5.17 Sundarakanda - Saptadasha Sargah

ॐ

5.17 સુન્દરકાણ્ડ - સપ્તદશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુન્દરકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તદશસ્સર્ગઃ ।

તતઃ કમુદષણ્ડાભો નિર્મલં નિર્મલોદયઃ ।

પ્રજગામ નભશ્ચન્દ્રો હંસો નીલમિવોદકમ્ ॥ 1 ॥

સાચિવ્યમિવ કુર્વન્ સ પ્રભયા નિર્મલપ્રભઃ ।

ચન્દ્રમા રશ્મિભિશ્શીતૈસ્સિષેવે પવનાત્મજમ્ ॥ 2 ॥

સ દદર્શ તતઃ સીતાં પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનામ્ ।

શોકભારૈરિવ ન્યસ્તાં ભારૈર્નાવમિવામ્ભસિ ॥ 3 ॥

દિદૃક્ષમાણો વૈદેહીં હનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।

સ દદર્શાવિદૂરસ્થા રાક્ષસીર્ઘોરદર્શનાઃ ॥ 4 ॥

એકાક્ષીમેકકર્ણાં ચ કર્ણપ્રાવરણાં તથા ।

અકર્ણાં શઙ્કુકર્ણાં ચ મસ્તકોચ્છ્વાસનાસિકામ્ ॥ 5 ॥

અતિકાયોત્તમાઙ્ગીં ચ તનુદીર્ઘશિરોધરામ્ ।

ધ્વસ્તકેશીં તથાઽકેશીં કેશકમ્બલધારિણીમ્ ॥ 6 ॥

લમ્બકર્ણલલાટાં ચ લમ્બોદરપયોધરામ્ ।

લમ્બોષ્ઠીં ચુબુકોષ્ઠીં ચ લમ્બાસ્યાં લમ્બજાનુકામ્ ॥ 7 ॥

હ્રસ્વાં દીર્ઘાં તથા કુબ્જાં વિકટાં વામનાં તથા ।

કરાલાં ભુગ્નવક્ત્રાં ચ પિઙ્ગાક્ષીં વિકૃતાનનામ્ ॥ 8 ॥

વિકૃતાઃ પિઙ્ગલાઃ કાલીઃ ક્રોધનાઃ કલહપ્રિયાઃ ।

કાલાયસમહાશૂલકૂટમુદ્ગરધારિણીઃ ॥ 9 ॥

વરાહમૃગશાર્દૂલમહિષાજશિવામુખીઃ ।

ગજોષ્ટ્રહયપાદીશ્ચ નિખાતશિરસોઽપરાઃ ॥ 10 ॥

એકહસ્તૈકપાદાશ્ચ ખરકર્ણ્યશ્વકર્ણિકાઃ ।

ગોકર્ણીર્હસ્તિકર્ણીશ્ચ હરિકર્ણીસ્તથાપરાઃ ॥ 11 ॥

અનાસા અતિનાસાશ્ચ તિર્યઙ્નાસા વિનાસિકાઃ ।

ગજસન્નિભનાસાશ્ચ લલાટોચ્છવાસનાસિકાઃ ॥ 12 ॥

હસ્તિપાદા મહાપાદા ગોપાદાઃ પાદચૂલિકાઃ ।

અતિમાત્રશિરોગ્રીવા અતિમાત્રકુચોદરીઃ ॥ 13 ॥

અતિમાત્રાસ્યનેત્રાશ્ચ દીર્ઘજિહ્વાનખાસ્તથા ।

અજામુખીર્હસ્તિમુખીર્ગોમુખીસ્સૂકરીમુખીઃ ॥ 14 ॥

હયોષ્ટ્રખરવક્ત્રાશ્ચ રાક્ષસીર્ઘોરદર્શનાઃ ।

શૂલમુદ્ગરહસ્તાશ્ચ ક્રોધનાઃ કલહપ્રિયાઃ ॥ 15 ॥

કરાલા ધૂમ્રકેશીશ્ચ રાક્ષસીર્વિકૃતાનનાઃ ।

પિબન્તીઃ સતતં પાનં સદા માંસસુરાપ્રિયાઃ ॥ 16 ॥

