4.60 Kishkindhakanda - Shashtitama Sargah

ॐ

4.60 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - ષષ્ટિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।

તતઃ કૃતોદકં સ્નાતં તં ગૃધ્રં હરિયૂથપાઃ ।

ઉપવિષ્ટા ગિરૌ રમ્યે પરિવાર્ય સમન્તતઃ ॥ 1 ॥

તમઙ્ગદમુપાસીનં તૈસ્સર્વૈર્હરિભિર્વૃતમ્ ।

જનિતપ્રત્યયો હર્ષાત્સમ્પાતિઃ પુનરબ્રવીત્ ॥ 2 ॥

કૃત્વા નિશ્શબ્દમેકાગ્રા શ્શ્રુણ્વન્તુ હરયો મમ ।

તત્વં સઙ્કીર્તયિષ્યામિ યથા જાનામિ મૈથિલીમ્ ॥ 3 ॥

અસ્ય વિન્ધ્યસ્ય શિખરે પતિતોઽસ્મિ પુરાવને ।

સૂર્યતપપરીતાઙ્ગો નિર્દગ્ધસ્સૂર્યરશ્મિભિઃ ॥ 4 ॥

લબ્ધસઞ્જ્ઞસ્તુ ષડ્રાત્રાદ્વિવશો વિહ્વલન્નિવ ।

વીક્ષમાણો દિશસ્સર્વા નાભિજાનામિ કિઞ્ચન ॥ 5 ॥

તતસ્તુ સાગરાન્ શૈલાન્નદીસ્સર્વાસ્સરાંસિ ચ ।

વનાનિ ચ પ્રદેશાંશ્ચ નીરીક્ષ્ય મતિરાગતા ॥ 6 ॥

હૃષ્ટપક્ષિગણાકીર્ણઃ કન્દરાન્તરકૂટવાન્ ।

દક્ષિણસ્યોદધેસ્તીરે વિન્ધ્યોઽયમિતિ નિશ્ચિતઃ ॥ 7 ॥

આસીચ્ચાત્રાશ્રમં પુણ્યં સુરૈરપિ સુપૂજિતમ્ ।

ઋષિર્નિશાકરો નામ યસ્મિન્નુગ્રતપાભવત્ ॥ 8 ॥

અષ્ટૌ વર્ષસહસ્રાણિ તેનાસ્મિન્નૃષિણા વિના ।

વસતો મમ ધર્મજ્ઞા સ્વર્ગતે તુ નિશાકરે ॥ 9 ॥

અવતીર્ય તુ વિન્ધ્યાગ્રાત્કૃચ્છ્રેણ વિષમાચ્છનૈઃ ।

તીક્ષ્ણદર્ભાં વસુમતીં દુઃખેન પુનરાગતઃ ॥ 10 ॥

તમૃષિં દ્રષ્ટુકામોઽસ્મિ દુઃખેનાભ્યાગતો ભૃશમ્ ।

જટાયુષા મયા ચૈવ બહુશોઽભિગતો હિ સઃ ॥ 11 ॥

તસ્યાશ્રમપદાભ્યાશે વવુર્વાતાસ્સુગન્ધિનઃ ।

વૃક્ષો વાપુષ્પિતઃ કશ્ચિદફલો વા ન વિદ્યતે ॥ 12 ॥

ઉપેત્ય ચાશ્રમં પુણ્યં વૃક્ષમૂલમુપાશ્રિતઃ ।

દ્રષ્ટુકામઃ પ્રતીક્ષેઽહં ભગવન્તં નિશાકરમ્ ॥ 13 ॥

અથાપશ્યમદૂરસ્થમૃષિં જ્વલિતતેજસમ્ ।

કૃતાભિષેકં દુર્ધર્ષમુપાવૃત્તમુદઙ્મુખમ્ ॥ 14 ॥

તમૃક્ષાસ્સૃમરા વ્યાઘ્રાસ્સિંહા નાગાસ્સરીસૃપાઃ ।

પરિવાર્યોપગચ્છન્તિ ધાતારં પ્રાણિનો યથા ॥ 15 ॥

તતઃ પ્રાપ્તમૃષિં જ્ઞાત્વા તાનિ સત્ત્વાનિ વૈ યયુઃ ।

પ્રવિષ્ટે રાજનિ યથા સર્વં સામાત્યકં બલમ્ ॥ 16 ॥

ઋષિસ્તુ દૃષ્ટ્વા માં પ્રીતઃ પ્રવિષ્ટશ્ચાશ્રમં પુનઃ ।

મુહૂર્તમાત્રાન્નિષ્ક્રમ્ય તતઃ કાર્યમપૃચ્છત ॥ 17 ॥

સૌમ્ય વૈકલ્યતાં દૃષ્ટ્વા રોમ્ણાં તે નાવગમ્યતે ।

અગ્નિદગ્ધાવિમૌ પક્ષૌ વ્રણાશ્ચાપિ શરીરકે ॥ 18 ॥

ગૃધ્રૌ દ્વૌ દૃષ્ટપૂર્વૌ મે માતરિશ્વસમૌ જવે ।

ગૃધ્રાણાં ચૈવ રાજાનૌ ભ્રાતરૌ કામરૂપિણૌ ॥ 19 ॥

જ્યેષ્ઠો હિ ત્વં તુ સમ્પાતે જટાયુરનુજસ્તવ ।

માનુષં રૂપમાસ્થાય ગૃહ્ણીતાં ચરણૌ મમ ॥ 20 ॥

કિં તે વ્યાધિસમુત્થાનં પક્ષયોઃ પતનં કથમ્ ।

દણ્ડોઽયઞ્ચ કૃતઃ કેન સર્વમાખ્યાહિ પૃચ્છતઃ ॥ 21 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે ષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṣṭitamassargaḥ |

tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ |

upaviṣṭā girau ramye parivārya samantataḥ || 1 ||

tamaṅgadamupāsīnaṃ taissarvairharibhirvṛtam |

janitapratyayo harṣātsampātiḥ punarabravīt || 2 ||

kṛtvā niśśabdamekāgrā śśruṇvantu harayo mama |

tatvaṃ saṅkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm || 3 ||

asya vindhyasya śikhare patito'smi purāvane |

sūryatapaparītāṅgo nirdagdhassūryaraśmibhiḥ || 4 ||

labdhasañjñastu ṣaḍrātrādvivaśo vihvalanniva |

vīkṣamāṇo diśassarvā nābhijānāmi kiñcana || 5 ||

tatastu sāgarān śailānnadīssarvāssarāṃsi ca |

vanāni ca pradeśāṃśca nīrīkṣya matirāgatā || 6 ||

hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān |

dakṣiṇasyodadhestīre vindhyo'yamiti niścitaḥ || 7 ||

āsīccātrāśramaṃ puṇyaṃ surairapi supūjitam |

ṛṣirniśākaro nāma yasminnugratapābhavat || 8 ||

aṣṭau varṣasahasrāṇi tenāsminnṛṣiṇā vinā |

vasato mama dharmajñā svargate tu niśākare || 9 ||

avatīrya tu vindhyāgrātkṛcchreṇa viṣamācchanaiḥ |

tīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃ duḥkhena punarāgataḥ || 10 ||

tamṛṣiṃ draṣṭukāmo'smi duḥkhenābhyāgato bhṛśam |

jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo'bhigato hi saḥ || 11 ||

tasyāśramapadābhyāśe vavurvātāssugandhinaḥ |

vṛkṣo vāpuṣpitaḥ kaścidaphalo vā na vidyate || 12 ||

upetya cāśramaṃ puṇyaṃ vṛkṣamūlamupāśritaḥ |

draṣṭukāmaḥ pratīkṣe'haṃ bhagavantaṃ niśākaram || 13 ||

athāpaśyamadūrasthamṛṣiṃ jvalitatejasam |

kṛtābhiṣekaṃ durdharṣamupāvṛttamudaṅmukham || 14 ||

tamṛkṣāssṛmarā vyāghrāssiṃhā nāgāssarīsṛpāḥ |

parivāryopagacchanti dhātāraṃ prāṇino yathā || 15 ||

tataḥ prāptamṛṣiṃ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ |

praviṣṭe rājani yathā sarvaṃ sāmātyakaṃ balam || 16 ||

ṛṣistu dṛṣṭvā māṃ prītaḥ praviṣṭaścāśramaṃ punaḥ |

muhūrtamātrānniṣkramya tataḥ kāryamapṛcchata || 17 ||

saumya vaikalyatāṃ dṛṣṭvā romṇāṃ te nāvagamyate |

agnidagdhāvimau pakṣau vraṇāścāpi śarīrake || 18 ||

gṛdhrau dvau dṛṣṭapūrvau me mātariśvasamau jave |

gṛdhrāṇāṃ caiva rājānau bhrātarau kāmarūpiṇau || 19 ||

jyeṣṭho hi tvaṃ tu sampāte jaṭāyuranujastava |

mānuṣaṃ rūpamāsthāya gṛhṇītāṃ caraṇau mama || 20 ||

kiṃ te vyādhisamutthānaṃ pakṣayoḥ patanaṃ katham |

daṇḍo'yañca kṛtaḥ kena sarvamākhyāhi pṛcchataḥ || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||