6.10 Yuddhakanda - Dashama Sargah

ॐ

6.10 યુદ્ધકાણ્ડ - દશમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ દશમસ્સર્ગઃ ।

તતઃપ્રત્યુષસિપ્રાપ્તેપ્રાપ્તધર્માર્થનિશ્ચયઃ ।

રાક્ષસાધિપતેર્વેશ્મભીમકર્માવિભીષણઃ ॥ 1 ॥

શૈલાગ્રચયસઙ્કાશંશૈલશૃઙ્ગમિવોન્નતમ્ ।

સુવિભક્તમહાકક્ષમ્મહાજનપરિગ્રહમ્ ॥ 2 ॥

મતિમદ્ભિર્મહામાત્રૈરનુરક્તૈરધિષ્ઠિતમ્ ।

રાક્ષસૈરાપ્તપર્યાપ્તૈસ્સર્વતઃપરિરક્ષિતમ્ ॥ 3 ॥

મત્તમાતઙ્ગનિશ્શ્વાસૈર્વ્યાકુલીકૃતમારુતમ્ ।

શઙ્ખઘોષમહાઘોષન્તૂર્યનાદાનુનાદિતમ્ ॥ 4 ॥

પ્રમદાજનસમ્બાધમ્પ્રજલ્પિતમહાપથમ્ ।

તપ્તકાઞ્ચનનિર્યૂહમ્ભૂષણોત્તમભૂષિતમ્ ॥ 5 ॥

ગન્ધર્વાણામિવાઽવાસમાલયમ્મરુતામિવ ।

રત્નસઞ્ચયસમ્બાધમ્ભવનમ્ભોગિનામિવ ॥ 6 ॥

તમ્મહાભ્રમિવાઽદિત્યસ્તેજોવિસ્તૃતરશ્મિમાન્ ।

અગ્રજસ્યાલયંવીરઃપ્રવિવેશમહાદ્યુતિઃ ॥ 7 ॥

પુણ્યાન્પુણ્યાહઘોષાંશ્ચવેદવિદ્ભિરુદાહૃતાન્ ।

શુશ્રાવસુમહાતેજાભ્રાતુર્વિજયસંશ્રિતાન્ ॥ 8 ॥

પૂજિતાન્ દધિપાત્રૈશ્ચસર્પિર્ભિસ્સુમનોક્ષતૈઃ ।

મન્ત્રવેદવિદોવિપ્રાન્દદર્શસમહાબલઃ ॥ 9 ॥

સપૂજ્યમાનોરક્ષોભિદ્દીપ્યમાનસ્સ્વતેજસા ।

આસનસ્થમ્મહાબાહુર્વવન્દેધનદાનુજમ્ ॥ 10 ॥

સરાજદૃષ્ટિસમ્પન્નમાસનંહેમભૂષિતમ્ ।

જગામસમુદાચારમ્પ્રયુજ્યાચારકોવિદઃ ॥ 11 ॥

સરાવણમ્મહાત્માનંવિજનેમન્ત્રિસન્નિધૌ ।

ઉવાચહિતમત્યર્થંવચનંહેતુનિશ્ચિતમ્ ॥ 12 ॥

પ્રસાદ્યભ્રાતરઞ્જેષ્ઠંસાન્ત્વેનોપસ્થિતક્રમઃ ।

દેશકાલાર્થસંવાદિદૃષ્ટલોકપરાવરઃ ॥ 13 ॥

યદાપ્રભૃતિવૈદેહીસમ્પ્રાસ્તેમામ્પુરીન્તવ ।

તદાપ્રભૃતિદૃશ્યન્તેનિમિત્તાન્યશુભાનિનઃ ॥ 14 ॥

સસ્ફુલિઙ્ગસ્સધૂમાર્ચિસ્સધૂમકલુષોદયઃ ।

મન્ત્રસઙ્ઘહુતોઽપ્યગ્નિર્નસમ્યગભિવર્થતે ॥ 15 ॥

અગ્નિષ્ઠેષ્વગ્નિશલાસુતથાબ્રહ્મસ્થાલીષુચ ।

સરીસૃપાણિદૃશ્યન્તેહન્યેષુચપિપીલિકાઃ ॥ 16 ॥

