5.25 Sundarakanda - Panchavimsha Sargah

ॐ

5.25 સુન્દરકાણ્ડ - પઞ્ચવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ પઞ્ચવિંશસ્સર્ગઃ ।

અથ તાસાં વદન્તીનાં પરુષં દારુણં બહુ ।

રાક્ષસીનામાસૌમ્યાનાં રુરોદ જનકાત્મજા ॥ 1 ॥

એવમુક્તા તુ વૈદેહી રાક્ષસીભિર્મનસ્વિની ।

ઉવાચ પરમત્રસ્તા ભાષ્પગ્દ્ગદયા ગિરા ॥ 2 ॥

ન માનુષી રાક્ષસસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હતિ ।

કામં ખાદત માં સર્વા ન કરિષ્યામિ વો વચઃ ॥ 3 ॥

સા રાક્ષસીમધ્યગતા સીતા સુરસુતોપમા ।

ન શર્મ લેભે દુઃખાર્તા રાવણેન ચ તર્જિતા ॥ 4 ॥

વેપતે સ્માધિકં સીતા વિશન્તી વાઙ્ગમાત્મનઃ ।

વને યૂથપરિભ્રષ્ટા મૃગી કોકૈરિવાર્દિતા ॥ 5 ॥

સા ત્વશોકસ્ય વિપુલાં શાખામાલમ્બ્ય પુષ્પિતામ્ ।

ચિન્તયામાસ શોકેન ભર્તારં ભગ્નમાનસા ॥ 6 ॥

સા સ્નાપયન્તી વિપુલૌ સ્તનૌ નેત્રજલસ્રવૈઃ ।

ચિન્તયન્તી ન શોકસ્ય તદાન્તમધિગચ્છતિ ॥ 7 ॥

સા વેપમાના પતિતા પ્રવાતે કદલી યથા ।

રાક્ષસીનાં ભયત્રસ્તા વિવર્ણવદનાભવત્ ॥ 8 ॥

તસ્યાઃ સા દીર્ઘવિપુલા વેપન્ત્યા સીતયા તદા ।

દદૃશે કમ્પિની વેણી વ્યાલીવ પરિસર્પતી ॥ 9 ॥

સા નિઃશ્વસન્તી દુઃખાર્તા શોકોપહતચેતના ।

આર્તા વ્યસૃજદશ્રૂણિ મૈથિલી વિલલાપ ચ ॥ 10 ॥

હા રામેતિ ચ દુઃખાર્તા હા પુનર્લક્ષ્મણેતિ ચ ।

હા શ્વશ્રુ મમ કૌસલ્યે હા સુમિત્રેતિ ભામિની ॥ 11 ॥

લોકપ્રવાદઃ સત્યોઽયં પણ્ડિતૈઃ સમુદાહૃતઃ ।

અકાલે દુર્લભો મૃત્યુઃ સ્ત્રિયા વા પુરુષસ્ય વા ॥ 12 ॥

યદહમેવં ક્રૂરાભી રાક્ષસીભિરિહાર્દિતા ।

જીવામિ હીના રામેણ મુહૂર્તમપિ દુઃખિતા ॥ 13 ॥

એષાલ્પપુણ્યા કૃપણા વિનશિષ્યામ્યનાથવત્ ।

સમુદ્રમધ્યે નૌઃ પૂર્ણા વાયુવેગૈરિવાહતા ॥ 14 ॥

ભર્તારં તમપશ્યન્તી રાક્ષસીવશમાગતા ।

સીદામિ ખલુ શોકેન કૂલં તોયહતં યથા ॥ 15 ॥

તં પદ્મદલપત્રાક્ષં સિંહવિક્રાન્તગામિનમ્ ।

ધન્યાઃ પશ્યન્તિ મે નાથં કૃતજ્ઞં પ્રિયવાદિનમ્ ॥ 16 ॥

સર્વથા તેન હીનાયા રામેણ વિદિતાત્મના ।

તીક્ષ્ણં વિષમિવાસ્વાદ્ય દુર્લભં મમ જીવિતમ્ ॥ 17 ॥

કીદૃશં તુ મહાપાપં મયા જન્માન્તરે કૃતમ્ ।

યનેદં પ્રાપ્યતે દુઃખં મયા ઘોરં સુદારુણમ્ ॥ 18 ॥

જીવિતં ત્યક્તુમિચ્છામિ શોકેન મહતા વૃતા ।

રાક્ષસીભિશ્ચ રક્ષન્ત્યા રામો નાસાદ્યતે મયા ॥ 19 ॥

ધિગસ્તુ ખલુ માનુષ્યં ધિગસ્તુ પરવશ્યતામ્ ।

ન શક્યં યત્પરિત્યક્તુમાત્મચ્છન્દેન જીવિતમ્ ॥ 20 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે પઞ્ચવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha pañcaviṃśassargaḥ |

atha tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu |

rākṣasīnāmāsaumyānāṃ ruroda janakātmajā || 1 ||

evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī |

uvāca paramatrastā bhāṣpagdgadayā girā || 2 ||

na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |

kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 3 ||

sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutopamā |

na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā || 4 ||

vepate smādhikaṃ sītā viśantī vāṅgamātmanaḥ |

vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā || 5 ||

sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām |

cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā || 6 ||

sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ |

cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati || 7 ||

sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā |

rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat || 8 ||

tasyāḥ sā dīrghavipulā vepantyā sītayā tadā |

dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī || 9 ||

sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā |

ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ca || 10 ||

hā rāmeti ca duḥkhārtā hā punarlakṣmaṇeti ca |

hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāminī || 11 ||

lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ |

akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā || 12 ||

yadahamevaṃ krūrābhī rākṣasībhirihārditā |

jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā || 13 ||

eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat |

samudramadhye nauḥ pūrṇā vāyuvegairivāhatā || 14 ||

bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā |

sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā || 15 ||

taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam |

dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam || 16 ||

sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā |

tīkṣṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam || 17 ||

kīdṛśaṃ tu mahāpāpaṃ mayā janmāntare kṛtam |

yanedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam || 18 ||

jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā |

rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā || 19 ||

dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām |

na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||