5.4 Sundarakanda - Chaturtha Sargah

ॐ

5.4 સુન્દરકાણ્ડ - ચતુર્થ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુર્થસ્સર્ગઃ ।

સ નિર્જિત્ય પુરીં શ્રેષ્ઠાં લઙ્કાં તાં કામરૂપિણીમ્ ।

વિક્રમેણ મહાતેજા હનુમાન્ કપિસત્તમઃ ॥ 1 ॥

અદ્વારેણ ચ મહાબાહુઃ પ્રાકારમભિપુપ્લુવે ।

પ્રવિશ્ય નગરીં લઙ્કાં કપિરાજહિતઙ્કરઃ ॥ 2 ॥

ચક્રેઽથ પાદં સવ્યં ચ શત્રૂણાં સ તુ મૂર્ધનિ ।

પ્રવિષ્ટઃ સત્ત્વસમ્પન્નો નિશાયાં મારુતાત્મજઃ ॥ 3 ॥

સ મહાપથમાસ્થાય મુક્તાપુષ્પવિરાજિતમ્ ।

તતસ્તુ તાં પુરીં લઙ્કાં રમ્યામભિયયૌ કપિઃ ॥ 4 ॥

હસિતોત્કૃષ્ટનિનદૈસ્તૂર્યઘોષપુરસ્સરૈઃ ।

વજ્રાઙ્કુશનિકાશૈશ્ચ વજ્રજાલવિભૂષિતૈઃ ॥ 5 ॥

ગૃહમેઘૈઃ પુરી રમ્યા બભાસે દ્યૌરિવામ્બુદૈઃ ।

પ્રજજ્વાલ તતો લઙ્કા રક્ષોગણગૃહૈઃ શુભૈઃ ॥ 6 ॥

સિતાભ્રસદૃશૈશ્ચિત્રૈઃ પદ્મસ્વસ્તિકસંસ્થિતૈઃ ।

વર્ધમાનગૃહૈશ્ચાપિ સર્વતઃ સુવિભૂષિતા ॥ 7 ॥

તાં ચિત્રમાલ્યાભરણાં કપિરાજહિતઙ્કરઃ ।

રાઘવાર્થં ચરન્ શ્રીમાન્ દદર્શ ચ નનન્દ ચ ॥ 8 ॥

ભવનાદ્ભવનં ગચ્છન્ દદર્શ પવનાત્મજઃ ।

વિવિધાકૃતિરૂપાણિ ભવનાનિ તતસ્તતઃ ॥ 9 ॥

શુશ્રાવ મધુરં ગીતં ત્રિસ્થાનસ્વરભૂષિતમ્ ।

સ્ત્રીણાં મદસમૃદ્ધાનાં દિવિ ચાપ્સરસામિવ ॥ 10 ॥

શુશ્રાવ કાઞ્ચીનિનદં નૂપુરાણાં ચ, નિઃસ્વનમ્ ।

સોપાનનિનદાંશ્ચૈવ ભવનેષુ મહાત્મનામ્ ॥ 11 ॥

અસ્ફોટિતનિનાદાંશ્ચ ક્ષ્વેલિતાંશ્ચ તતસ્તતઃ ।

શુશ્રાવ જપતાં તત્ર મન્ત્રાન્ રક્ષોગૃહેષુ વૈ ॥ 12 ॥

સ્વાધ્યાયનિરતાંશ્ચૈવ યાતુધાનાન્ દદર્શ સઃ ।

રાવણસ્તવસંયુક્તાન્ ગર્જતો રાક્ષસાનપિ ॥ 13 ॥

રાજમાર્ગં સમાવૃત્ય સ્થિતં રક્ષોબલં મહત્ ।

દદર્શ મધ્યમે ગુલ્મે રાવણસ્ય ચરાન્ બહૂન્ ॥ 14 ॥

દીક્ષિતાન્ જટિલાન્ મુણ્ડાન્ ગોજિનામ્બરવાસસઃ ।

દર્ભમુષ્ટિપ્રહરણાનગ્નિકુણ્ડાયુઘાંસ્તથા ॥ 15 ॥

કૂટમુદ્ગરપાણીંશ્ચ દણ્ડાયુધધરાનપિ ।

એકાક્ષાનેકકર્ણાંશ્ચ લમ્બોદરપયોધરાન્ ॥ 16 ॥

કરાલાન્ ભુગ્નવક્ત્રાંશ્ચ વિકટાન્ વામનાંસ્તથા ।

ધન્વિનઃ ખઙ્ગિનશ્ચૈવ શતઘ્નીમુસલાયુધાન્ ॥ 17 ॥

પરિઘોત્તમહસ્તાંશ્ચ વિચિત્રકવચોજ્જ્વલાન્ ।

નાતિસ્થૂલાન્નાતિકૃશાન્નાતિદીર્ઘાતિહ્રસ્વકાન્ ॥ 18 ॥

નાતિગૌરાન્નાતિકૃષ્ણાન્નાતિકુબ્જાન્ન વામનાન્ ।

વિરૂપાન્ બહુરૂપાંશ્ચ સુરૂપાંશ્ચ સુવર્ચસઃ ॥ 19 ॥

ધ્વજીન્ પતાકિનશ્ચૈવ દદર્શ વિવિધાયુધાન્ ।

શક્તિવૃક્ષાયુધાંશ્ચૈવ પટ્ટિસાશનિધારિણઃ ॥ 20 ॥

ક્ષેપણીપાશહસ્તાંશ્ચ દદર્શ સ મહાકપિઃ ।

સ્રગ્વિણસ્ત્વનુલિપ્તાંશ્ચ વરાભરણભૂષિતાન્ ॥ 21 ॥

નાનાવેષસમાયુક્તાન્ યથાસ્સ્વૈરગતાન્ બહૂન્ ।

તીક્ષ્ણશૂલધરાંશ્ચૈવ વજ્રિણશ્ચ મહાબલાન્ ॥ 22 ॥

શતસાહસ્રમવ્યગ્રમારક્ષં મધ્યમં કપિઃ ।

રક્ષોધિપતિનિર્દિષ્ટં દદર્શાન્તઃપુરાગ્રતઃ ॥ 23 ॥

સ તદા તદ્ગૃહં દૃષ્ટ્વા મહાહાટકતોરણમ્ ।

રાક્ષસેન્દ્રસ્ય વિખ્યાતમદ્રિમૂર્ધ્નિ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥ 24 ॥

પુણ્ડરીકાવતંસાભિઃ પરિખાભિરલઙ્કૃતમ્ ।

પ્રાકારાવૃતમત્યન્તં દદર્શ સ મહાકપિઃ ॥ 25 ॥

ત્રિવિષ્ટપનિભં દિવ્યં દિવ્યનાદનિનાદિતમ્ ।

વાજિહેષિતસઙ્ઘુષ્ટં નાદિતં ભૂષણૈસ્તથા ॥ 26 ॥

રથૈર્યાનૈર્વિમાનૈશ્ચ તથા હયગજૈઃ શુભૈઃ ।

વારણૈશ્ચ ચતુર્થન્તૈઃ શ્વેતાભ્રનિચયોપમૈઃ ॥ 27 ॥

ભૂષિતં રુચિરદ્વારં મત્તૈશ્ચ મૃગપક્ષિભિઃ ।

રક્ષિતં સુમહાવીર્યૈર્યાતુધાનૈઃ સહસ્રશઃ ।

રાક્ષસાધિપતેર્ગુપ્તમાવિવેશ મહાકપિઃ ॥ 28 ॥

સહેમજામ્બૂનદચક્રવાલં મહાર્હમુક્તામણિભૂષિતાન્તમ્ ।

પરાર્થ્યકાલાગુરુચન્દનાક્તં સ રાવણાન્તઃપુરમાવિવેશ ॥ 29 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ચતુર્થસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha caturthassargaḥ |

