3.34 Aranyakanda - Chatustrimsha Sargah

ॐ

3.34 અરણ્યકાણ્ડ - ચતુસ્ત્રિંશ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ ચતુસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।

તતશ્શૂર્પણખાં દૃષ્ટ્વા બ્રુવન્તીં પરુષં વચઃ ।

અમાત્યમધ્યે સઙ્ક્રુદ્ધઃ પરિપપ્રચ્છ રાવણઃ ॥ 1 ॥

કશ્ચ રામઃ કથંવીર્યઃ કિંરૂપઃ કિમ્પરાક્રમઃ ।

કિમર્થં દણ્ડકારણ્યં પ્રવિષ્ટસ્સુદુરાસદમ્ ॥ 2 ॥

આયુધં કિઞ્ચ રામસ્ય નિહતા યેન રાક્ષસાઃ ।

ખરશ્ચ નિહતસ્સઙ્ખ્યે દૂષણસ્ત્રિશિરાસ્તથા ॥ 3 ॥

ઇત્યુક્તા રાક્ષસેન્દ્રેણ રાક્ષસી ક્રોધમૂર્છિતા ।

તતો રામં યથાતત્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥ 4 ॥

દીર્ઘબાહુર્વિશાલાક્ષ શ્ચીરકૃષ્ણાજિનામ્બરઃ ।

કન્દર્પસમરૂપશ્ચ રામો દશરથાત્મજઃ ॥ 5 ॥

શક્રચાપનિભં ચાપં વિકૃષ્ય કનકાઙ્ગદમ્ ।

દીપ્તાન્ ક્ષિપતિ નારાચાન્સર્પાનિવ મહાવિષાન્ ॥ 6 ॥

નાદદાનં શરાન્ઘોરાન્નમુઞ્ચન્તં શિલીમુખાન્ ।

ન કાર્મુકં વિકર્ષન્તં રામં પશ્યામિ સંયુગે ॥ 7 ॥

હન્યમાનં તુ તત્સૈન્યં પશ્યામિ શરવૃષ્ટિભિઃ ।

ઇન્દ્રેણેવોત્તમં સસ્યમાહતન્ત્વશ્મવૃષ્ટિભિઃ ॥ 8 ॥

રક્ષસાં ભીમરૂપાણાં સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।

નિહતાનિ શરૈ સ્તીક્ષ્ણૈસ્તેનૈકેન પદાતિના ॥ 9 ॥

અર્ધાધિકમુહૂર્તેન ખરશ્ચ સહદૂષણઃ ।

ઋષીણામભયં દત્તં કૃતક્ષેમાશ્ચ દણ્ડકાઃ ॥ 10 ॥

એકા કથઞ્ચિન્મુક્તાહં પરિભૂય મહાત્મના ।

સ્ત્રીવધં શઙ્કમાનેન રામેણ વિદિતાત્મના ॥ 11 ॥

ભ્રાતા ચાસ્ય મહાતેજા ગુણતસ્તુલ્યવિક્રમઃ ।

અનુરક્તશ્ચ ભક્તશ્ચ લક્ષ્મણો નામ વીર્યવાન્ ॥ 12 ॥

અમર્ષી દુર્જયો જેતા વિક્રાન્તો બુદ્ધિમાન્બલી ।

રામસ્ય દક્ષિણો બાહુર્નિત્યં પ્રાણો બહિશ્ચરઃ ॥ 13 ॥

રામસ્ય તુ વિશાલાક્ષી પૂર્ણેન્દુસદૃશાનના ।

ધર્મપત્ની પ્રિયા ભર્તુર્નિત્યં પ્રિયહિતે રતા ॥ 14 ॥

સા સુકેશી સુનાસોરુસ્સુરૂપા ચ યશસ્વિની ।

દેવતેવ વનસ્યાસ્ય રાજતે શ્રીરિવાપરા ॥ 15 ॥

તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભા રક્તતુઙ્ગનખી શુભા ।

સીતા નામ વરારોહા વૈદેહી તનુમધ્યમા ॥ 16 ॥

નૈવ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિન્નરી ।

નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે ॥ 17 ॥

યસ્ય સીતા ભવેદ્ભાર્યા યં ચ હૃષ્ટા પરિષ્વજેત્ ।

અતિજીવેત્સ સર્વેષુ લોકેષ્વપિ પુરન્દરાત્ ॥ 18 ॥

સા સુશીલા વપુશ્શ્લાઘ્યા રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ ।

તવાનુરૂપા ભાર્યા સ્યાત્ત્વં ચ તસ્યાસ્તથા પતિઃ ॥ 19 ॥

તાં તુ વિસ્તીર્ણજઘનાં પીનશ્રોણિપયોધરામ્ ।

ભાર્યાર્થે ચ તવાનેતુમુદ્યતાહં વરાનનામ્ ॥ 20 ॥

વિરૂપિતાસ્મિ ક્રૂરેણ લક્ષ્મણેન મહાભુજ ।

તાં તુ દૃષ્ટ્વાદ્ય વૈદેહીં પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનામ્ ।

