5.19 Sundarakanda - Ekonavimsha Sargah

ॐ

5.19 સુન્દરકાણ્ડ - એકોનવિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ।

તસ્મિન્નેવ તતઃ કાલે રાજપુત્રી ત્વનિન્દિતા ।

રૂપયૌવનસમ્પન્નં ભૂષણોત્તમભૂષિતમ્ ॥ 1 ॥

તતો દૃષ્ટ્વૈવ વૈદેહી રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ ।

પ્રાવેપત વરારોહા પ્રવાતે કદલી યથા ॥ 2 ॥

આચ્છાદ્યોદરમૂરુભ્યાં બાહુભ્યાં ચ પયોધરૌ ।

ઉપવિષ્ટા વિશાલાક્ષી રુદન્તી વરવર્ણિની ॥ 3 ॥

દશગ્રીવસ્તુ વૈદેહીં રક્ષિતાં રાક્ષસીગણૈઃ ।

દદર્શ સીતાં દુઃખાર્તાં નાવં સન્નામિવાર્ણવે ॥ 4 ॥

અસંવૃતાયામાસીનાં ધરણ્યાં સંશિતવ્રતામ્ ।

છિન્નાં પ્રપતિતાં ભૂમૌ શાખામિવ વનસ્પતેઃ ॥ 5 ॥

મલમણ્ડનચિત્રાઙ્ગીં મણ્ડનાર્હામમણ્ડિતામ્ ।

મૃણાલી પઙ્કદિગ્ધેવ વિભાતિ ન વિભાતિ ચ ॥ 6 ॥

સમીપં રાજસિંહસ્ય રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ ।

સઙ્કલ્પહયસંયુક્સૈર્યાન્તીમિવ મનોરથૈઃ ॥ 7 ॥

શુષ્યન્તીં રુદતીમેકાં ધ્યાનશોકપરાયણામ્ ।

દુઃખસ્યાન્તમપશ્યન્તીં રામાં રામમનુવ્રતામ્ ॥ 8 ॥

વેષ્ટમાનાં તથાઽવિષ્ટાં પન્નગેન્દ્રવધૂમિવ ।

ધૂપ્યમાનાં ગ્રહેણેવ રોહિણીં ધૂમકેતુના ॥ 9 ॥

વૃત્તશીલકુલે જાતામાચારવતિ ધાર્મિકે ।

પુનઃસંસ્કારમાપન્નાં જાતામિવ ચ દુષ્કુલે ॥ 10 ॥

અભૂતેનાપવાદેન કીર્તિં નિપતિતામિવ ।

આમ્નાયાનામયોગેન વિદ્યાં પ્રશિથિલામિવ ॥ 11 ॥

સન્નામિવ મહાકીર્તિં શ્રદ્ધામિવ વિમાનિતામ્ ।

પૂજામિવ પરિક્ષીણામાશાં પ્રતિહતામિવ ॥ 12 ॥

આયતીમિવ વિધ્વસ્તામાજ્ઞાં પ્રતિહતામિવ ।

દીપ્તામિવ દિશં કાલે પૂજામપહૃતામિવ ॥ 13 ॥

પદ્મિનીમિવ વિધ્વસ્તાં હતશૂરાં ચમૂમિવ ।

પ્રભામિવ તમોધ્વસ્તામુપક્ષીણામિવાપગામ્ ॥ 14 ॥

વેદીમિવ પરામૃષ્ટાં શાન્તામગ્નિશિખામિવ ।

પૌર્ણમાસીમિવ નિશાં રાહુગ્રસ્તેન્દુમણ્ડલામ્ ॥ 15 ॥

ઉત્કૃષ્ટપર્ણકમલાં વિત્રાસિતવિહઙ્ગમામ્ ।

હસ્તિહસ્તપરામૃષ્ટામાકુલાં પદ્મિનીમિવ ॥ 16 ॥

પતિશોકાતુરાં શુષ્કાં નદીં વિસ્રાવિતામિવ ।

પરયા મૃજયા હીનાં કૃષ્ણપક્ષનિશામિવ ॥ 17 ॥

સુકુમારીં સુજાતાઙ્ગીં રત્નગર્ભગૃહોચિતામ્ ।

તપ્યમાનામિવોષ્ણેન મૃણાલીમચિરોદ્ધૃતામ્ ॥ 18 ॥

ગૃહીતામાલિતાં સ્તમ્ભે યૂથપેન વિનાકૃતામ્ ।

નિઃશ્વસન્તીં સુદુઃખાર્તાં ગજરાજવધૂમિવ ॥ 19 ॥

એકયા દીર્ઘયા વેણ્યા શોભમાનામયત્નતઃ ।

નીલયા નીરદાપાયે વનરાજ્યા મહીમિવ ॥ 20 ॥

ઉપવાસેન શોકેન ધ્યાનેન ચ ભયેન ચ ।

પરિક્ષીણાં કૃશાં દીનામલ્પાહારાં તપોધનામ્ ॥ 21 ॥

આયાચમાનાં દુઃખાર્તાં પ્રાઞ્જલિં દેવતામિવ ।

ભાવેન રઘુમુખ્યસ્ય દશગ્રીવપરાભવમ્ ॥ 22 ॥

સમીક્ષમાણાં રુદતીમનિન્દિતાં સુપક્ષ્મતામ્રાયતશુક્લલોચનામ્ ।

અનુવ્રતાં રામમતીવ મૈથિલીં પ્રલોભયામાસ વધાય રાવણઃ ॥ 23 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekonaviṃśassargaḥ |

tasminneva tataḥ kāle rājaputrī tvaninditā |

rūpayauvanasampannaṃ bhūṣaṇottamabhūṣitam || 1 ||

tato dṛṣṭvaiva vaidehī rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |

prāvepata varārohā pravāte kadalī yathā || 2 ||

ācchādyodaramūrubhyāṃ bāhubhyāṃ ca payodharau |

upaviṣṭā viśālākṣī rudantī varavarṇinī || 3 ||

daśagrīvastu vaidehīṃ rakṣitāṃ rākṣasīgaṇaiḥ |

dadarśa sītāṃ duḥkhārtāṃ nāvaṃ sannāmivārṇave || 4 ||

asaṃvṛtāyāmāsīnāṃ dharaṇyāṃ saṃśitavratām |

chinnāṃ prapatitāṃ bhūmau śākhāmiva vanaspateḥ || 5 ||

malamaṇḍanacitrāṅgīṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |

mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca || 6 ||

samīpaṃ rājasiṃhasya rāmasya viditātmanaḥ |

saṅkalpahayasaṃyuksairyāntīmiva manorathaiḥ || 7 ||

śuṣyantīṃ rudatīmekāṃ dhyānaśokaparāyaṇām |

duḥkhasyāntamapaśyantīṃ rāmāṃ rāmamanuvratām || 8 ||

veṣṭamānāṃ tathā'viṣṭāṃ pannagendravadhūmiva |

dhūpyamānāṃ graheṇeva rohiṇīṃ dhūmaketunā || 9 ||

vṛttaśīlakule jātāmācāravati dhārmike |

punaḥsaṃskāramāpannāṃ jātāmiva ca duṣkule || 10 ||

abhūtenāpavādena kīrtiṃ nipatitāmiva |

āmnāyānāmayogena vidyāṃ praśithilāmiva || 11 ||

sannāmiva mahākīrtiṃ śraddhāmiva vimānitām |

pūjāmiva parikṣīṇāmāśāṃ pratihatāmiva || 12 ||

āyatīmiva vidhvastāmājñāṃ pratihatāmiva |

dīptāmiva diśaṃ kāle pūjāmapahṛtāmiva || 13 ||

padminīmiva vidhvastāṃ hataśūrāṃ camūmiva |

prabhāmiva tamodhvastāmupakṣīṇāmivāpagām || 14 ||

vedīmiva parāmṛṣṭāṃ śāntāmagniśikhāmiva |

paurṇamāsīmiva niśāṃ rāhugrastendumaṇḍalām || 15 ||

utkṛṣṭaparṇakamalāṃ vitrāsitavihaṅgamām |

hastihastaparāmṛṣṭāmākulāṃ padminīmiva || 16 ||

patiśokāturāṃ śuṣkāṃ nadīṃ visrāvitāmiva |

parayā mṛjayā hīnāṃ kṛṣṇapakṣaniśāmiva || 17 ||

sukumārīṃ sujātāṅgīṃ ratnagarbhagṛhocitām |

tapyamānāmivoṣṇena mṛṇālīmaciroddhṛtām || 18 ||

gṛhītāmālitāṃ stambhe yūthapena vinākṛtām |

niḥśvasantīṃ suduḥkhārtāṃ gajarājavadhūmiva || 19 ||

ekayā dīrghayā veṇyā śobhamānāmayatnataḥ |

nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīmiva || 20 ||

upavāsena śokena dhyānena ca bhayena ca |

parikṣīṇāṃ kṛśāṃ dīnāmalpāhārāṃ tapodhanām || 21 ||

āyācamānāṃ duḥkhārtāṃ prāñjaliṃ devatāmiva |

bhāvena raghumukhyasya daśagrīvaparābhavam || 22 ||

samīkṣamāṇāṃ rudatīmaninditāṃ supakṣmatāmrāyataśuklalocanām |

anuvratāṃ rāmamatīva maithilīṃ pralobhayāmāsa vadhāya rāvaṇaḥ || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||