ગવાંસયાંસિસ્કન્નાનિવિમદાવીરકુઞ્જરાઃ ।

દીનમશ્વાઃપ્રહેષન્તેનચગ્રાસાભિનન્દિનઃ ॥ 17 ॥

ખરોષ્ટ્રાશ્વતરારાજભનભિન્નરોમાસ્સ્રવન્તિચ ।

નસ્વભાવેઽવતિષ્ઠન્તિવિધાનૈરપિચિન્તિતાઃ ॥ 18 ॥

વાયસાઃસઙ્ઘશઃક્રૂરાવ્યાહરન્તિસમન્તતઃ ।

સમવેતાશ્ચદૃશ્યન્તેવિમાનાગ્રેષુસઙ્ઘશઃ ॥ 19 ॥

ગૃધ્રાશ્ચપરિલીયન્તેપુરીમુપરિપિણ્ડિતાઃ ।

ઉપપન્નાશ્ચસ્નધ્યેદ્વેવ્યાહર઼્નત્યશિવંશિવાઃ ॥ 20 ॥

ક્રવ્યાદાનામ્મૃગાણાઞ્ચપુરીદ્વારેષુસઙ્ઘશઃ ।

શ્રૂયન્તેવિપુલાઘોષાસ્સવિસ્ફૂર્જિતનિસ્સ્વનાઃ ॥ 21 ॥

તદેવમ્પ્રસ્તુતેકાર્યેપ્રાયશ્ચિત્તમિદઙ્ક્ષમમ્ ।

રોચતેયદિવૈદેહીરાઘવાયપ્રદીયતામ્ ॥ 22 ॥

ઇદઞ્ચયદિવામોહાલ્લોભાદ્વાવ્યાહૃતમ્મયા ।

તત્રાપિચમહારાજ નદોષઙ્કર્તુમર્હસિ ॥ 23 ॥

અયંહિદોષસ્સર્વસ્યજનસ્યાસ્યોપલક્ષ્યતે ।

રક્ષસાંરાક્ષસીનાઞ્ચપુરસ્યાન્તઃપુરસ્યચ ॥ 24 ॥

શ્રાવણેચાસ્યમન્ત્રસ્યનિવૃત્તાસ્સર્વમન્ત્રિણઃ ।

અવશ્યઞ્ચમયાવાચ્યંયદ્દૃષ્ટમપિવાશ્રુતમ્ ॥ 25 ॥

હિતમ્મહાર્થમ્મૃદુહેતુસંહિતંવ્યતીતકાલાયતિસમ્પ્રતિક્ષમમ્ ।

નિશમ્યતદ્વાક્યમુપસ્થિતજ્વરઃપ્રસઙ્ગવાનુત્તરમેતદબ્રવીત્ ॥ 26 ॥

ભયન્નપશ્યામિકુતશ્ચિદપ્યહન્નરાઘવઃપ્રાપ્સ્યતિજાતુમૈથિલીમ્ ।

સુરૈસ્સહેન્દ્રૈરપિસઙ્ગરેકથમ્મમાગ્રતસ્સ્થાસ્યતિલક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 27 ॥

ઇત્યેવમુક્ત્વાસુરસૈન્યનાશનોમહાબલસ્સંયતિચણ્ડવિક્રમઃ ।

દશાનનોભ્રાતરમાપ્તવાદિનંવિસર્જયામાસતદાવિભીષણમ્ ॥ 28 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે દશમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha daśamassargaḥ |

tataḥpratyuṣasiprāpteprāptadharmārthaniścayaḥ |

rākṣasādhipaterveśmabhīmakarmāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

