5.65 Sundarakanda - Panchashashtitama Sargah

ॐ

5.65 સુન્દરકાણ્ડ - પઞ્ચષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

તતઃ પ્રસ્રવણં શૈલં તે ગત્વા ચિત્રકાનનમ્ ।

પ્રણમ્ય શિરસા રામં લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્ ॥ 1 ॥

યુવરાજં પુરસ્કૃત્ય સુગ્રીવમભિવાદ્ય ચ ।

પ્રવૃત્તિમથ સીતાયાઃ પ્રવક્તુમુપચક્રમુઃ ॥ 2 ॥

રાવણાન્તઃ પુરે રોધં રાક્ષસીભિશ્ચ તર્જનમ્ ।

રામે સમનુરાગં ચ યશ્ચાયં સમયઃ કૃતઃ ॥ 3 ॥

એતદાખ્યાન્તિ તે સર્વે હરયો રામસન્નિધૌ ।

વૈદેહીમક્ષતાં શ્રુત્વા રામસ્તૂત્તરમબ્રવીત્ ॥ 4 ॥

ક્વ સીતા વર્તતે દેવી કથં ચ મયિ વર્તતે ।

એતન્મે સર્વમાખ્યાત વૈદેહીં પ્રતિ વાનરાઃ ॥ 5 ॥

રામસ્ય ગદિતં શ્રુત્વા હરયો રામસન્નિધૌ ।

ચોદયન્તિ હનૂમન્તં સીતાવૃત્તાન્તકોવિદમ્ ॥ 6 ॥

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષાં હનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।