માંસશોણિતદિગ્ધાઙ્ગીર્માંસશોણિતભોજનાઃ ।

તા દદર્શ કપિશ્રેષ્ઠો રોમહર્ષણદર્શનાઃ ॥ 17 ॥

સ્કન્ધવન્તમુપાસીનાઃ પરિવાર્ય વનસ્પતિમ્ ।

તસ્યાધસ્તાચ્ચ તાં દેવીં રાજપુત્રીમનિન્દિતામ્ ॥ 18 ॥

લક્ષયામાસ લક્ષ્મીવાન્ હનુમાન્ જનકાત્મજામ્ ।

નિષ્પ્રભાં શોકસન્તપ્તાં મલસઙ્કુલમૂર્ધજામ્ ॥ 19 ॥

ક્ષીણપુણ્યાં ચ્યુતાં ભૂમૌ તારાં નિપતિતામિવ ।

ચારિત્રવ્યપદેશાઢ્યાં ભર્તૃદર્શનદુર્ગતામ્ ॥ 20 ॥

ભૂષણૈરુત્તમૈર્હીનાં ભર્તૃવાત્સલ્યભૂષણામ્ ।

રાક્ષસાધિપસંરુદ્ધાં બન્ધુભિશ્ચ વિના કૃતામ્ ॥ 21 ॥

વિયૂથાં સિંહસંરુદ્ધાં બદ્ધાં ગજવધૂમિવ ।

ચન્દ્રરેખાં પયોદાન્તે શારદાભ્રૈરિવાવૃતામ્ ॥ 22 ॥

ક્લિષ્ટરૂપામસંસ્પર્શાદયુક્તામિવ વલ્લકીમ્ ।

સીતાં ભર્તૃવશે યુક્તામયુક્તાં રાક્ષસીવશે ॥ 23 ॥

અશોકવનિકામથ્યે શોકસાગરમાપ્લુતામ્ ।

તાભિઃ પરિવૃતાં તત્ર સગ્રહામિવ રોહિણીમ્ ॥ 24 ॥

દદર્શ હનુમાન્ દેવીં લતામકુસુમામિવ ।

સા મલેન ચ દિગ્ધાઙ્ગી વપુષા ચાપ્યલઙ્કૃતા ॥ 25 ॥

મૃણાલી પઙ્કદિગ્ધેવ વિભાતિ ન વિભાતિ ચ ।

મલિનેન તુ વસ્ત્રેણ પરિક્લિષ્ટેન ભામિનીમ્ ॥ 26 ॥

સંવૃતાં મૃગશાબાક્ષીં દદર્શ હનુમાન્ કપિઃ ।

તાં દેવીં દીનવદનામદીનાં ભર્તૃતેજસા ॥ 27 ॥

રક્ષિતાં સ્વેન શીલેન સીતામસિતલોચનામ્ ।

તાં દૃષ્ટ્વા હનુમાન્ સીતાં મૃગશાબનિભેક્ષણામ્ ।

મૃગકન્યામિવ ત્રસ્તાં વીક્ષમાણાં સમન્તતઃ ॥ 28 ॥

દહન્તીમિવ નિઃશ્વાસૈર્વૃક્ષાન્ પલ્લવધારિણઃ ।

સઙ્ઘાતમિવ શોકાનાં દુઃખસ્યોર્મિમિવોત્થિતામ્ ॥ 29 ॥

તાં ક્ષમાં સુવિભક્તાઙ્ગી વિનાભરણશોભિનીમ્ ॥ 30 ॥

પ્રહર્ષમતુલં લેભે મારુતિઃ પ્રેક્ષ્ય મૈથિલીમ્ ।

હર્ષજાનિ ચ સોઽશ્રૂણિ તાં દૃષ્ટ્વા મદિરેક્ષણામ્ ।

મુમુચે હનુમાંસ્તત્ર નમશ્ચક્રે ચ રાઘવમ્ ॥ 31 ॥

નમસ્કૃત્વા ચ રામાય લક્ષ્મણાય ચ વીર્યવાન્ ।

સીતાદર્શનસંહૃષ્ટો હનુમાન્ સંવૃતોઽભવત્ ॥ 32 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે સપ્તદશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha saptadaśassargaḥ |