śailāgracayasaṅkāśaṃśailaśṛṅgamivonnatam |

suvibhaktamahākakṣammahājanaparigraham || 2 ||

matimadbhirmahāmātrairanuraktairadhiṣṭhitam |

rākṣasairāptaparyāptaissarvataḥparirakṣitam || 3 ||

mattamātaṅganiśśvāsairvyākulīkṛtamārutam |

śaṅkhaghoṣamahāghoṣantūryanādānunāditam || 4 ||

pramadājanasambādhamprajalpitamahāpatham |

taptakāñcananiryūhambhūṣaṇottamabhūṣitam || 5 ||

gandharvāṇāmivā'vāsamālayammarutāmiva |

ratnasañcayasambādhambhavanambhogināmiva || 6 ||

tammahābhramivā'dityastejovistṛtaraśmimān |

agrajasyālayaṃvīraḥpraviveśamahādyutiḥ || 7 ||

puṇyānpuṇyāhaghoṣāṃścavedavidbhirudāhṛtān |

śuśrāvasumahātejābhrāturvijayasaṃśritān || 8 ||

pūjitān dadhipātraiścasarpirbhissumanokṣataiḥ |

mantravedavidoviprāndadarśasamahābalaḥ || 9 ||

sapūjyamānorakṣobhiddīpyamānassvatejasā |

āsanasthammahābāhurvavandedhanadānujam || 10 ||

sarājadṛṣṭisampannamāsanaṃhemabhūṣitam |

jagāmasamudācāramprayujyācārakovidaḥ || 11 ||

sarāvaṇammahātmānaṃvijanemantrisannidhau |

uvācahitamatyarthaṃvacanaṃhetuniścitam || 12 ||

prasādyabhrātarañjeṣṭhaṃsāntvenopasthitakramaḥ |

deśakālārthasaṃvādidṛṣṭalokaparāvaraḥ || 13 ||

yadāprabhṛtivaidehīsamprāstemāmpurīntava |

tadāprabhṛtidṛśyantenimittānyaśubhāninaḥ || 14 ||

sasphuliṅgassadhūmārcissadhūmakaluṣodayaḥ |

mantrasaṅghahuto'pyagnirnasamyagabhivarthate || 15 ||

agniṣṭheṣvagniśalāsutathābrahmasthālīṣuca |

sarīsṛpāṇidṛśyantehanyeṣucapipīlikāḥ || 16 ||

gavāṃsayāṃsiskannānivimadāvīrakuñjarāḥ |

dīnamaśvāḥpraheṣantenacagrāsābhinandinaḥ || 17 ||

kharoṣṭrāśvatarārājabhanabhinnaromāssravantica |

nasvabhāve'vatiṣṭhantividhānairapicintitāḥ || 18 ||

vāyasāḥsaṅghaśaḥkrūrāvyāharantisamantataḥ |

samavetāścadṛśyantevimānāgreṣusaṅghaśaḥ || 19 ||

gṛdhrāścaparilīyantepurīmuparipiṇḍitāḥ |

upapannāścasnadhyedvevyāhaṟnatyaśivaṃśivāḥ || 20 ||

kravyādānāmmṛgāṇāñcapurīdvāreṣusaṅghaśaḥ |

śrūyantevipulāghoṣāssavisphūrjitanissvanāḥ || 21 ||

tadevamprastutekāryeprāyaścittamidaṅkṣamam |

rocateyadivaidehīrāghavāyapradīyatām || 22 ||

idañcayadivāmohāllobhādvāvyāhṛtammayā |

tatrāpicamahārāja nadoṣaṅkartumarhasi || 23 ||

ayaṃhidoṣassarvasyajanasyāsyopalakṣyate |

rakṣasāṃrākṣasīnāñcapurasyāntaḥpurasyaca || 24 ||

śrāvaṇecāsyamantrasyanivṛttāssarvamantriṇaḥ |

avaśyañcamayāvācyaṃyaddṛṣṭamapivāśrutam || 25 ||

hitammahārthammṛduhetusaṃhitaṃvyatītakālāyatisampratikṣamam |

niśamyatadvākyamupasthitajvaraḥprasaṅgavānuttarametadabravīt || 26 ||

bhayannapaśyāmikutaścidapyahannarāghavaḥprāpsyatijātumaithilīm |

suraissahendrairapisaṅgarekathammamāgratassthāsyatilakṣmaṇāgrajaḥ || 27 ||

ityevamuktvāsurasainyanāśanomahābalassaṃyaticaṇḍavikramaḥ |

daśānanobhrātaramāptavādinaṃvisarjayāmāsatadāvibhīṣaṇam || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe daśamassargaḥ ||