મન્મથસ્ય શરાણાં વૈ ત્વં વિધેયો ભવિષ્યસિ ॥ 21 ॥

યદિ તસ્યામભિપ્રાયો ભાર્યાર્થે તવ જાયતે ।

શીઘ્રમુદ્ધ્રિયતાં પાદો જયાર્થમિહ દક્ષિણઃ ॥ 22 ॥

કુરુ પ્રિયં તથા તેષાં રક્ષસાં રાક્ષસેશ્વર ।

વધાત્તસ્ય નૃશંસસ્ય રામસ્યાશ્રમવાસિનઃ ॥ 23 ॥

તં શરૈર્નિશિતૈર્હત્વા લક્ષ્મણં ચ મહારથમ્ ।

હતનાથાં સુખં સીતાં યથાવદુપભોક્ષ્યસિ ॥ 24 ॥

રોચતે યતિ તે વાક્યં મમૈતદ્રાક્ષસેશ્વર ।

ક્રિયતાં નિર્વિશઙ્કેન વચનં મમ રાવણ ॥ 25 ॥

વિજ્ઞાયેહાત્મશક્તિં ચ હ્રિયતામબલા બલાત્ ।

સીતા સર્વાનવદ્યાઙ્ગી ભાર્યાર્થે રાક્ષસેશ્વર ॥ 26 ॥

નિશમ્ય રામેણ શરૈરજિહ્મગૈ ર્હતાન્ જનસ્થાનગતાન્નિશાચરાન્ ।

ખરં ચ બુદ્ધ્વા નિહતં ચ દૂષણં ત્વમત્ર કૃત્યં પ્રતિપત્તુમર્હસિ ॥ 27 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે ચતુસ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha catustriṃśassargaḥ |

tataśśūrpaṇakhāṃ dṛṣṭvā bruvantīṃ paruṣaṃ vacaḥ |

amātyamadhye saṅkruddhaḥ paripapraccha rāvaṇaḥ || 1 ||

kaśca rāmaḥ kathaṃvīryaḥ kiṃrūpaḥ kimparākramaḥ |

kimarthaṃ daṇḍakāraṇyaṃ praviṣṭassudurāsadam || 2 ||

āyudhaṃ kiñca rāmasya nihatā yena rākṣasāḥ |

kharaśca nihatassaṅkhye dūṣaṇastriśirāstathā || 3 ||

ityuktā rākṣasendreṇa rākṣasī krodhamūrchitā |

tato rāmaṃ yathātatvamākhyātumupacakrame || 4 ||

dīrghabāhurviśālākṣa ścīrakṛṣṇājināmbaraḥ |

kandarpasamarūpaśca rāmo daśarathātmajaḥ || 5 ||

śakracāpanibhaṃ cāpaṃ vikṛṣya kanakāṅgadam |

dīptān kṣipati nārācānsarpāniva mahāviṣān || 6 ||

nādadānaṃ śarānghorānnamuñcantaṃ śilīmukhān |

na kārmukaṃ vikarṣantaṃ rāmaṃ paśyāmi saṃyuge || 7 ||

hanyamānaṃ tu tatsainyaṃ paśyāmi śaravṛṣṭibhiḥ |

indreṇevottamaṃ sasyamāhatantvaśmavṛṣṭibhiḥ || 8 ||

rakṣasāṃ bhīmarūpāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |

nihatāni śarai stīkṣṇaistenaikena padātinā || 9 ||

ardhādhikamuhūrtena kharaśca sahadūṣaṇaḥ |

ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ || 10 ||

ekā kathañcinmuktāhaṃ paribhūya mahātmanā |

strīvadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā || 11 ||

bhrātā cāsya mahātejā guṇatastulyavikramaḥ |

anuraktaśca bhaktaśca lakṣmaṇo nāma vīryavān || 12 ||

amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimānbalī |

rāmasya dakṣiṇo bāhurnityaṃ prāṇo bahiścaraḥ || 13 ||

rāmasya tu viśālākṣī pūrṇendusadṛśānanā |

dharmapatnī priyā bharturnityaṃ priyahite ratā || 14 ||

sā sukeśī sunāsorussurūpā ca yaśasvinī |

devateva vanasyāsya rājate śrīrivāparā || 15 ||

taptakāñcanavarṇābhā raktatuṅganakhī śubhā |

sītā nāma varārohā vaidehī tanumadhyamā || 16 ||

naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī |

naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale || 17 ||

yasya sītā bhavedbhāryā yaṃ ca hṛṣṭā pariṣvajet |

atijīvetsa sarveṣu lokeṣvapi purandarāt || 18 ||

sā suśīlā vapuśślāghyā rūpeṇāpratimā bhuvi |

tavānurūpā bhāryā syāttvaṃ ca tasyāstathā patiḥ || 19 ||

tāṃ tu vistīrṇajaghanāṃ pīnaśroṇipayodharām |

bhāryārthe ca tavānetumudyatāhaṃ varānanām || 20 ||

virūpitāsmi krūreṇa lakṣmaṇena mahābhuja |

tāṃ tu dṛṣṭvādya vaidehīṃ pūrṇacandranibhānanām |

manmathasya śarāṇāṃ vai tvaṃ vidheyo bhaviṣyasi || 21 ||

yadi tasyāmabhiprāyo bhāryārthe tava jāyate |

śīghramuddhriyatāṃ pādo jayārthamiha dakṣiṇaḥ || 22 ||

kuru priyaṃ tathā teṣāṃ rakṣasāṃ rākṣaseśvara |

vadhāttasya nṛśaṃsasya rāmasyāśramavāsinaḥ || 23 ||

taṃ śarairniśitairhatvā lakṣmaṇaṃ ca mahāratham |

hatanāthāṃ sukhaṃ sītāṃ yathāvadupabhokṣyasi || 24 ||

rocate yati te vākyaṃ mamaitadrākṣaseśvara |

kriyatāṃ nirviśaṅkena vacanaṃ mama rāvaṇa || 25 ||

vijñāyehātmaśaktiṃ ca hriyatāmabalā balāt |

sītā sarvānavadyāṅgī bhāryārthe rākṣaseśvara || 26 ||

niśamya rāmeṇa śarairajihmagai rhatān janasthānagatānniśācarān |

kharaṃ ca buddhvā nihataṃ ca dūṣaṇaṃ tvamatra kṛtyaṃ pratipattumarhasi || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catustriṃśassargaḥ ||