tataḥ kamudaṣaṇḍābho nirmalaṃ nirmalodayaḥ |

prajagāma nabhaścandro haṃso nīlamivodakam || 1 ||

sācivyamiva kurvan sa prabhayā nirmalaprabhaḥ |

candramā raśmibhiśśītaissiṣeve pavanātmajam || 2 ||

sa dadarśa tataḥ sītāṃ pūrṇacandranibhānanām |

śokabhārairiva nyastāṃ bhārairnāvamivāmbhasi || 3 ||

didṛkṣamāṇo vaidehīṃ hanumānmārutātmajaḥ |

sa dadarśāvidūrasthā rākṣasīrghoradarśanāḥ || 4 ||

ekākṣīmekakarṇāṃ ca karṇaprāvaraṇāṃ tathā |

akarṇāṃ śaṅkukarṇāṃ ca mastakocchvāsanāsikām || 5 ||

atikāyottamāṅgīṃ ca tanudīrghaśirodharām |

dhvastakeśīṃ tathā'keśīṃ keśakambaladhāriṇīm || 6 ||

lambakarṇalalāṭāṃ ca lambodarapayodharām |

lamboṣṭhīṃ cubukoṣṭhīṃ ca lambāsyāṃ lambajānukām || 7 ||

hrasvāṃ dīrghāṃ tathā kubjāṃ vikaṭāṃ vāmanāṃ tathā |

karālāṃ bhugnavaktrāṃ ca piṅgākṣīṃ vikṛtānanām || 8 ||

vikṛtāḥ piṅgalāḥ kālīḥ krodhanāḥ kalahapriyāḥ |

kālāyasamahāśūlakūṭamudgaradhāriṇīḥ || 9 ||

varāhamṛgaśārdūlamahiṣājaśivāmukhīḥ |

gajoṣṭrahayapādīśca nikhātaśiraso'parāḥ || 10 ||

ekahastaikapādāśca kharakarṇyaśvakarṇikāḥ |

gokarṇīrhastikarṇīśca harikarṇīstathāparāḥ || 11 ||

anāsā atināsāśca tiryaṅnāsā vināsikāḥ |

gajasannibhanāsāśca lalāṭocchavāsanāsikāḥ || 12 ||

hastipādā mahāpādā gopādāḥ pādacūlikāḥ |

atimātraśirogrīvā atimātrakucodarīḥ || 13 ||

atimātrāsyanetrāśca dīrghajihvānakhāstathā |

ajāmukhīrhastimukhīrgomukhīssūkarīmukhīḥ || 14 ||

hayoṣṭrakharavaktrāśca rākṣasīrghoradarśanāḥ |

śūlamudgarahastāśca krodhanāḥ kalahapriyāḥ || 15 ||

karālā dhūmrakeśīśca rākṣasīrvikṛtānanāḥ |

pibantīḥ satataṃ pānaṃ sadā māṃsasurāpriyāḥ || 16 ||

māṃsaśoṇitadigdhāṅgīrmāṃsaśoṇitabhojanāḥ |

tā dadarśa kapiśreṣṭho romaharṣaṇadarśanāḥ || 17 ||

skandhavantamupāsīnāḥ parivārya vanaspatim |

tasyādhastācca tāṃ devīṃ rājaputrīmaninditām || 18 ||

lakṣayāmāsa lakṣmīvān hanumān janakātmajām |

niṣprabhāṃ śokasantaptāṃ malasaṅkulamūrdhajām || 19 ||

kṣīṇapuṇyāṃ cyutāṃ bhūmau tārāṃ nipatitāmiva |

cāritravyapadeśāḍhyāṃ bhartṛdarśanadurgatām || 20 ||

bhūṣaṇairuttamairhīnāṃ bhartṛvātsalyabhūṣaṇām |

rākṣasādhipasaṃruddhāṃ bandhubhiśca vinā kṛtām || 21 ||

viyūthāṃ siṃhasaṃruddhāṃ baddhāṃ gajavadhūmiva |

candrarekhāṃ payodānte śāradābhrairivāvṛtām || 22 ||

kliṣṭarūpāmasaṃsparśādayuktāmiva vallakīm |

sītāṃ bhartṛvaśe yuktāmayuktāṃ rākṣasīvaśe || 23 ||

aśokavanikāmathye śokasāgaramāplutām |

tābhiḥ parivṛtāṃ tatra sagrahāmiva rohiṇīm || 24 ||

dadarśa hanumān devīṃ latāmakusumāmiva |

sā malena ca digdhāṅgī vapuṣā cāpyalaṅkṛtā || 25 ||

mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca |

malinena tu vastreṇa parikliṣṭena bhāminīm || 26 ||

saṃvṛtāṃ mṛgaśābākṣīṃ dadarśa hanumān kapiḥ |

tāṃ devīṃ dīnavadanāmadīnāṃ bhartṛtejasā || 27 ||

rakṣitāṃ svena śīlena sītāmasitalocanām |

tāṃ dṛṣṭvā hanumān sītāṃ mṛgaśābanibhekṣaṇām |

mṛgakanyāmiva trastāṃ vīkṣamāṇāṃ samantataḥ || 28 ||

dahantīmiva niḥśvāsairvṛkṣān pallavadhāriṇaḥ |

saṅghātamiva śokānāṃ duḥkhasyormimivotthitām || 29 ||

tāṃ kṣamāṃ suvibhaktāṅgī vinābharaṇaśobhinīm || 30 ||

praharṣamatulaṃ lebhe mārutiḥ prekṣya maithilīm |

harṣajāni ca so'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām |

mumuce hanumāṃstatra namaścakre ca rāghavam || 31 ||

namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān |

sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto'bhavat || 32 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||