6.1 Yuddhakanda - Prathama Sargah

ॐ

6.1 યુદ્ધકાણ્ડ - પ્રથમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાણ્ડમ્ ।

અથ પ્રથમસ્સર્ગઃ ।

શ્રુત્વા હનુમતો વાક્યં યથાવદભિભાષિતમ્ ।

રામઃ પ્રીતિસમાયુક્તો વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

કૃતં હનુમતા કાર્યં સુમહદ્ભુવિ દુર્લભમ્ ।

મનસાપિ યદન્યેન ન શક્યં ધરણીતલે ॥ 2 ॥

ન હિ તં પરિપશ્યામિ યસ્તરેત મહાર્ણવમ્ ।

અન્યત્ર ગરુડાદ્વાયોરન્યત્ર ચ હનૂમતઃ ॥ 3 ॥

દેવદાનવયક્ષાણાં ગન્ધર્વોરગરક્ષસામ્ ।

અપ્રધૃષ્યાં પુરીં લઙ્કાં રાવણેન સુરક્ષિતામ્ ।

પ્રવષ્ટ સ્સત્ત્વમાશ્રિત્યશ્વસન્કો નામ નિષ્ક્રમેત્ ॥ 4 ॥

કો વિશેત્સુદુરાધર્ષાં રાક્ષસૈશ્ચ સુરક્ષિતામ્ ।

યો વીર્યબલસમ્પન્નો ન સમસ્યાદ્ધનૂમતઃ ॥ 5 ॥

ભૃત્યકાર્યં હનુમતા સુગ્રીવસ્ય કૃતમ્મહત્ ।

સ્વયં વિધાય સ્વબલં સદૃશં વિક્રમસ્ય ચ ॥ 6 ॥

યો હિ ભૃત્યો નિયુક્તસ્સન્ભર્ત્રા કર્મણિ દુષ્કરે ।

કુર્યાત્તદનુરાગેણ તમાહુઃ પુરુષોત્તમમ્ ॥ 7 ॥

નિયુક્તોયઃ પરં કાર્યં ન કુર્યાન્નૃપતેઃ પ્રિયમ્ ।

ભૃત્યોઽભૃત્યસ્સમર્થોઽપિ તમાહુર્મધ્યમં નરમ્ ॥ 8 ॥

નિયુક્તો નૃપતેઃ કાર્યં ન કુર્યાદ્યસ્સમાહિતઃ ।

ભૃત્યો યુક્તસ્સમર્થશ્ચ તમાહુઃ પુરુષાધમમ્ ॥ 9 ॥

તન્નિયોગે નિયુક્તેન કૃતં કૃત્યં હનૂમતા ।

ન ચાત્મા લઘુતાં નીતસ્સુગ્રીવશ્ચાપિ તોષિતઃ ॥ 10 ॥

અહં ચ રઘુવંશશ્ચ લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ ।

વૈદેહ્યા દર્શનેનાદ્ય ધર્મતઃ પરિરક્ષિતાઃ ॥ 11 ॥

ઇદં તુ મમ દીનસ્ય મનો ભૂયઃ પ્રકર્ષતિ ।

યદિહાસ્ય પ્રિયાખ્યાતુર્ન કુર્મિ સદૃશં પ્રિયમ્ ॥ 12 ॥

એષ સર્વસ્વભૂતે પરિષ્વઙ્ગો હનૂમતઃ ।

મયા કાલમિમં પ્રાપ્ય દત્તસ્તસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 13 ॥