પ્રણમ્ય શિરસા દેવ્યૈ સીતાયૈ તાં દિશં પ્રતિ ॥ 7 ॥

ઉવાચ વાક્યં વાક્યજ્ઞસ્સીતાયા દર્શનં યથા ।

સમુદ્રં લઙ્ઘયિત્વાહં શતયોજનમાયતમ્ ॥ 8 ॥

અગચ્છં જાનકીં સીતાં માર્ગમાણો દિદૃક્ષયા ।

તત્ર લઙ્કેતિ નગરી રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ ॥ 9 ॥

દક્ષિણસ્ય સમુદ્રસ્ય તીરે વસતિ દક્ષિણે ।

તત્ર દૃષ્ટા મયા સીતા રાવણાન્તઃ પુરે સતી ॥ 10 ॥

સન્ન્યસ્ય ત્વયિ જીવન્તી રામા રામ મનોરથમ્ ।

દૃષ્ટા મે રાક્ષસીમધ્યે તર્જ્યમાના મુહુર્મુહુઃ ॥ 11 ॥

રાક્ષસીભિર્વિરૂપાભી રક્ષિતા પ્રમદાવને ।

દુઃખ માસાદ્યતે દેવી તથાઽદુઃખોચિતા સતી ॥ 12 ॥

રાવણાન્તઃ પુરે રુદ્ધા રાક્ષસીભિ સ્સુરક્ષિતા ।

એકવેણીધરા દીના ત્વયિ ચિન્તાપરાયણા ॥ 13 ॥

અધઃશય્યા વિવર્ણાઙ્ગી પદ્મિનીવ હિમાગમે ।

રાવણાદ્વિનિવૃત્તાર્થા મર્તવ્યકૃતનિશ્ચયા ॥ 14 ॥

દેવી કથઞ્ચિત્કાકુત્સ્થ ત્વન્મના માર્ગિતા મયા ।

ઇક્ષ્વાકુવંશવિખ્યાતિં શનૈઃ કીર્તયતાનઘ ॥ 15 ॥

સા મયા નરશાર્દૂલ વિશ્વાસમુપપાદિતા ।

તત સ્સમ્ભાષિતા દેવી સર્વમર્થં ચ દર્શિતા ॥ 16 ॥

રામસુગ્રીવસખ્યં ચ શ્રુત્વા પ્રીતિમુપાગતા ।

નિયત સ્સમુદાચારો ભક્તિશ્ચાસ્યાસ્તથા ત્વયિ ॥ 17 ॥

એવં મયા મહાભાગા દૃષ્ટા જનકનન્દિની ।

ઉગ્રેણ તપસા યુક્તા ત્વદ્ભક્ત્યા પુરુષર્ષભ ॥ 18 ॥

અભિજ્ઞાનં ચ મે દત્તં યથા વૃત્તં તવાન્તિકે ।

ચિત્રકૂટે મહાપ્રાજ્ઞ વાયસં પ્રતિ રાઘવ ॥ 19 ॥

વિજ્ઞાપ્યશ્ચ નરવ્યાઘ્રો રામો વાયુસુત ત્વયા ।

અખિલેનેહ યદ્ધૃષ્ટમિતિ મામાહ જાનકી ॥ 20 ॥

અયં ચાસ્મૈ પ્રદાતવ્યો યત્નાત્સુપરિરક્ષિતઃ ।

બ્રુવતા વચનાન્યેવં સુગ્રીવસ્યોપશૃણ્વતઃ ॥ 21 ॥

એષ ચૂડામણિશ્શ્રીમાન્ મયા સુપરિરક્ષિતઃ ।

મનશ્શિલાયાસ્તિલકો ગણ્ડપાર્શ્વે નિવેશિતઃ ॥ 22 ॥

ત્વયા પ્રણષ્ઠે તિલકે તં કિલ સ્મર્તુમર્હસિ ।

એષ નિર્યાતિતશ્શ્રીમાન્મયા તે વારિ સમ્ભવઃ ।

એતં દૃષ્ટ્વા પ્રહૃષ્યામિ વ્યસને ત્વામિવાનઘ ॥ 23 ॥

જીવિતં ધારયિષ્યામિ માસં દશરથાત્મજ ॥ 24 ॥

ઊર્ધ્વં માસાન્ન જીવેયં રક્ષસાં વશમાગતા ।

ઇતિ મામબ્રવીત્સીતા કૃશાઙ્ગી ધર્મચારિણી ॥ 25 ॥

રાવણાન્તઃ પુરે રુદ્ધા મૃગીવોત્ફુલ્લલોચના ।

એતદેવ મયાખ્યાતં સર્વં રાઘવ યદ્યથા ॥ 26 ॥

સર્વથા સાગરજલે સન્તારઃ પ્રવિધીયતામ્ ।

તૌ જાતાશ્વાસૌ રાજપુત્રૌ વિદિત્વા તચ્ચાભિજ્ઞાનં રાઘવાય પ્રદાય ।

દેવ્યા ચાખ્યાતં સર્વમેવાનુપૂર્વ્યાદ્વાચા સમ્પૂર્ણં વાયુપુત્ત્ર શ્શશંસ ॥ 27 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે પઞ્ચષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha pañcaṣaṣṭitamassargaḥ |

tataḥ prasravaṇaṃ śailaṃ te gatvā citrakānanam |

praṇamya śirasā rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 1 ||

yuvarājaṃ puraskṛtya sugrīvamabhivādya ca |

pravṛttimatha sītāyāḥ pravaktumupacakramuḥ || 2 ||

rāvaṇāntaḥ pure rodhaṃ rākṣasībhiśca tarjanam |

rāme samanurāgaṃ ca yaścāyaṃ samayaḥ kṛtaḥ || 3 ||

etadākhyānti te sarve harayo rāmasannidhau |

vaidehīmakṣatāṃ śrutvā rāmastūttaramabravīt || 4 ||

kva sītā vartate devī kathaṃ ca mayi vartate |

etanme sarvamākhyāta vaidehīṃ prati vānarāḥ || 5 ||

rāmasya gaditaṃ śrutvā harayo rāmasannidhau |

codayanti hanūmantaṃ sītāvṛttāntakovidam || 6 ||

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ hanumānmārutātmajaḥ |

praṇamya śirasā devyai sītāyai tāṃ diśaṃ prati || 7 ||

uvāca vākyaṃ vākyajñassītāyā darśanaṃ yathā |

samudraṃ laṅghayitvāhaṃ śatayojanamāyatam || 8 ||

agacchaṃ jānakīṃ sītāṃ mārgamāṇo didṛkṣayā |

tatra laṅketi nagarī rāvaṇasya durātmanaḥ || 9 ||

dakṣiṇasya samudrasya tīre vasati dakṣiṇe |

tatra dṛṣṭā mayā sītā rāvaṇāntaḥ pure satī || 10 ||

sannyasya tvayi jīvantī rāmā rāma manoratham |

dṛṣṭā me rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ || 11 ||

rākṣasībhirvirūpābhī rakṣitā pramadāvane |

duḥkha māsādyate devī tathā'duḥkhocitā satī || 12 ||

rāvaṇāntaḥ pure ruddhā rākṣasībhi ssurakṣitā |

ekaveṇīdharā dīnā tvayi cintāparāyaṇā || 13 ||

adhaḥśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame |

rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā || 14 ||

devī kathañcitkākutstha tvanmanā mārgitā mayā |

ikṣvākuvaṃśavikhyātiṃ śanaiḥ kīrtayatānagha || 15 ||

sā mayā naraśārdūla viśvāsamupapāditā |

tata ssambhāṣitā devī sarvamarthaṃ ca darśitā || 16 ||

rāmasugrīvasakhyaṃ ca śrutvā prītimupāgatā |

niyata ssamudācāro bhaktiścāsyāstathā tvayi || 17 ||

evaṃ mayā mahābhāgā dṛṣṭā janakanandinī |

ugreṇa tapasā yuktā tvadbhaktyā puruṣarṣabha || 18 ||

abhijñānaṃ ca me dattaṃ yathā vṛttaṃ tavāntike |

citrakūṭe mahāprājña vāyasaṃ prati rāghava || 19 ||

vijñāpyaśca naravyāghro rāmo vāyusuta tvayā |

akhileneha yaddhṛṣṭamiti māmāha jānakī || 20 ||

ayaṃ cāsmai pradātavyo yatnātsuparirakṣitaḥ |

bruvatā vacanānyevaṃ sugrīvasyopaśṛṇvataḥ || 21 ||

eṣa cūḍāmaṇiśśrīmān mayā suparirakṣitaḥ |

manaśśilāyāstilako gaṇḍapārśve niveśitaḥ || 22 ||

tvayā praṇaṣṭhe tilake taṃ kila smartumarhasi |

eṣa niryātitaśśrīmānmayā te vāri sambhavaḥ |

etaṃ dṛṣṭvā prahṛṣyāmi vyasane tvāmivānagha || 23 ||

jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja || 24 ||

ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ rakṣasāṃ vaśamāgatā |

iti māmabravītsītā kṛśāṅgī dharmacāriṇī || 25 ||

rāvaṇāntaḥ pure ruddhā mṛgīvotphullalocanā |

etadeva mayākhyātaṃ sarvaṃ rāghava yadyathā || 26 ||

sarvathā sāgarajale santāraḥ pravidhīyatām |

tau jātāśvāsau rājaputrau viditvā taccābhijñānaṃ rāghavāya pradāya |

devyā cākhyātaṃ sarvamevānupūrvyādvācā sampūrṇaṃ vāyuputtra śśaśaṃsa || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaṣaṣṭitamassargaḥ ||