3.6 Aranyakanda - Shashtha Sargah

ॐ

3.6 અરણ્યકાણ્ડ - ષષ્ઠ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ।

શરભઙ્ગે દિવં પ્રાપ્તે મુનિસઙ્ઘાસ્સમાગતાઃ ।

અભ્યગચ્છન્ત કાકુત્સ્થં રામં જ્વલિતતેજસમ્ ॥ 1 ॥

વૈખાનસા વાલખિલ્યાસ્સમ્પ્રક્ષાલા મરીચિપાઃ ।

અશ્મકુટ્ટાશ્ચ બહવઃ પત્રાહારાશ્ચ તાપસાઃ ॥ 2 ॥

દન્તોલૂખલિનશ્ચૈવ તથૈવોન્મજ્જકાઃ પરે ।

ગાત્રશય્યા અશય્યાશ્ચ તથૈવાભ્રાવકાશકાઃ ॥ 3 ॥

મુનયસ્સલિલાહારાવાયુભક્ષા સ્તથાપરે ।

આકાશનિલયાશ્ચૈવ તથા સ્થણ્ડિલશાયિનઃ ॥ 4 ॥

વ્રતોપવાસિનો દાન્તાસ્તથાઽર્દ્રપટવાસસઃ ।

સજપાશ્ચ તપોનિત્યાસ્તથા પઞ્ચતપોઽન્વિતાઃ ॥ 5 ॥

સર્વે બ્રાહ્મ્યા શ્રિયા જુષ્ટા દૃઢયોગાસ્સમાહિતાઃ ।

શરભઙ્ગાશ્રમે રામમભિજગ્મુશ્ચ તાપસાઃ ॥ 6 ॥

અભિગમ્ય ચ ધર્મજ્ઞા રામં ધર્મભૃતાં વરમ્ ।

ઊચુઃ પરમધર્મજ્ઞમૃષિસઙ્ઘાસ્સમાહિતાઃ ॥ 7 ॥

ત્વમિક્ષ્વાકુકુલસ્યાસ્ય પૃથિવ્યાશ્ચ મહારથ ।

પ્રધાનશ્ચાસિ નાથશ્ચ દેવાનાં મઘવાનિવ ॥ 8 ॥

વિશ્રુતસ્ત્રિષુ લોકેષુ યશસા વિક્રમેણ ચ ।

પિતૃભક્તિશ્ચ સત્યં ચ ત્વયિ ધર્મશ્ચ પુષ્કલઃ ॥ 9 ॥

ત્વામાસાદ્ય મહાત્માનં ધર્મજ્ઞં ધર્મવત્સલમ્ ।

અર્થિત્વાન્નાથ વક્ષ્યામસ્તચ્ચ નઃ ક્ષન્તુમર્હસિ ॥ 10 ॥

અધર્મસ્સુમહાંસ્તાત ભવેત્તસ્ય મહીપતેઃ ।

યો હરેદ્બલિષડ્ભાગાં ન ચ રક્ષતિ પુત્રવત્ ॥ 11 ॥

યુઞ્જાનસ્સ્વાનિવ પ્રાણાન્પ્રાણૈરિષ્ટાન્સુતાનિવ ।

નિત્યયુક્તસ્સદા રક્ષન્સર્વાન્વિષયવાસિનઃ ॥ 12 ॥

પ્રાપ્નોતિ શાશ્વતીં રામ કીર્તિં સ બહુવાર્ષિકીમ્ ।

બ્રહ્મણસ્સ્થાનમાસાદ્ય તત્ર ચાપિ મહીયતે ॥ 13 ॥

યત્કરોતિ પરં ધર્મ મુનિર્મૂલફલાશનઃ ।

તત્ર રાજ્ઞશ્ચતુર્ભાગ પ્રજા ધર્મેણ રક્ષિતઃ ॥ 14 ॥

સોઽયં બ્રાહ્મણભૂયિષ્ઠો વાનપ્રસ્થગણો મહાન્ ।

ત્વન્નાથોઽનાથવદ્રામ રાક્ષસૈર્વધ્યતે ભૃશમ્ ॥ 15 ॥

એહિ પશ્ય શરીરાણિ મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્ ।

હતાનાં રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્બહૂનાં બહુધા વને ॥ 16 ॥

