5.40 Sundarakanda - Chatvarimsha Sargah

ॐ

5.40 સુન્દરકાણ્ડ - ચત્વારિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।

શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય વાયુસૂનોર્મહાત્મનઃ ।

ઉવાચાત્મહિતં વાક્યં સીતા સુરસુતોપમા ॥ 1 ॥

ત્વાં દૃષ્ટ્વા પ્રિયવક્તારં સમ્પ્રહૃષ્યામિ વાનરઃ ।

અર્ધસઞ્જાતસસ્યેવ વૃષ્ટિં પ્રાપ્ય વસુન્ધરા ॥ 2 ॥

યથા તં પુરુષવ્યાઘ્રં ગાત્રૈશ્શોકાભિકર્શિતૈઃ ।

સંસ્પૃશેયં સકામાહં તથા કુરુ દયાં મયિ ॥ 3 ॥

અભિજ્ઞાનં ચ રામસ્ય દદ્યા હરિગણોત્તમ ।

ક્ષિપ્તામિષીકાં કાકસ્ય કોપાદેકાક્ષિશાતનીમ્ ॥ 4 ॥

મનશ્શિલાયાસ્તિલકો ગણ્ડપાર્શ્વે નિવેશિતઃ ।

ત્વયા પ્રણષ્ટે તિલકે તં કિલ સ્મર્તુમર્હસિ ॥ 5 ॥

સ વીર્યવાન્કથં સીતાં હૃતાં સમનુમન્યસે ।

વસન્તીં રક્ષસાં મધ્યે મહેન્દ્રવરુણોપમઃ ॥ 6 ॥

એષ ચૂડામણિર્દિવ્યો મયા સુપરિરક્ષિતઃ ।

એતં દૃષ્ટ્વા પ્રહૃષ્યામિ વ્યસને ત્વામિવાનઘ ॥ 7 ॥

એષ નિર્યાતિતશ્શ્રીમાન્મયા તે વારિસમ્ભવઃ ।

અતઃ પરં ન શક્ષ્યામિ જીવિતું શોકલાલસા ॥ 8 ॥

અસહ્યાનિ ચ દુઃખાનિ વાચશ્ચ હૃદયચ્છિદઃ ।

રાક્ષસીનાં સુઘોરાણાં ત્વત્કૃતે મર્ષયામ્યહમ્ ॥ 9 ॥

ધારયિષ્યામિ માસં તુ જીવિતં શત્રુસૂદન ।

ઊર્ધ્વં માસાન્ન જીવિષ્યે ત્વયા હીના નૃપાત્મજ ॥ 10 ॥

ઘોરો રાક્ષસરાજોઽયં દૃષ્ટિશ્ચ ન સુખા મયિ ।

ત્વાં ચ શ્રુત્વા વિપદ્યન્તં ન જીવેયમહં ક્ષણમ્ ॥ 11 ॥

વૈદેહ્યા વચનં શ્રુત્વા કરુણં સાશ્રુ ભાષિતમ્ ।

અથાબ્રવીન્મહાતેજા હનુમાન્મારુતાત્મજઃ ॥ 12 ॥

ત્વચ્છોકવિમુખો રામો દેવિ સત્યેન તે શપે ।

રામે દુઃખાભિભૂતે તુ લક્ષ્મણઃ પરિતપ્યતે ॥ 13 ॥

કથઞ્ચિદ્ભવતી દૃષ્ટા ન કાલઃ પરિશોચિતુમ્ ।

ઇમં મુહૂર્તં દુઃખાનામન્તં દ્રક્ષ્યસિ ભામિનિ ॥ 14 ॥

તાવુભૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રાવરિન્દમૌ ।

ત્વદ્દર્શનકૃતોત્સાહૌ લઙ્કાં ભસ્મીકરિષ્યતઃ ॥ 15 ॥

હત્ત્વા ચ સમરે ક્રૂરં રાવણં સહબાન્ધવમ્ ।

રાઘવૌ ત્વાં વિશાલાક્ષિ સ્વાં પુરીં પ્રાપયિષ્યતઃ ॥ 16 ॥

યત્તુ રામો વિજાનીયાદભિજ્ઞાનમનિન્દિતે ।

પ્રીતિસઞ્જનનં તસ્ય ભૂયસ્ત્વં દાતુમર્હસિ ॥ 17 ॥

સાબ્રવીદ્દત્તમેવેતિ મયાભિજ્ઞાનમુત્તમમ્ ।

એતદેવ હિ રામસ્ય દૃષ્ટ્વા મત્કેશભૂષણમ્ ॥ 18 ॥

શ્રદ્ધેયં હનુમન્વાક્યં તવ વીર ભવિષ્યતિ ।

સ તં મણિવરં ગૃહ્ય શ્રીમાન્પ્લવગસત્તમઃ ॥ 19 ॥

પ્રણમ્ય શિરસા દેવીં ગમનાયોપચક્રમે ।

તમુત્પાતકૃતોત્સાહમવેક્ષ્ય હરિપુઙ્ગવમ્ ॥ 20 ॥

વર્ધમાનં મહાવેગમુવાચ જનકાત્મજા ।

અશ્રુપૂર્ણમુખી દીના બાષ્પગદ્ગદયા ગિરા ॥ 21 ॥

હનુમન્સિંહસઙ્કાશૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ।

સુગ્રીવં ચ સહામાત્યં સર્વાન્ બ્રૂયાહ્યનામયમ્ ॥ 22 ॥

યથા ચ સ મહાબાહુર્માં તારયતિ રાઘવઃ ।

અસ્માદ્દુઃખામ્બુસમ્રોધાત્ત્વં સમાધાતુમર્હસિ ॥ 23 ॥

ઇમં ચ તીવ્રં મમ શોકવેગં રક્ષોભિરેભિઃ પરિભર્ત્સનં ચ ।

બ્રૂયાસ્તુ રામસ્ય ગતસ્સમીપં શિવશ્ચ તેઽધ્વાઽસ્તુ હરિપ્રવીર ॥ 24 ॥

સ રાજપુત્ર્ય્રાપ્રતિવેદિતાર્થઃ કપિઃ કૃતાર્થઃ પરિહૃષ્ટચેતાઃ ।

અલ્પાવશેષં પ્રસમીક્ષ્ય કાર્યં દિશં હ્યુદીચીં મનસા જગામ ॥ 25 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha catvāriṃśassargaḥ |

śrutvā tu vacanaṃ tasya vāyusūnormahātmanaḥ |

