5.33 Sundarakanda - Trayastrimsha Sargah

ॐ

5.33 સુન્દરકાણ્ડ - ત્રયસ્ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

સોઽવતીર્ય દ્રુમાત્તસ્માદ્વિદ્રુમપ્રતિમાનનઃ ।

વિનીતવેષઃ કૃપણઃ પ્રણિપત્યોપસૃત્ય ચ ॥ 1 ॥

તામબ્રવીન્મહાતેજા હનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ।

શિરસ્યઞ્જલિમાધાય સીતાં મધુરયા ગિરા ॥ 2 ॥

કા નુ પદ્મપલાશાક્ષિ ક્લિષ્ટકૌશેયવાસિનિ ।

દ્રુમસ્ય શાખામાલમ્બ્ય તિષ્ઠસિ ત્વમનિન્દિતે ॥ 3 ॥

કિમર્થં તવ નેત્રાભ્યાં વારિ સ્રવતિ શોકજમ્ ।

પુણ્ડરીકપલાશાભ્યાં વિપ્રકીર્ણમિવોદકમ્ ॥ 4 ॥

સુરાણામસુરાણાં વા નાગગન્ધર્વરક્ષસામ્ ।

યક્ષાણાં કિન્નરાણાં વા કા ત્વં ભવસિ શોભને ॥ 5 ॥

કા ત્વં ભવસિ રુદ્રાણાં મરુતાં વા વરાનને ।

વસૂનાં હિ વરારોહે દેવતા પ્રતિભાસિ મે ॥ 6 ॥

કિ નુ ચન્દ્રમસા હીના પતિતા વિબુધાલયાત્ ।

રોહિણી જ્યોતિષાં શ્રેષ્ઠા શ્રેષ્ઠસર્વગુણાન્વિતા ॥ 7 ॥

કા ત્વં ભવસિ કલ્યાણિ ત્વમનિન્દિતલોચને ।

કોપાદ્વા યદિ વા મોહાદ્ભર્તારમસિતેક્ષણે ॥ 8 ॥

વસિષ્ઠં કોપયિત્વા ત્વં નાસિ કલ્યાણ્યરુન્ધતી ।

કો નુ પુત્રઃ પિતા ભ્રાતા ભર્તા વા તે સુમધ્યમે ॥ 9 ॥

અસ્માલ્લોકાદમું લોકં ગતં ત્વમનુશોચસિ ।

રોદનાદતિનિશ્શ્વાસાદ્ભૂમિસંસ્પર્શનાદપિ ॥ 10 ॥

ન ત્વાં દેવીમહં મન્યે રાજ્ઞ સ્સર્વજ્ઞાવધારણાત્ ।

વ્યઞ્જનાનિ ચ તે યાનિ લક્ષણાનિ ચ લક્ષયે ॥ 11 ॥

મહિષી ભૂમિપાલસ્ય રાજકન્યા ચ મે મતા ।

રાવણેન જનસ્થાનાદ્બલાદપદહૃતા યદિ ॥ 12 ॥

સીતા ત્વમસિ ભદ્રં તે તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ ।

યથા હિ તવ વૈ દૈન્યં રૂપં ચાપ્યતિમાનુષમ્ ॥ 13 ॥

તપસા ચાન્વિતો વેષસ્ત્વં રામમહિષી ધ્રુવમ્ ।

સા તસ્ય વચનં શ્રુત્વા રામકીર્તનહર્ષિતા ॥ 14 ॥

ઉવાચ વાક્યં વૈદેહી હનુમન્તં દ્રુમાશ્રિતમ્ ।

પૃથિવ્યાં રાજસિંહાનાં મુખ્યસ્ય વિદિતાત્મનઃ ॥ 15 ॥

સ્નુષા દશરથસ્યાહં શત્રુસૈન્યપ્રતાપિનઃ ।

દુહિતા જનકસ્યાહં વૈદેહસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 16 ॥

સીતેતિ નામ નામ્નાઽહં ભાર્યા રામસ્ય ધીમતઃ ।

સમા દ્વાદશ તત્રાહં રાઘવસ્ય નિવેશને ॥ 17 ॥

ભુઞ્જાના માનુષાન્ભોગાન્સર્વકામસમૃદ્ધિની ।

તત્ર ત્રયોદશે વર્ષે રાજ્યેનેક્ષ્વાકુનન્દનમ્ ॥ 18 ॥

અભિષેચયિતું રાજા સોપાધ્યાયઃ પ્રચક્રમે ।

તસ્મિન્સમ્ભ્રિયમાણે તુ રાઘવસ્યાભિષેચને ॥ 19 ॥

કૈકયી નામ ભર્તારં દેવી વચનમબ્રવીત્ ।

ન પિબેયં ન ખાદેયં પ્રત્યહં મમ ભોજનમ્ ॥ 20 ॥

એષ મે જીવિતસ્યાન્તો રામો યદ્યભિષિચ્યતે ।

યત્તદુક્તં ત્વયા વાક્યં પ્રીત્યા નૃપતિસત્તમ ॥ 21 ॥

તચ્છેન્ન વિતથં કાર્યં વનં ગચ્છતુ રાઘવઃ ।

સ રાજા સત્યવાગ્દેવ્યા વરદાનમનુસ્મરન્ ॥ 22 ॥

મુમોહ વચનં શ્રુત્વા કૈકેય્યાઃ ક્રૂરમપ્રિયમ્ ।

તતસ્તુ સ્થવિરો રાજા સત્યે ધર્મે વ્યવસ્થિતઃ ॥ 23 ॥

જ્યેષ્ઠં યશસ્વિનં પુત્રં રુદન્રાજ્યમયાચત ।

સ પિતુર્વચનં શ્રીમાનભિષેકાત્પરં પ્રિયમ્ ॥ 24 ॥

મનસા પૂર્વમાસાદ્ય વાચા પ્રતિગૃહીતવાન્ ।

દદ્યાન્ન પ્રતિગૃહ્ણીયાન્ન બ્રૂયાત્કિઞ્ચિદપ્રિયમ્ ॥ 25 ॥

અપિ જીવિતહેતોર્વા રામસ્સત્યપરાક્રમઃ ।

સ વિહાયોત્તરીયાણિ મહાર્હાણિ મહાયશાઃ ॥ 26 ॥

વિસૃજ્ય મનસા રાજ્યં જનન્યૈ માં સમાદિશત્ ।

સાહં તસ્યાગ્રતસ્તૂર્ણં પ્રસ્થિતા વનચારિણી ॥ 27 ॥

ન હિ મે તેન હીનાયા વાસસ્સ્વર્ગેઽપિ રોચતે ।

પ્રાગેવ તુ મહાભાગસ્સૌમિત્રિર્મિત્રનન્દનઃ ॥ 28 ॥

પૂર્વજસ્યાનુયાત્રાર્થે દ્રુમચીરૈરલઙ્કૃતઃ ।

તે વયં ભર્તુરાદેશં બહુમાન્ય દૃઢવ્રતાઃ ॥ 29 ॥

પ્રવિષ્ટાસ્સ્મ પુરાદૃષ્ટં વનં ગમ્ભીરદર્શનમ્ ।

વસતો દણ્ડકારણ્યે તસ્યાહમમિતૌજસઃ ॥ 30 ॥

રક્ષસાઽપહૃતા ભાર્યા રાવણેન દુરાત્મના ।

દ્વૌ માસૌ તેન મે કાલો જીવિતાનુગ્રહઃ કૃતઃ ॥ 31 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ત્રયસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha trayastriṃśassargaḥ |

so'vatīrya drumāttasmādvidrumapratimānanaḥ |

vinītaveṣaḥ kṛpaṇaḥ praṇipatyopasṛtya ca || 1 ||

tāmabravīnmahātejā hanūmānmārutātmajaḥ |

śirasyañjalimādhāya sītāṃ madhurayā girā || 2 ||

kā nu padmapalāśākṣi kliṣṭakauśeyavāsini |

drumasya śākhāmālambya tiṣṭhasi tvamanindite || 3 ||

kimarthaṃ tava netrābhyāṃ vāri sravati śokajam |

puṇḍarīkapalāśābhyāṃ viprakīrṇamivodakam || 4 ||

surāṇāmasurāṇāṃ vā nāgagandharvarakṣasām |

yakṣāṇāṃ kinnarāṇāṃ vā kā tvaṃ bhavasi śobhane || 5 ||

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane |

vasūnāṃ hi varārohe devatā pratibhāsi me || 6 ||

ki nu candramasā hīnā patitā vibudhālayāt |

rohiṇī jyotiṣāṃ śreṣṭhā śreṣṭhasarvaguṇānvitā || 7 ||

kā tvaṃ bhavasi kalyāṇi tvamaninditalocane |

kopādvā yadi vā mohādbhartāramasitekṣaṇe || 8 ||

vasiṣṭhaṃ kopayitvā tvaṃ nāsi kalyāṇyarundhatī |

ko nu putraḥ pitā bhrātā bhartā vā te sumadhyame || 9 ||

asmāllokādamuṃ lokaṃ gataṃ tvamanuśocasi |

rodanādatiniśśvāsādbhūmisaṃsparśanādapi || 10 ||

na tvāṃ devīmahaṃ manye rājña ssarvajñāvadhāraṇāt |

vyañjanāni ca te yāni lakṣaṇāni ca lakṣaye || 11 ||

mahiṣī bhūmipālasya rājakanyā ca me matā |

rāvaṇena janasthānādbalādapadahṛtā yadi || 12 ||

sītā tvamasi bhadraṃ te tanmamācakṣva pṛcchataḥ |

yathā hi tava vai dainyaṃ rūpaṃ cāpyatimānuṣam || 13 ||

tapasā cānvito veṣastvaṃ rāmamahiṣī dhruvam |

sā tasya vacanaṃ śrutvā rāmakīrtanaharṣitā || 14 ||

uvāca vākyaṃ vaidehī hanumantaṃ drumāśritam |

pṛthivyāṃ rājasiṃhānāṃ mukhyasya viditātmanaḥ || 15 ||

snuṣā daśarathasyāhaṃ śatrusainyapratāpinaḥ |

duhitā janakasyāhaṃ vaidehasya mahātmanaḥ || 16 ||

sīteti nāma nāmnā'haṃ bhāryā rāmasya dhīmataḥ |

samā dvādaśa tatrāhaṃ rāghavasya niveśane || 17 ||

bhuñjānā mānuṣānbhogānsarvakāmasamṛddhinī |

tatra trayodaśe varṣe rājyenekṣvākunandanam || 18 ||

abhiṣecayituṃ rājā sopādhyāyaḥ pracakrame |

tasminsambhriyamāṇe tu rāghavasyābhiṣecane || 19 ||

kaikayī nāma bhartāraṃ devī vacanamabravīt |

na pibeyaṃ na khādeyaṃ pratyahaṃ mama bhojanam || 20 ||

eṣa me jīvitasyānto rāmo yadyabhiṣicyate |

yattaduktaṃ tvayā vākyaṃ prītyā nṛpatisattama || 21 ||

tacchenna vitathaṃ kāryaṃ vanaṃ gacchatu rāghavaḥ |

sa rājā satyavāgdevyā varadānamanusmaran || 22 ||

mumoha vacanaṃ śrutvā kaikeyyāḥ krūramapriyam |

tatastu sthaviro rājā satye dharme vyavasthitaḥ || 23 ||

jyeṣṭhaṃ yaśasvinaṃ putraṃ rudanrājyamayācata |

sa piturvacanaṃ śrīmānabhiṣekātparaṃ priyam || 24 ||

manasā pūrvamāsādya vācā pratigṛhītavān |

dadyānna pratigṛhṇīyānna brūyātkiñcidapriyam || 25 ||

api jīvitahetorvā rāmassatyaparākramaḥ |

sa vihāyottarīyāṇi mahārhāṇi mahāyaśāḥ || 26 ||

visṛjya manasā rājyaṃ jananyai māṃ samādiśat |

sāhaṃ tasyāgratastūrṇaṃ prasthitā vanacāriṇī || 27 ||

na hi me tena hīnāyā vāsassvarge'pi rocate |

prāgeva tu mahābhāgassaumitrirmitranandanaḥ || 28 ||

pūrvajasyānuyātrārthe drumacīrairalaṅkṛtaḥ |

te vayaṃ bharturādeśaṃ bahumānya dṛḍhavratāḥ || 29 ||

praviṣṭāssma purādṛṣṭaṃ vanaṃ gambhīradarśanam |

vasato daṇḍakāraṇye tasyāhamamitaujasaḥ || 30 ||

rakṣasā'pahṛtā bhāryā rāvaṇena durātmanā |

dvau māsau tena me kālo jīvitānugrahaḥ kṛtaḥ || 31 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||