પમ્પાનદીનિવાસાનામનુમન્દાકિનીમપિ ।

ચિત્રકૂટાલયાનાં ચ ક્રિયતે કદનં મહત્ ॥ 17 ॥

એવં વયં ન મૃષ્યામો વિપ્રકારં તપસ્વિનામ્ ।

ક્રિયમાણં વને ઘોરં રક્ષોભિર્ભીમકર્મભિઃ ॥ 18 ॥

તતસ્ત્વાં શરણાર્થં ચ શરણ્યં સમુપસ્થિતાઃ ।

પરિપાલય નો રામ વધ્યમાનાન્નિશાચરૈઃ ॥ 19 ॥

પરા ત્વત્તો ગતિર્વીર પૃથિવ્યાં નોપપદ્યતે ।

પરિપાલય ન સ્સર્વાન્રાક્ષસેભ્યો નૃપાત્મજ ॥ 20 ॥

એતચ્છ્રુત્વા તુ કાકુત્સ્થસ્તાપસાનાં તપસ્વિનામ્ ।

ઇદં પ્રોવાચ ધર્માત્મા સર્વાનેવ તપસ્વિનઃ ॥ 21 ॥

નૈવમર્હથ માં વક્તુમાજ્ઞાપ્યોઽહં તપસ્વિનામ્ ।

કેવલેનાત્મકાર્યેણ પ્રવેષ્ટવ્યં મયા વનમ્ ॥ 22 ॥

વિપ્રકારમપાક્રષ્ટું રાક્ષસૈર્ભવતામિમમ્ ।

પિતુસ્તુ નિર્દેશકરઃ પ્રવિષ્ટોઽહમિદં વનમ્ ॥ 23 ॥

ભવતામર્થસિદ્ધ્યર્થમાગતોઽહં યદૃચ્છયા ।

તસ્ય મેઽયં વને વાસો ભવિષ્યતિ મહાફલઃ ॥ 24 ॥

તપસ્વિનાં રણે શત્રૂન્હન્તુમિચ્છામિ રાક્ષસાન્ ।

પશ્યન્તુ વીર્યમૃષયસ્સભ્રાતુર્મે તપોધનાઃ ॥ 25 ॥

દત્ત્વાઽભયં ચાપિ તપોધનાનાં ધર્મે ધૃતાત્મા સહ લક્ષ્મણેન ।

તપોધનૈશ્ચાપિ સભાજ્યવૃત્તઃ સુતીક્ષ્ણમેવાભિજગામ વીરઃ ॥ 26 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે ષષ્ઠસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāssamāgatāḥ |

abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam || 1 ||

vaikhānasā vālakhilyāssamprakṣālā marīcipāḥ |

aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ || 2 ||

dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |

gātraśayyā aśayyāśca tathaivābhrāvakāśakāḥ || 3 ||

munayassalilāhārāvāyubhakṣā stathāpare |

ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ || 4 ||

vratopavāsino dāntāstathā'rdrapaṭavāsasaḥ |

sajapāśca taponityāstathā pañcatapo'nvitāḥ || 5 ||

sarve brāhmyā śriyā juṣṭā dṛḍhayogāssamāhitāḥ |

śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ || 6 ||

abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |

ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāssamāhitāḥ || 7 ||

tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahāratha |

pradhānaścāsi nāthaśca devānāṃ maghavāniva || 8 ||

viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |

pitṛbhaktiśca satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ || 9 ||

tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |

arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi || 10 ||

adharmassumahāṃstāta bhavettasya mahīpateḥ |

yo haredbaliṣaḍbhāgāṃ na ca rakṣati putravat || 11 ||

yuñjānassvāniva prāṇānprāṇairiṣṭānsutāniva |

nityayuktassadā rakṣansarvānviṣayavāsinaḥ || 12 ||

prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |

brahmaṇassthānamāsādya tatra cāpi mahīyate || 13 ||

yatkaroti paraṃ dharma munirmūlaphalāśanaḥ |

tatra rājñaścaturbhāga prajā dharmeṇa rakṣitaḥ || 14 ||

so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |

tvannātho'nāthavadrāma rākṣasairvadhyate bhṛśam || 15 ||

ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |

hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane || 16 ||

pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |

citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat || 17 ||

evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |

kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ || 18 ||

tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |

paripālaya no rāma vadhyamānānniśācaraiḥ || 19 ||

parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |

paripālaya na ssarvānrākṣasebhyo nṛpātmaja || 20 ||

etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |

idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ || 21 ||

naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |

kevalenātmakāryeṇa praveṣṭavyaṃ mayā vanam || 22 ||

viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |

pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam || 23 ||

bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |

tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ || 24 ||

tapasvināṃ raṇe śatrūnhantumicchāmi rākṣasān |

paśyantu vīryamṛṣayassabhrāturme tapodhanāḥ || 25 ||

dattvā'bhayaṃ cāpi tapodhanānāṃ dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |

tapodhanaiścāpi sabhājyavṛttaḥ sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||