uvācātmahitaṃ vākyaṃ sītā surasutopamā || 1 ||

tvāṃ dṛṣṭvā priyavaktāraṃ samprahṛṣyāmi vānaraḥ |

ardhasañjātasasyeva vṛṣṭiṃ prāpya vasundharā || 2 ||

yathā taṃ puruṣavyāghraṃ gātraiśśokābhikarśitaiḥ |

saṃspṛśeyaṃ sakāmāhaṃ tathā kuru dayāṃ mayi || 3 ||

abhijñānaṃ ca rāmasya dadyā harigaṇottama |

kṣiptāmiṣīkāṃ kākasya kopādekākṣiśātanīm || 4 ||

manaśśilāyāstilako gaṇḍapārśve niveśitaḥ |

tvayā praṇaṣṭe tilake taṃ kila smartumarhasi || 5 ||

sa vīryavānkathaṃ sītāṃ hṛtāṃ samanumanyase |

vasantīṃ rakṣasāṃ madhye mahendravaruṇopamaḥ || 6 ||

eṣa cūḍāmaṇirdivyo mayā suparirakṣitaḥ |

etaṃ dṛṣṭvā prahṛṣyāmi vyasane tvāmivānagha || 7 ||

eṣa niryātitaśśrīmānmayā te vārisambhavaḥ |

ataḥ paraṃ na śakṣyāmi jīvituṃ śokalālasā || 8 ||

asahyāni ca duḥkhāni vācaśca hṛdayacchidaḥ |

rākṣasīnāṃ sughorāṇāṃ tvatkṛte marṣayāmyaham || 9 ||

dhārayiṣyāmi māsaṃ tu jīvitaṃ śatrusūdana |

ūrdhvaṃ māsānna jīviṣye tvayā hīnā nṛpātmaja || 10 ||

ghoro rākṣasarājo'yaṃ dṛṣṭiśca na sukhā mayi |

tvāṃ ca śrutvā vipadyantaṃ na jīveyamahaṃ kṣaṇam || 11 ||

vaidehyā vacanaṃ śrutvā karuṇaṃ sāśru bhāṣitam |

athābravīnmahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 12 ||

tvacchokavimukho rāmo devi satyena te śape |

rāme duḥkhābhibhūte tu lakṣmaṇaḥ paritapyate || 13 ||

kathañcidbhavatī dṛṣṭā na kālaḥ pariśocitum |

imaṃ muhūrtaṃ duḥkhānāmantaṃ drakṣyasi bhāmini || 14 ||

tāvubhau puruṣavyāghrau rājaputrāvarindamau |

tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṃ bhasmīkariṣyataḥ || 15 ||

hattvā ca samare krūraṃ rāvaṇaṃ sahabāndhavam |

rāghavau tvāṃ viśālākṣi svāṃ purīṃ prāpayiṣyataḥ || 16 ||

yattu rāmo vijānīyādabhijñānamanindite |

prītisañjananaṃ tasya bhūyastvaṃ dātumarhasi || 17 ||

sābravīddattameveti mayābhijñānamuttamam |

etadeva hi rāmasya dṛṣṭvā matkeśabhūṣaṇam || 18 ||

śraddheyaṃ hanumanvākyaṃ tava vīra bhaviṣyati |

sa taṃ maṇivaraṃ gṛhya śrīmānplavagasattamaḥ || 19 ||

praṇamya śirasā devīṃ gamanāyopacakrame |

tamutpātakṛtotsāhamavekṣya haripuṅgavam || 20 ||

vardhamānaṃ mahāvegamuvāca janakātmajā |

aśrupūrṇamukhī dīnā bāṣpagadgadayā girā || 21 ||

hanumansiṃhasaṅkāśau bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

sugrīvaṃ ca sahāmātyaṃ sarvān brūyāhyanāmayam || 22 ||

yathā ca sa mahābāhurmāṃ tārayati rāghavaḥ |

asmādduḥkhāmbusamrodhāttvaṃ samādhātumarhasi || 23 ||

imaṃ ca tīvraṃ mama śokavegaṃ rakṣobhirebhiḥ paribhartsanaṃ ca |

brūyāstu rāmasya gatassamīpaṃ śivaśca te'dhvā'stu haripravīra || 24 ||

sa rājaputryrāprativeditārthaḥ kapiḥ kṛtārthaḥ parihṛṣṭacetāḥ |

alpāvaśeṣaṃ prasamīkṣya kāryaṃ diśaṃ hyudīcīṃ manasā jagāma || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||