્યામહાન્ શૂલોનિપપાતહતદ્યુતિઃ ॥ 28 ॥

નિર્ભિભેદતતોબાણૈર્હયાનસ્યમહાજવાન્ ।

રામસ્ત્રીક્ષ્ણૈર્મહાવેગૈર્ભાણવદ્ભિરજિહ્મગૈઃ ॥ 29 ॥

નિર્બિભેદોરપિતદારાવણન્નિશિતૈશ્શરૈઃ ।

રાઘવઃપરમાયત્તોલલાટેપત્રતિભિસ્ત્રિભિઃ ॥ 30 ॥

સ શરૈર્ભિન્નસર્વાઙ્ગોગાત્રપ્રસૃતશોણિતઃ ।

રાક્ષસેન્દ્રસ્સમૂહસ્થઃફુલ્લાશોકૈવાબભૌ ॥ 31 ॥

સ રામબાણૈરતિવિદ્ધગાત્રોનિશાચરેન્દ્રઃક્ષતજાર્દ્રગાત્રઃ ।

જગામખેદં ચ સમાજમધ્યેક્રોધં ચ ચક્રેસુભૃશન્તદાનીમ્ ॥ 32 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે ચતુરધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturadhikaśatatamassargaḥ |

tasyakruddhasyavadanandṛṣṭavārāmasyadhīmataḥ || 1 ||

sarvabhūtānivitresuḥprākampata ca medinī |

siṃhaśārdūlānśailassañcacālacaladdrumaḥ |

babhūvacāpikṣubhitaḥsamudraḥsaritāmpatiḥ || 2 ||

kharāścakharanirghoṣāgaganeparuṣāghanāḥ |

autpātikāninardantassamantātparicakramuḥ || 3 ||

rāmandṛṣṭavāsusaṅkruddhamutpātāṃścaivasudāruṇān |

vitresussarvabhūtānirāvaṇasyābhavadbhayam || 4 ||

vimānasthāstadādevāgandharvāścamahoragāḥ |

ṛṣidāvanadaityāścagarutmantaścakhecarāḥ || 5 ||

dadṛśustetadāyuddhaṃlokasamvartasaṃsthitam |

nānāpraharaṇairbhīmaiśśūrayossamprayudhyatoḥ || 6 ||

ūcussurāsurāssarvetadāvigrahamāgatāḥ |

prekṣamāṇāmaharyuddhaṃvākyambhaktyāprahṛṣṭavat || 7 ||

daśagrīvañjayetyāhurasurāḥsamavasthitāḥ |

devārāmamavocaṃstetvañjayetipunaḥpunaḥ || 8 ||

etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ |

prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇammahat || 9 ||

vajrasārammahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam |

śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham || 10 ||

sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam |

atiraudramanāsādyaṅkālenāpidurāsadam || 11 ||

trāsanaṃsarvabhūtānāndāraṇambhedanantathā |

pradīptamivaroṣeṇaśūlañjagrāharāvaṇaḥ || 12 ||

tacchūlamparamakruddhomadhyejagrāhavīryavān |

anekaiḥsamareśśūrairākṣasaiḥparivāritaḥ || 13 ||

samudyamyamahākāyonanādayudhibhairavam |

saṃraktanayanoroṣātsvasainyamabhiharṣayan || 14 ||

pṛthivīñcāntarikṣaṃ ca diśaścapradiśastathā |

prākampayattadāśabdorākṣasendrasyadāruṇaḥ || 15 ||

atinādasyyadānenatenatasyadurātmanaḥ |

sarvabhūtānivitresussāgaraścapracukṣubhe || 16 ||

sa gṛhītvāmahāvīryaśśūlantadrāvaṇomahat |

vinadyasumahānādaṃrāmamparuṣamabravīt || 17 ||

śūlo'yaṃvajrasārasterāmaroṣānmayodyataḥ |

tavabhrātṛsahāyasyasamyak prāṇān hariṣyati || 18 ||

rakṣasāmadyaśūrāṇānnihatānāñcamūmukhe |

tvānnihatyaraṇaślāghīkaromitarasāsamam || 19 ||

tiṣṭhedānīnnihamanitvāmeṣaśūlenarāghava |

evamuktvā sa cikṣepatacchūlaṃrākṣasādhipaḥ || 20 ||

tadrāvaṇakarānmuktaṃvidyunmālāsamāvṛtam |

aṣṭaghaṇṭammahānādaṃviyadgatamaśobhata || 21 ||

tacchūlaṃrāghavodṛṣṭavājvalantaṅghoradarśanam |

sasarjaviśikhānrāmaścāpamāyamyavīryavān || 22 ||

āpatantaṃśaraugheṇavārayāmāsarāghavaḥ |

utpatantaṃyugāntānagiñjalaughairivavāsavaḥ || 23 ||

nirdadāha sa tānbāṇānrāmakārmukaniḥsṛtān |

rāvaṇasyamahān śūlaḥpataṅgānivapāvakaḥ || 24 ||

tāndṛṣṭavābhasmasādbhūtānśūlasamsparśacūrṇitān |

sāyakānantarikṣasthān rāghavaḥkrodhamāharat || 25 ||

sa tāmmātalinānītāṃśaktiṃvāsavasammatām |

jagrāhaparamakruddhorāghavoraghunandanaḥ || 26 ||

sātolitābalavatāśaktirghaṇṭākṛtasvanā |

nabhaḥprajvālayāmāsayugāntolkevasaprabhā || 27 ||

sākṣiptārākṣasendrasyatasminkūlepapāta ha |

bhinnaḥśaktyāmahān śūlonipapātahatadyutiḥ || 28 ||

nirbhibhedatatobāṇairhayānasyamahājavān |

rāmastrīkṣṇairmahāvegairbhāṇavadbhirajihmagaiḥ || 29 ||

nirbibhedorapitadārāvaṇanniśitaiśśaraiḥ |

rāghavaḥparamāyattolalāṭepatratibhistribhiḥ || 30 ||

sa śarairbhinnasarvāṅgogātraprasṛtaśoṇitaḥ |

rākṣasendrassamūhasthaḥphullāśokaivābabhau || 31 ||

sa rāmabāṇairatividdhagātroniśācarendraḥkṣatajārdragātraḥ |

jagāmakhedaṃ ca samājamadhyekrodhaṃ ca cakresubhṛśantadānīm || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturadhikaśatatamassargaḥ ||