5.34 Sundarakanda - Chatustrimsha Sargah

ॐ

5.34 સુન્દરકાણ્ડ - ચતુસ્ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા હનુમાન્હરિપુઙ્ગવઃ ।

દુઃખાદ્દુઃખાભિભૂતાયા સ્સાન્ત્વમુત્તરમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

અહં રામસ્ય સન્દેશાદ્દેવિ દૂતસ્તવાગતઃ ।

વૈદેહિ કુશલી રામસ્ત્વાં ચ કૌશલમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥

યો બ્રહ્મમસ્ત્રં વેદાંશ્ચ વેદ વેદવિદાંવરઃ ।

સ ત્વાં દાશરથી રામો દેવિ કૌશલમબ્રવીત્ ॥ 3 ॥

લક્ષ્મણશ્ચ મહાતેજા ભર્તુસ્તેઽનુચરઃ પ્રિયઃ ।

કૃતવાન્શોકસન્તપ્તશ્શિરસા તેઽભિવાદનમ્ ॥ 4 ॥

સા તયોઃ કુશલં દેવી નિશમ્ય નરસિંહયોઃ ।

પ્રીતિસંહૃષ્ટસર્વાઙ્ગી હનુમન્તમથાબ્રવીત્ ॥ 5 ॥

કલ્યાણી બત ગાથેયં લૌકિકી પ્રતિભાતિ મા ।

એતિ જીવન્તમાનન્દો નરં વર્ષશતાદપિ ॥ 6 ॥

તયા સમાગતે તસ્મિન્પ્રીતિરુત્પાદિતાઽદ્ભુતા ।

પરસ્પરેણ ચાલાપં વિશ્વસ્તૌ તૌ પ્રચક્રતુઃ ॥ 7 ॥

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા હનુમાન્હરિયૂથપઃ ।

સીતાયાશ્શોકદીનાયાસ્સમીપમુપચક્રમે ॥ 8 ॥

યથા યથા સમીપં સ હનુમાનુપસર્પતિ ।

તથા તથા રાવણં સા તં સીતા પરિશઙ્કતે ॥ 9 ॥

અહો ધિગ્દુષ્કૃતમિદં કથિતં હિ યદસ્ય મે ।

રૂપાન્તરમુપાગમ્ય સ એવાયં હિ રાવણઃ ॥ 10 ॥

તામશોકસ્ય શાખાં સા વિમુક્ત્વા શોકકર્શિતા ।

તસ્યામેવાનવદ્યાઙ્ગી ધરણ્યાં સમુપાવિશત્ ॥ 11 ॥

હનુમાનપિ દુઃખાર્તાં તાં દૃષ્ટ્વા ભયમોહિતામ્ ।

અવન્દત મહાબાહુસ્તતસ્તાં જનકાત્મજામ્ ॥ 12 ॥

સા ચૈનં ભયવિત્રસ્તા ભૂયો નૈવાભ્યુદૈક્ષત ।

તં દૃષ્ટ્વા વન્દમાનં તુ સીતા શશિનિભાનના ॥ 13 ॥

અબ્રવીદ્ધીર્ઘમુચ્છવસ્ય વાનરં મધુરસ્વરા ।

માયાં પ્રવિષ્ટો માયાવી યદિ ત્વં રાવણસ્સ્વયમ્ ॥ 14 ॥

ઉત્પાદયસિ મે ભૂયસ્સન્તાપં તન્ન શોભનમ્ ।

સ્વં પરિત્યજ્ય રૂપં યઃ પરિવ્રાજકરૂપધ્રુત્ ।

જનસ્થાને મયા દૃષ્ટસ્ત્વં સ એવાસિ રાવણઃ ॥ 15 ॥

ઉપવાસકૃશાં દીનાં કામરૂપ નિશાચર ।

સન્તાપયસિ માં ભૂયસ્સન્તપ્તાં તન્ન શોભનમ્ ॥ 16 ॥

અથવા નૈતદેવં હિ યન્મયા પરિશઙ્કિતમ્ ॥ 17 ॥

મનસો હિ મમ પ્રીતિરુત્પન્ના તવ દર્શનાત્ ।

યદિ રામસ્ય દૂતસ્ત્વમાગતો ભદ્રમસ્તુ તે ॥ 18 ॥

પૃચ્છામિ ત્વાં હરિશ્રેષ્ઠ પ્રિયા રામકથા હિ મે ।

ગુણાન્રામસ્ય કથય પ્રિયસ્ય મમ વાનર ॥ 19 ॥

ચિત્તં હરસિ મે સૌમ્ય નદીકૂલં યથા રયઃ ।

અહો સ્વપ્નસ્ય સુખતા યાહમેવં ચિરાહૃતા ॥ 20 ॥

પ્રેષિતં નામ પશ્યામિ રાઘવેણ વનૌકસમ્ ।

સ્વપ્નેઽપિ યદ્યહં વીરં રાઘવં સહલક્ષ્મણમ્ ॥ 21 ॥

પશ્યેયં નાવસીદેયં સ્વપ્નોઽપિ મમ મત્સરી ।

નાહં સ્વપ્નમિમં મન્યે સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા હિ વાનરમ્ ॥ 22 ॥

ન શક્યોઽભ્યુદયઃ પ્રાપ્તું પ્રાપ્તશ્ચાભ્યુદયો મમ ।

કિન્નુ સ્યાચિત્તમોહોઽયં ભવેદ્વાતગતિસ્ત્વિયમ્ ॥ 23 ॥

ઉન્માદજો વિકારો વા સ્યાદિયં મૃગતૃષ્ણિકા ।

અથવા નાયમુન્માદો મોહોઽપ્યુન્માદલક્ષણઃ ॥ 24 ॥

સમ્બુધ્યે ચાહમાત્માનમિયં ચાપિ વનૌકસમ્ ।

ઇત્યેવં બહુધા સીતા સમ્પ્રધાર્ય બલાબલમ્ ॥ 25 ॥

રક્ષસાં કામરૂપત્વાન્મેને તં રાક્ષસાધિપમ્ ।

એતાં બુદ્ધિં તદા કૃત્વા સીતા સા તનુમધ્યમા ॥ 26 ॥

ન પ્રતિવ્યાજહારાથ વાનરં જનકાત્મજા ।

સીતાયાશ્ચિન્તિતં બુદ્ધ્વા હનુમાન્મારુતાત્મજઃ ॥ 27 ॥

શ્રોત્રાનુકૂલૈર્વચનૈસ્તદા તાં સમ્પ્રહર્ષયત્ ।

આદિત્ય ઇવ તેજસ્વી લોકકાન્તશ્શશી યથા ॥ 28 ॥

રાજા સર્વસ્ય લોકસ્ય દેવો વૈશ્રવણો યથા ।

વિક્રમેણોપપન્નશ્ચ યથા વિષ્ણુર્મહાયશાઃ ॥ 29 ॥

સત્યવાદી મધુરવાગ્દેવો વાચસ્પતિર્યથા ।

રૂપવાન્સુભગ શ્રીમાન્ કન્દર્પ ઇવ મૂર્તિમાન્ ॥ 30 ॥

સ્થાનક્રોધઃ પ્રહર્તા ચ શ્રેષ્ઠો લોકે મહારથઃ ।

બાહુચ્છાયામવષ્ટબ્ધો યસ્ય લોકો મહાત્મનઃ ॥ 31 ॥

અપકૃષ્યાશ્રમપદાન્મૃગરૂપેણ રાઘવમ્ ।

શૂન્યે યેનાપનીતાસિ તસ્ય દ્રક્ષ્યસિ યત્ફલમ્ ॥ 32 ॥

ન ચિરાદ્રાવણં સઙ્ખ્યે યો વધિષ્યતિ વીર્યવાન્ ।

રોષપ્રમુક્તૈરિષુભિર્જ્વલદ્ભિરિવ પાવકૈઃ ॥ 33 ॥

તેનાહં પ્રેષિતો દૂત સ્ત્વત્સકાશમિહાગતઃ ।

ત્વદ્વિયોગેન દુઃખાર્ત સ્સ ત્વાં કૌશલમબ્રવીત્ ॥ 34 ॥

લક્ષ્મણશ્ચ મહાતેજાસ્સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ ।

અભિવાદ્ય મહાબાહુસ્સ ત્વાં કૌશલમબ્રવીત્ ॥ 35 ॥

રામસ્ય ચ સખા દેવિ સુગ્રીવો નામ વાનરઃ ।

રાજા વાનરમુખ્યાનાં સ ત્વાં કૌશલમબ્રવીત્ ॥ 36 ॥

નિત્યં સ્મરતિ રામસ્ત્વાં સસુગ્રીવ સ્સલક્ષ્મણઃ ।

દિષ્ટ્યા જીવસિ વૈદેહિ રાક્ષસીવશમાગતા ॥ 37 ॥

નચિરાદ્દ્રક્ષ્યસે રામં લક્ષ્મણં ચ મહાબલમ્ ।

મધ્યે વાનરકોટીનાં સુગ્રીવં ચામિતૌજસમ્ ॥ 38 ॥

અહં સુગ્રીવસચિવો હનુમાન્નામ વાનરઃ ।

પ્રવિષ્ટો નગરીં લઙ્કાં લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્ ॥ 39 ॥

કૃત્વા મૂર્ધ્નિ પદન્યાસં રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ ।

ત્વાં દ્રષ્ટુમુપયાતોઽહં સમાશ્રિત્ય પરાક્રમમ્ ॥ 40 ॥

નાહમસ્મિ તથા દેવિ યથા મામવગચ્છસિ ।

વિશઙ્કા ત્યજ્યતામેષા શ્રદ્ધત્સ્વ વદતો મમ ॥ 41 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ચતુસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha catustriṃśassargaḥ |

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |

duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt || 1 ||

ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |

vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt || 2 ||

yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |

sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt || 3 ||

lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |

kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam || 4 ||

sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |

prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt || 5 ||

kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |

eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi || 6 ||

tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |

paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ || 7 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |

sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame || 8 ||

yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |

tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate || 9 ||

aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |

rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ || 10 ||

tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |

tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat || 11 ||

hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |

avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām || 12 ||

sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata |

taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā || 13 ||

abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā |

māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam || 14 ||

utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam |

svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |

janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ || 15 ||

upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |

santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam || 16 ||

athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam || 17 ||

manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt |

yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te || 18 ||

pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me |

guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara || 19 ||

cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ |

aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā || 20 ||

preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam |

svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam || 21 ||

paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī |

nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram || 22 ||

na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama |

kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam || 23 ||

unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā |

athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ || 24 ||

sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam |

ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam || 25 ||

rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam |

etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā || 26 ||

na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā |

sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ || 27 ||

śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ sampraharṣayat |

āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā || 28 ||

rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |

vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ || 29 ||

satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |

rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān || 30 ||

sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |

bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ || 31 ||

apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |

śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam || 32 ||

na cirādrāvaṇaṃ saṅkhye yo vadhiṣyati vīryavān |

roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 33 ||

tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |

tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt || 34 ||

lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |

abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt || 35 ||

rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |

rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt || 36 ||

nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |

diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā || 37 ||

nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |

madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam || 38 ||

ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |

praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 39 ||

kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |

tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam || 40 ||

nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |

viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||