sa nirjitya purīṃ śreṣṭhāṃ laṅkāṃ tāṃ kāmarūpiṇīm |

vikrameṇa mahātejā hanumān kapisattamaḥ || 1 ||

advāreṇa ca mahābāhuḥ prākāramabhipupluve |

praviśya nagarīṃ laṅkāṃ kapirājahitaṅkaraḥ || 2 ||

cakre'tha pādaṃ savyaṃ ca śatrūṇāṃ sa tu mūrdhani |

praviṣṭaḥ sattvasampanno niśāyāṃ mārutātmajaḥ || 3 ||

sa mahāpathamāsthāya muktāpuṣpavirājitam |

tatastu tāṃ purīṃ laṅkāṃ ramyāmabhiyayau kapiḥ || 4 ||

hasitotkṛṣṭaninadaistūryaghoṣapurassaraiḥ |

vajrāṅkuśanikāśaiśca vajrajālavibhūṣitaiḥ || 5 ||

gṛhameghaiḥ purī ramyā babhāse dyaurivāmbudaiḥ |

prajajvāla tato laṅkā rakṣogaṇagṛhaiḥ śubhaiḥ || 6 ||

sitābhrasadṛśaiścitraiḥ padmasvastikasaṃsthitaiḥ |

vardhamānagṛhaiścāpi sarvataḥ suvibhūṣitā || 7 ||

tāṃ citramālyābharaṇāṃ kapirājahitaṅkaraḥ |

rāghavārthaṃ caran śrīmān dadarśa ca nananda ca || 8 ||

bhavanādbhavanaṃ gacchan dadarśa pavanātmajaḥ |

vividhākṛtirūpāṇi bhavanāni tatastataḥ || 9 ||

śuśrāva madhuraṃ gītaṃ tristhānasvarabhūṣitam |

strīṇāṃ madasamṛddhānāṃ divi cāpsarasāmiva || 10 ||

śuśrāva kāñcīninadaṃ nūpurāṇāṃ ca, niḥsvanam |

sopānaninadāṃścaiva bhavaneṣu mahātmanām || 11 ||

asphoṭitaninādāṃśca kṣvelitāṃśca tatastataḥ |

śuśrāva japatāṃ tatra mantrān rakṣogṛheṣu vai || 12 ||

svādhyāyaniratāṃścaiva yātudhānān dadarśa saḥ |

rāvaṇastavasaṃyuktān garjato rākṣasānapi || 13 ||

rājamārgaṃ samāvṛtya sthitaṃ rakṣobalaṃ mahat |

dadarśa madhyame gulme rāvaṇasya carān bahūn || 14 ||

dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |

darbhamuṣṭipraharaṇānagnikuṇḍāyughāṃstathā || 15 ||

kūṭamudgarapāṇīṃśca daṇḍāyudhadharānapi |

ekākṣānekakarṇāṃśca lambodarapayodharān || 16 ||

karālān bhugnavaktrāṃśca vikaṭān vāmanāṃstathā |

dhanvinaḥ khaṅginaścaiva śataghnīmusalāyudhān || 17 ||

parighottamahastāṃśca vicitrakavacojjvalān |

nātisthūlānnātikṛśānnātidīrghātihrasvakān || 18 ||

nātigaurānnātikṛṣṇānnātikubjānna vāmanān |

virūpān bahurūpāṃśca surūpāṃśca suvarcasaḥ || 19 ||

dhvajīn patākinaścaiva dadarśa vividhāyudhān |

śaktivṛkṣāyudhāṃścaiva paṭṭisāśanidhāriṇaḥ || 20 ||

kṣepaṇīpāśahastāṃśca dadarśa sa mahākapiḥ |

sragviṇastvanuliptāṃśca varābharaṇabhūṣitān || 21 ||

nānāveṣasamāyuktān yathāssvairagatān bahūn |

tīkṣṇaśūladharāṃścaiva vajriṇaśca mahābalān || 22 ||

śatasāhasramavyagramārakṣaṃ madhyamaṃ kapiḥ |

rakṣodhipatinirdiṣṭaṃ dadarśāntaḥpurāgrataḥ || 23 ||

sa tadā tadgṛhaṃ dṛṣṭvā mahāhāṭakatoraṇam |

rākṣasendrasya vikhyātamadrimūrdhni pratiṣṭhitam || 24 ||

puṇḍarīkāvataṃsābhiḥ parikhābhiralaṅkṛtam |

prākārāvṛtamatyantaṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 25 ||

triviṣṭapanibhaṃ divyaṃ divyanādanināditam |

vājiheṣitasaṅghuṣṭaṃ nāditaṃ bhūṣaṇaistathā || 26 ||

rathairyānairvimānaiśca tathā hayagajaiḥ śubhaiḥ |

vāraṇaiśca caturthantaiḥ śvetābhranicayopamaiḥ || 27 ||

bhūṣitaṃ ruciradvāraṃ mattaiśca mṛgapakṣibhiḥ |

rakṣitaṃ sumahāvīryairyātudhānaiḥ sahasraśaḥ |

rākṣasādhipaterguptamāviveśa mahākapiḥ || 28 ||

sahemajāmbūnadacakravālaṃ mahārhamuktāmaṇibhūṣitāntam |

parārthyakālāgurucandanāktaṃ sa rāvaṇāntaḥpuramāviveśa || 29 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe caturthassargaḥ ||