ઇત્યુક્ત્વા પ્રીતિહૃષ્ટાઙ્ગો રામસ્તં પરિષસ્વજે ।

હનૂમન્તં કૃતાત્માનં કૃતકાર્યમુપાગતમ્ ॥ 14 ॥

ધ્યાત્વા પુનરુવાચેદં વચનં રઘુનન્દનઃ ।

હરીણામીશ્વરસ્યાપિ સુગ્રીવસ્યોપશૃણ્વતઃ ॥ 15 ॥

સર્વથા સુકૃતં તાવત્સીતાયાઃ પરિમાર્ગણમ્ ।

સાગરં તુ સમાસાદ્ય પુનર્નષ્ટં મનો મમ ॥ 16 ॥

કથં નામ સમુદ્રસ્ય દુષ્પારસ્ય મહામ્ભસઃ ।

હરયો દક્ષિણં પારં ગમિષ્યન્તિ સમાગતાઃ ॥ 17 ॥

યદ્યપ્યેષ તુ વૃત્તાન્તો વૈદેહ્યા ગદિતો મમ ।

સમુદ્રપારગમને હરીણાં કિમિહોત્તરમ્ ॥ 18 ॥

ઇત્યુક્તવા શોકસમ્ભ્રાન્તો રામ શ્શત્રુનિબર્હણઃ ।

હનૂમન્તં મહાબાહુસ્તતો ધ્યાનમુપાગમત્ ॥ 19 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાણ્ડે પ્રથમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

śrutvā hanumato vākyaṃ yathāvadabhibhāṣitam |

rāmaḥ prītisamāyukto vākyamuttaramabravīt || 1 ||

kṛtaṃ hanumatā kāryaṃ sumahadbhuvi durlabham |

manasāpi yadanyena na śakyaṃ dharaṇītale || 2 ||

na hi taṃ paripaśyāmi yastareta mahārṇavam |

anyatra garuḍādvāyoranyatra ca hanūmataḥ || 3 ||

devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām |

apradhṛṣyāṃ purīṃ laṅkāṃ rāvaṇena surakṣitām |

pravaṣṭa ssattvamāśrityaśvasanko nāma niṣkramet || 4 ||

ko viśetsudurādharṣāṃ rākṣasaiśca surakṣitām |

yo vīryabalasampanno na samasyāddhanūmataḥ || 5 ||

bhṛtyakāryaṃ hanumatā sugrīvasya kṛtammahat |

svayaṃ vidhāya svabalaṃ sadṛśaṃ vikramasya ca || 6 ||

yo hi bhṛtyo niyuktassanbhartrā karmaṇi duṣkare |

kuryāttadanurāgeṇa tamāhuḥ puruṣottamam || 7 ||

niyuktoyaḥ paraṃ kāryaṃ na kuryānnṛpateḥ priyam |

bhṛtyo'bhṛtyassamartho'pi tamāhurmadhyamaṃ naram || 8 ||

niyukto nṛpateḥ kāryaṃ na kuryādyassamāhitaḥ |

bhṛtyo yuktassamarthaśca tamāhuḥ puruṣādhamam || 9 ||

tanniyoge niyuktena kṛtaṃ kṛtyaṃ hanūmatā |

na cātmā laghutāṃ nītassugrīvaścāpi toṣitaḥ || 10 ||

ahaṃ ca raghuvaṃśaśca lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |

vaidehyā darśanenādya dharmataḥ parirakṣitāḥ || 11 ||

idaṃ tu mama dīnasya mano bhūyaḥ prakarṣati |

yadihāsya priyākhyāturna kurmi sadṛśaṃ priyam || 12 ||

eṣa sarvasvabhūte pariṣvaṅgo hanūmataḥ |

mayā kālamimaṃ prāpya dattastasya mahātmanaḥ || 13 ||

ityuktvā prītihṛṣṭāṅgo rāmastaṃ pariṣasvaje |

hanūmantaṃ kṛtātmānaṃ kṛtakāryamupāgatam || 14 ||

dhyātvā punaruvācedaṃ vacanaṃ raghunandanaḥ |

harīṇāmīśvarasyāpi sugrīvasyopaśṛṇvataḥ || 15 ||

sarvathā sukṛtaṃ tāvatsītāyāḥ parimārgaṇam |

sāgaraṃ tu samāsādya punarnaṣṭaṃ mano mama || 16 ||

kathaṃ nāma samudrasya duṣpārasya mahāmbhasaḥ |

harayo dakṣiṇaṃ pāraṃ gamiṣyanti samāgatāḥ || 17 ||

yadyapyeṣa tu vṛttānto vaidehyā gadito mama |

samudrapāragamane harīṇāṃ kimihottaram || 18 ||

ityuktavā śokasambhrānto rāma śśatrunibarhaṇaḥ |

hanūmantaṃ mahābāhustato dhyānamupāgamat || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe prathamassargaḥ ||