3.7 Aranyakanda - Saptama Sargah

ॐ

3.7 અરણ્યકાણ્ડ - સપ્તમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ સપ્તમસ્સર્ગઃ ।

રામસ્તુ સહિતો ભ્રાત્રા સીતયા ચ પરન્તપઃ ।

સુતીક્ષ્ણસ્યાશ્રમપદં જગામ સહ તૈર્દ્વિજૈઃ ॥ 1 ॥

સ ગત્વા દીર્ઘમધ્વાનં નદીસ્તીર્ત્વા બહૂદકાઃ ।

દદર્શ વિમલં શૈલં મહામેઘમિવોન્નતમ્ ॥ 2 ॥

તત સ્તદિક્ષ્વાકુવરૌ સન્તતં વિવિધૈર્દ્રુમૈઃ ।

કાનનં તૌ વિવિશતુસ્સીતયા સહ રાઘવૌ ॥ 3 ॥

પ્રવિષ્ટસ્તુ વનં ઘોરં બહુપુષ્પફલદ્રુમમ્ ।

દદર્શાશ્રમમેકાન્તે ચીરમાલાપરિષ્કૃતમ્ ॥ 4 ॥

તત્ર તાપસમાસીનં મલપઙ્કજટાધરમ્ ।

રામસ્સુતીક્ષ્ણં વિધિવત્તપોવૃદ્ધમભાષત ॥ 5 ॥

રામોઽહમસ્મિ ભગવન્ભવન્તં દ્રષ્ટુમાગતઃ ।

ત્વં માભિવદ ધર્મજ્ઞ મહર્ષે સત્યવિક્રમ ॥ 6 ॥

સ નિરીક્ષ્ય તતો ધીરો રામં ધર્મભૃતાં વરમ્ ।

સમાશ્લિષ્ય ચ બાહુભ્યામિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥

સ્વાગતં તે રઘુશ્રેષ્ઠ રામ સત્યભૃતાં વર ।

આશ્રમોઽયં ત્વયાક્રાન્તસ્સનાથ ઇવ સામ્પ્રતમ્ ॥ 8 ॥

પ્રતીક્ષમાણસ્ત્વામેવ નારોહેઽહં મહાયશઃ ।

દેવલોકમિતો વીર દેહં ત્યક્ત્વા મહીતલે ।

ચિત્રકૂટમુપાદાય રાજ્યભ્રષ્ટોઽસિ મે શ્રુતઃ ॥ 9 ॥

ઇહોપયાતઃ કાકુત્થ્સ દેવરાજશ્શતક્રતુઃ ॥ 10 ॥

ઉપાગમ્ય ચ મે દેવો મહાદેવસ્સુરેશ્વરઃ ।

સર્વાન્ લોકાઞ્જિતાનાહ મમ પુણ્યેન કર્મણા ॥ 11 ॥

તેષુ દેવર્ષિજુષ્ટેષુ જિતેષુ તપસા મયા ।

મત્પ્રસાદાત્સભાર્યસ્ત્વં વિહરસ્વ સલક્ષ્મણઃ ॥ 12 ॥

તમુગ્રતપસાયુક્તં મહર્ષિં સત્યવાદિનમ્ ।

પ્રત્યુવાચાત્મવાન્રામો બ્રહ્માણમિવ કાશ્યપઃ ॥ 13 ॥

અહમેવાહરિષ્યામિ સર્વાન્ લોકાન્મહામુને ।

આવાસં ત્વહમિચ્છામિ પ્રદિષ્ટમિહ કાનને ॥ 14 ॥

ભવાન્સર્વત્ર કુશલસ્સર્વભૂતહિતે રતઃ ।

આખ્યાતશ્શરભઙ્ગેણ ગૌતમેન મહાત્મના ॥ 15 ॥

એવમુક્તસ્તુ રામેણ મહર્ષિર્લોકવિશ્રુતઃ ।

અબ્રવીન્મધુરં વાક્યં હર્ષેણ મહતાઽપ્લુતઃ ॥ 16 ॥

અયમેવાશ્રમો રામ ગુણવાન્રમ્યતામિહ ।

ઋષિસઙ્ઘાનુચરિતસ્સદા મૂલફલૈર્યુતઃ ॥ 17 ॥

ઇમમાશ્રમમાગમ્ય મૃગસઙ્ઘા મહાયશઃ ।

અહત્વા પ્રતિગચ્છન્તિ લોભયિત્વાઽકુતોભયાઃ ॥ 18 ॥

નાન્યદ્ધોષં ભવેદત્ર મૃગેભ્યોઽન્યત્ર વિદ્ધિ વૈ ।

તચ્છૃત્વા વચનં તસ્ય મહર્ષેર્લક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 19 ॥

ઉવાચ વચનં ધીરો વિકૃષ્ય સશરં ધનુઃ ।

તાનહં સુમહાભાગ મૃગસઙ્ઘાન્સમાગતાન્ ॥ 20 ॥

હન્યાં નિશિતધારેણ શરેણાશનિવર્ચસા ।

ભવાંસ્તત્રાભિષજ્યેત કિંસ્યાત્કૃચ્છ્રતરં તતઃ ॥ 21 ॥

એતસ્મિન્નાશ્રમે વાસં ચિરં તુ ન સમર્થયે ।

તમેવમુક્ત્વોપરમં રામસ્સન્ધ્યામુપાગમત્ ॥ 22 ॥

અન્વાસ્ય પશ્ચિમાં સ્નધ્યાં તત્ર વાસમકલ્પયત્ ।

સુતીક્ષ્ણસ્યાઽશ્રમે રમ્યે સીતયા લક્ષ્મણેન ચ ॥ 23 ॥

તમેવમુક્ત્વોપરમં રામસ્સન્ધ્યામુપાગમત્ ॥ 24 ॥

અન્વાસ્ય પશ્ચિમાં સન્ન્ધ્યાં તત્ર વાસમકલ્પયત્ ।

સુતીક્ષ્ણસ્યાશ્રમે રમ્યે સીતયા લક્ષ્મણેન ચ ॥ 25 ॥

તતશ્શુભં તાપસભોજ્યમન્નં સ્વયં સુતીક્ષ્ણઃ પુરુષર્ષભાભ્યામ્ ।

તાભ્યાં સુસત્કૃત્ય દદૌ મહાત્મા સન્ધ્યાનિવૃત્તૌ રજનીં મવેક્ષ્ય ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે સપ્તમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha saptamassargaḥ |

rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |

sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||

sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |

dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||

tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |

kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||

praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |

dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||

tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |

rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||

rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |

tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||

sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |

samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||

svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |

āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||

pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |

devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |

citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||

ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||

upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |

sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||

teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |

matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||

tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |

pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||

ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |

āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||

bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |

ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||

evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |

abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||

ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |

ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||

imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |

ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||

nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |

tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||

uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |

tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||

hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |

bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||

etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |

tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||

anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |

sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||

tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||

anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |

sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||

tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |

tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||