4.56 Kishkindhakanda - Shatpanchasha Sargah

ॐ

4.56 કિષ્કિન્ધાકાણ્ડ - ષટ્પઞ્ચાશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડમ્ ।

અથ ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ।

ઉપવિષ્ટાસ્તુ તે સર્વે યસ્મિન્પ્રાયં ગિરિસ્થલે ।

હરયો ગૃધ્રરાજશ્ચ તં દેશમુપચક્રમે ॥ 1 ॥

સમ્પાતિર્નામ નામ્ના તુ ચિરઞ્જીવી વિહઙ્ગમઃ ।

ભ્રાતા જટાયુષઃ શ્રીમાન્વિખ્યાતબલપૌરુષઃ ॥ 2 ॥

કન્દરાદભિનિષ્ક્રમ્ય સ વિન્ધ્યસ્ય મહાગિરેઃ ।

ઉપવિષ્ટાન્હરીન્દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટાત્મા ગિરમબ્રવીત્ ॥ 3 ॥

વિધિઃ કિલ નરં લોકે વિધાનેનાનુવર્તતે ।

યથાઽયં વિહિતો ભક્ષ્યશ્ચિરાન્મહ્યમુપાગતઃ ॥ 4 ॥

પરમ્પરાણાં ભક્ષિષ્યે વાનરાણાં મૃતં મૃતમ્ ।

ઉવાચેદં વચઃ પક્ષી તાન્નિરીક્ષ્ય પ્લવઙ્ગમાન્ ॥ 5 ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભક્ષ્યલુબ્ધસ્ય પક્ષિણઃ ।

અઙ્ગદઃ પરમાયસ્તો હનૂમન્તમથાબ્રવીત્ ॥ 6 ॥

પશ્ય સીતાપદેશેન સાક્ષાદ્વૈવસ્વતો યમઃ ।

ઇમં દેશમનુપ્રાપ્તો વાનરાણાં વિપત્તયે ॥ 7 ॥

રામસ્ય ન કૃતં કાર્યં રાજ્ઞો ન ચ વચઃ કૃતમ્ ।

હરીણામિયમજ્ઞાતા વિપત્તિસ્સહસાગતા ॥ 8 ॥

વૈદેહ્યાઃ પ્રિયકામેન કૃતં કર્મ જટાયુષા ।

ગૃધ્રારાજેન યત્તત્ર શ્રુતં વસ્તદશેષતઃ ॥ 9 ॥

તથા સર્વાણિ ભૂતાનિ તિર્યગ્યોનિગતાન્યપિ ।

પ્રિયં કુર્વન્તિ રામસ્ય ત્યક્ત્વા પ્રાણાન્યથા વયમ્ ॥ 10 ॥

અન્યોઽન્યમુપકુર્વન્તિ સ્નેહકારુણ્યયન્ત્રિતાઃ ।

તેન તસ્યોપકારાર્થં ત્યજતાઽત્માનમાત્મના ॥ 11 ॥

પ્રિયં કૃતં હિ રામસ્ય ધર્મજ્ઞેન જટાયુષા ।

રાઘવાર્થે પરિશ્રાન્તા વયં સન્ત્યક્તજીવિતાઃ ॥ 12 ॥

કાન્તારાણિ પ્રપન્નાઃ સ્મ ન ચ પશ્યામ મૈથિલીમ્ ।

સ સુખી ગૃધ્રરાજસ્તુ રાવણેન હતો રણે ॥ 13 ॥

મુક્તશ્ચ સુગ્રીવભયાદ્ગતશ્ચ પરમાં ગતિમ્ ।

જટાયુષો વિનાશેન રાજ્ઞો દશરથસ્ય ચ ॥ 14 ॥

હરણેન ચ વૈદેહ્યા સ્સંશયં હરયો ગતાઃ ।

રામલક્ષ્મણયોર્વાસશ્ચ અરણ્યે સહ સીતયા ॥ 15 ॥

રાઘવસ્ય ચ બાણેન વાલિનશ્ચ તથા વધઃ ।

રામકોપાદશેષાણાં રક્ષસાનાં તથા વધઃ ॥ 16 ॥

કૈકેય્યા વરદાનેન ઇદં ચ વિકૃતં કૃતમ્ ।

તદસુખમનુકીર્તિતં વચો ભુવિ પતિતાંશ્ચ સમીક્ષ્ય વાનરાન્ ।

ભૃશચલિતમતિર્મહામતિઃ કૃપણમુદાહૃતવાન્ સ ગૃધ્રરાટ્ ॥ 17 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે ષટ્પઞ્ચાશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |

upaviṣṭāstu te sarve yasminprāyaṃ giristhale |

harayo gṛdhrarājaśca taṃ deśamupacakrame || 1 ||

sampātirnāma nāmnā tu cirañjīvī vihaṅgamaḥ |

bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmānvikhyātabalapauruṣaḥ || 2 ||

kandarādabhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ |

upaviṣṭānharīndṛṣṭvā hṛṣṭātmā giramabravīt || 3 ||

vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate |

yathā'yaṃ vihito bhakṣyaścirānmahyamupāgataḥ || 4 ||

paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam |

uvācedaṃ vacaḥ pakṣī tānnirīkṣya plavaṅgamān || 5 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhakṣyalubdhasya pakṣiṇaḥ |

aṅgadaḥ paramāyasto hanūmantamathābravīt || 6 ||

paśya sītāpadeśena sākṣādvaivasvato yamaḥ |

imaṃ deśamanuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye || 7 ||

rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam |

harīṇāmiyamajñātā vipattissahasāgatā || 8 ||

vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā |

gṛdhrārājena yattatra śrutaṃ vastadaśeṣataḥ || 9 ||

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatānyapi |

priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇānyathā vayam || 10 ||

anyo'nyamupakurvanti snehakāruṇyayantritāḥ |

tena tasyopakārārthaṃ tyajatā'tmānamātmanā || 11 ||

priyaṃ kṛtaṃ hi rāmasya dharmajñena jaṭāyuṣā |

rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ santyaktajīvitāḥ || 12 ||

kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm |

sa sukhī gṛdhrarājastu rāvaṇena hato raṇe || 13 ||

muktaśca sugrīvabhayādgataśca paramāṃ gatim |

jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca || 14 ||

haraṇena ca vaidehyā ssaṃśayaṃ harayo gatāḥ |

rāmalakṣmaṇayorvāsaśca araṇye saha sītayā || 15 ||

rāghavasya ca bāṇena vālinaśca tathā vadhaḥ |

rāmakopādaśeṣāṇāṃ rakṣasānāṃ tathā vadhaḥ || 16 ||

kaikeyyā varadānena idaṃ ca vikṛtaṃ kṛtam |

tadasukhamanukīrtitaṃ vaco bhuvi patitāṃśca samīkṣya vānarān |

bhṛśacalitamatirmahāmatiḥ kṛpaṇamudāhṛtavān sa gṛdhrarāṭ || 17 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||