2.89 Ayodhyakanda - Ekonanavatitama Sargah

ॐ

2.89 અયોધ્યાકાણ્ડ - એકોનનવતિતમ સર્ગઃ

Valmiki Gujarati

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાણ્ડમ્ ।

અથ એકોનનવતિતમસ્સર્ગઃ ।

ઉષ્ય રાત્રિં તુ તત્રૈવ ગઙ્ગાકૂલે સ રાઘવઃ ।

ભરતઃ કાલ્યમુત્થાય શત્રુઘ્નમિદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥

શત્રુઘ્નોત્તિષ્ઠ કિં શેષે નિષાદાધિપતિં ગુહમ્ ।

શીઘ્રમાનય ભદ્રં તે તારયિષ્યતિ વાહિનીમ્ ॥ 2 ॥

જાગર્મિ નાહં સ્વપિમિ તમેવાઽર્યં વિચિન્તયન્ ।

ઇત્યેવમબ્રવીદ્ભ્રાત્તા શત્રુઘ્નોઽપિ પ્રચોદિતઃ ॥ 3 ॥

ઇતિ સંવદતોરેવમન્યોન્યં નરસિંહયોઃ ।

આગમ્ય પ્રાઞ્જલિઃ કાલે ગુહો ભરતમબ્રવીત્ ॥ 4 ॥

કચ્ચિત્સુખં નદીતીરેઽવાત્સીઃ કાકુત્સ્થ શર્વરીમ્ ।

કચ્ચિત્તે સહ સૈન્યસ્ય તાવત્સર્વમનામયમ્ ॥ 5 ॥

ગુહસ્ય વચનં શ્રુત્વા તત્તુ સ્નેહાદુદીરિતમ્ ।

રામસ્યાનુવશો વાક્યં ભરતોઽપીદમબ્રવીત્ ॥ 6 ॥

સુખા ન શ્શર્વરી રાજન્ પૂજિતાશ્ચાપિ તે વયમ્ ।

ગઙ્ગાં તુ નૌભિર્બહ્વીભિર્દાશાસ્સન્તારયન્તુ નઃ ॥ 7 ॥

તતો ગુહ સ્સન્ત્વરિતં શ્રુત્વા ભરતશાસનમ્ ।

પ્રતિ પ્રવિશ્ય નગરં તં જ્ઞાતિજનમબ્રવીત્ ॥ 8 ॥

ઉત્તિષ્ઠત પ્રબુધ્યધ્વં ભદ્રમસ્તુ ચ વસ્સદા ।

નાવ સ્સમનુકર્ષધ્વં તારયિષ્યામ વાહિનીમ્ ॥ 9 ॥

તે તથોક્તા સ્સમુત્થાય ત્વરિતા રાજશાસનાત્ ।

પઞ્ચનાવાં શતાન્યાશુ સમાનિન્યુસ્સમન્તતઃ ॥ 10 ॥

અન્યા સ્સ્વસ્તિકવિજ્ઞેયા મહાઘણ્ટાધરા વરાઃ ।

શોભમાનાઃ પતાકાભિર્યુક્તવાતાસ્સુસંહતાઃ ॥ 11 ॥

તત સ્સ્વસ્તિકવિજ્ઞેયાં પાણ્ડુકમ્બલસંવૃતામ્ ।

સનન્દિઘોષાં કલ્યાણીં ગુહો નાવમુપાહરત્ ॥ 12 ॥

તામારુરોહ ભરતશ્શત્રુઘ્નશ્ચ મહાબલઃ ।

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ યાશ્ચાન્યા રાજયોષિતઃ ॥ 13 ॥

પુરોહિતશ્ચ તત્પૂર્વં ગુરવો બ્રાહ્મણાશ્ચ યે ।

અનન્તરં રાજદારાસ્તદૈવ શકટાપણાઃ ॥ 14 ॥

આવાસમાદીપયતાં તીર્થં ચાપ્યવગાહતામ્ ।

ભાણ્ડાનિ ચાદદાનાનાં ઘોષસ્ત્રિદિવમસ્પૃશત્ ॥ 15 ॥

પતાકિન્યસ્તુ તા નાવસ્સ્વયં દાશૈરધિષ્ઠિતાઃ ।

વહન્ત્યો જનમારૂઢં તદા સમ્પેતુરાશુગાઃ ॥ 16 ॥

નારીણામભિપૂર્ણા સ્તુ કાશ્ચિત્ કાશ્ચિચ્ચ વાજિનામ્ ।

કાશ્ચિદત્ર વહન્તિ સ્મ યાનયુગ્યં મહાધનમ્ ॥ 17 ॥

તા સ્સ્મ ગત્વા પરં તીરમવરોપ્ય ચ તં જનમ્ ।

નિવૃત્તાઃ કાણ્ડચિત્રાણિ ક્રિયન્તે દાશબન્ધુભિઃ ॥ 18 ॥

સવૈજયન્તાસ્તુ ગજા ગજારોહપ્રચોદિતાઃ ।

તરન્ત સ્સ્મ પ્રકાશન્તે સધ્વજા ઇવ પર્વતાઃ ॥ 19 ॥

નાવસ્ત્વારુરુહુશ્ચાન્યે પ્લવૈસ્તેરુ સ્તથાપરે ।

અન્યે કુમ્ભઘટૈસ્તેરુરન્યેતેરુશ્ચ બાહુભિઃ ॥ 20 ॥

સા પુણ્યા ધ્વજિની ગઙ્ગાં દાશૈસ્સન્તારિતા સ્વયમ્ ।

મૈત્રે મુહૂર્તે પ્રયયૌ પ્રયાગવનમુત્તમમ્ ॥ 21 ॥

આશ્વાસયિત્વા ચ ચમૂં મહાત્મા નિવેશયિત્વા ચ યથોપજોષમ્ ।

દ્રષ્ટું ભરદ્વાજમૃષિપ્રવર્ય મૃત્વિગ્વૃતસ્સન્ભરતઃ પ્રતસ્થે ॥ 22 ॥

સ બ્રાહ્મણસ્યાઽશ્રમમભ્યુપેત્ય મહાત્મનો દેવપુરોહિતસ્ય ।

દદર્શ રમ્યોટજવૃક્ષષણ્ડં મહદ્વનં વિપ્રવરસ્ય રમ્યમ્ ॥ 23 ॥

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાણ્ડે એકોનનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonanavatitamassargaḥ |

uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |

bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||

śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |

śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||

jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |

ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||

iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |

āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||

kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |

kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||

guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |

rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||

sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |

gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||

tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |

prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||

uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |

nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||

te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |

pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||

anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |

śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||

tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |

sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||

tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |

kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||

purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |

anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||

āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |

bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||

patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |

vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||

nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |

kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||

tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |

nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||

savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |

taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||

nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |

anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||

sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |

maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||

āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |

draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||

sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |

dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||